II SA/Gl 1143/25

II SA/Gl 1143/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Renata Siudyka /przewodniczący/
Tomasz Dziuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 153, art. 170, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 lipca 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/660/2025/9460 w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 7 maja 2025 roku nr [...].
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 4 maja 2025 r., nr [...] , w której obecnie skarżącej K. K. odmówiono w okresie od 1 listopada 2017 roku do 31 stycznia 2018 roku prawa do świadczenia wychowawczego (w postaci dodatku dyferencyjnego) na dzieci: K. K. (syn) oraz S. K. (córka).
Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 14 września 2017 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie na dzieci prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2017/2018.
W toku postępowania ustalono, iż skarżąca zamieszkuje wraz z dziećmi na terenie Polski, gdzie do dnia 13 października 2017 r. wykonywała działalność zawodową, a w okresie od dnia 14 października 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. była nieaktywna zawodowo. Zatrudnienie podjęła od dnia 1 lutego 2018 r. Z kolei ojciec dzieci wykonywał w tym czasie działalność zawodową na terenie Niemiec.
Wojewoda Śląski decyzją z dnia 6 lipca 2018 r. przyznał skarżącej prawo do świadczenia wychowawczego na córkę - na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 31 października 2017 r. oraz od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 22 czerwca 2018 r.; (2) na syna - na okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 31 października 2017 r. oraz od dnia 1 lutego 2018 r. do dnia 30 września 2018 r. Organ I instancji postanowieniem z tej samej daty zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia prawa skarżącej do świadczenia wychowawczego na dzieci w części dotyczącej okresu od dnia 1 listopada 2017 r. do dnia 31 stycznia 2018 r. celem przekazania wniosku do instytucji właściwej w zakresie świadczeń rodzinnych na terenie Niemiec.
Postępowanie zostało podjęte w dniu 23 stycznia 2024 r. Następnie Wojewoda Śląski decyzją z dnia 31 stycznia 2024 r., działając m.in. na podstawie art. 2, art. 4, art. 5 ust. 1, 3 i 4, art. 7 ust. 1, 2, 3, art. 11, art. 16 ust. 1, art. 18 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2023 r. poz. 810), zwanej dalej ustawą, w zw. z art. 1 lit. z oraz art. 68 ust. 1a, b, ust. 2, ust. 3a i ust. 3b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. WE L 166/1 z dnia 30 kwietnia 2004 r. z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 883/2004, oraz art. 59 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. WE L 284/1 z dnia 30 października 2009 r. z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 987/2009, odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w postaci dodatku dyferencyjnego za okres od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r.
W wyniku rozpoznania odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W skutek skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 832/24 uchylił decyzję Kolegium z dnia 7 maja 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Według Sądu uzasadnienie decyzji Kolegium sprowadzało się do obszernego przytoczenia podstaw prawnych oraz opisu stanu faktycznego. Nie zawierało natomiast odniesienia do zarzutów przedstawionych w odwołaniu, jak i własnych ustaleń oraz wniosków. Zaakcentowano przy tym, że decyzja Kolegium nie poddawała się kontroli Sądu pod względem jej zgodności z przepisami prawa materialnego, które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Naruszenie powołanych przepisów, w szczególności art. 6, art. 7, art. 11, art. 15, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a., mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę na te wady postępowania przed organem I instancji, których uniknięcie mogłoby doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia. Wskazał przy tym, że wyjaśnienia wymagało jakie prawo wcześniej zostało przyznane skarżącej na syna w związku z powzięciem informacji o zmianie tego prawa od lipca 2019 r. Ponadto wyjaśnić należało, co oznacza, że Niemcy potraktowały priorytetowo wypłatę zasiłku rodzinnego w pełnej wysokości za sporny okres, tj. w pełnej wysokości świadczenia niemieckiego na dziecko (204 EUR) czy też całkowitej kwoty należnej różnicy (87,27 EUR). Wyjaśnić też należało, co wobec tego ze świadczeniem na córkę skarżącej? Nadto Sąd zauważył, że skarżąca w skardze wskazała, że organowi I instancji przedłożyła odpis decyzji przyznającej świadczenie w Niemczech. Trudno jednak zidentyfikować, czy jest to pismo z dnia 9 lipca 2019 r., czy też inny dokument.
Według Sądu rozpoznając ponownie sprawę organy winny mieć też na uwadze, że celem przepisów unijnych, w tym rozporządzenia nr 883/2004 oraz rozporządzenia nr 987/2009, jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do świadczeń.
Ponadto według Sądu organ I instancji winien mieć na uwadze, że nie jest wystarczające ustalenie faktu podlegania obcemu ustawodawstwu jedynie na podstawie informacji o zatrudnieniu i ubieganiu się o świadczenia rodzinne przez wnioskodawcę, czy członka rodziny wnioskodawcy. Samo zatem stwierdzenie przez organ, że skarżąca była nieaktywna zawodowo i wraz z dziećmi mieszkała w Polce, podczas gdy jej mąż pracował w Niemczech, bez dokonania uprzednich i wyczerpujących ustaleń w zakresie podlegania ustawodawstwu, czyli wskazania, z jakich świadczeń skarżąca może skorzystać lub korzysta w Niemczech nie jest wystarczającą przesłanką do wydania przez ten organ decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych realizowanych w związku z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego.
Sąd zaakcentował także, że podstawowym celem unijnych przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest rozwiązanie występujących przypadków kolizji norm i wyeliminowanie kumulacji świadczeń, a nie pozbawienie strony uprawnień do świadczeń. Ten zaś cel na gruncie niniejszej sprawy szczególnie winien być wzięty przez orzekające organy pod uwagę. Gdyby bowiem okazało się, jak twierdzi skarżąca, że w spornym okresie świadczenia na dzieci wypłacone przez stronę niemiecką ograniczały się do wyrównania świadczeń przysługujących w Polsce (czyli do dodatku dyferencyjnego obliczonego i wypłaconego przez organy niemieckie), wówczas pozbawienie skarżącej na obecnym etapie postępowania świadczenia 500+ w Polsce mogłoby stanowić naruszenie jej praw podmiotowych wynikających z ustawy. W takiej bowiem sytuacji ustalenie obecnie przez Wojewodę, że prawem właściwym na zasadzie pierwszeństwa jest prawo niemieckie i wypłata świadczenia miała nastąpić w Niemczech, mogłoby skutkować pozbawieniem skarżącej prawa do tego świadczenia w Niemczech z uwagi na okres przedawnienia. To z kolei, biorąc pod uwagę ekstremalną przewlekłość postępowania w niniejszej sprawie (ponad 6 lat), kłóciłoby się z zasadami demokratycznego państwa prawa. Niezależnie od tego, jaka była przyczyna przewlekłości postępowania, na obecnym jego etapie należy doprowadzić do takiego rozstrzygnięcia, w którym skarżąca nie pozostanie bez podstawowego, należnego jej świadczenia wychowawczego za sporny okres.
Decyzją z dnia 7 maja 2025 r., nr [...] , Wojewoda Śląski, odmówił skarżącej przyznania w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. prawa do świadczenia wychowawczego ( w postaci dodatku deferencyjnego) na syna i córkę.
Wojewoda stwierdził, że państwem pierwszeństwa do wypłaty świadczeń rodzinnych na syna i córkę skarżącej w okresie od 1 listopada 2017 roku do 31 stycznia 2018 roku były Niemcy, gdyż w tym państwie wykonywana była działalność zawodowa przez ojca dzieci. Z nadesłanej zaś przez niemiecki organ decyzji z dnia 21 maja 2019 r. wynika, że w okresie od 1 listopada 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. zasiłek rodzinny na córkę i syna skarżącej został przyznany w kwocie świadczenia ustawowego. Niemiecki organ uznał iż "niniejszym w pierwszym rzędzie należy udzielić niemieckiego zasiłku na dziecko", równocześnie dołączając tabelę zawierającą wykaz niemieckich świadczeń na dzieci.
Według organu zastosowanie przepisów o koordynacji świadczeń powoduje, że wnioskodawca nie może pobierać jednocześnie pełnej kwoty świadczeń rodzinnych w dwóch państwach członkowskich, jednak otrzymuje najwyższą kwotę świadczeń rodzinnych przewidzianą w ustawodawstwie jednego z tych państw. Oznacza to, ze państwo mające pierwszeństwo jest zobowiązane do wypłaty pełnej kwoty świadczeń rodzinnych, natomiast drugie zainteresowane państwo, wypłaca różnice (tzw. dodatek dyferencyjny) - w przypadku, gdy kwota świadczeń w tym państwie przewyższa kwotę świadczeń rodzinnych w pierwszym państwie. Działania te wynikają z zakazu kumulacji świadczeń o charakterze rodzinnym, przewidzianego w art. 10 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (WE) Nr 883/2004.
Jednocześnie według organu w przedmiotowej sprawie spełnione zostały wymogi określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego, ale Polska w okresie od 1 listopada 2017 roku do 31 stycznia 2018 roku jest państwem w drugiej kolejności właściwym do realizacji wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Dlatego organ porównał miesięczną wysokość świadczeń przysługujących zgodnie z ustawodawstwem polskim z miesięczną wysokością świadczeń przyznanych przez państwo zatrudnienia (Niemcy).
W oparciu o decyzję niemieckiego organu Wojewoda ustalił, iż zgodnie z niemieckim ustawodawstwem miesięczna wysokość niemieckich świadczeń wynosiła w 2017 roku po 192,00 euro na pierwsze oraz drugie dziecko. Natomiast w 2018 roku po 194,00 euro na pierwsze oraz drugie dziecko w rodzinie. Miesięczna kwota wnioskowanych świadczeń w Polsce w omawianym okresie wynosi 500,00 zł na dziecko. W oparciu o kurs wymiany opublikowany przez Europejski Bank Centralny z dnia 2 października 2017 roku (1 EUR = 4,3132 zł) Wojewoda ustalił zarazem, że kwota zagranicznych świadczeń przysługujących w rozpatrywanym okresie na syna i córkę skarżącej wyniosła w okresie od 1 listopada 2017 roku do 31 grudnia 2018 roku na każde dziecko po 828,13 zł miesięcznie (192,00 EUR x 4,3132 zł) oraz w okresie od 1 stycznia 2018 roku do 31 stycznia 2018 roku wyniosła na każde dziecko po 836,76 zł miesięcznie. Skoro zaś kwota świad+-czeń przyznanych w Niemczech była wyższa od kwoty świadczenia wychowawczego wnioskowanego na te same dzieci w tym samym okresie w Polsce, to Wojewoda uznał, że dodatek dyferencyjny w postaci świadczenia wychowawczego w Polsce na dzieci skarżącej w tym okresie nie przysługuje.
Skarżąca nie zgodziła się z decyzją Wojewody i wniosła od niej odwołanie. Podniosła w nim m.in. że według decyzji niemieckiego organu pomniejszono wypłacone na podstawie prawa niemieckiego świadczenie na dzieci o równowartość w EUR świadczenia w Polsce. Tym samym przez działanie organów koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Polsce pozbawiono ją części prawa do świadczenia niemieckiego. Upłynął już bowiem okres, aby domagać się wypłaty tego świadczenie w pełnej wysokości od instytucji zagranicznej , do czego doprowadziło działanie instytucji polskiej.
Odwołanie nie przyniosło jednak oczekiwanego przez skarżącą rezultatu, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją z dnia 14 lipca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania oraz przybliżyło stanowisko organu I instancji podzielające je oraz powtarzając argumentację przedstawioną przez ten organ.
Według Kolegium brak było podstaw do przyznania przez organy polskie dodatku dyferencyjnego bowiem miesięczna wysokość świadczenia adekwatnego do świadczenia wychowawczego przysługującego na terenie Niemiec przekracza wysokość świadczenia możliwego do przyznania w Polsce. W tych okolicznościach wypełniła się też przesłanka negatywna wyłączająca prawo do świadczenia wychowawczego określona art. 8 ust. 1 pkt 4 u.p.w.d. Przepis ten stanowi bowiem, że świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Ponieważ wykazano, że ojciec dzieci był uprawniony na terenie Niemiec do ubiegania się o świadczenie podobne do świadczenia wychowawczego, to w ustalonym w decyzji okresie czasu, uprawnienie odwołującej nie mogło zostać zrealizowane, co wyraźnie przewiduje także zacytowany wyżej przepis u.p.w.d. Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 osoby, do których stosuje się to rozporządzenie, podlegają ustawodawstwu tylko jednego państwa członkowskiego. Zasadą jest zatem podleganie ustawodawstwu tylko jednego Państwa Członkowskiego.
Kolegium zaakcentowało, że akty normatywne prawa unijnego, wprowadzają regulacje przeciwdziałające kumulacji świadczeń, poprzez ustalenie zasad pierwszeństwa ustawodawstwa. Nie pozostawiają one stronie ubiegającej się o świadczenie rodzinne wyboru co do właściwości systemu prawa Państwa Członkowskiego. Możliwe jest jedynie wyrównanie poprzez dodatek dyferencyjny. Właściwość organów niemieckich nie jest alternatywna, zatem organy polskie nie mogły działać w ich miejsce, a tym bardziej ich kontrolować. Z tych przyczyn, według Kolegium, decyzja organu I instancji jest aktem zgodnym z prawem. Kolegium podzieliło przy tym tezy uzasadnienia decyzji organu I instancji, uznając że wyczerpująco wyjaśnił zasady jakimi się kierował przy ustalaniu przepisów znajdujących zastosowanie w spornym okresie. Wyjaśniona została również kwestia kwoty świadczeń przysługujących na dzieci z niemieckiej instytucji.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I Instancji oraz umorzenie postępowania administracyjnego względnie o uchylenie "wszystkich decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania" oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W skardze zarzucono naruszenie art. 7a, 8, 11, 12 k.p.a. Ponadto zarzucono naruszenie art. 11 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze w związku z art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 w zakresie w jakim organy wydały decyzje tymczasową i nie zwróciły się w odpowiednim terminie do instytucji zagranicznej oraz ostatecznie nie zwróciły się o zwrot wypłaconego świadczenia zgodnie z procedurą z art. 73 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009. Ponadto zarzucono naruszenie art. 25 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze oraz art. 68 ust. 3 pkt a Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 883/2004 z dnia 29.04.2004 w sprawie koordynacji systemów ust. 2 i 3 zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. (WE) L 166/1 z dnia 30.04.2004 ze zm.) poprzez błędne zastosowanie przepisów dotyczących pierwszeństwa w koordynacji świadczeń zabezpieczenia społecznego i opieszałe działanie w sprawie, co naraziło skarżącą na uszczerbek w postaci niewypłacenia całości świadczenia z instytucji zagranicznej oraz odmowę przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, które zostało uznane błędnie za dodatek dyferencyjny (a które zostałoby wypłacone przez zagraniczną instytucję w przypadku prawidłowego zastosowania tych przepisów).
Zarzucono także naruszenie art. 60 ust. 2 i 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r dotyczącego wykonywania Rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego Dz. Urz. (WE) L 284/1 z dnia 30.10.2009 r. ze zm.) poprzez błędne zastosowanie tych przepisów i opieszałe działanie w sprawie, co naraziło skarżącą na uszczerbek w postaci niewypłacenia całości świadczenia z instytucji zagranicznej oraz odmowę przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, które zostało uznane błędnie za dodatek dyferencyjny (a które zostałoby wypłacone przez zagraniczną instytucję w przypadku prawidłowego zastosowania tych przepisów).
Skarżąca podkreśliła przy tym, że wypłacono świadczenie wychowawcze z instytucji zagranicznej pomniejszone o świadczenie wypłacone w Polsce.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W ramach kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 7 maja 2025 r. odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego przede wszystkim uwzględnić należało wydany już w niniejszej sprawie prawomocny wyrok tutejszego Sądu z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 832/24. Jak bowiem stanowi art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej.
Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do ustalonego stanu faktycznego. Natomiast wskazania, co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznawania sprawy. Kwestia, czy po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ podporządkował się wskazaniom sądu i jego ocenie prawnej stanowi główne kryterium kontroli poprawności nowo wydanej decyzji (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2011 r., II OSK 729/10).
Zaakcentować należy, że związanie oceną prawną, o której stanowi art. 153 i art. 170 p.p.s.a., oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. W związku z powyższym "granice sprawy" podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznano skargę poprzednio i wydano orzeczenie. Oznacza to, że w przypadku wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika zaś w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (por. wyroki NSA: z 10 września 2024 r., III OSK 3266/23; z 24 października 2022 r., I OSK 2101/21; z 5 października 2022 r., III OSK 6512/21; z 28 września 2022 r., II OSK 2780/19). Wyrażona w wyroku sądu administracyjnego ocena prawa traci moc wiążącą w przypadku zmiany przepisów prawa mających znaczenie dla rozstrzygania danej sprawy (por. wyroki NSA: z 7 września 2022 r., III FSK 920/21).
Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.
Mając na uwadze powyższe, w wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium utrzymującej wskazaną na wstępie odmowną dla skarżącej decyzję Wojewody, Sąd stwierdził, że organy nie zastosowały się prawidłowo do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 832/24. Sąd stwierdził zarazem, że w sprawie nie doszło ani do zmiany stanu prawnego ani do zmiany stany faktycznego, które mogłyby mieć wpływ na związanie oceną prawną i wskazówkami zawartymi w tymże wyroku.
Jednym z braków poprzednio kontrolowanych decyzji był brak wyjaśnienia kwestii, co oznacza, że Niemcy potraktowały priorytetowo wypłatę zasiłku rodzinnego w pełnej wysokości za sporny okres, tj. w pełnej wysokości świadczenia niemieckiego na dziecko (204 EUR) czy też całkowitej kwoty należnej różnicy (87,27 EUR). Na brak w tym zakresie Sąd zwrócił uwagę na stronie 8 uzasadnienia wyroku z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 832/24. Jednak pomimo wskazania konieczności uzupełnienia tego braku organy w ramach ponownie prowadzonego postępowania w ramach przedstawionych w swoich decyzjach ustaleń koncentrują swoją uwagę wyłącznie na tym w jakiej wysokości w spornym okresie na dzieci skarżącej przysługiwały w Niemczech tj. w kraju co do którego zachodziło pierwszeństwo udzielenia tych świadczeń. Natomiast w dalszym ciągu brak jest ustalenia w jakiej wysokości skarżąca otrzymała świadczenie, a w szczególności, czy miała miejsce podnoszona przez nią okoliczność, że choć świadczenie w Niemczech przysługiwało w kwotach ustalonych przez organ, to organ niemiecki wypłacił skarżącej wyłącznie różnice pomiędzy wysokością świadczenia niemieckiego a kwotą świadczenia wychowawczego (500 zł miesięczne na każde dziecko skarżącej) przysługującego za sporny okres w Polsce.
Jak wskazał tutejszy Sąd w wyroku z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 832/24, gdyby okazało się, że w spornym okresie świadczenia na dzieci wypłacone przez stronę niemiecką ograniczały się do wyrównania świadczeń przysługujących w Polsce wówczas pozbawienie skarżącej na obecnym etapie postępowania świadczenia 500+ w Polsce mogłoby stanowić naruszenie jej praw podmiotowych wynikających z ustawy. Zaakcentować przy tym należy, że w dalszej części uzasadnienia wyroku z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 832/24, odnosząc się właśnie do sytuacji, w której świadczenia na dzieci wypłacone przez stronę niemiecką ograniczały się do wyrównania świadczeń przysługujących w Polsce, tutejszy Sąd stwierdził, że pozbawienie skarżącej prawa do tego świadczenia w Niemczech z uwagi na okres przedawnienia, kłóciłoby się z zasadami demokratycznego państwa prawa. Dalej zaś Sąd wskazał, że należy doprowadzić do takiego rozstrzygnięcia, w którym skarżąca nie pozostanie bez podstawowego, należnego jej świadczenia wychowawczego za sporny okres, bacząc jednocześnie aby nie doprowadzić do sytuacji, w której skarżąca otrzymałaby po raz drugi to samo lub podobne świadczenie.
W sytuacji, w której - tak jak twierdzi skarżąca – otrzymałaby ona od niemieckiego organu jedynie różnice pomiędzy wysokością świadczenia niemieckiego a kwotą świadczenia wychowawczego (500 zł miesięczne na każde dziecko skarżącej) przysługującego za sporny okres w Polsce, a zarazem upłynąłby okres przedawnienia do wypłaty w Niemczech, to według wskazań zawartych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 832/24 organ zobowiązany był przyznać jej wnioskowane świadczenie za sporny okres.
Dokonując zatem kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że narusza ono prawo w stopniu, który powoduje konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego, ponieważ organ nie uwzględnił we wskazanych powyżej zakresie oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 13 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 832/24. Ponownie rozpoznając sprawę organ musi uwzględnić stanowisko wyrażone w tym wyroku.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Powołane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.