II SA/Gl 1143/22

II SA/Gl 1143/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1048
art. 6 zd. 1
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
§ 207 ust. 2 w związku z § 2 ust. 2, § 256 ust. 3
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 1969
art. 26 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 119 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w B. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia 15 czerwca 2022 r. nr 81.2022 w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej oddala skargę.
Uzasadnienie
Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach (dalej – organ odwoławczy, Komendant Wojewódzki) decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r. nr 81.2022 (znak WPZ.5290.7.2022.MO), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w B. (dalej – Skarżąca, Wspólnota Mieszkaniowa), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w B. (dalej – organ I instancji, Komendant Miejski) z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr [...] (znak [...]) nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej wykonanie do dnia 31 marca 2023 r. obowiązków polegających na zapewnieniu należytych warunków ewakuacji, w tym długości dojścia ewakuacyjnego przy jednym kierunku ewakuacji, nie przekraczającej 60 m (w tym nie więcej niż 20 m na poziomej drodze ewakuacyjnej), stosując:
a) oddzielenie mieszkań lub pomieszczeń od poziomej drogi komunikacji drzwiami o klasie odporności ogniowej co najmniej El 30,
b) zamknięcie głównej klatki schodowej drzwiami dymoszczelnymi,
c) wyposażenie głównej klatki schodowej w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub w samoczynne urządzenia oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wobec ujawnionych nieprawidłowości w zakresie ochrony przeciwpożarowej w budynku zlokalizowanym w B. przy ul. [...] (protokół ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych z dnia 23 lutego 2022 r. ), organ I instancji pismem z dnia 21 marca 2022 r. zawiadomił Skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w powyższym przedmiocie. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Komendanta Miejskiego z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr [...] zobowiązującą Skarżącą do zapewnienia właściwej długości dojścia ewakuacyjnego przy jednym kierunku ewakuacji, nie przekraczającej 60 m (w tym nie więcej 20 m na poziomej drodze ewakuacyjnej), w terminie do dnia 31 marca 2023 r.
Wskutek odwołana Wspólnoty Mieszkaniowej, Komendant Miejski - działając na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. – uchylił w całości własną decyzją z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr [...].
Następnie organ I instancji decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr [...] nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej wykonanie do dnia 31 marca 2023 r. obowiązków polegających na zapewnieniu należytych warunków ewakuacji, w tym długości dojścia ewakuacyjnego przy jednym kierunku ewakuacji, nie przekraczającej 60 m (w tym nie więcej niż 20 m na poziomej drodze ewakuacyjnej), stosując:
a) oddzielenie mieszkań lub pomieszczeń od poziomej drogi komunikacji drzwiami o klasie odporności ogniowej co najmniej El 30,
b) zamknięcie głównej klatki schodowej drzwiami dymoszczelnymi,
c) wyposażenie głównej klatki schodowej w urządzenia zapobiegające zadymieniu lub w samoczynne urządzenia oddymiające uruchamiane za pomocą systemu wykrywania dymu.
W motywach decyzji wskazano na naruszenie § 15 ust. 1 pkt 2, § 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719 z późn. zm. – dalej r.p.p.o.ż.), a także § 207 ust. 2, § 246 ust. 1, 4 i 5, § 256 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.1065 z późn. zm. – dalej r.w.t.b.). Według organu I instancji, poczynione ustalenia wskazują, że w przedmiotowym budynku długość drogi ewakuacyjnej wynosi 155 m, a tym samym przekracza ona o ponad 100% wartość dopuszczalną prawem. Zasygnalizowano również, że § 2 ust 3a r.w.t.b. przewiduje możliwość zastosowania rozwiązań zamiennych w odniesieniu do wymagań określonych w tym rozporządzeniu, a więc i w odniesieniu do obowiązków określonych niniejszą decyzją.
W odwołaniu z dnia 11 maja 2022 r. Wspólnota Mieszkaniowa zakwestionowała rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne zarzucając jej:
1) błędne zastosowanie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej poprzez wyznaczenie niemożliwego do zrealizowania przez Skarżącą terminu realizacji nałożonych przez organ obowiązków;
2) naruszenie art. 13 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez nakazanie Wspólnocie Mieszkaniowej wymiany drzwi wejściowych do poszczególnych lokali, pomimo tego, iż nie należą one do części wspólnych budynku, bowiem służą one wyłącznie do użytku poszczególnych właścicieli lokalu;
3) naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez brak wysłuchania Skarżącej przed wydaniem decyzji, czym naruszono prawo strony do czynnego udziału w sprawie na każdym jej etapie;
4) niejasność, nieprecyzyjność wydanej decyzji, przejawiającą się w tym, że w pkt 1 lit. a decyzji, nie wskazano o jakie "pomieszczenia" organowi chodzi, a które mają być oddzielone od drogi komunikacji i co należy rozumieć przez "drogę komunikacji", co narusza zasadę zaufania Strony do organu.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że decyzja nie wskazuje konkretnie, jakie czynności powinien wykonać jej adresat. Zaznaczono jednocześnie, że Skarżąca nie wie jak ma rozumieć termin "główna klatka schodowa" oraz jakie "pomieszczenia" mają być oddzielone od drogi komunikacji. Wyrażono również stanowisko, że obowiązek wymiany drzwi do poszczególnych lokali przekracza kompetencje Zarządu Wspólnoty, gdyż odnosi się on do przedmiotu niebędącego nieruchomością wspólną. W tej sytuacji, zdaniem Wspólnoty Mieszkaniowej, czynności tych mogą dokonać jedynie właściciele poszczególnych lokali. W odwołaniu podniesiono ponadto, że wyznaczony w ramach uznania administracyjnego termin wykonania obowiązków jest za krótki wobec ich zakresu.
Komendant Wojewódzki nie przychylając się do argumentacji odwołania, decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W jej treści uznano, iż Komendant Miejski stosownie do obowiązującego prawa zasadnie nałożył negowany obowiązek oraz we właściwy sposób go uzasadnił. Zaznaczono przy tym, że identyczne wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej dotyczą budynków nowo wznoszonych, jak również tych powstałych w przeszłości. Podniesiono ponadto, że różne względy mogą przemawiać za koniecznością przyjęcia innych rozwiązań niż te, które określono decyzją. Wykonanie zastępczych rozwiązań umożliwia § 2 ust. 2 r.w.t.b. przy zachowaniu trybu w nim opisanego, o czym pouczono Wspólnotę Mieszkaniową.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów wskazano, że celem podejmowanych działań jest jak najszybsze usunięcie zagrożeń. Zatem wyznaczenie 11-miesięcznego terminu uznano za prawidłowe. Zasygnalizowano, że w trakcie bezpośrednich spotkań z zarządcą budynku poinformowano go, że istnieje możliwość prolongaty terminu, ale dopiero po rozpoczęciu realizacji nałożonego obowiązku. W zakresie zarzutu z pkt 2 odwołania wyjaśniono, iż decyzja organu I instancji zobowiązuje Skarżącą do zapewnienia należytych warunków ewakuacji. Natomiast praktyczny sposób realizacji takiego obowiązku należy do podmiotu zobowiązanego. Jak zaznaczono, sugerowana wymiana drzwi wejściowych do poszczególnych lokali jest jednym z możliwych rozwiązań prowadzących do zapewnienia stanu bezpieczeństwa i która w ocenie organu I instancji jest najbardziej realnym sposobem realizacji powyższego obowiązku. Dodano także, że Komendant Miejski nie jest zobowiązany i uprawniony do poszukiwania innych możliwości usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Komendant Wojewódzki nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Otóż stwierdził w tej kwestii, że organ I instancji spotykał się i prowadził rozmowy z przedstawicielem Skarżącej w trakcie postępowania kontrolnego i pokontrolnego, a także umożliwił mu wypowiedzenie się w sprawie przed wydaniem decyzji. Nie zgodził się również ze stanowiskiem braku jasności i precyzji w określeniu obowiązków. Zdaniem organu odwoławczego, zapis z punktu 1a sentencji jest właściwie sformułowany, bowiem dotyczy on potrzeby zastosowania oddzielenia wszystkich wejść do lokali mieszkalnych oraz do pomieszczeń usytuowanych bezpośrednio przy poziomych korytarzach komunikacyjnych w skontrolowanym jedenastokondygnacyjnym budynku. Ponadto wyraził stanowisko, że z treści sporządzonej dokumentacji wynika, że przedmiotowy budynek posiada dwa segmenty i centralnie usytuowany pionowy ciąg komunikacyjny, nazwany w zaskarżonym rozstrzygnięciu "główną klatką schodową". Podkreślił przy tym, że w trakcie przeprowadzonej kontroli oraz w czasie bezpośrednich spotkań, strażacy wyjaśniali kontrolowanym, którą klatkę schodową nazwali "główną", a którą potraktowano jako "dodatkową".
W skardze z dnia 8 lipca 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej decyzji Komendanta Wojewódzkiego zarzucił naruszenie:
– art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy decyzja tegoż organu została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, tj. przeprowadzenie postępowania z pozbawieniem strony możliwości czynnego udziału (art 10 k.p.a.), a w szczególności możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz składania wniosków dowodowych (art. 10 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.);
– art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, czy decyzja nakładająca na stronę obowiązek oddzielenia mieszkań lub pomieszczeń od poziomej drogi komunikacji drzwiami o odpowiedniej klasie ogniowej jest w ogóle wykonalna i możliwa do wyegzekwowania, w świetle art. 13 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali poprzez nakazanie Wspólnocie Mieszkaniowej wymiany drzwi wejściowych do poszczególnych lokali, pomimo tego, iż nie należą one do części wspólnych budynku, bowiem służą one wyłącznie do użytku poszczególnych właścicieli lokalu i jedynie oni mogą nimi dysponować;
– art. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że stan techniczny budynku wybudowanego i oddanego do użytkowania w przeszłości zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami powinien ulec zmianie w związku z wejściem w życie nowych przepisów prawnych;
– § 24 ust. 4 i 5 oraz § 26 ust. 4 rozporządzenia dotyczącego ochrony przeciwpożarowej w związku z art. 26 ustawy o Państwowej Straż Pożarnej poprzez nałożenie na Skarżącą obowiązku niewykonalnego z przyczyn technicznych i jednocześnie przerzucenie na nią obowiązku poszukiwania innych sposobów usunięcia stwierdzonych uchybień;
– art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej poprzez narzucenie Skarżącej zbyt krótkiego terminu na zrealizowanie obowiązków wynikających z decyzji.
Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto w skardze zawarto wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W motywach skargi wskazano, że obowiązek wymiany drzwi jest niewykonalny, ponieważ wymaga ingerencji w element budynku nie należący do jego części wspólnych, a tym samym takie działania uzależnione jest od dobrej woli właścicieli poszczególnych mieszkań. Ponadto podniesiono, że organ nie sprawdził, czy jakiekolwiek inne rozwiązanie zamienne w ogóle jest możliwe. Skarżąca natomiast nie mogła wystąpić z tego rodzaju wnioskiem, gdyż nie miała możliwości zapoznania się z całokształtem materiału dowodowego. Końcowo zaznaczono, że wbrew twierdzeniu organu decyzja nie pozostawia Wspólnocie Mieszkaniowej wyboru praktycznego rozwiązania w kwestii zapewnienia właściwych warunków ewakuacji.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest przede wszystkim wyjaśnienie, czy sporny budynek - powstały w 1981 r. - musi spełniać obecne wymagania z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Inaczej rzecz ujmując rozstrzygnięcia wymaga to, czy aktualnie obowiązujące uregulowania mogą stanowić podstawę dla określenia Skarżącej obowiązków mających dostosować budynek mieszkalny wielorodzinny do współczesnych standardów przeciwpożarowych. Ponadto spornym pozostaje to, czy wymiana drzwi prowadzących do lokali mieszkalnych jest wykonalna przez podmiot, na który taki obowiązek został nałożony. Kolejnym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest to, czy organ formułując określony obowiązek winien zweryfikować, czy zachodzi możliwość jego realizacji w formie zastępczej, stosownie do regulacji § 2 ust. 2 r.w.t.b.
Według Wspólnoty Mieszkaniowej, skoro budynek został wybudowany i oddany do użytkowania przy spełnieniu warunków technicznych obowiązujących w okresie jego powstania, to żądanie jego dostosowania do standardów obecnych stanowi naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Niezależnie od tego Skarżąca twierdzi, że nie będzie mogła wykonać obowiązku wynikającego z decyzji organu I instancji, gdyż drzwi wejściowe osadzone są w elemencie budynku nie stanowiącym jego części wspólnej. Natomiast – jak twierdzi Skarżąca - nie można zakładać, że istnieje możliwość wykonania obowiązku poprzez realizację rozwiązania zastępczego, o którym mowa w § 2 ust. 2 r.w.t.b., gdyż organ nie dokonał sprawdzenia występowania alternatywy dla powinności określonej przez Komendanta Miejskiego.
Z kolei organy twierdzą, że każdy budynek bez względu na czas jego powstania musi spełniać warunki ochrony przeciwpożarowej określone obowiązującymi aktami prawnymi. Natomiast co do samego określenia sposobu zapewnienia właściwej ewakuacji podniesiono, że ten sprecyzowany w decyzji może być zastąpiony rozwiązaniem zastępczym. Jednak uzależnione jest to od aktywności podmiotu zobowiązanego i uzyskania dla niego akceptacji w trybie § 2 ust. 2 r.w.t.b. Jednocześnie Komendant Wojewódzki zastrzegł, że nie jest ani zobowiązany, ani uprawniony do poszukiwania rozwiązań alternatywnych dla tych wynikających z decyzji.
Przystępując do rozważań przyjdzie wskazać, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2057) właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga zagadnie obowiązku dostosowania "starych budynków" do obecnie obowiązujących kryteriów bezpieczeństwa przeciwpożarowego. W tym względzie przychylić się należy do stanowiska wyrażonego przez NSA w wyroku z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 2040/09 (Lex nr 953011), iż w przypadku ochrony przeciwpożarowej nie mamy do czynienia ze stosunkiem prawnym, którego realizacja kończy się wraz z oddaniem obiektu do użytkowania, ale trwa on nadal przez cały okres użytkowania obiektu. Powyższy przypadek dotyczy zatem regulacji intertemporalnej nazywanej retrospektywnością, polegającej na nakazie stosowania nowego prawa do stosunków prawnych, które wprawdzie zostały nawiązane pod rządami dawnych przepisów, ale nie zostały jeszcze zrealizowane wszystkie istotne elementy tych stosunków (tak też wyrok NSA z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt II OSK 516/13, Lex nr 1664434). Mając na uwadze to stanowisko przyjąć należy, że zasada niedziałania prawa wstecz nie ma charakteru absolutnego. Odstępstwo od niej jest w wyjątkowych sytuacjach dopuszczalne, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej, ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 października 2001 r. sygn. akt K 27/01, M.P. z 2001 Nr 45 poz. 739). Z ochroną takich wartości (życia, zdrowia i mienia obywateli) mamy zaś do czynienia w przypadku ochrony przeciwpożarowej, zwłaszcza w takich budynkach jak budynek Skarżącej (budynek wysoki - jedenastokondygnacyjny). Dlatego też zasadnie stwierdzono, że w celu zapewnienia bezpieczeństwa obywateli uzasadnione jest wprowadzanie nowych skuteczniejszych środków ochrony przeciwpożarowej umożliwiających ochronę zdrowia i życia ludzkiego, a ustawodawca musi mieć możliwość dostosowania do nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej także istniejących budynków mieszkalnych.
Niezależnie od tego należy wskazać, że z mocy § 207 ust. 2 w związku z § 2 ust. 2 r.w.t.b. przepisy tego rozporządzenia, które dotyczą bezpieczeństwa pożarowego znajdują zastosowanie także do budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia, jeżeli na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi. Przesłanka zagrożenia życia ludzi występuje m.in. w przypadku, gdy warunki techniczne istniejącego i użytkowanego budynku nie zapewniają możliwości ewakuacji ludzi (§ 16 ust. 1 r.p.p.o.ż.).
Jak ustalono w toku postępowania, długość drogi ewakuacji w budynku przy ul. [...] w B. dla najdalej położonych lokali mieszkalnych wynosi 155 m. Oznacza to, że zostały przekroczone dopuszczalne standardy w tym zakresie o ponad 100%. Mianowicie dla kategorii zagrożenia ludzi oznaczonej jako ZL IV (budynki mieszkalne), droga ewakuacji nie może być dłuższa niż 60 m przy jednym dojściu, w tym nie więcej niż 20 m na poziomej drodze ewakuacji (§ 256 ust. 3 r.w.t.b.). Podkreślić jednocześnie należy, że twierdzenia te nie są kwestionowane przez Wspólnotę Mieszkaniową. Zatem wobec stwierdzonych nieprawidłowości co do długość drogi ewakuacji zaszła konieczność nałożenia obowiązku, którego celem jest dostosowanie budynku do wymagań określonych prawem.
Organ I instancji dążąc do osiągnięcia celu, jakim jest zapewnienie właściwej drogi ewakuacji, zaproponował rozwiązanie określone w § 246 ust. 5 r.w.t.b., które (jak stwierdzono w odpowiedzi na skargę) jest najprostszym sposobem zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego. Polega ono na tym, aby każde mieszkanie oddzielić od korytarzy drzwiami przeciwpożarowymi, klatkę schodową zamknąć drzwiami dymoszczelnymi i wyposażyć ją w skuteczny system oddymiania. Wspólnota Mieszkaniowa sprzeciwia się jednak temu rozwiązaniu wskazując, że jest to obowiązek niewykonalny, gdyż drzwi wejściowe do poszczególnych lokali mieszkalnych nie stanowią części wspólnej budynku. Nie kwestionując tego, że drzwi wejściowe do lokali nie stanowią części wspólnej budynku, stwierdzić należy, że nie jest to przeszkoda, która czyniłaby realizację obowiązku zawartego w skarżonej decyzji niewykonalnym. Otóż w myśl art. 6 zd. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1048 – dalej u.w.l.) wspólnota mieszkaniowa to ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Dlatego też mimo dominującego poglądu, że wspólnota mieszkaniowa może być podmiotem praw i obowiązków związanych z gospodarowaniem nieruchomością wspólną (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 2016 r. sygn. akt I CSK 791/15, Lex nr 2186565) nic nie stoi na przeszkodzie porozumienie się jej członków co do potrzeby przeprowadzenia wymiany drzwi na zgodne ze standardami pożarowymi. Za trafnością tego stwierdzenia przemawia to, że wyposażenie poszczególnych lokali w drzwi nieodpowiadające standardom przeciwpożarowym nie jest sprawą indywidualną każdego z właścicieli, ale ich grupy tworzącej wspólnotę mieszkaniową. Mianowicie wpływa to na bezpieczeństwo wszystkich mieszkańców. Dodatkowo wskazane nieprawidłowości oddziałują na części wspólne, gdyż poprzez te fragmenty budynku prowadzą drogi ewakuacyjne, co jest powiązane z obowiązkiem zachowania wymaganej prawem odporności ogniowej drzwi do poszczególnych mieszkań. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Wspólnota Mieszkaniowa nie podniosła, aby realizacja nałożonego obowiązku była niemożliwa do przeprowadzenia z racji na przeszkody natury technicznej. Na marginesie zauważyć należy, że działania organu I instancji zainicjowane zostały przez mieszkańców tego budynku, którzy są zaniepokojeni jego stanem bezpieczeństwa pożarowego.
Prawodawca przewidując, że dostosowanie istniejących już budynków do wymagań bezpieczeństwa pożarowego może napotykać na bariery i przeszkody architektoniczne, w § 2 ust. 2 w związku z § 207 ust. 2 r.w.t.b. przewidział możliwość odstępstwa od ogólnych zasad w tej materii. Zgodnie z tym uregulowaniem wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy.
Komendant Wojewódzki, jak również Komendant Miejski, poinformowali o takiej możliwości Skarżącą. Wskazali mianowicie, że praktyczna realizacja powinności zapewnienia właściwej drogi ewakuacji może przybrać formę odmienną od tej wyrażonej w decyzji organu I instancji, pod warunkiem określenia warunków jej urzeczywistnienia w trybie określonym w § 2 ust. 2 r.w.t.b. Zgodzić się przy tym należy z organem odwoławczym, że inicjatywa w tym zakresie pozostaje w sferze uprawnień podmiotu zobowiązanego i nie można wymagać od organu formułowania w sposób alternatywny wykonania nakładanych obowiązków.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1969) Komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej nakazującej usunięcie stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. Organ I instancji korzystając z nadanemu mu władztwa wyznaczył termin wykonania obowiązku do dnia 31 marca 2023 r., a więc w terminie jedenastomiesięcznym. W ocenie Skarżącej, jest on zbyt krótki. Jednak Wspólnota Mieszkaniowa nie podniosła żadnych argumentów, które mogłyby uwiarygadniać stanowisko, że w tak zakreślonym okresie nie będzie zdolna dopełnić nałożonego na nią obowiązku. Na marginesie organ odwoławczy zasygnalizował, że istnieje możliwość prolongaty terminu po rozpoczęciu procesu realizacji obowiązku.
W świetle powyższego brak jest zatem podstaw dla uznania zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Otóż organy nie tylko zgromadziły materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego, ale także dokonały prawidłowej jego oceny, czemu dały wyraz w sporządzonych uzasadnieniach. W tym miejscu dodatkowo należy się odnieść do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., uznając go za chybiony. W aktach brak jest pisma informującego Skarżącą o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., które zostałoby jej doręczone przed wydaniem decyzji pierwszoinstancyjnej. Nie mniej jednak o przysługujących uprawnieniach Wspólnota Mieszkaniowa została pouczona w piśmie z dnia 21 marca 2022 r. zawiadamiającym o wszczęciu postępowania. Ponadto dostrzec należy, że przekazano Stronie protokół z czynności kontrolno-rozpoznawczych, a także przeprowadzono spotkanie z jej udziałem w dniu 28 kwietnia 2022 r., w trakcie którego m.in. wyjaśniono kwestie związane bezpieczeństwem pożarowym. Powyższe pozwala na przyjęcie stanowiska, że Skarżąca dysponowała wiedzą o toczącym się postępowaniu oraz o podstawowych dowodach w sprawie. Jednak w toku całego postępowania nie skorzystała z przysługujących jej praw, a ponadto we wspomnianym okresie, jak również w skardze do sądu administracyjnego, nie wykazała aktywności dowodowej.
Nie zrozumiałym jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów § 24 ust. 4 i 5 oraz § 25 ust. 4 r.p.p.o.ż., które dotyczą instalacji wodociągowej przeciwpożarowej. Tymczasem skarżona decyzja odnosi się do zagadnienia właściwej drogi ewakuacji, a więc przedmiotu nie podlegającego tym regulacjom. Wobec tego został on pominięty w rozważaniach.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej.