II SA/Gl 1138/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił decyzje organów obu instancji dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że prawo do świadczenia powstało przed 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów przejściowych, mimo późniejszego złożenia wniosku.
Skarżąca domagała się świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. Organy odmówiły przyznania świadczenia za okres do 31 grudnia 2023 r., argumentując, że wniosek o świadczenie wpłynął po tej dacie. Skarżąca podnosiła, że wniosek o ustalenie niepełnosprawności złożono wcześniej, a późniejszy wniosek o świadczenie był złożony w terminie. WSA w Gliwicach uchylił decyzje, podzielając stanowisko NSA, że kluczowe jest złożenie wniosku o ustalenie niepełnosprawności przed 31 grudnia 2023 r. i zachowanie trzymiesięcznego terminu od prawomocności orzeczenia o niepełnosprawności, co pozwala na zastosowanie przepisów przejściowych.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę skarżącej. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania świadczenia za okres do 31 grudnia 2023 r., uznając, że wniosek o świadczenie pielęgnacyjne wpłynął po tej dacie, a zatem nie można zastosować przepisów przejściowych. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, argumentowała, że wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności jej córki został złożony w czerwcu 2022 r., a wyrok sądu powszechnego ustalający niepełnosprawność uprawomocnił się w lutym 2025 r. Wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony w marcu 2024 r., ale w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że organy błędnie zinterpretowały przepisy przejściowe. Sąd podkreślił, że kluczowe jest złożenie wniosku o ustalenie niepełnosprawności przed 31 grudnia 2023 r. oraz zachowanie trzymiesięcznego terminu od prawomocności orzeczenia o niepełnosprawności do złożenia wniosku o świadczenie. W takiej sytuacji prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być ustalone na podstawie przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., począwszy od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wniosek złożony po 31 grudnia 2023 r., ale w terminie 3 miesięcy od prawomocności orzeczenia o niepełnosprawności, którego wniosek o ustalenie niepełnosprawności złożono przed 31 grudnia 2023 r., pozwala na zastosowanie przepisów przejściowych i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo NSA, uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Kluczowe jest złożenie wniosku o ustalenie niepełnosprawności przed 31 grudnia 2023 r. i zachowanie trzymiesięcznego terminu od prawomocności orzeczenia o niepełnosprawności do złożenia wniosku o świadczenie. W takiej sytuacji prawo do świadczenia powstało przed 31 grudnia 2023 r. i należy stosować przepisy dotychczasowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Ustawa o świadczeniu wspierającym art. 63 § ust. 1
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 239 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2 w zw. z art. 120
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało przed 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów przejściowych, mimo późniejszego złożenia wniosku o świadczenie, ponieważ wniosek o ustalenie niepełnosprawności został złożony wcześniej i wniosek o świadczenie został złożony w terminie 3 miesięcy od prawomocności orzeczenia o niepełnosprawności. Skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji opóźnień w postępowaniu orzeczniczym.
Odrzucone argumenty
Organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., ponieważ wniosek o świadczenie pielęgnacyjne wpłynął po 31 grudnia 2023 r.
Godne uwagi sformułowania
taka interpretacja jest błędna, gdyż pomija systemowe powiązanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z regulacjami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności. Prawidłowa wykładnia norm regulujących przyznawanie świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności nie może być prowadzona w oderwaniu od procedury uzyskiwania stosownego orzeczenia. Postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności stanowią integralną całość, zmierzającą do ustalenia prawa do świadczenia. Skarżąca nie może ponosić negatywnych konsekwencji faktu, iż postępowanie orzecznicze, wszczęte w czerwcu 2022 r., zakończyło się dopiero w lutym 2024 r.
Skład orzekający
Aneta Majowska
sprawozdawca
Beata Kalaga-Gajewska
członek
Krzysztof Nowak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących świadczeń pielęgnacyjnych w kontekście zmiany ustawy o świadczeniu wspierającym oraz znaczenie terminów związanych z orzekaniem o niepełnosprawności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji intertemporalnej związanej z wejściem w życie ustawy o świadczeniu wspierającym i poprzedzającymi ją przepisami o świadczeniach rodzinnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów przejściowych, które ma bezpośrednie przełożenie na prawa wielu osób ubiegających się o świadczenia socjalne. Pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe rozumienie powiązań między różnymi etapami postępowania administracyjnego.
“Świadczenie pielęgnacyjne: Czy późniejszy wniosek to pewna odmowa? Sąd wyjaśnia kluczowe przepisy przejściowe.”
Sektor
pomoc społeczna
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1138/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Beata Kalaga-Gajewska
Krzysztof Nowak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 2a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2023 poz 1429
art. 63 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 12 czerwca 2025 r. nr SKO.PSŚ/41.5/494/2025/7260 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 18 marca 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącej 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem nadanym dnia 29 lipca 2025 r. M. B. (dalej: Skarżąca), reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach nr SKO.PSŚ/41.5/494/2025/7260 z dnia 12 czerwca 2025 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżony akt zapadł w następującym stanie faktycznym.
Decyzją nr [...] z dnia 18 marca 2025 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta S. (dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 323 z późn. zm., dalej: u.ś.r.):
- w pkt 1 decyzji - przyznano Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką L. B. w okresie: od 1 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w kwocie 2.988,00 zł miesięcznie, od 1 stycznia 2025 r. do 31 maja 2026 r. w kwocie 3.287,00 zł miesięcznie, od 1 czerwca 2026 r. do [...] 2026 r. w kwocie 438,30 zł,
- w pkt 2 decyzji – odmówiono Skarżącej prawa do tego świadczenia: od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz od [...] 2026 r. do 31 sierpnia 2030 r.
Sprawa rozpoznawana jest ponownie. Uprzednie decyzje organu zostały uchylone kolejnymi decyzjami organu odwoławczego, a sprawa przekazywana była do ponownego rozstrzygnięcia organowi pierwszej instancji - decyzja z dnia 15 kwietnia 2024 r. została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia 16 maja 2024 r. nr [...], decyzja organu z dnia 29 sierpnia 2024 r. została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia 31 października 2024 r. nr [...], decyzja z dnia 25 listopada 2024 r. uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia 7 lutego 2025 r. nr [...].
Przeprowadzając ponownie postępowanie wyjaśniające, organ pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie wniosek o ustalenie niepełnosprawności córki Skarżącej został złożony w dniu 9 czerwca 2022 r., orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. nr [...] wydano dnia 18 lipca 2022 r., orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. nr [...] wydano dnia 19 września 2022 r., wyrok Sądu Rejonowego w S. został wydany w dniu [...] r. sygn. akt [...], następnie w dniu 15 marca 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 2 sierpnia 2024 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nr [...], na mocy którego córka Strony została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 31 sierpnia 2030 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż wniosek z dnia 15 marca 2024 r. jest pierwszym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem prawo do tego świadczenia nie powstało do 31 grudnia 2023 r., tym samym brak podstaw do zastosowania przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2023 r., co kwalifikuje wniosek w części dotyczącej okresu od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. do odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. W części dotyczącej okresu od 1 stycznia 2024 r. do [...] 2026 r. organ ustalił spełnienie warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast co do okresu od [...] 2026 r. do 31 sierpnia 2030 r. organ ustalił, że świadczenie nie przysługuje, ponieważ córka Skarżącej z dniem [...] 2026 r. kończy osiemnasty rok życia.
Decyzja została doręczona w dniu 11 kwietnia 2025 r.
W nadanym w dniu 25 kwietnia 2025 r. odwołaniu pełnomocnik Strony, zaskarżył w całości opisaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji. Akcentował błędne przyjęcie przez organ, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do 31 grudnia 2023 r., pomimo złożenia przez Stronę wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności w dniu 9 czerwca 2022 r., a wniosku o ustalenie prawa do świadczenia w terminie 3 miesięcy od wydania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że w przypadku, gdy wniosek o przyznanie świadczenia albo wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności został złożony do 31 grudnia 2023 r., to możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od tego dnia, na podstawie art. 24 ust. 2, ust. 2a u.ś.r., jednocześnie przyjęcie powstania uprawnienia do dnia 31 grudnia 2023 r. Błędne pozostawało zatem w ocenie strony odwołującej się, zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Pełnomocnik zakwestionował także przyznanie prawa do świadczenia do [...] 2026 r., gdy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydano na czas określony do 31 sierpnia 2030 r., wywodząc, że świadczenie powinno zostać przyznane do końca obowiązywania orzeczenia o niepełnosprawności, stosownie do art. 17 u.ś.r. w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), przywołaną na wstępie decyzją nr SKO.PSŚ/41.5/494/2025/7260 z dnia 12 czerwca 2025 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Po przywołaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, brzmienia przepisu art. 17 u.ś.r. obowiązującego od 1 stycznia 2024 r., organ odwoławczy wskazał, iż wniosek z dnia 15 marca 2024 r. jest pierwszym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zatem prawo do tego świadczenia nie powstało do 31 grudnia 2023 r. Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy przejściowe art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429), zatem zasadnie organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia za okres przed 1 stycznia 2024 r. Podzielił także odmowę przyznania świadczenia od [...] 2026 r. do 31 sierpnia 2030 r., wskazując, że w dniu [...] 2026 r. córka Strony kończy osiemnasty rok życia. Decyzja została doręczona w dniu 2 lipca 2025 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca. W skardze skierowanej względem decyzji organu odwoławczego podniosła zarzuty naruszenia:
1) art. 63 ust.1 ustawy o świadczeniu wspierającym i art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez ich błędną wykładnię, niezastosowanie i przyjęcie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku wnioskodawczyni nie powstało do 31 grudnia 2023 r. pomimo, że wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności został złożony w dniu 9 czerwca 2022 r., a wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w terminie 3 miesięcy licząc od wydania prawomocnego wyroku z dnia [...] r. sygn. akt [...], i w konsekwencji błędne zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., a nie do 31 grudnia 2023 r. i odmówienie Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką w okresach od 1 czerwca 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. oraz od [...] 2026 r. do 31 sierpnia 2030 r.,
2) art. 8, art. 15 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy do zarzutów i twierdzeń odwołania oraz niepoczynienie własnych ustaleń ani rozważań, które wskazywałyby na ponowne przeanalizowanie całości sprawy, a także naruszenie zasady zaufania stron postępowania do władzy publicznej poprzez bezpodstawne obciążenie Skarżącej negatywnymi skutkami wynikającymi z upływu czasu, który był potrzebny do usunięcia wadliwości orzeczeń Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołów ds. Orzekania o Niepełnosprawności w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] roku, sygn. akt [...] oraz przez naruszenie zasady ochrony praw nabytych tj. nabycia przez Skarżącą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w momencie złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności córki.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz ewentualnie również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej zasadniczo ponowił argumentację przedstawioną na etapie wniesionego odwołania, odnoszącą się do błędnego zastosowania w sprawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2024 r. Nadto wskazał na naruszenia przepisów postępowania, zaznaczając nieustosunkowanie się przez organ odwoławczy do zarzutów i stanowiska odwołania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przypomnieć należy, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym. Jednocześnie w kwestii zmiany stanu prawnego od dnia 1 stycznia 2024 r., tj. wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, wyjaśnienia wymaga, iż w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, organy rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązane są dokonać analizy przepisów przejściowych.
Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy w stanie faktycznym sprawy, w którym wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności córki Skarżącej złożono w dniu 8 czerwca 2022 r., a wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - już po zmianie przepisów, w dniu 15 marca 2024 r., lecz z zachowaniem terminu z art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, organy administracji prawidłowo przyjęły, że zastosowanie znajdują nowe regulacje prawne, czy też sprawa winna być rozpoznana na podstawie przepisów dotychczasowych.
Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy, wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności córki Skarżącej wpłynął do Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w O. w dniu 9 czerwca 2022 r., (karta nr 217 akt administracyjnych), orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. nr [...] wydano dnia 18 lipca 2022 r., ("konieczności stałej lub długotrwałej opieki "nie wymaga", karta nr 225 akt administracyjnych), natomiast orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. nr [...] utrzymujące w mocy zaskarżone orzeczenie wydano dnia 19 września 2022 r. (karta nr 227 akt administracyjnych). Następnie wyrokiem Sądu Rejonowego w S. Wydział [...] Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia [...] r. sygn. akt [...], zmieniono zaskarżone orzeczenie z dnia 19 września 2022 r. oraz poprzedzające orzeczenie z dnia 18 lipca 2022 r., w ten sposób że zaliczono małoletnią do osób niepełnosprawnych do dnia 5 czerwca 2024 r., "niepełnosprawność istnieje od [...] 2021 r.", z następującymi wskazaniami: "istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". Wyrok stał się prawomocny z dniem [...] lutego 2025 r. (karta nr 229-230 akt administracyjnych). W dniu 15 marca 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. (karta nr 231 akt administracyjnych), zaś w dniu 2 sierpnia 2024 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nr [...], na mocy którego córka Strony została zaliczona do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 31 sierpnia 2030 r. (karta nr 177 akt administracyjnych).
W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy, rozpoznając wniosek Skarżącej, organy administracji publicznej przyjęły wykładnię literalną art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Uznały, że skoro wniosek o samo świadczenie pielęgnacyjne wpłynął dopiero 15 marca 2024 r., to prawo do tego świadczenia nie mogło powstać do 31 grudnia 2023 r.
W tym stanie rzeczy uwagi wymaga stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 8 października 2025 r., sygn. akt I OSK 202/25, który skład orzekający w pełni podziela, że taka interpretacja jest błędna, gdyż pomija systemowe powiązanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z regulacjami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności. Prawidłowa wykładnia norm regulujących przyznawanie świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności nie może być prowadzona w oderwaniu od procedury uzyskiwania stosownego orzeczenia, co znajduje potwierdzenie choćby w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/07). Postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności stanowią integralną całość, zmierzającą do ustalenia prawa do świadczenia. Ustawodawca, świadom tej zależności, w art. 24 ust. 2a u.ś.r. wprowadził szczególną regulację intertemporalną, stanowiącą wyraz tej systemowej więzi. Stanowi ona, że jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.
Jak dalej wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, w przywołanym orzeczeniu, art. 24 ust. 2a u.ś.r. jest przepisem proceduralnym, określającym moment, od którego ustala się prawo do świadczenia, i ma kluczowe znaczenie dla interpretacji materialnoprawnej normy przejściowej zawartej w art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym. Wykładnia systemowa i celowościowa art. 63 ust. 1 nakazuje przyjąć, że sformułowanie "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." obejmuje nie tylko sytuacje, w których wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono do tego dnia, ale również przypadki, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został co prawda złożony po 31 grudnia 2023 r., lecz nastąpiło to z zachowaniem terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., a sam wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności wpłynął do organu orzeczniczego do 31 grudnia 2023 r. i ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający przed tą datą (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2025 r., sygn. akt I OSK 202/25).
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności córki w czerwcu 2022 r., a wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] r. sygn. akt [...], zmieniono zaskarżone orzeczenie z dnia 19 września 2022 r. oraz poprzedzające orzeczenie z dnia 18 lipca 2022 r. Jak wynika z klauzuli zamieszczonej na zalegającym w aktach sprawy odpisie powołanego wyroku z dnia [...] r., uprawomocnił się on [...] lutego 2025 r. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, w sytuacji, gdy orzeczenie o niepełnosprawności wydaje sąd powszechny w formie wyroku, że wskazany w art. 24 ust. 2a u.ś.r. trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 3587/18 oraz z dnia 14 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1780, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 871/25).
Skoro Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 15 marca 2025 r., uczyniła to przed upływem trzymiesięcznego terminu określonego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w rezultacie zaistniały podstawy do przyznania tego świadczenia na zasadzie przywołanej regulacji, począwszy od czerwca 2022 r., czyli od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności.
W świetle art. 24 ust. 2a u.ś.r., prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przy spełnieniu pozostałych przesłanek z art. 17 u.ś.r. w brzmieniu sprzed omawianej nowelizacji, powinno być ustalone od czerwca 2022 r. W tych okolicznościach prawo to powstało w rozumieniu art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przed 31 grudnia 2023 r. Skarżąca nie może ponosić negatywnych konsekwencji faktu, iż postępowanie orzecznicze, wszczęte w czerwcu 2022 r., zakończyło się dopiero w lutym 2024 r. Z tych przyczyn, należało stwierdzić naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym oraz art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez ich niezastosowanie. Prawidłowa interpretacja przywołanych norm, uwzględniająca kontekst systemowy i cel zmiany ustawy, prowadzi do wniosku, że w stanie faktycznym sprawy organy administracji zobowiązane były rozpoznać wniosek Skarżącej na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.
Wobec dostrzeżenia opisanych uchybień, uzasadniających zastosowanie kompetencji kasatoryjncych względem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, jedynie pobocznie odnotowania wymaga, że nie czyni zadość zasadzie dwuinstancyjności postępowania, zaakceptowanie przez organ odwoławczy stanowiska wyrażonego przez organ pierwszej instancji, bez dalszych rozważań mających stanowić podstawę rozstrzygnięcia.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną, rozpozna wniosek Skarżącej przy uwzględnieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z tej przyczyny o kosztach postępowania w wysokości 480 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku), na które składa się wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.).
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez stronę skarżącą (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI