I SA/WA 1990/21

I SA/Wa 1990/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-08-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Ścieszka /sprawozdawca/
Joanna Skiba
Przemysław Żmich /przewodniczący/
Symbol z opisem
6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1686/22 - Wyrok NSA z 2023-11-07
Skarżony organ
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
art. 34
ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Joanna Skiba, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.
Uzasadnienie
Wojewoda [...], działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2021 r. poz. 146, dalej: "ustawa z dnia 8 września 2000 r."), decyzją z [...] kwietnia 2021 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Gminie [...], obręb [...],[...], oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr [...].
[...] S.A. złożyła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że organ I instancji w toku postępowania zaniechał poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych w sprawie i zastosował normy prawa materialnego do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Zdaniem Spółki, Wojewoda [...] naruszył art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. poprzez nieuwzględnienie, że nieruchomość znajdowała się w posiadaniu [...] S.A.
Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej: Minister) decyzją z [...] czerwca 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...].
Minister przytoczył brzmienie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. i wskazał, że podstawową przesłanką wynikającą z tego przepisu jest to, by nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa, tylko bowiem pod tym warunkiem mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania [...]. Z treści księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowych działek nr [...] oraz nr [...] wynika, że Gmina [...], została ujawniona jako właściciel w dziale II ww. księgi wieczystej na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę [...], na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 z dniem 27 maja 1990 r. (data ogłoszenia ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych). Mając na uwadze powyższe, Minister stwierdził, że przedmiotowe działki nie stanowiły własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. jak i na dzień [...] października 1990 r. Świadczy to o prawidłowości decyzji wydanej przez Wojewodę [...]. Jednocześnie Minister zaznaczył, że pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu [...] S.A. według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia skoro nieruchomości te nie stanowiły własności Skarbu Państwa zarówno na dzień 5 grudnia 1990 r. jak i na dzień 27 października 2000 r.
W skardze złożonej na opisaną wyżej decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii [...] S.A. z siedzibą w [...] podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, jak również art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 initio k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Dodatkowo w skardze podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. poprzez odmowę stwierdzenia nabycia na rzecz Spółki [...] S.A. z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tej nieruchomości.
Mając na uwadze przywołane powyżej zarzuty, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2021 r., oraz rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej. Ponadto zwróciła się o zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej, wydana decyzja pozostaje nieprawidłowa i nie zawiera uzasadnienia pozwalającego na przyjęcie, że organ podjął czynności niezbędne dla załatwienia sprawy, jak również pozwalającego na stwierdzenie, że dokonał właściwej oceny okoliczności stanu faktycznego oraz ich znaczenia dla sprawy w odniesieniu do obowiązujących przepisów. Jak podkreśliła, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Termin rozprawy w tej sprawie wyznaczono na dzień 28 lutego 2022 r., o czym strony zostały poinformowane. W związku z narastającą falą zachorowań wywołanych wirusem Sars-CoV-2, a także mając na względzie wynikające z tego nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 15 lutego 2022 r. przekształcono wyznaczony tryb rozpoznania sprawy na tryb niejawny, przewidziany w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]". Zgodnie z treścią ust. 1, grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (czyli z dniem 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Nabycie praw, o których mowa nie może naruszać praw osób trzecich.
W cytowanym powyżej art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r., po raz pierwszy od dnia uchylenia rozporządzenia z 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "[...]",[...] przyznane zostało prawo do gruntów będących własnością Skarbu Państwa, posiadanych przez [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Ustawodawca przewidział w tym przepisie nabycie - z chwilą wejścia ustawy w życie - przez [...] ex lege prawa użytkowania wieczystego takich gruntów, jeżeli [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej. Warunkiem podstawowym dla zastosowania tej normy jest jednakże to, że dana nieruchomość, która 5 grudnia 1990 r. znajdowała się w posiadaniu [...], stanowiła własność Skarbu Państwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2860/12, CBOSA). Dopiero spełnienie powyższej przesłanki umożliwia badanie warunku posiadania gruntu przez [...], do którego w dalszej części odwołuje się przywołany powyżej przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. W wyroku z 12 kwietnia 2005 r. (sygn. akt K 30/03, OTK-A 2005/4/35) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że uwłaszczenie [...], dokonywane w tym trybie, nie może odnosić się do mienia podlegającego komunalizacji z mocy prawa tj. na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Mienie to bowiem stało się własnością gmin już w dacie 27 maja 1990 r. a więc 10 lat wcześniej niż możliwe stało się uwłaszczenie [...] na gruncie, w stosunku do którego podmiot ten nie posiadał tytułu prawnego. Wydanie decyzji komunalizacyjnej deklaratoryjnej w okresie późniejszym, pozostawało natomiast bez wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem decyzja taka potwierdza jedynie stan prawny, który zaistniał we wskazanej dacie. W prawie polskim ujawnienie prawa własności w księdze wieczystej nie stanowi ipso facto warunku nabycia tego prawa. O tym, czy dany podmiot jest właścicielem nieruchomości, czy też nie, decyduje zaistnienie stanu faktycznego, z którym ustawa wiąże nabycie prawa.
W rozpoznawanej sprawie niekwestionowaną okolicznością, również przez skarżącą Spółkę, jest ustalenie, że w świetle wpisów w dziale II Księgi wieczystej prowadzonej dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...], ich właścicielem jest Gmina [...]. Podstawą dokonania wpisu była wydana na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, ostateczna decyzja Wojewody [...] z [...] marca 2017 r., nr [...]stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...],[...], oznaczonej w ewidencji gruntów działkami nr [...] i [...]. Ustalenie, że przywołane działki ewidencyjne pozostawały własnością Gminy [...], pozwoliło organom słusznie uznać, że nieruchomości te nie były własnością Skarbu Państwa. Konsekwencją powyższego jest brak spełnienia przesłanki ustalonej przepisem art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r., czyniąc zbędnym dokonywanie ustaleń spełnienia przesłanki posiadania tych gruntów przez [...]. Tym samym dokonana zaskarżonymi decyzjami odmowa stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie ustalonym przepisami art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r., pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.
Odmawiając słuszności podniesionym w skardze zarzutom naruszenia przepisów postępowania stwierdzić należy, że podjęte przez organy czynności procesowe podyktowane były normami prawa materialnego, które – jak wskazano powyżej – czyniły zbędnym dokonanie ustaleń pozostałych przesłanek ustalonych art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r., w sytuacji braku wypełnienia podstawowego warunku, jakim było przysługiwanie Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości. W tym zakresie organy podjęły stosowne działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Nie uchybiły przy tym zasadzie prawdy obiektywnej, jak również pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Prowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło na wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Tym samym brak podstaw dla przyjęcia za skargą, że prowadzone przez organy postępowanie naruszało w sposób istotny przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.