II SA/GL 1118/22

II SA/Gl 1118/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Stanisław Nitecki /sprawozdawca/
Tomasz Dziuk
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. a i b,  art. 17 ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2022 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 25 kwietnia 2022 r. nr SKO.4106.205.2022 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy O. decyzją z 9 lutego 2022 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ust. 1b, ust. 5 pkt. 1lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. M. (dalej jako strona lub skarżąca) przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki na matką. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw przebieg postępowania, a następnie przywołał stosowne przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również przedstawił sytuację faktyczną związaną z niezbędnością opieki sprawowanej przez stronę nad niepełnosprawną matką. Jako powód odmowy przyznania przedmiotowego świadczenia organ pierwszej instancji wskazał, że strona posiada i pobiera świadczenie emerytalne oraz podniesiono, że niepełnosprawności matki strony powstała po ukończeniu przez nią 18 roku życia.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie. W odwołaniu tym podniesiono niezbędność sprawowania całodobowej opieki nad matką z uwagi na jej zły stan zdrowia wynikający między innymi z dwóch złamań kości udowych, jak również wskazano, że otrzymywane świadczenie emerytalne jest w wysokości 1243,10 zł., a tym samym świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem korzystniejszym, ponieważ jest w wyższej wysokości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z 25 kwietnia 2022 r. nr SKO.4106.205.2022 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał stosowne regulacje z ustawy o świadczeniach rodzinnych, a w dalszej kolejności przedstawił działania i ustalenia organu pierwszej instancji poczynione w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy skupił swoją uwagę na kwestii związanej z posiadaniem przez skarżącą emerytury i wskazał, że strona będzie mogła otrzymać wnioskowane świadczenie jedynie wówczas, gdy przedłoży organowi administracji decyzję o zamieszeniu prawa do otrzymywania takiego świadczenia. W uzasadnieniu tym organ ten pouczył stronę o niezbędności uzyskania takiego dokumentu i ponownego złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się strona, która reprezentowana przez radcę prawnego E. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniesiono zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, a to art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez niewłaściwą interpretację prowadzącą do wydania decyzji odmownej. W szczególności podniesiono zarzut braku pouczenia strony o możliwości zawieszenia prawa do emerytury przed wydaniem decyzji administracyjnej. Powyższe uchybienie wyczerpuje również znamiona naruszenia postanowień art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach skargi przedstawiono argumentację przemawiającą za jej uwzględnieniem i podkreślono, że organy administracji publicznej opowiedziały się za literalnym odczytaniem przepisów ustawy mającej w sprawie zastosowanie i celem wykazania trafności podniesionych zarzutów odwołano się do stanowisk zaprezentowanych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz innych sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137) wykazała, że decyzja ta nie narusza wymogów prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. Nr 329 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każde uchybienie ze strony organu administracji uzasadnia uwzględnienie skargi, a jedynie takie, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest czytelny i w tym zakresie nie występują wątpliwości. Tytułem przypomnienia skarżąca zamieszkuje wspólnie z matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i z uwagi na stan zdrowia wymaga opieki ze strony innej osoby. Wskazaną opiekę sprawuje skarżąca, która obecnie pobiera świadczenie emerytalne. Sytuacja odmiennie przedstawia się w kontekście interpretacji norm prawnych mających zastosowanie w sprawie. Mając na uwadze powyższe stwierdzenie niezbędnym jest przybliżenie stanu normatywnego w rozpoznawanej sprawie.
Stosownie do postanowień art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Po myśli ust. 1a przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, na których ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; nie ma osób będących opiekunem faktycznym dziecka lub osobą będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z treścią ust. 1 b przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Stosownie do postanowień ust. 5 wskazanego powyżej przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego albo ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Przedmiotowe świadczenie nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki: pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, względnie została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu. Przywoływane świadczenie nie przysługuje jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; albo też członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, jak również na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, albo też na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Po przedstawieniu stanu normatywnego przyjdzie odnieść się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy i zestawienia go z treścią przywołanych przepisów prawa. Stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób, który nie budzi istotniejszych wątpliwości i co także istotne w skardze do tutejszego Sądu nie podnosi się zarzutu wadliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Istota sporu między skarżącą reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, a organami administracji publicznej sprowadza się wyłącznie do interpretacji postanowień przywołanego powyżej art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 27 tego aktu normatywnego. W ocenie organu odwoławczego fakt pobierania przez skarżącą świadczenia emerytalnego jest jedyną przesłanką negatywną możliwości skutecznego ubiegania się o wnioskowane świadczenie. Z treści skargi wynika, że stanowisko pełnomocnika skarżącej sprowadza się do zarzutu stawianego organom administracji publicznej, że nie poinformowały one skarżącej o możliwości wyboru jednego z ze wskazanych świadczeń, a tym samym dopuściły się naruszenia postanowień art. 8 i art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zestawienie stanu prawnego ze stanem faktycznym ustalonym w ramach przedmiotowego postępowania pozwala uznać, że kwestionowane rozstrzygnięcia organu odwoławczego zasługuje na utrzymanie w mocy. Organ ten zasadnie podnosi, że przesłanką negatywną otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego jest posiadanie prawa do świadczenia emerytalnego i jego pobieranie. Przesłanka ta wynika wprost z przepisu prawa i organ ten zobowiązany jest do jego respektowania. Zauważyć należy, że organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji zawarł rozbudowane i szczegółowe rozważania dotycząc tego, co powinna uczynić skarżąca, aby otrzymać wnioskowane świadczenie. Treść uzasadnienia organu odwoławczego wychodzi dalej niż wynika to z uprawnień przysługujących temu organowi, ponieważ ze wskazanego uzasadnienia wynika, że jeżeli skarżąca przedstawi dokument potwierdzający zawieszenie prawa do pobierania świadczenia emerytalnego to z dniem następnym otrzyma wnioskowane świadczenie. Treść tego uzasadnienia w sposób bezpośredni warunkuje bowiem prawo do otrzymania przedmiotowego świadczenia od przedłożenia stosownego dokumentu. Tym samym organ odwoławczy nie zamieścił zastrzeżenia, że otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego uwarunkowane będzie od spełnienia wszystkich pozostałych wymogów wynikających z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W kontekście tego uzasadnienia, organ ten w sposób pośredni odniósł się do okoliczności podnoszonej przez organ pierwszej instancji, a związanej z dat postania niepełnosprawności matki skarżącej. Zamieszczając takie a nie inne uzasadnienie organ ten uznał zatem, że podnoszona przez organ pierwszej instancji przesłanka nie ma w tej sprawie zastosowania.
Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola legalności decyzji administracyjnej i kontrola ta przeprowadzona w rozpoznawanej sprawie pozwoliła stwierdzić, że organy administracji publicznej obu instancji nie dopuściły się naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie wniesionej skargi. Na marginesie prowadzonych rozważań można zauważyć, że w sprawie tej na etapie skargi do sądu administracyjnego skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i okoliczność ta powinna w pewien sposób chronić prawa strony w ramach prowadzonego postepowania. Dostrzec należy, że jeżeli pełnomocnik skarżącej ograniczył się do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i nie podjął działań zmierzających do zawieszenia prawa do otrzymywanego przez skarżącą świadczenia emerytalnego, tym samym podejmuje działania na nie korzyść skarżącej. Podkreślić bowiem należy, że niezależnie od rozstrzygnięcia organu odwoławczego jak również wyroku tutejszego Sądu, skarżąca będzie mogła otrzymać świadczenie pielęgnacyjne dopiero od momentu zawieszenia pobieranej emerytury. Oznacza to, że świadczenie takie nie będzie mogło być przyznane z mocą wsteczną od dnia złożenia stosownego wniosku. Stanowisko takie wynika z tego, że w tym samym okresie czasu nie można pobierać dwóch różnych świadczeń wchodzących w zakres zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji im skarżąca szybciej zawiesi prawo do emerytury tym szybciej otrzyma wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga jest niezasadna, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.