II SA/Gl 1117/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-04-25
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanenadzór budowlanyroboty budowlanesamowola budowlanapostępowanie naprawczelikwidacja oknadecyzja administracyjnakontrola sądowaWSA Gliwice

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczącą wykonania obowiązku zlikwidowania okna w budynku gospodarczym, uznając, że postępowanie naprawcze zostało przeprowadzone prawidłowo.

Skarżący kwestionowali decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą wykonanie robót budowlanych polegających na zlikwidowaniu okna w budynku gospodarczym. Sąd administracyjny uznał, że postępowanie naprawcze, którego celem jest sprawdzenie wykonania nałożonego obowiązku, zostało przeprowadzone prawidłowo. Sąd podkreślił, że na tym etapie nie bada się legalności pierwotnego nakazu, a jedynie wykonanie nałożonego obowiązku. Skoro obowiązek zlikwidowania okna został stwierdzony jako wykonany, skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą właścicielom budynku gospodarczego zlikwidowanie okna usytuowanego przy granicy działki. Skarżący podnosili liczne zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niewyjaśnienia stanu faktycznego, nieprawidłowego przeprowadzenia dowodów oraz niezastosowania przepisów dotyczących samowoli budowlanej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd wyjaśnił, że postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego ma charakter dwuetapowy. Pierwszy etap polega na nałożeniu obowiązku (art. 51 ust. 1 pkt 2), a drugi na sprawdzeniu jego wykonania i wydaniu decyzji stwierdzającej wykonanie obowiązku (art. 51 ust. 3 pkt 1) lub nakazującej inne działania. Sąd podkreślił, że na etapie kontroli wykonania obowiązku nie bada się już legalności pierwotnego nakazu ani kwestii samowoli budowlanej, gdyż te kwestie powinny być kwestionowane w odrębnym postępowaniu odwoławczym od decyzji nakładającej obowiązek. W ocenie Sądu, organ prawidłowo stwierdził wykonanie nałożonego obowiązku zlikwidowania okna, co potwierdziły oględziny. Sąd uznał również, że drobne uchybienia proceduralne, takie jak krótszy niż wymagany termin zawiadomienia o oględzinach, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja stwierdzająca wykonanie obowiązku nałożonego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie może być przedmiotem kwestionowania w zakresie legalności pierwotnego nakazu, gdyż postępowanie to ma charakter dwuetapowy i na drugim etapie bada się jedynie wykonanie nałożonego obowiązku.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego jest dwuetapowe. Na drugim etapie organ nadzoru budowlanego jest związany wydaną wcześniej decyzją ostateczną i jest uprawniony wyłącznie do sprawdzenia, czy nałożone obowiązki zostały wykonane, a nie do ponownej oceny legalności obiektu czy samego nakazu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

Pr. bud. art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.

Pr. bud. art. 51 § ust. 3 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pr. bud. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy samowoli budowlanej, ale nie miał zastosowania w tym etapie postępowania.

Pr. bud. art. 49f

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy legalizacji samowoli budowlanej, ale nie miał zastosowania w tym etapie postępowania.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek należytego wyjaśnienia przesłanek decyzji.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 79

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Pr. bud. art. 83 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Zakres kompetencji organu odwoławczego w sprawach budowlanych.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola decyzji administracyjnych przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie naprawcze na podstawie art. 51 Prawa budowlanego jest dwuetapowe i na etapie stwierdzania wykonania obowiązku nie bada się legalności pierwotnego nakazu. Organ prawidłowo stwierdził wykonanie obowiązku zlikwidowania okna. Drobne uchybienia proceduralne nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 6, 77, 80, 11, 107, 10, 79 k.p.a.) poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, niepełne zebranie dowodów, brak należytego uzasadnienia. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 48, 49f, 51 ust. 1 pkt 2, 51 ust. 3 pkt 1 Pr. bud.) poprzez niezastosowanie przepisów o samowoli budowlanej i nieprawidłowe zastosowanie przepisów o postępowaniu naprawczym. Nieprawidłowe zawiadomienie o terminie oględzin.

Godne uwagi sformułowania

sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego niniejsza sprawa dotyczy wykonania obowiązku nałożonego w trybie art 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. decyzja administracyjna, której podstawę prawną stanowi art. 51 ust. 3 Pr. bud., nie może podlegać kontroli instancyjnej, a następczo kontroli sądowej, której zakres pokrywałby się z zakresem badania prawidłowości decyzji ją poprzedzającej strony postępowania mogą kwestionować jedynie to, co pozostaje przedmiotem rozstrzygnięcia w tej sprawie postępowanie naprawcze uregulowane w art. 51 Pr. bud. ma charakter dwuetapowy decyzja wydawana na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Pr. bud. ma charakter związany powyższe uchybienie nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, a tylko tego rodzaju naruszenia mogłoby stanowić, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., podstawę do zastosowania kompetencji kasatoryjnych

Skład orzekający

Aneta Majowska

sprawozdawca

Edyta Kędzierska

członek

Grzegorz Dobrowolski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja dwuetapowego charakteru postępowania naprawczego w prawie budowlanym i ograniczeń kognicji sądu administracyjnego na etapie kontroli wykonania nałożonego obowiązku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji postępowania naprawczego w prawie budowlanym; nie rozstrzyga kwestii legalności pierwotnej samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, szczególnie w kontekście prawa budowlanego. Choć fakty są rutynowe, interpretacja prawna dotycząca ograniczeń kontroli sądowej jest istotna dla prawników.

Sąd administracyjny nie bada legalności pierwotnej samowoli budowlanej na etapie kontroli wykonania nakazu!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1117/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 51 ust. 3, art. 51 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi J. P., M. P. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 21 czerwca 2024 r. nr WINB.WOA.7721.85.2024.KS w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi L. P., J. P., M. P. (dalej: Skarżący) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w dniu 26 lipca 2024 r., stała się decyzja Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (dalej: organ odwoławczy, ŚWINB) z dnia 21 czerwca 2024 r. nr WINB.WOA.7721.85.2024.KS w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. (dalej: organ pierwszej instancji, PINB) prowadził postępowanie w sprawie legalności budynku gospodarczego zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w J., działka [...] obręb [...] w J..
Decyzja organu z dnia 12 maja 2021 r., nr [...], umarzająca postępowanie administracyjne w sprawie (karta nr 46 akt administracyjnych), została uchylona decyzją ŚWINB z dnia 8 lipca 2021 r., nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia (karta nr 52 akt administracyjnych). Także kolejna decyzja PINB z dnia 31 grudnia 2021 r. nr [...] umarzająca postępowanie w sprawie (karta nr 68 akt administracyjnych) została uchylona decyzją organu odwoławczego z dnia 24 lutego 2022 r. nr [...] a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania (karta nr 72 akt administracyjnych).
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym m.in. przesłuchaniu świadków, pozyskaniu zdjęć lotniczych działki, analizie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, PINB decyzją z dnia 9 lutego 2023 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm., dalej: Pr. bud.) nałożył na J. O. i D. O. jako właścicieli budynku gospodarczo - garażowego, zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...], obr. [...] w J. obowiązek zlikwidowania w terminie do 31 maja 2023 r. "okna usytuowanego w ścianie północno-zachodniej znajdującej się przy granicy z posesją nr [...] w wybudowanym budynku gospodarczo - garażowym". W uzasadnieniu decyzji PINB wyjaśnił, że przyjęto, iż budynek powstał w pomiędzy 1990 r. a 1992 r.
W dniu 22 maja 2023 r do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo D. O. informujące o zamurowaniu okna zgodnie z nakazem, wraz z dokumentacją fotograficzną.
Decyzją z dnia 15 czerwca 2023 r. nr [...] PINB umorzył postępowanie w sprawie (karta nr 124 akt administracyjnych). Na skutek odwołania, ŚWINB decyzją z dnia 23 listopada 2023 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję (karta nr 128 akt administracyjnych), wyjaśniając, że w sprawie nie zachodziła bezprzedmiotowość postępowania, a obowiązkiem PINB było orzec na podstawie przepisu art. 51 ust. 3 Pr. bud.
Uwzględniając wskazania organu odwoławczego, po ponownym przeprowadzeniu postępowania, PINB decyzją z dnia 1 lutego 2024 r. nr [...], w oparciu o art. 51 ust. 3 pkt 1 Pr. bud. stwierdził wykonanie obowiązku z decyzji PINB z dnia 9 lutego 2023 r. przez właścicieli budynku J. O. i D. O., tj. zlikwidowanie okna usytuowanego w ścianie północno-zachodniej w wybudowanym budynku gospodarczo-garażowym przy granicy z posesją nr [...] W uzasadnieniu organ wskazał, iż podczas oględzin w dniu 3 stycznia 2024 r. potwierdzono, że przedmiotowe okno zostało zamurowane bloczkami silikatowymi gr. 12 cm na zaprawie klejowej "Atlas" przymocowanymi do istniejącego muru łącznikami, a prace wykonano pod nadzorem osoby o stosownych uprawnieniach. PINB stwierdził, iż wobec wykonania nałożonego obowiązku została potwierdzona legalność wykonanych robót budowlanych.
Decyzja została doręczona obecnie Skarżącym w dniu 6 lutego 2024 r.
W odwołaniu do tej decyzji, wniesionej w ustawowym terminie (w dniu 20 lutego 2024 r.), Skarżący podnieśli zarzuty naruszenia: art. 7 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy; art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków do dokładnego ustalenia stanu faktycznego; art. 11 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia przesłanek leżących u podstaw podjętej decyzji; art. 8 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji; art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie czy właściciele nieruchomości wykonali właściwie ciążące na nich obowiązki wynikające z decyzji z dnia 9 lutego 2023 r., pod nadzorem osoby o stosownych uprawnieniach budowlanych będącej członkiem izby samorządu zawodowego oraz w terminie do dnia 31 maja 2023 r.; art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie czy właściciele nieruchomości wykonali właściwie ciążące na nich obowiązki wynikające z Prawa budowlanego, a dotyczące prawidłowości i legalności posadowieniem budynku; art. 79 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie możliwości czynnego udziału w postępowaniu i zaniechanie poinformowaniu o terminie oględzin z ponad 7-dniowym wyprzedzeniem. Zdaniem Odwołujących się organ nie przeprowadzi właściwie postępowania dowodowego, nie przeprowadził ponownie przesłuchania świadków, pozostawił niedookreśloną kwestię daty powstania budynku gospodarczo-garażowego, nie uzasadnił w sposób niebudzący wątpliwości, dlaczego przyjął, że sporny budynek nie stanowi przejawu samowoli budowlanej. W ocenie Odwołujących się zebrany materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że sporny budynek nie powstał w warunkach samowoli budowlanej. Nadto zawiadomienie o zaplanowanym terminie oględzin wyznaczonych na dzień 3 stycznia 2024 r., odebrano w dniu 28 grudnia 2023 r., zatem z uchybieniem 7-dniowego terminu.
Po rozpoznaniu odwołania, ŚWINB decyzja z dnia 21 czerwca 2024 r. nr WINB.WOA.7721.85.2024.KS, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 Pr. bud., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Po przywołaniu dotychczasowego przebiegu postępowania wyjaśnił, że nie jest możliwe jednoczesne prowadzenie postępowania legalizacyjnego i postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 - 51 Pr. bud. tym samym, w sytuacji, gdy w postępowaniu orzeczono na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., poprzez nakazanie wykonania określonych robót budowlanych, celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, brak jest podstaw do merytorycznego orzekania w przedmiocie legalności tego obiektu w trybie przepisów art. 48 Pr. bud. Nadto ŚWINB zwrócił uwagę, że strona może kwestionować jedynie to co było przedmiotem rozstrzygnięcia, nie może w odwołaniu podnosić zarzutów w stosunku do wcześniej wydanej decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., od której służyły środki zaskarżenia. Organ odwoławczy ocenił, że postępowanie zostało przeprowadzone we właściwym trybie, zaś z istoty postępowania naprawczego wynika, że celem postępowania z art. 51-52 jest doprowadzenie wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W niniejszej sprawie organ był obowiązany stwierdzić czy nałożone na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud. obowiązki zostały wykonane. ŚWINB wyjaśnił również, że decyzja wydawana na podstawie art. 51 ust. 3 Pr. bud. nie jest decyzją uznaniową, stwierdzenie wykonania obowiązku obliguje organ do jej wydania, co oznacza zakończenie postępowania naprawczego. Jak wynika natomiast z ustalonego stanu faktycznego PINB dokonał weryfikacji wykonania robót podczas oględzin nieruchomości, wobec tego organ nie miał podstaw do uznania, że obowiązek ten nie został wykonany. W odniesieniu do zarzutów odwołania zwrócił natomiast uwagę, że celem przeprowadzonych oględzin było wyłącznie stwierdzenie wykonania obowiązku, a Odwołujący się nie wskazali jak obecność pełnomocnika mogłaby wpłynąć na zajęcie innego stanowiska w tej kwestii przez organ pierwszej instancji. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi w dniu 2 lipca 2024 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodzili się Skarżący. W skardze sformułowali zarzuty:
1) naruszenia przepisów postępowania: a) art. 7 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, b) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpujących zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym: niedoniesienie się do treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który obowiązywał w latach 1990-1992, nieustalenie okresu opłacania podatku od nieruchomości, pominięcie przez organ odwoławczy wadliwie przeprowadzonych oględzin, c) art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnianie decyzji.
2) naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 48 i art. 49f Pr. bud. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, iż w sprawie znajdą zastosowanie przepisy art. 50 oraz art. 51 Pr. bud., b) art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 51 ust. 3 pkt 1 Pr. bud. poprzez nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że budowa obiektu budowlanego została wykonana legalnie.
Przy tych zarzutach, pełnomocnik Skarżących wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu podkreślił, że organ odwoławczy nie dokonał oceny całego materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji, "zebrany w sprawie materiał nie daje podstaw do uznania, że sporny budynek nie powstał w warunkach samowoli budowlanej", a organ pominął rozbieżności w zeznaniach świadków co do daty jego wybudowania. Ponownie wskazał też na nieprawidłowe zawiadomienie o terminie przeprowadzenia oględzin. Podał, że na żadnym etapie postępowania organ nie orzekł merytorycznie w kwestii legalności budynku, mimo że postępowanie dotyczyło "rozstrzygnięcia kwestii legalności samowoli budowlanej". Dalej podał, że organ niewłaściwie zastosował art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 51 ust. 3 pkt 1 Pr. bud. Zdaniem pełnomocnika Skarżących organ uchybił także obowiązkowi wydania postanowienia z art. 50 Pr. bud. Argumentował, że zastosowanie procedury naprawczej związane było z zagrożeniem rozprzestrzeniania ognia, a wydania decyzji z art. 51 ust. 3 pkt 1 Pr. bud. nie można traktować jako sanującej nieprawidłowości przy budowie obiektu budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2024 r. (prawomocnym od dnia 16 stycznia 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę L. P..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione kryteria, została objęta opisana wyżej decyzja ŚWINB w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych. Przeprowadzona zgodnie z kryterium legalności sądowoadministracyjna kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej wykazała, że jest ono zgodne z prawem.
Podstawę prawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowił przepis art. 51 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w myśl którego, po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 (nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania), i wydaje decyzję:
1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo
2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Podkreślić przede wszystkim trzeba, że niniejsza sprawa dotyczy wykonania obowiązku nałożonego w trybie art 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud., a polegającego na zlikwidowaniu w terminie do 31 maja 2023 r. "okna usytuowanego w ścianie północno-zachodniej znajdującej się przy granicy z posesją nr [...] w wybudowanym budynku gospodarczo - garażowym", zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...], obr. [...] w J., "w celu doprowadzenia tego budynku do zgodności z prawem i przepisami", ze wskazaniem, że "roboty budowlane należy wykonać pod nadzorem osoby o stosownych uprawnieniach budowlanych będącej członkiem izby samorządu zawodowego" (karta nr 117 akt administracyjnych).
Decyzja nakładająca obowiązek z dnia 9 lutego 2023 r., nr [...], nie została zakwestionowana w zwykłym trybie odwoławczym.
Przedmiotem odwołania, a obecnie skargi do tut. Sądu, stała się natomiast decyzja stwierdzająca wykonanie ww. obowiązku oparta o art. 51 ust. 3 pkt 1 Pr. bud.
Wyjaśnienia wymaga, iż decyzja administracyjna, której podstawę prawną stanowi art. 51 ust. 3 Pr. bud., nie może podlegać kontroli instancyjnej, a następczo kontroli sądowej, której zakres pokrywałby się z zakresem badania prawidłowości decyzji ją poprzedzającej (o nałożeniu obowiązku), skoro wyłączną przesłanką jej wydania jest w świetle przywołanego wyżej przepisu jedynie stwierdzenie tego, czy skierowany do adresata nakazu obowiązek został przez niego spełniony.
Z uwagi na tak zakreślone granicy sprawy, przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawie nie mogła być ani decyzja PINB z dnia 9 lutego 2023 r., ani zagadnienia materialnoprawne i procesowe dotyczące prawidłowości nakazu nałożonego w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, ponieważ wykraczałoby to poza granice niniejszej sprawy, co trafnie dostrzegł organ odwoławczy. Strony postępowania mogą kwestionować jedynie to, co pozostaje przedmiotem rozstrzygnięcia w tej sprawie.
Nie można w odwołaniu, a następnie w skardze do sądu, niezależnie od podważania decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 3 Pr. bud. podnosić zarzutów, których istota wskazuje na kwestionowanie decyzji wcześniej wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, od której służyły stronie odrębne środki zaskarżenia (por. A. Gliniecki, Prawo budowlane, Komentarz, Warszawa 2014, s. 686). W orzecznictwie sądów administracyjnych zagadnienie to ujmowane jest podobnie. Podkreśla się, że postępowanie naprawcze uregulowane w art. 51 Pr. bud. ma charakter dwuetapowy. W pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora określone obowiązki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3, po czym sprawdza czy te obowiązki zostały wykonane i w zależności od tego wydaje odpowiednią decyzję na podstawie art. 51 ust. 3 albo art. 51 ust. 4 lub ust. 5 Pr. bud. Na drugim etapie postępowania naprawczego organ nadzoru budowlanego jest związany wydaną przez siebie decyzją ostateczną, wobec czego jest uprawniony wyłącznie do sprawdzenia, czy nałożone na inwestora obowiązki zostały wykonane, nie mogąc odmiennie ocenić tego, czy określone roboty budowlane mają charakter samowolny, kiedy zostały wykonane, kto był ich inwestorem (sprawcą samowoli) i jakie działania są wymagane do przywrócenia stanu zgodnego z prawem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1607/17, z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1679/17, z dnia 5 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2740/15, z dnia 19 lutego 2016 r. sygn. akt II OSK 1499/14). Z tego względu na tym etapie postępowania nie sposób uznać za zasadne zarzuty skargi odnoszące się do: prawidłowości nakazu nałożonego w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, okresu powstania budynku, kwestii zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego czy też podstawy prawnej rozstrzygnięcia nakładającego obowiązek.
Przypomnieć należy również, że decyzja wydawana na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 1 Pr. bud. ma charakter związany. Organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do jej podjęcia w każdym przypadku stwierdzenia wykonania obowiązków nałożonych decyzją wydaną w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud.
Jak wynika z akt administracyjnych przełożonych do sprawy w dniu 22 maja 2023 r. do organu wpłynęło pismo właściciela nieruchomości informujące o wykonaniu nałożonego obowiązku wraz z przedłożoną dokumentacją fotograficzną oraz informacją, że roboty były prowadzone pod nadzorem mgr inż. budownictwa A. J. posiadającej uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowalnymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń wraz z przedłożoną kserokopią decyzji o nadaniu uprawnień oraz kserokopią zaświadczenia Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (karta nr 122 akt administracyjnych). Organ pierwszej instancji na podstawie protokołu z oględzin ustalił, że "okno zostało zamurowane bloczkami silikatowymi gr. 12 cm na zaprawie klejowej Atlas przymocowanymi do istniejącego muru łącznikiem. Decyzja PINB z dnia 9 lutego 2023 r. została wykonana" (protokół z dnia 3 stycznia 2024 r. wraz z załącznikiem - dokumentacją fotograficzną, karta nr 133 akt administracyjnych). Powyższe znajduje potwierdzenie w znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji zdjęciowej budynku. Wyniki tych oględzin nie zostały skutecznie zakwestionowane.
W ocenie Sądu przywołany materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, co do tego, że wykonano nałożony obowiązek zlikwidowania okna w budynku wskazanym w decyzji z dnia 9 lutego 2023 r. W świetle ustalonego stanu faktycznego stwierdzić należy, że kontrolowana decyzja jest wyłącznie wynikiem weryfikacji przez organ nadzoru budowlanego wykonania przez inwestorów nałożonych na nich obowiązków naprawczych, których zakres został w sposób ostateczny określonych w decyzji z dnia 9 lutego 2023 r., a która to decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. W ramach postępowania zmierzającego do sprawdzenia, czy nałożony przywołaną już ostateczną decyzją obowiązek został wykonany, zadaniem organów administracji publicznej było ustalenie czy zlikwidowano okno w przedmiotowym budynku oraz czy nastąpiło to w sposób zgodny z treścią tej decyzji. Skoro w decyzji wyraźnie wskazano zakres obowiązku to po stwierdzeniu jego wykonania, organ w stanie faktycznym sprawy, nie mógł wydać innej decyzji niż stwierdzenie wykonania nałożonego obowiązku. Pamiętać należy, że ani organ, ani strona w postępowaniem zmierzającym do ustalenia, czy nałożone wcześniej obowiązki zostały wykonane, nie mogą już kwestionować zakresu tych obowiązków, jak również nie mogą domagać się nałożenia w decyzji obowiązków nieprzewidzianych w decyzji wydanej na podstawienia art. 51 ust. 1 pkt 2 Pr. bud.
Na uwzględnienie, jak już wcześniej podkreślono, nie zasługiwała argumentacja strony skarżącej zmierzająca do wykazania niezgodności z prawem decyzji z dnia 9 lutego 2023 r., która jak wynika z argumentacji skargi, jest dla Skarżących niepełna, a wskazane uchybienia miałyby z kolei rzutować na prawidłowość zaskarżonej decyzji w niniejszym postępowaniu. Decyzja nakładająca obowiązki należy do odrębnego etapu postępowania, poprzedzającego postępowanie zakończone kontrolowanym rozstrzygnięciem. Wobec powyższego, Sąd nie podzielił zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieodniesienie się przez organ do treści planu miejscowego obowiązującego w latach 1990-1992 oraz nieustalenia okresu opłacania podatku od nieruchomości (zarzut nr 1b petitum skargi), jak również zarzutów naruszenia prawa materialnego art. 48 i art. 49f Pr. bud. (zarzut nr 2a petitum skargi).
Akta administracyjne sprawy nie dają również podstaw do stwierdzenia uchybienia terminowi określonemu do wykonania nałożonego obowiązku. Jednakże nawet upływ tego terminu, jako terminu procesowego, nie skutkuje wygaśnięciem określonych uprawnień, tym samym nawet w przypadku jeśli inwestor uchybiłby wyznaczonemu przez organ terminowi, ale wykonał nałożony na niego obowiązek przed wydaniem decyzji w trybie art. 51 ust. 3 Pr. bud., to wówczas samo niedochowanie terminu z art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy nie może być samoistną podstawą do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 2073/18, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 1231/17).
Sąd dostrzega, że pomiędzy doręczeniem w dniu 28 grudnia 2023 r. zawiadomienia o planowanej czynności na dzień 3 stycznia 2024 r. nie upłynął wymagany 7-dniowy termin, lecz 6 dni (zarzut nr 1b petitum skargi), jednakże w ocenie Sądu powyższe uchybienie nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcie, a tylko tego rodzaju naruszenia mogłoby stanowić, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., podstawę do zastosowania kompetencji kasatoryjnych. Brak jest zatem podstaw do dyskwalifikowania ustaleń poczynionych w trakcie oględzin. Nadto strona skarżąca nie kwestionuje samej okoliczności zlikwidowania przedmiotowego otworu okiennego.
Należy odnotować, że choć w skardze sformułowanego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego art. 7 w zw. z art. 6 k.p.a. (zarzut nr 1a petitum skargi), to w odniesieniu do żadnego z nich wprost nie wskazano, że są to naruszenia, które w świetle przywołanego art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. mogłyby skutkować uchyleniem kontrolowanej decyzji. W kontekście dotychczasowych rozważań stwierdzić należy, że organy prawidłowo zebrały i rozważyły materiał dowodowy w sprawie. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie pozostawia także wątpliwości co do tego, jakimi przesłankami kierował się organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, co czyni nieuzasadnionym zarzut naruszenia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. (zarzut nr 1c petitum skargi). Skoro obowiązek nałożony decyzją został wykonany, to tym samym nie może być mowy o naruszeniu art. 51 ust. 3 pkt 1 Pr bud. (zarzut nr 2b petitum skargi). Jednocześnie należy wykluczyć badanie, w ramach obecnego postępowania, zgodności samego obowiązku nałożonego decyzją z dnia 9 lutego 2023 r. chociażby z przepisami przywołanego w skardze rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Postępowanie mające za przedmiot stwierdzenie wykonania uprzednio nałożonego obowiązku nie obejmuje bowiem swym zakresem ponownej weryfikacji decyzji nakładającej ten obowiązek.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści skargi i odpowiedzi na skargę wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez pozostały strony postępowania (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI