II SA/Gl 1116/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych za okres od lutego do marca 2022 r. Organy uznały świadczenia za nienależnie pobrane, ponieważ dzieci skarżącej zostały umieszczone w rodzinach zastępczych, co zgodnie z ustawą wyłącza prawo do świadczenia. Skarżąca podniosła, że dzieci mimo orzeczenia sądu nadal przebywały pod jej opieką, a otrzymane środki były przeznaczone na ich utrzymanie. Podkreśliła, że działała w dobrej wierze i nie posiadała wiedzy prawniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd stwierdził naruszenie przepisów KPA (art. 7, 77 § 1, art. 80) oraz ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (art. 4 ust. 1, art. 25 ust. 2 pkt 6). Kluczowe dla Sądu było to, że organy obu instancji nie zbadały wystarczająco celu świadczenia wychowawczego, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem i utrzymaniem dziecka, ani nie ustaliły, czy środki faktycznie zostały wydatkowane na potrzeby dzieci mieszkających ze skarżącą. Sąd podkreślił, że okoliczność, na co świadczenie zostało przeznaczone, ma istotny wpływ na ocenę, czy było ono nienależnie pobrane, zwłaszcza w kontekście konstytucyjnego prawa dziecka do korzystania ze świadczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze' w kontekście faktycznego sprawowania opieki i przeznaczenia środków na potrzeby dziecka, nawet w sytuacji formalnego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy świadczenie wychowawcze wypłacone matce, której dzieci zostały umieszczone w rodzinach zastępczych, może być uznane za nienależnie pobrane, jeśli środki te zostały faktycznie przeznaczone na zaspokojenie potrzeb dzieci mieszkających z matką?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli środki zostały faktycznie wydatkowane na potrzeby dzieci mieszkających z matką, świadczenie nie może być zakwalifikowane jako nienależnie pobrane, nawet jeśli formalnie wystąpiła przesłanka wyłączająca prawo do świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy obu instancji nie zbadały wystarczająco celu świadczenia wychowawczego, jakim jest częściowe pokrycie wydatków na dziecko, oraz nie ustaliły, czy środki faktycznie zostały wydatkowane na potrzeby dzieci mieszkających ze skarżącą. Pominięcie tej okoliczności stanowi naruszenie przepisów KPA i ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Czy organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące ustalenia stanu faktycznego i wykładni przepisów materialnych w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy naruszyły art. 7, 77 § 1 i art. 80 KPA poprzez niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności oraz art. 107 § 3 KPA poprzez brak wykładni przepisów i odniesienia ich do stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że organy nie dokonały wyczerpującego i jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego, nie zbadały celu świadczenia wychowawczego ani przeznaczenia pobranych środków, a także nie odniosły się do twierdzeń skarżącej. Brak ten miał istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepisy (14)
Główne
u.p.w.d. art. 4 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Celem świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie przysługuje matce lub ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki lub ojca.
u.p.w.d. art. 4 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeśli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.
u.p.w.d. art. 8 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeśli dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.
u.p.w.d. art. 25 § ust. 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.
u.p.w.d. art. 25 § ust. 2 pkt 6
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Za świadczenie nienależnie pobrane uważa się świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wykładnię przepisów prawa, ocenę prawną stanowiska stron oraz rozważenie dowodów.
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.a, b, c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję, jeśli została wydana z naruszeniem prawa materialnego, procedury lub z innych przyczyn, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje środki przewidziane w ustawie dla załatwienia sprawy.
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1 zd. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Władze publiczne mają obowiązek zapewnić każdemu dziecku ochronę prawną.
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego i rodzinnego. Władze publiczne mają obowiązek zapewnić ochronę praw dziecka.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy nie zbadały celu świadczenia wychowawczego, jakim jest częściowe pokrycie wydatków na dziecko. • Organy nie ustaliły, czy środki z świadczenia zostały faktycznie wydatkowane na potrzeby dzieci mieszkających ze skarżącą. • Niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych stanowi naruszenie przepisów KPA.
Odrzucone argumenty
Organy prawidłowo uznały świadczenia za nienależnie pobrane, ponieważ dzieci skarżącej zostały umieszczone w pieczy zastępczej, co wyłącza prawo do świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
nie dokonały żadnych ustaleń faktycznych w tym kierunku (celu wprowadzenia świadczenia wychowawczego) • intencją ustawodawcy było, aby powiązać je z rzeczywistym sprawowaniem opieki nad dzieckiem w celu częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem i utrzymaniem dziecka • okoliczność na co świadczenie wypłacone zostało przeznaczone (wykorzystane) ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależne
Skład orzekający
Renata Siudyka
przewodniczący
Elżbieta Kaznowska
sprawozdawca
Artur Żurawik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze' w kontekście faktycznego sprawowania opieki i przeznaczenia środków na potrzeby dziecka, nawet w sytuacji formalnego umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest badanie faktycznego celu świadczeń socjalnych i indywidualnej sytuacji beneficjenta, a nie tylko ścisłe trzymanie się formalnych przesłanek, co ma znaczenie dla wielu rodzin.
“Czy świadczenie wychowawcze można zwrócić, jeśli pieniądze trafiły do dzieci?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.