II SA/Gl 1102/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia wychowawczego na wnuka. Skarżąca, babcia, sprawowała bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego, jednak organy uznały, że nie spełnia ona definicji opiekuna faktycznego ani prawnego zawartych w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Sąd, podzielając argumentację Rzecznika Praw Dziecka, uznał, że organy dokonały błędnej wykładni przepisów. Podkreślono, że celem świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, a dobro dziecka i jego ochrona powinny być nadrzędne. Sąd odwołał się do przepisów Konstytucji RP (art. 72) oraz Konwencji o Prawach Dziecka, wskazując na obowiązek państwa zapewnienia opieki i pomocy dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej. Stwierdzono, że literalna wykładnia przepisów prowadzi do nierównego traktowania i narusza konstytucyjne zasady. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prokonstytucyjnej wykładni przepisów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie przyznania świadczenia wychowawczego osobom sprawującym bieżącą pieczę nad dziećmi na mocy orzeczenia sądu, pomimo braku formalnej definicji opiekuna faktycznego lub prawnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powierzenia pieczy bieżącej przez sąd rodzinny i może wymagać analizy w kontekście innych form opieki.
Zagadnienia prawne (1)
Czy osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego przysługuje świadczenie wychowawcze, mimo braku spełnienia definicji opiekuna faktycznego lub prawnego zawartych w ustawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy postanowienia sądu rodzinnego przysługuje świadczenie wychowawcze, gdyż przepisy ustawy należy interpretować w świetle Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, które nakładają na państwo obowiązek zapewnienia ochrony i pomocy dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że literalna wykładnia przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która wykluczała przyznanie świadczenia osobie sprawującej bieżącą pieczę na mocy orzeczenia sądowego, jest niezgodna z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka. Podkreślono, że celem świadczenia jest ochrona dobra dziecka i zapewnienie mu pomocy, a państwo ma obowiązek wspierać opiekunów faktycznych w trudnych sytuacjach.
Przepisy (7)
Główne
u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Przepisy te należy interpretować w sposób prokonstytucyjny, uwzględniając cel świadczenia i dobro dziecka, co rozszerza krąg osób uprawnionych o opiekunów sprawujących bieżącą pieczę na mocy orzeczenia sądu.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje ochronę praw dziecka i prawo do opieki oraz pomocy władz publicznych dla dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej.
Pomocnicze
u.p.p.w.d. art. 2 § pkt 10
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Definicja opiekuna faktycznego zawarta w tym przepisie została uznana za zbyt wąską w kontekście sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.r.o. art. 96 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Dotyczy pieczy bieżącej powierzonej na mocy orzeczenia sądu.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równego traktowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Interpretacja przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci powinna być zgodna z Konstytucją RP i Konwencją o Prawach Dziecka. • Dobro dziecka i jego ochrona są nadrzędne. • Państwo ma obowiązek zapewnić pomoc dzieciom pozbawionym opieki rodzicielskiej. • Osoba sprawująca bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy orzeczenia sądu powinna być uprawniona do świadczenia wychowawczego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów administracji oparta na wąskiej, literalnej wykładni przepisów ustawy, wykluczająca opiekuna sprawującego bieżącą pieczę na mocy orzeczenia sądu.
Godne uwagi sformułowania
nie budzi wątpliwości, że sprawując ona pieczę bieżącą wypełnia wszelkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka w zastępstwie jego rodziców. • nie powinno mieć miejsca w państwie prawa • nie można akceptować sytuacji, gdy podmiot sprawujący faktycznie pieczę bieżącą nad dzieckiem zostałby pozbawiony uprawnienia do świadczenia wyłącznie z tego względu, że legitymuje się orzeczeniem o powierzeniu pieczy bieżącej i faktycznie ją sprawuje.
Skład orzekający
Wojciech Gapiński
przewodniczący-sprawozdawca
Krzysztof Nowak
członek
Renata Siudyka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie przyznania świadczenia wychowawczego osobom sprawującym bieżącą pieczę nad dziećmi na mocy orzeczenia sądu, pomimo braku formalnej definicji opiekuna faktycznego lub prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji powierzenia pieczy bieżącej przez sąd rodzinny i może wymagać analizy w kontekście innych form opieki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne stosują wykładnię celowościową i prokonstytucyjną, aby zapewnić ochronę praw dziecka w sytuacjach, gdy przepisy ustawowe mogą być zbyt wąskie. Podkreśla znaczenie dobra dziecka nad formalnymi definicjami.
“Babcia sprawująca pieczę nad wnukami wygrała z ZUS: Sąd uznał prawo do świadczenia wychowawczego!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.