II SA/Gl 1102/25

II SA/Gl 1102/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Nowak
Renata Siudyka
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1576
art. 2 pkt 10, art. 4 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. przy udziale Rzecznika Praw Dziecka sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 lipca 2025 r. nr 010070/680/2914659/2024, 460663729 w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku z dnia 3 kwietnia 2024 r.
Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej – Prezes ZUS) decyzją z dnia 17 lipca 2025 r. nr 010070/680/2914659/2024 (nr postępowania 460663729), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1576 z późn. zm. – dalej u.p.p.w.d.), po rozpoznaniu odwołania A. S. (dalej – Skarżąca, Wnioskodawczyni) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin (dalej – ZUS) z dnia 3 kwietnia 2024 r. nr [...], którą odmówiono Skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko O. S. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Po rozpatrzeniu wniosku Skarżącej, ZUS decyzją z dnia 3 kwietnia 2024 r. odmówił przyznania jej świadczenia wychowawczego na dziecko O. S. na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Wskazał, że na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalono, że Skarżąca nie należy do osób, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d., zgodnie z którym prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przysposobienie dziecka, opiekunowi prawnemu dziecka, dyrektorowi domu pomocy społecznej, rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutyczne, albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.
W odwołaniu z dnia 4 kwietnia 2024 r. Skarżąca podniosła, że sprawa dotycząca pieczy nad małoletnim jest rozpatrywana przez sąd powszechny. Wskazała, że obecnie jest odpowiedzialna za małoletnich wnuków, którzy u niej przebywają. Zaznaczyła także, że otrzymała z sądu zaświadczenie potwierdzające, że jest uprawniona do podejmowania decyzji w sprawach nieletnich jako ich babcia. Dlatego też Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku i przyznanie świadczenia wychowawczego.
Nie przychylając się do argumentacji odwołania, Prezes ZUS-u decyzją z dnia 17 lipca 2025 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Organ przywołał art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d., a następnie wskazał, że 20 marca 2025 r. Skarżąca - jako opiekun prawny wnuka - złożyła wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2023/2024. Do akt sprawy załączyła:
– postanowienie z dnia [...] r. Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich o sygn. akt [...] udzielające zabezpieczenia na czas toczącego się postępowania poprzez powierzenie pieczy nad dzieckiem do czasu zakończenia postępowania,
– zaświadczenie z dnia 13 czerwca 2023 r. Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich o sygn. akt [...] pouczające, że zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia [...] r. Skarżąca ma obowiązek sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem,
– zaświadczenie z dnia 2 kwietnia 2024 r. Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich o sygn. akt [...], że postanowieniem Sądu z dnia [...] r. powierzono Skarżącej pieczę nad dzieckiem,
– zaświadczenie z dnia 17 grudnia 2024 r. Sądu Okręgowego w G. o sygn. akt [...] potwierdzające, że Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia [...] r. o sygn. akt [...] powierzył Skarżącej pieczę nad dzieckiem.
Następnie wyjaśnił, że piecza bieżąca, to sądowe powierzenie pieczy nad dzieckiem na podstawie art. 96 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, która nie jest równoważna pieczy zastępczej. Postanowienia sądu o powierzeniu pieczy bieżącej dotyczą najczęściej osób spokrewnionych i związane są m.in. z wyjazdem rodziców za granicę albo z ograniczeniem praw rodzicielskich obojga rodziców. Piecza taka ma charakter doraźny. Końcowo zwrócił uwagę, że forma opieki, jaką Skarżąca sprawuje nad dzieckiem, nie uprawnia do przyznania jej świadczenia wychowawczego na dziecko.
W skardze z dnia 22 lipca 2025 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przyznane świadczenia wychowawczego. Wskazała, że dzieci (wnuki) zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. o sygn. akt [...] zostały oddane pod jej pieczę na czas trwania postepowania dotyczącego wydania zarządzeń opiekuńczych wobec ich rodziców. Od dnia 28 marca 2023 r. wnuki są wyłącznie pod jej opieką. Jako opiekun wypełnia wszystkie powierzone jej przez sąd obowiązki, zapewniając dzieciom całodobową opiekę oraz wychowanie. W jej ocenie, zaskarżona decyzja jest niesprawiedliwa, ponieważ nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy dzieci pozbawione opieki biologicznych rodziców nie mają wsparcia państwa. Według Wnioskodawczyni, organy powinny zadbać, aby w każdym czasie potrzeby dziecka były zabezpieczone. Powinność ta – zdaniem Skarżącej - wynika z Konstytucji oraz Konstytucji Praw Dziecka. Końcowo zaznaczyła, że zgodnie z orzeczeniami sądów administracyjnych dotyczącymi pieczy jest uprawniona do otrzymywania na wnuki świadczenia wychowawczego.
Organ odwoławczy pismem z dnia 12 sierpnia 2025 r. udzielił odpowiedzi na skargę.
Pismem z dnia 25 września 2025 r. Rzecznik Praw Dziecka na podstawie art. 8 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) zgłosił swój udział w powyższym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
– naruszenie przepisów postępowania - art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonych w tych przepisach podstawowych zasad postępowania administracyjnego,
– naruszenie prawa materialnego - art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.p.w.d. w związku z art. 72 ust. 1 zd. 1, art. 72 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. polegające na uznaniu, że osobie sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego postanowienia sądu rodzinnego nie przysługuje świadczenie wychowawcze.
Wobec tych zarzutów Rzecznik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu powyższego pisma Rzecznik wskazał, że organ dokonał błędnej wykładni art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.p.w.d. i niewłaściwe uznał, że Skarżąca nie jest podmiotem uprawnionym i w konsekwencji pozbawiając ją prawa do świadczenia wychowawczego, podczas gdy małoletnie dziecko pozostaje pod opieką babci - Skarżącej, która samodzielnie ponosi ciężar związany z utrzymaniem dziecka, sprawując nad wnukiem i jego dwojgiem rodzeństwa wyłączną opiekę bez jakiegokolwiek wsparcia ze strony ich rodziców. Jego zdaniem, choć ustawodawca posłużył się w art. 4 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. sformułowaniem: świadczenie wychowawcze przysługuje opiekunowi faktycznemu dziecka, to jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, uregulowania powyższego nie wolno odczytywać w oderwaniu od art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., w którym wskazano, że celem świadczenia jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Jego zdaniem, charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują. Nie budzi więc wątpliwości, że dobro dziecka powinno być brane pod uwagę podczas stosowania każdego przepisu prawa mającego związek z sytuacją dziecka jako dobro nadrzędne. Według Rzecznika Praw Dziecka, okoliczności sprawy rozpatrywane przez pryzmat celu świadczenia wychowawczego uzasadniają odstąpienie od dyrektyw wykładni gramatycznej na rzecz wykładni celowościowej, prokonstytucyjnej oraz systemowej, których wyniki przemawiają za przyznaniem Skarżącej świadczenia wychowawczego pomimo, iż nie jest ona ani opiekunem prawnym, ani faktycznym dziecka w rozumieniu art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. Art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd art. 72 ust. 2 nakłada na władzę tego rodzaju obowiązek. Ponadto podniósł, że zgodnie z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Regulacja ta oznacza, że ustawy muszą być z nią zgodne. Jedną z dyrektyw wyznaczonych przez Konwencję jest zawarty w art. 3 nakaz kierowania się dobrem dziecka wyrażonym we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Odnosząc się do sytuacji Skarżącej zaznaczył, że postanowieniem Sądu Rejonowego w R. powierzono jej pieczę nad dzieckiem i jego dwojgiem rodzeństwa. W jego opinii, nie budzi wątpliwości, że sprawując ona pieczę bieżącą wypełnia wszelkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka w zastępstwie jego rodziców. Zauważył także, że biorąc pod uwagę wyłącznie kwestie faktyczne sprawowania pieczy, niczym nie różnił się ona od obowiązków wykonywanych w ramach sprawowania władzy rodzicielskiej, która uprawnia do ubiegania się o dofinansowanie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka w przewidzianych przez prawo formach. Podniósł, że ograniczenie w tej sytuacji uprawnień Skarżącej do świadczenia wychowawczego stanowi istotne naruszenie prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest ustalenie, czy zaistniały podstawy dla przyznania Skarżącej świadczenia wychowawczego w związku ze sprawowaną przez nią pieczą nad małoletnim wnukiem. Rozstrzygnięcia wymaga przede wszystkim kwestia, czy Wnioskodawczyni znajduje się w kręgu osób uprawnionych do otrzymania wspomnianego świadczenia.
Przystępując do rozważań wskazać przyjdzie, że w myśl art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Ustawodawca jednocześnie w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. określił osoby, które mogą ubiegać się o to świadczenie. Zgodnie z tym przepisem przysługuje ono:
1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo
2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo
3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo
4) dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo
5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2024 r. poz. 177 z późn. Zm.).
Z kolei w art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. zawarto definicję opiekuna faktycznego dziecka, którym jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka.
Pomimo tego, że zgodnie z powołanym przepisem świadczenie powinno iść niejako za dzieckiem, przyjmując jedynie wykładnię literalną ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka, możliwości uzyskania wsparcia w opisanym zakresie byliby pozbawieni faktyczni opiekunowie dziecka sprawujący nad nim bieżącą pieczę, w sytuacji gdy sprawowanie tej pieczy wynika z orzeczenia sądowego.
Zaznaczyć należy, że spór jaki powstał w związku z wykładnią art. 4 ust. 2 i art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. w sytuacji, gdy z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego występuje osoba, której sąd opiekuńczy powierza sprawowanie bieżącej pieczy nad małoletnim dzieckiem był już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje jako swój pogląd płynący z orzecznictwa, że przepisy u.p.p.w.d. w sposób nierówny i niedostateczny chronią prawa dzieci i ich rzeczywistych opiekunów, co nie powinno mieć miejsca w państwie prawa (zob. wyroki NSA: z dnia 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 203/19, LEX nr 2778919; z dnia 27 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK2707/17 i I OSK 2708/17, LEX nr 2740596 i 2733514; z dnia 21 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1620/19, LEX nr 3432642; z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt I OSK 420/20, LEX nr 3444714, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 281/23, LEX nr 3579022; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wr 120/22, LEX nr 3420783; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 1361/24, LEX nr 3837655).
Zgodnie z art. 8 Konstytucji RP, ustawa zasadnicza jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, zaś jej ust. 2 stanowi, że przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Z kolei art. 72 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. Zgodnie zaś z jego ust. 2 dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Zatem osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której państwo powierzyło bieżącą pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem na mocy orzeczenia sądowego, ma nie tylko prawo skutecznego domagania się pomocy, ale państwo ma obowiązek tę pomoc zapewnić, w tym również pomoc materialną, a więc przynajmniej w zakresie częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka. Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które z jednej strony, faktycznie opiekują się dzieckiem, a z drugiej, jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Regulacja taka pomija bowiem osoby, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. Należy także podkreślić, że odmowa przyznania świadczenia wychowawczego osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem, narusza standardy w zakresie obowiązku równego traktowania podmiotów prawa. Z zasady równego traktowania wynika nakaz równego, czyli jednakowego traktowania wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą relewantną cechą. Zróżnicowanie bowiem w traktowaniu podmiotów prawa jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na jasno sformułowane obiektywne kryterium. Kryterium to musi mieć charakter relewantny, czyli pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma. Należy stwierdzić, że tego właśnie wymogu nie spełnia kryterium przyjęte przez ustawodawcę w art. 4 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. Pominięcie bowiem wśród osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego, tych które na mocy orzeczenia sądu sprawują bieżącą pieczę nad dzieckiem pozostaje w sprzeczności z celem tej ustawy i celem świadczenia wychowawczego, którym jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Stąd też wprowadzając odstępstwo od zasady równości ustawodawca nie może się tylko ograniczyć do jasnego (w sensie językowym) sformułowania kryterium, ale przede wszystkim przyjęte kryterium musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem przyjętej regulacji (zob. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 202/19, LEX nr 2778932).
Podkreślenia również wymaga, że odmowę przyznania świadczenia wychowawczego przez organ administracyjny osobie, która sprawuje bieżącą pieczę nad dzieckiem, należy również interpretować w świetle obowiązków wynikających dla państwa z ratyfikowanej Konwencji o Prawach Dziecka. Szczególnie należy podkreślić, że jej art. 20 stanowi, iż dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, nadrzędną zasadą powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). Istotny jest również art. 27 ust. 3 Konwencji, który przewiduje, że Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań.
Uwzględniając powyższe uregulowania Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka, w orzecznictwie sądów administracyjnych za nieuzasadnione uznano ustawowe wykluczenie z możliwości przyznania świadczenia wychowawczego osoby sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem. Powierzenie bowiem przez państwo bieżącej pieczy nad dzieckiem oznacza podjęcie w ramach tej opieki obowiązków w zakresie wychowania dziecka, zapewnienia mu bezpieczeństwa, zdrowia, wyżywienia, szkoły, utrzymania (a więc również dochodzenia należnych dziecku świadczeń, w tym świadczenia wychowawczego), czyli wszystkiego tego, co łączy się z faktycznym, codziennym sprawowaniem bieżącej opieki na dzieckiem.
W związku z powyższym pozbawienie przez organy obu instancji małoletniego pozostającego pod faktyczną pieczą babci (Skarżącej), dostępności do świadczenia wychowawczego w oparciu o literalną wykładnię art. 4 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d., nie uwzględnia istoty świadczenia wychowawczego oraz praw wynikających z Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka. Tym samym stanowi to naruszenie mających zastosowanie w sprawie przepisów u.p.p.w.d., które winny być interpretowane z uwzględnieniem Konstytucji RP i Konwencji o Prawach Dziecka. Za nieuzasadnioną uznać należy bowiem taką wykładnię wspomnianych uregulowań, której rezultatem jest ograniczenie dostępności osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka i faktycznie się nimi opiekującymi do świadczeń rodzinnych, w szczególności do świadczenia wychowawczego, mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka.
Nie można pominąć również wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady równego traktowania. Nie można bowiem akceptować sytuacji, gdy podmiot sprawujący faktycznie pieczę bieżącą nad dzieckiem zostałby pozbawiony uprawnienia do świadczenia wyłącznie z tego względu, że legitymuje się orzeczeniem o powierzeniu pieczy bieżącej i faktycznie ją sprawuje. Tym samym konieczne było dokonanie prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy. Podkreślić też trzeba, że Konstytucja nie ogranicza się do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd art. 72 ust. 2 Konstytucji RP nakłada na władze tego rodzaju obowiązek (W. Skrzydło, Komentarz do art. 72 Konstytucji RP, LEX). W związku z tym, obydwie decyzje wydane w sprawie są wadliwe, gdyż naruszają przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Tym samym wskazana przez Prezesa ZUS-u w zaskarżonej decyzji okoliczność nie może stanowić przeszkody w przyznaniu Skarżącej świadczenia wychowawczego, co organ weźmie pod uwagę ponownie rozpatrując sprawę.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.
Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Skarżąca nie była również reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Z tego też względu Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego.