III OSK 4963/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą obowiązku usunięcia odpadów, potwierdzając odpowiedzialność skarżącego jako posiadacza odpadów, mimo zbycia części nieruchomości.
Sprawa dotyczyła obowiązku usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomościach. Skarżący, który nabył grunt z odpadami, a następnie sprzedał jego część, został zobowiązany do ich usunięcia. Sądy uznały, że skarżący jest posiadaczem odpadów, ponieważ świadomie nabył nieruchomość z odpadami i przemieszczał je na działkę należącą do spółki, której sprzedał część gruntu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że odpowiedzialność za odpady ciąży na skarżącym jako sprawcy nielegalnego przemieszczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nakazującą P.T. usunięcie odpadów. Sprawa wywodziła się z decyzji Wójta Gminy, który pierwotnie odmówił nakazania P.T. usunięcia odpadów. Jednak po odwołaniu Prokuratora Okręgowego, SKO uchyliło tę decyzję i nakazało P.T. usunięcie odpadów z dwóch działek, w tym jednej należącej do spółki, której P.T. sprzedał część nieruchomości. SKO oparło się na ustaleniach o przemieszczaniu odpadów z działki P.T. na działkę spółki oraz na prawomocnym wyroku WSA, który stwierdził odpowiedzialność P.T. za odpady. WSA w Olsztynie oddalił skargę P.T., uznając, że obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu, a P.T. jako władający powierzchnią ziemi i osoba świadoma obecności odpadów (nawet nabył nieruchomość w drodze licytacji komorniczej z obniżoną ceną) jest ich posiadaczem. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając za niezasadne zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów o posiadaczu odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.) i obowiązku ich usunięcia (art. 26 ust. 1 u.o.). Sąd podkreślił, że przemieszczenie odpadów z działki skarżącego na działkę spółki przez skarżącego, bez przekazania ich podmiotowi uprawnionemu, utrzymuje jego odpowiedzialność. NSA odrzucił również zarzut naruszenia art. 27 u.o., wskazując na umorzenie postępowania egzekucyjnego związanego z wcześniejszą decyzją oraz na fakt świadomości skarżącego o odpadach przy nabyciu nieruchomości. Zarzut dotyczący art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. uznano za chybiony, gdyż wskazanie kodu odpadu jest wystarczające. Zarzuty proceduralne dotyczące naruszenia art. 10 k.p.a. i art. 7, 8 k.p.a. uznano za niezasadne lub zbyt ogólnikowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność za usunięcie odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, którym może być również władający powierzchnią ziemi. W przypadku przemieszczenia odpadów z jednej działki na drugą przez właściciela pierwszej działki, nawet jeśli druga działka została zbyta, odpowiedzialność za nielegalne przemieszczenie i usunięcie odpadów może nadal spoczywać na sprawcy przemieszczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skarżący, jako osoba, która przemieściła odpady z własnej działki na działkę sprzedaną spółce, jest odpowiedzialny za ich usunięcie. Odpowiedzialność ta wynika z faktu władania powierzchnią ziemi i świadomości obecności odpadów, a także z nielegalnego przemieszczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 6 i pkt 19
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Definicja odpadu (pkt 6) oraz posiadacza odpadów, gdzie domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów.
u.o. art. 26 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Obowiązek posiadacza odpadów niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania oraz możliwość nakazania tego obowiązku w drodze decyzji.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
Pomocnicze
u.o. art. 27 § ust. 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Określa warunki przejścia odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami na kolejnego posiadacza.
u.o. art. 30 § ust. 5
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Obowiązek usunięcia odpadów na koszt posiadacza w przypadku cofnięcia zezwolenia na gromadzenie odpadów.
u.o. art. 47 § ust. 5
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach
Obowiązek usunięcia odpadów na koszt posiadacza w przypadku cofnięcia zezwolenia na gromadzenie odpadów (obecnie obowiązujący przepis).
k.p.a. art. 10 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. poprzez błędne uznanie skarżącego za posiadacza odpadów. Naruszenie art. 26 ust. 1 u.o. poprzez błędne uznanie skarżącego za zobowiązanego do usunięcia odpadów z działki nr 305. Naruszenie art. 27 u.o. poprzez jego błędne zastosowanie, gdy obowiązek usunięcia odpadów został już skonkretyzowany w innej decyzji. Naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. poprzez ograniczenie się do wskazania kodu odpadów bez dokładnego ustalenia ilości i charakteru odpadów. Naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez wskazanie, że spółka brała udział w postępowaniu jako strona, mimo wątpliwości co do jej reprezentacji. Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 8 k.p.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi.
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów. Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot. Ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Przejście odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami następuje w momencie przekazania odpadów następnemu posiadaczowi, który posiada decyzję wymienioną w art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 u.o. albo wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a u.o.
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
sprawozdawca
Paweł Mierzejewski
członek
Teresa Zyglewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności za odpady w przypadku przemieszczania ich między nieruchomościami, zwłaszcza gdy jedna z nich została zbyta, oraz interpretacja pojęcia posiadacza odpadów i obalenia domniemania prawnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przemieszczania odpadów i zbycia części nieruchomości. Interpretacja przepisów ustawy o odpadach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpadów i odpowiedzialności za nie, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców. Pokazuje złożoność prawną sytuacji, gdy odpady są przemieszczane i nieruchomości zmieniają właścicieli.
“Kto odpowiada za odpady na Twojej działce? Nawet po sprzedaży części gruntu możesz być zobowiązany do ich usunięcia!”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII OSK 4963/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-01-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-05-27 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/ Paweł Mierzejewski Teresa Zyglewska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6135 Odpady Hasła tematyczne Odpady Sygn. powiązane II SA/Ol 697/20 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2021-01-14 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 701 art. 3 ust. 1 pkt 6 i pkt 19 art. 26 ust. 1 i 2 oraz art. 27 ust. 3 Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 697/20 w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 czerwca 2020 r. nr Rep.346/OD/20 w przedmiocie usunięcia odpadów oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 697/20 oddalił skargę P.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 czerwca 2020 r. nr Rep.346/OD/20 w przedmiocie usunięcia odpadów. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. Decyzją z dnia 14 stycznia 2020 r. nr GK.6236.1.2018 Wójt Gminy [...] (dalej w skrócie: "organ pierwszej instancji"), na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 701 ze zm., dalej w skrócie: "u.o."), odmówił nakazania P.T. (dalej w skrócie: "strona" lub "skarżący"), prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...], usunięcia odpadów zgromadzonych na nieruchomości położonej w miejscowości [...], Gmina [...], oznaczonej nr [...], stanowiącej własność strony i nr [...], stanowiącej własność [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "Spółka"). Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prokurator Okręgowy w [...], podnosząc, że skarżący miał świadomość, iż kupuje grunt z odpadami, a zatem wiedział jaki wynika z tego tytułu obowiązek, stąd też cena nieruchomości została pomniejszona o koszt wywozu odpadów. W wyniku podziału nieruchomości, dokonanego na wniosek strony, odpady w większości znalazły się na terenie działki oznaczonej nr [...], którą skarżący sprzedał Spółce (wspólnikami Spółki do dnia 9 sierpnia 2017 r. byli skarżący i jego brat). Z ustaleń inspektorów ochrony środowiska wynika, że odpady były wyrzucane przy pomocy koparek i ładowarek do uprzednio przygotowanych wykopów, które następnie zostały zasypane ziemią. Ponadto ujawniono przemieszczanie odpadów z działki nr [...] na działkę nr [...]. Prokurator powołał się także na wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 12 marca 2019 r. sygn. akt [...] którym prawomocnie skazano m.in. skarżącego za usuwanie odpadów wbrew przepisom u.o. Z uwagi na udokumentowany fakt przemieszczania odpadów z działki nr [...] na działkę nr [...] odpowiedzialnym za odpady, także zgromadzone na działce nr [...], pozostaje strona, skoro podmiot, któremu przekazała odpady nie jest podmiotem uprawnionym w rozumieniu art. 27 ust. 3 u.o. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 22 czerwca 2020 r. nr Rep.346/OD/20 (dalej w skrócie: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, że nakazało stronie usunięcie odpadów zgromadzonych na nieruchomości oznaczonej nr 304, stanowiącej własność strony oraz na nieruchomości oznaczonej nr 305, stanowiącej własność Spółki. Kolegium przeprowadziło w sprawie dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w toku którego uzyskało informacje, że postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej w skrócie: "Przedsiębiorstwo") zostało umorzone, a w związku z tym nie ma zastosowania art. 28 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto ustalono, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 3236/18 oddalił skargę kasacyjną strony wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 303/18 w sprawie zarządzenia pokontrolnego z dnia 28 lutego 2018 r. Kolegium podkreśliło, że na rzecz strony nie były wydawane żadne decyzje związane z gospodarowaniem odpadami i nie było prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Wskazało, że obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. W konsekwencji skarżący, jako właściciel działki nr [...] oraz jako osoba dokonująca przemieszczenia odpadów na działkę nr [...], jest ich posiadaczem w rozumieniu u.o., na którym ciąży obowiązek ich usunięcia. O kwestii obowiązku skarżącego jako posiadacza odpadów, wynikającego z art. 26 u.o., wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w w/w prawomocnym wyroku z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 303/18. Kolegium podzieliło zatem stanowisko Prokuratora, że to na stronie ciążyć winien obowiązek usunięcia odpadów z działek nr [...] i nr [...]. Wskazało przy tym także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2020 r. sygn. akt II OSK 803/18, w którym stwierdzono, że adresatem obowiązku i nakazu uregulowanego w art. 26 ust. 1 i 2 u.o. jest aktualny posiadacz odpadów. W ocenie organu odwoławczego, w świetle zebranego materiału dowodowego to skarżący jest osobą zobowiązaną do usunięcia odpadów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję skarżący zarzucił organowi naruszenie wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 ust. 1 pkt 19 w zw. z art. 26 u.o., poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że skarżący jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości nr [...] w miejscowości [...]. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 27 u.o., poprzez jego błędne zastosowanie wobec skarżącego i zobowiązanie go do usunięcia odpadów, podczas gdy obowiązek usunięcia odpadów z nabytej nieruchomości został już skonkretyzowany w decyzji Starosty [...] z dnia 15 maja 2012 r., co wyłącza możliwość nałożenia na niego tego obowiązku w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku stwierdził, że obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów nie można także obalić, jeżeli sam władający wyraził zgodę na przywiezienie odpadów na jego nieruchomość. Obalenie domniemania, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., wyklucza zatem jakakolwiek forma akceptacji władającego powierzchnią ziemi dla składowania odpadów na nieruchomości wbrew przepisom u.o. W świetle powyższych rozważań organ odwoławczy prawidłowo uznał, że to skarżący jest posiadaczem odpadów, a w związku z tym jest zobowiązany do ich usunięcia. Należy podkreślić, że skarżący nabył przedmiotową nieruchomość, wraz z zalegającymi na niej odpadami, w drodze licytacji komorniczej. Fakt zalegania odpadów na nieruchomości został ujawniony w obwieszczeniu o licytacji (którego kopia znajduje się w aktach sprawy). Ponadto przedmiotem licytacji była nieruchomość stanowiąca własność Przedsiębiorstwa, na której znajdowała się sortownia odpadów, a cena wywoławcza nieruchomości, biorąc pod uwagę jej powierzchnię, była znacznie obniżona. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że skarżący nie wiedział o zalegających odpadach, a skoro tak, to tym samym zaakceptował istniejący stan rzeczy. W związku z tym – jako władający powierzchnią ziemi, na której znajdują się odpady – stał się ich posiadaczem, a w związku z tym przyjął na siebie także obowiązek ich usunięcia. Należy przy tym zaznaczyć, że nie można przyjąć, tak jak to podniesiono w skardze oraz jak uznał organ pierwszej instancji, iż nie ma możliwości wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z uwagi na treść art. 26 ust. 2 u.o., gdyż w obrocie prawnym pozostaje decyzja cofająca zezwolenie w zakresie gospodarowania odpadami, a w związku z tym – z mocy art. 30 ust. 5 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r., która obowiązywała w dacie wydania decyzji cofającej zezwolenie – to w dalszym ciągu na Przedsiębiorstwie ciąży obowiązek usunięcia odpadów. Należy zwrócić uwagę, że zarówno z art. 30 ust. 5 u.o. z 2001 r., jak i z art. 47 ust. 5 u.o., wynika, że w przypadku wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na gromadzenie odpadów posiadacz odpadów jest obowiązany do ich usunięcia na własny koszt. Obowiązek usunięcia odpadów powstaje zatem z mocy samego prawa, a więc nie ma podstaw do wydania odrębnej decyzji dotyczącej nakazania usunięcia odpadów, zaś obowiązek ten podlega wykonaniu na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślenia wymaga jednak, że powstający z mocy prawa obowiązek określony w art. 30 ust. 5 u.o. z 2001 r. (obecnie art. 47 ust. 5 u.o.) dotyczy wyłącznie posiadacza odpadów, który prowadził działalność w zakresie gospodarowania odpadami i któremu zezwolenie to cofnięto. Zatem tylko w odniesieniu do takiego podmiotu obowiązek ten może być egzekwowany. Nie jest więc zasadne twierdzenie organu pierwszej instancji, że skarżący stał się następcą prawnym Przedsiębiorstwa i może być w stosunku do niego kontynuowane postępowanie egzekucyjne, które toczyło się w stosunku do tego Przedsiębiorstwa. Z tych samych powodów niezasadnie organ pierwszej instancji uznał, że nie można wydać decyzji w trybie art. 26 ust. 2 u.o. Przepis ten należy bowiem rozumieć w ten sposób, że nie wydaje się decyzji nakazującej usunięcie odpadów w stosunku do podmiotu, któremu cofnięto zezwolenie na gospodarowanie odpadami, gdyż na tym podmiocie obowiązek ten powstaje z mocy prawa. Jednakże nie dotyczy to przypadku, gdy posiadaczem odpadów jest inny podmiot, tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie. Zdaniem WSA w Olsztynie, niezasadny jest także zarzut, iż skarżący nie może zostać zobowiązany do usunięcia odpadów także z działki nr [...], stanowiącej obecnie własność Spółki. Należy bowiem podnieść, że przejście odpowiedzialności za gospodarowanie odpadami następuje w momencie przekazania odpadów następnemu posiadaczowi, który posiada decyzję wymienioną w art. 27 ust. 2 pkt 1 lub 2 u.o. albo wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. a u.o., o czym stanowi art. 27 ust. 3 u.o. Przejście odpowiedzialności dokonuje się również w sytuacji przekazania odpadów osobie fizycznej, która nie ma obowiązku uzyskania decyzji (zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów) np. w okolicznościach objętych hipotezą normy prawnej z art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o. Przepis ten stanowi, że z obowiązku uzyskania odpowiednio zezwolenia na zbieranie odpadów lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów zwalnia się osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędące przedsiębiorcami, wykorzystujące odpady na potrzeby własne, zgodnie z art. 27 ust. 8 u.o. W omawianej sytuacji żadna z tych okoliczności nie zachodzi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Spółka nie posiada zezwolenia na gospodarowanie odpadami, a więc w takim przypadku odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami, w tym obowiązek ich usunięcia z miejsca nieprzeznczonego do ich składowania lub magazynowania, w dalszym ciągu obciąża skarżącego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiódł P.T. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzucił: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię: a) art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., na skutek błędnego uznania, że skarżący jest posiadaczem odpadów, w sytuacji, gdy dla uznania, że taki podmiot jest posiadaczem odpadów wystarczające jest ustalenie, że osoba ta włada powierzchnią ziemi, na której są odpady, gdzie w realiach niniejszej sprawy takim posiadaczem jest Spółka; b) art. 26 ust. 1 u.o., na skutek błędnego uznania, że skarżący jest zobowiązany do usunięcia odpadów z działki nr 305, stanowiącej własność Spółki, w sytuacji, gdy kwestia uzyskania przez posiadacza odpadów zezwolenia na obrót nimi nie ma dla niniejszego postępowania znaczenia, bowiem odpowiedzialność wynikająca z art. 26 ust. 1 u.o. ma charakter obiektywny – przepis ten obliguje organy do ustalenia, kto jest posiadaczem odpadów, a dopiero wtedy, gdy posiadacza tego nie da się ustalić, umożliwia nałożenie obowiązku ich usunięcia na władającego nieruchomością, na której się znajdują, gdzie w realiach niniejszej sprawy kwestia ta – wobec nabycia działki nr [...] przez Spółkę – nie budzi wątpliwości; c) art. 27 u.o., poprzez jego błędne zastosowanie wobec skarżącego i zobowiązanie go do usunięcia odpadów, podczas gdy obowiązek usunięcia odpadów z nabytej nieruchomości został już skonkretyzowany w decyzji Starosty [...] z dnia 15 maja 2012 r., co wyłącza możliwość nałożenia na skarżącego tego obowiązku w niniejszym postępowaniu; d) art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., poprzez ograniczenie się wyłącznie do wskazania kodu odpadów, bez wskazania jaka jest dokładna liczba odpadów znajdujących się na posesji nr [...] oraz czy każde z nich należy uznać za odpad w rozumieniu wskazanego przepisu – co nie pozwala rzetelnie ustalić, czy odpady będące przedmiotem niniejszego postępowania są rzeczywiście odpadami o podanych w decyzji kodach; 2) naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej w skrócie "k.p.a."), poprzez wskazanie, że Spółka brała udział w postępowaniu przed organami administracji w charakterze strony i doręczano jej wszystkie pisma i rozstrzygnięcia w sprawie, w sytuacji, gdy z treści informacji zawartych w wydruku odpowiadającym odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców KRS Spółki brak jest wpisów wskazujących podmiot uprawniony do jej reprezentacji, co wskazuje na duże prawdopodobieństwo, iż w Spółce brak jest osób uprawnionych do podejmowania decyzji oraz do jej reprezentacji, tym samym pod wątpliwość poddaje się stwierdzenie jakoby "Spółka brała udział w postępowaniu przed organami administracji w charakterze strony"; b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 22 czerwca 2020 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, polegającym na prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej, nie bacząc przy tym na zasady współżycia społecznego oraz słuszny interes obywateli. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W piśmie procesowym z dnia 1 kwietnia 2021 r. skarżący kasacyjnie wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Nie są oparte na usprawiedliwionych podstawach zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 19 oraz art. 26 ust. 1 u.o., przy pomocy których skarżący kasacyjnie chce wykazać, że nie jest zobowiązany do usunięcia odpadów z działki nr 305, stanowiącej własność Spółki. Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.o., posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. W świetle art. 26 ust. 2 u.o., w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami. W decyzji tej określa się w szczególności termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów i sposób ich usunięcia (art. 26 ust. 6 u.o.). Z kolei stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Obalenie domniemania prawnego z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. może nastąpić tylko przez wykazanie, że odpadem faktycznie władał inny podmiot, przy czym ciężar przeprowadzenia dowodu w tym zakresie spoczywa na władającym powierzchnią ziemi (por. wyroki NSA z dnia: 26 września 2013 r., sygn. akt II OSK 330/12; 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18; 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2936/14; 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2414/17 oraz 4 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1318/21, publ. CBOSA). Władający powierzchnią ziemi może się zatem zwolnić z odpowiedzialności za odpady tylko w jeden sposób – wykazując, że odpadem włada lub władał faktycznie inny podmiot, czyli wskazać wyraźnie na innego posiadacza odpadów. Tak więc obowiązek usunięcia odpadów ciąży na posiadaczu odpadów, a jego odpowiedzialność oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 816/18 oraz 3 grudnia 2019 r., sygn. II OSK 3123/18). W niniejszej sprawie nie jest sporne, że skarżący kasacyjnie zbył część nabytej przez siebie nieruchomości, a mianowicie umową z dnia [...] 2017 r. sprzedał nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną o nr [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], co wynika z księgi wieczystej nr [...]. W związku z powyższym domniemanie wynikające z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. odnosi się do tego podmiotu. Jak jednak wynika z protokołu kontroli znajdującego się w aktach sprawy – odpady z działki o nr [...] (stanowiącej własność skarżącego) były przemieszczane na działkę [...] stanowiącą własność Spółki. W prawomocnym wyroku WSA w Olsztynie z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 303/18, dotyczącym skargi P.T. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z dnia 28 lutego 2018 r. nr WIOŚ-I.7024.4.41/2.2017.2018.mc w przedmiocie gospodarowania odpadami, przyjęto, że z uwagi na udokumentowanie przemieszczania odpadów z działki nr [...] na działkę nr [...] skarżący nadal jest odpowiedzialny za odpady zgromadzone na działce nr [...], gdyż przemieszczał je w sposób niezgodny z prawem z nieruchomości, której jest właścicielem, przekazując je tym samym podmiotowi niewymienionemu w art. 27 ust. 3 u.o., tj. Spółce władającej nieruchomością stanowiącą działkę nr [...]. Powyższe ustalenia wynikające z powołanego wyroku przesądzają o odpowiedzialności skarżącego – sprawcy nielegalnego przemieszczenia odpadów z działki nr 304 na działkę nr 305. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia art. 27 u.o. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zarzut ten jest trudny do zweryfikowania, bowiem artykuł ten składa się z 10 ustępów o różnej treści normatywnej, a zarzut skargi kasacyjnej, ani jej uzasadnienie, nie precyzują, które jednostki redakcyjne owego artykułu autor skargi kasacyjnej miał na myśli. Jak wynika z uzasadnienia tego zarzutu, nałożenie obowiązku na skarżącego kasacyjnie było niezasadne, bowiem w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Starosty [...] z dnia 15 maja 2012 r., co wyłącza nałożenie na niego analogicznego obowiązku. Odnosząc się do tak sformułowanej argumentacji wskazać należy, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w/w decyzji zostało już umorzone. Skarżący kasacyjnie nabył ową nieruchomość w drodze licytacji komorniczej, mając świadomość, że znajdują się na niej odpady, co stanowiło także podstawę do obniżenia ceny nieruchomości. Wskazane okoliczności przesądzają o uprawnieniu i zarazem obowiązku organu wydania decyzji na podstawie art. 26 ust. 2 u.o. w stosunku do skarżącego kasacyjnie. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Przepis ten stanowi, że pod pojęciem odpadów rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Tak sformułowany zarzut nie może skutecznie zakwestionować niewskazania dokładnej liczby odpadów na działce nr 305. Wskazanie zaś kodu odpadu czyni zaskarżoną decyzję wykonalną. Niezasadne okazały się także zarzuty naruszenia prawa procesowego. Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem podnosi on naruszenie tego przepisu nie względem skarżącego kasacyjnie, lecz Spółki. Utrwalone jest już natomiast orzecznictwo sądów administracyjnych, że podmiot skarżący może skutecznie formułować taki zarzut jedynie w swoim imieniu, a nie w imieniu innych podmiotów. Z kolei zarzut naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. został sformułowany ogólnikowo – bez wskazania na czym naruszenie owych norm miałoby polegać. Niezależnie od tego, oba powołane zarzuty nie wskazują nawet potencjalnego wpływu dostrzeganych naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI