II SA/Gl 1057/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-11-29
NSAnieruchomościŚredniawsa
rozgraniczenie nieruchomościkoszty postępowaniakodeks postępowania administracyjnegoprawo geodezyjne i kartograficznegminasamorządowe kolegium odwoławczebłąd geodezyjnystan posiadanialinia graniczna

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta W. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości.

Gmina C. zaskarżyła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, które utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta W. ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości. Gmina kwestionowała obciążenie jej kosztami, argumentując, że nie wnosiła zastrzeżeń do przebiegu granic i postępowanie zostało wszczęte na wniosek innych stron. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły spór graniczny i zasadnie obciążyły kosztami strony postępowania, w tym Gminę, ze względu na jej udział w procesie modernizacji geodezyjnej, która doprowadziła do błędu w ustaleniu granic.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej, które utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta W. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego nieruchomości. Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte w związku z decyzją Burmistrza ustalającą przebieg granic pomiędzy działką nr 1 a działkami sąsiednimi (nr 2, 3, 4). Burmistrz ustalił koszty postępowania w wysokości 2 000,00 zł i rozdzielił je między współwłaścicieli działek nr 1, 2 i 3, obciążając Gminę C. kwotą 1 916,70 zł. Gmina wniosła zażalenie, argumentując, że koszty powinny obciążać wyłącznie osoby fizyczne, ponieważ nie kwestionowała przebiegu granic, a postępowanie zostało zainicjowane na wniosek innych stron. Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły istnienie sporu granicznego, który wynikał z błędnej modernizacji geodezyjnej z 2018 r., zleconej przez Gminę, a która pominęła dokumentację z 1969 r. Sąd podkreślił, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości, których granica stała się sporna, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 262 § 1 k.p.a.) pozwalają na obciążenie stron kosztami, które wynikły z ich winy lub zostały poniesione w ich interesie. Sąd podzielił stanowisko organów, że rozkład kosztów, uwzględniający udziały we własności i poniesione czynności geodezyjne, był prawidłowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Gmina C. mogła zostać obciążona kosztami postępowania rozgraniczeniowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości, których granica stała się sporna, a Gmina, jako zleceniodawca modernizacji geodezyjnej, która doprowadziła do błędu w ustaleniu granic, miała swój udział w powstaniu sporu. Przepisy k.p.a. pozwalają na obciążenie stron kosztami, które wynikły z ich winy lub zostały poniesione w ich interesie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

k.p.a. art. 262 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa zasady rozdziału kosztów postępowania między stronę a organ administracji publicznej, wskazując, że koszty, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, jeśli wynikły z ich winy lub zostały poniesione w ich interesie lub na ich żądanie.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania przez sąd w przedmiocie kosztów postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 263 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa, co zalicza się do kosztów postępowania.

k.p.a. art. 264 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Stanowi, że ustalenie wysokości kosztów, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia.

k.c. art. 152

Kodeks cywilny

Stanowi, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kognicji sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa środki stosowane przez sąd w celu usunięcia naruszenia prawa.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje tryb uproszczony rozpoznawania spraw.

p.g.i.k.

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Nie zawiera norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego.

Rozporządzenie Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości

Nie zawiera norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy prawidłowo ustaliły istnienie sporu granicznego, który uzasadniał obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Gmina C. jako zleceniodawca modernizacji geodezyjnej, która doprowadziła do błędu w ustaleniu granic, miała swój udział w powstaniu sporu. Przepisy k.p.a. pozwalają na obciążenie stron kosztami, które wynikły z ich winy lub zostały poniesione w ich interesie. Rozkład kosztów postępowania, uwzględniający udziały we własności i poniesione czynności geodezyjne, był prawidłowy.

Odrzucone argumenty

Koszty postępowania rozgraniczeniowego powinny obciążać wyłącznie osoby fizyczne, ponieważ Gmina C. nie kwestionowała przebiegu granic i postępowanie zostało wszczęte na wniosek innych stron.

Godne uwagi sformułowania

Udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron tego postępowania. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. W uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.

Skład orzekający

Agnieszka Kręcisz-Sarna

sprawozdawca

Artur Żurawik

przewodniczący

Krzysztof Nowak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie zasad obciążania kosztami postępowania rozgraniczeniowego, odpowiedzialność organów za błędy w procesach geodezyjnych, interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących kosztów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji błędu geodezyjnego i podziału kosztów w postępowaniu administracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznych aspektów postępowania administracyjnego, w szczególności podziału kosztów, co jest istotne dla prawników procesualistów i urzędników.

Gmina obciążona kosztami rozgraniczenia mimo braku sporu? Sąd wyjaśnia zasady podziału.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1057/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Artur Żurawik /przewodniczący/
Krzysztof Nowak
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Geodezja i kartografia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 262, art. 263, art. 264
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Gminy C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 11 czerwca 2024 r. nr SKO I 427/56/2024 w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 11 czerwca 2024 r., nr SKO I 427/56/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta W. (dalej "Burmistrz" lub "Organ I instancji") z 4 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie sprawy.
Burmistrz ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości w wysokości 2 000,00 zł (punkt I sentencji decyzji). Burmistrz zobowiązał strony postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów określonych w pkt 1, tj.:
1) R. i M. L., współwłaścicieli w 10806/32291 części (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w C., oznaczonej jako działka nr 1, do uiszczenia kwoty w wysokości 13,94 zł;
2) A. S., współwłaściciela w 21485/64582 części nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w C., oznaczonej jako działka nr 1, do uiszczenia kwoty w wysokości 13,85 zł;
3) S. S., współwłaściciela w 21485/64582 części nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w C., oznaczonej jako działka nr 1, do uiszczenia kwoty w wysokości 13,85 zł;
4) E. i T. S. współwłaścicieli w 1/2 części (wspólność ustawowa majątkowa małżeńska) nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w C., oznaczonej jako działka nr 2, do uiszczenia kwoty w wysokości 20,83 zł;
5) E. S., współwłaściciela w 1/2 części nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w C., oznaczoną jako działka nr 2, do uiszczenia kwoty w wysokości 20,83 zł;
6) Gminę C., właściciela nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w C., oznaczonej jako działka nr 3, do uiszczenia kwoty w wysokości 1 916,70 zł.
Burmistrz ustalił termin uiszczenia ww. kwot do dnia 22 marca 2024 r. oraz określił sposób ich uiszczenia (punkt III i IV sentencji decyzji).
Podstawę prawną postanowienia Organu I instancji stanowił art. 264 § 1 oraz art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (powołany tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu postanowienia Burmistrz wskazał, że postanowienie o ustaleniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego zostało wydane w związku z decyzją z 31 sierpnia 2023 r., nr [...] ustalającą i zatwierdzającą przebieg granic pomiędzy nieruchomością położoną w gminie C., obręb [...], oznaczoną jako działka nr 1, objętą księgą wieczystą [...] Sądu Rejonowego w C. a nieruchomościami sąsiednimi, tj. nieruchomością oznaczoną jako działka nr 2 (KW nr [...] Sądu Rejonowego w C.), nieruchomością oznaczoną jako działka nr 4 (KW nr [...] Sądu Rejonowego w C.) i nieruchomością oznaczoną jako działka nr 3 (KW nr [...] Sądu Rejonowego w C.).
Ww. decyzja została zaś wydana w związku z wnioskiem M. i R. L. o rozgraniczenie nieruchomości obejmujących działkę nr 1 a nieruchomościami sąsiednimi.
Burmistrz wyjaśnił, że po przeanalizowaniu protokołu granicznego z [...] kwietnia 2023 r., sprawozdania technicznego przyjętego do zasobu 18 maja 2023 r., a także dokumentów i informacji uzyskanych od stron postepowania ustalił, że rozgraniczona linia graniczna pomiędzy punktami oznaczonymi na szkicu granicznym nr [...] (punkt graniczny działek nr 1, nr 2 i nr 3) i nr [...] (punkt graniczny działek nr 1, nr 2 i nr 4) w bazie ewidencji gruntów i budynków wprowadzona została zgodnie z operatem modernizacji [...] z 9 lipca 2018 r. Pomimo tego, że w zasobie geodezyjnym znajdują się dokumenty źródłowe dotyczące przebiegu granic, tj. szkic [...] z 1969 r., granicę tę wyznaczono procedurą ustalenia granic działek ewidencyjnych na podstawie widocznego stanu posiadania na gruncie. W operacie z 9 lipca 2018 r. granica prawna przyjęta w operacie z 1969 r. została przesunięta w kierunku północnym, tj. od słupka ogrodzeniowego do narożnika budynku garażu w linii prostej. Przedmiotową modernizację wykonano na zlecenie Urzędu Miejskiego w C.. Przywrócenie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością oznaczoną jako działka nr 1 a nieruchomością oznaczoną jako działka nr 2 do stanu przyjętego operatem z 1969 r. było możliwe tylko przez rozgraniczenie.
Z przedłożonej dokumentacji rozgraniczenia wynika, że geodeta ustalił dwa punkty graniczne. Koszty rozgraniczenia wyniosły 2 000,00 zł (1 600,00 zł za pierwszy punkt rozgraniczanej nieruchomości i 400,00 zł za drugi punkt rozgraniczanej nieruchomości). Geodeta przedłożył szczegółowy wykaz prac i kosztów, z którego wynika jakie koszty składają się na kwotę 2 000,00 zł.
Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek zainteresowanych stron co powoduje, że koszty związane z procedurą ustalenia przebiegu granic, do których zalicza się przede wszystkim koszty czynności geodety, ponoszą strony postępowania. Burmistrz ustalił średni koszt rozgraniczenia jednego punku granicznego (1000 zł) oraz koszt stabilizacji jednego punktu granicznego (50 zł).
Stronom postępowania wskazanym w punkcie II ppkt 1-5 sentencji decyzji koszty postępowania ustalono biorąc pod uwagę koszty stabilizacji punktów granicznych nr [...] i nr [...] oraz posiadany udział we własności. Natomiast Gminie C. (dalej "Gmina" lub "Skarżąca") ustalono koszty postępowania w stosunku do udziału we własności w wysokości 1 916,70 zł, na które składają się koszt stabilizacji punktu [...] (16,66 zł) oraz pozostałe koszty rozgraniczenia punktów granicznych nr [...] i nr [...] (1900,04 zł). Kosztami postępowania nie obciążono właściciela nieruchomości oznaczonego jako działka nr 4, gdyż ustalenie punktu granicznego [...] nie przyniosło mu żadnych korzyści. Punkt ten został ustalony na prostej i nie leży na jakimkolwiek załamaniu granicy nieruchomości oznaczonej jako działka nr 4.
Zażaleniem z 12 marca 2024 r. Gmina zaskarżyła postanowienie Burmistrza w całości i wniosła o jego uchylenie. Zdaniem Gminy koszty postępowania winny obciążać wyłącznie osoby fizyczne biorące udział w postępowaniu. Gmina powołała się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 i wskazała, że nie w każdym przypadku organ prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe musi obciążyć jego kosztami wszystkie osoby biorące w nim udział. Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił bowiem jedynie możliwość obciążania właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w postępowaniu.
Wobec tego koszty te powinny być ustalone z uwzględnieniem stanu faktycznego konkretnej sprawy. Przedmiotowe postępowania rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek Państwa L., a nie z urzędu, co powoduje, że jego koszty winny być ponoszone przez te strony, których dotyczy zakres sporu granic przedmiotowych nieruchomości. Gmina nie wnosiła zastrzeżeń do przebiegu granic i tym samym należy stwierdzić, że granice pomiędzy przedmiotowymi działkami nie były sporne.
Odnosząc się do błędnego operatu modernizacyjnego Gmina wyjaśniła, że ustalona granica na podstawie widocznego stanu posiadania została zaakceptowana bez zastrzeżeń przez osoby biorące udział w czynnościach ustalania granic, co potwierdza podpis jednego ze współwłaścicieli działki nr 2 na protokole. Projekt sporządzonego operatu został wyłożony do wglądu zainteresowanych osób w dniach od 8 do 26 lipca 2019 r. Zainteresowane podmioty nie skorzystały z procedury z art. 24a ust. 9 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Zaskarżonym obecnie postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza uznając, że zażalenie Gminy nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium zrelacjonowało przebieg postępowania i przytoczyło treść przepisów prawa, które znalazły zastosowanie w sprawie. Podkreślono, że w sprawie zaistniał spór graniczny, który okazał się uzasadniony. Postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli nieruchomości, których granica stała się sporna. Udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron tego postępowania.
W rozpoznawanej sprawie Organ I instancji przedstawił matematyczny sposób wyliczenia kosztów, wyjaśnił jakie czynności zostały wykonane w ramach kwoty 2 000,00 zł. Należy również zgodzić się ze stanowiskiem Burmistrza, że kosztami obciąża tylko wnioskodawców, gdyż tylko oni uzyskali korzyść z przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego. Natomiast właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr 4 z uwagi na fakt, że rozgraniczenie nie przyniosło żadnych korzyści nie należy obciążyć kosztami.
Pismem z 2 lipca 2024 r. Skarżąca zaskarżyła do sądu administracyjnego postanowienie Kolegium w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności występujących w sprawie świadczących o istnieniu ważnego interesu strony w kontekście zajmowanego przez Skarżącą konsekwentnie stanowiska;
2) art. 8 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń oraz brak sprecyzowania, uzasadnienia i wykazania z jakich powodów Skarżąca została zobowiązana do uiszczenia kosztów w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.
W uzasadnieniu skargi Gmina przedstawiła argumenty na poparcie powyższych zarzutów.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie stwierdzając, że zarzuty zawarte w skardze są bezzasadne, a motywy zaskarżonego postanowienia zostały wyczerpująco wyjaśnione w jego uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.").
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądu administracyjnego oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji wynikające z treści art. 145 § 1 p.p.s.a, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
Wyjaśnić również należy, że skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest sposób obciążenia stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego w związku z decyzją Burmistrza z 31 sierpnia 2023 r., nr [...] ustalającą i zatwierdzającą przebieg granic pomiędzy nieruchomością oznaczoną jako działka nr 1 a nieruchomościami sąsiednimi, tj. działkami nr 2, nr 4 i nr 3, położonymi w gminie C. Zdaniem Skarżącej koszty tego postępowania powinny obciążać wyłącznie osoby fizyczne biorące w nim udział. Postępowanie nie zostało bowiem wszczęte z urzędu, a na wniosek zainteresowanych stron. Skarżąca zaś nie kwestionowała przebiegu granicy, nie wniosła zastrzeżeń co do jej przebiegu, a zatem granice pomiędzy ww. działkami nie były sporne. Gmina nie ponosi także odpowiedzialności za proces modernizacji z 2018 r., gdyż zleciła prace uprawnionemu geodecie, a wykonanie modernizacji zostało powierzone jej przez Starostwo Powiatowe w C.
Orzekające w sprawie organy uznały natomiast, że w sprawie zaistniał spór graniczny uzasadniający wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Gmina jako zleceniodawca modernizacji z 2018 r. oraz Burmistrz jako organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej weryfikujący materiały stanowiące wynik prac geodezyjnych, winni byli przeprowadzić wszelkie działania, które umożliwiłyby sprostowanie błędne przyjętej operatem z 2018 r. granicy, jednakże to współwłaściciele działki nr 1 byli zmuszeni do zainicjowania postępowania rozgraniczeniowego celem naprawnienia błędu. Kosztami postępowania rozgraniczeniowego obciążono właścicieli i współwłaścicieli działek nr 1, 2 i 3 uznając, że każdy z nich posiadał interes prawny w ustaleniu przebiegu granicy, która stała się sporna. Biorąc pod uwagę dokonane ustalenia faktyczne, częścią kosztów stabilizacji punktów granicznych obciążono właścicieli i współwłaścicieli działek nr 1, 2 i nr 3, zaś Gminę - pozostałą częścią kosztów.
Wskazać zatem należy, że przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1824; dalej "p.g.i.k.") ani przepisy rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999 r. Nr 45, poz. 453; dalej "rozporządzenie z 14 kwietnia 1999 r.") nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, ani sposobu ich rozliczania. Stosuje się w tym przypadku przepisy Działu IX k.p.a.
Zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a., do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 k.p.a.).
Stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 k.p.a.). W uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania (art. 262 § 2 k.p.a.).
Przepis art. 262 § 1 k.p.a. ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji publicznej. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. Wskazany przepis stanowi podstawę do orzekania o kosztach rozgraniczenia poniesionych przez organ administracji publicznej, w tym także o wynagrodzeniu upoważnionego geodety. Przepisy p.g.i.k. nie nakładają bowiem na organ administracji publicznej obowiązku ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Ustalenie wysokości kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminu i sposobu ich uiszczenia następuje w drodze postanowienia wydawanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. Na postanowienie w sprawie kosztów postępowania osobie zobowiązanej do ich poniesienia służy zażalenie (art. 264 § 1 i 2 k.p.a.).
W uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej "NSA") z 11 grudnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 5/06, opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA") wskazano, że w postępowaniu rozgraniczeniowym, prowadzonym przed organem administracji publicznej, istnieje możliwość obciążenia kosztami rozgraniczenia nieruchomości stron będących właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko strony, która żądała wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Pogląd ten ma bowiem oparcie w unormowaniach zawartych w art. 152 k.c. i jest związany z faktem istnienia interesu każdego z właścicieli nieruchomości w ustaleniu przebiegu granic, które stały się sporne. Uzasadniając takie stanowisko, NSA stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, iż w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał także, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, iż toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania.
Powyższe nie oznacza jednak, że z tezy ww. uchwały wynika, iż w każdym przypadku organ, prowadząc postępowanie rozgraniczeniowe, musi jego kosztami obciążyć wszystkie osoby, biorące w nim udział. W ww. uchwale, NSA dopuścił bowiem jedynie możliwość obciążenia właścicieli sąsiadujących nieruchomości takimi kosztami, nie stwierdzając jednak kategorycznie, że tego rodzaju rozstrzygnięcie musi zawsze zapaść w takim postępowaniu. Przeciwne stanowisko ograniczałoby bowiem organowi swobodę stosowania w postępowaniu rozgraniczeniowym art. 262 § 1 k.p.a., a więc swobodę w ocenie, które z wygenerowanych w toku postępowania kosztów, strona powinna ponieść w związku z tym, że albo wynikły one z jej winy albo zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2018 r., I OSK 369/17, opubl. w CBOSA).
Orzeczenie o kosztach postępowania wydawane jest zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi brać pod uwagę czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich, czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku – w jakim stosunku.
Następnie należy wskazać, że podział kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 i 153 k.c. jest zasadą, od której jednak mogą wystąpić wyjątki. Na etapie administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego mogą być zarówno przypadki wystąpienia obiektywnych przesłanek uzasadniających jego wszczęcie, jak i ich brak. Stąd też organy administracji publicznej zobowiązane są do wyjaśnienia, czy ustalanie przebiegu granicy w postępowaniu rozgraniczeniowym było w interesie wszystkich stron postępowania, czy tylko jednej z nich (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 10 października 2013 r., III SA/Lu 356/13; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 8 listopada 2016 r., II SA/Bk 575/16 – opubl. w CBOSA). Oznacza to, że organ administracji winien mieć na względzie rozeznanie co do okoliczności faktycznych, jakimi kierowała się strona żądająca rozgraniczenia, a w szczególności zaś powinien zbadać, czy istniał rzeczywisty spór co do przebiegu linii granicznej, czy też chodziło w istocie tylko o wznowienie znaków granicznych. Ponadto także jakie czynności podejmowała strona i pozostali uczestnicy w toku postępowania rozgraniczającego, a także czym było podyktowane podejmowanie tych czynności. Postanowienie dotyczące kosztów postępowania powinno także uwzględniać rozstrzygnięcie organu co do meritum sprawy (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2015 r., I OSK 2211/14, opubl. w CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy uznać należy, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w rozpoznawanej istniał spór co do granic rozgraniczanych nieruchomości, a w konsekwencji, że koszty związane z przeprowadzonym rozgraniczeniem zostały poniesione w interesie właścicieli oraz współwłaścicieli działek nr 1, nr 2 i nr 3.
Z akt sprawy wynika, że z wnioskiem o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 a nieruchomościami sąsiednimi oznaczonymi jako działki nr 2, nr 4 i nr 3, wystąpili współwłaściele w 10806/32291 części działki nr 1. Jednakże o istnieniu sporu granicznego nie przesądza wyłącznie wniosek o rozgraniczenie, ale całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Organy obu instancji przeanalizowały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności protokół graniczny z [...] kwietnia 2023 r. i sprawozdanie techniczne z 15 lutego 2023 r., przyjęte do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 18 maja 2023 r. i słusznie stwierdziły, że wystąpiły obiektywne przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Linia graniczna między punktami [...] (punkt graniczny działek nr 1, nr 2 i nr 3) – [...] (punkt graniczny działek nr 1, 2 i nr 4) w bazie ewidencji gruntów i budynków została wprowadzona zgodnie z operatem modernizacji z 9 lipca 2018 r. Modernizacja ta (wykonana na zlecenie Gminy) została przeprowadzona w oparciu o procedurę ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych na podstawie widocznego stanu posiadania na gruncie pomimo, że w zasobie geodezyjnym znajdowały się dokumenty źródłowe dotyczące przebiegu tej granicy, tj. szkic z 1969 r. Zgodnie z rozporządzeniem z 14 kwietnia 1999 r. ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych według ostatniego spokojnego stanu posiadania, a w razie braku możliwości jego określenia - zgodnie ze stanem istniejącym na gruncie, może nastąpić m. in. jeżeli przebieg granicy nie może być ustalony na podstawie zebranych dowodów lub gdy ustalenia przebiegu granicy nie można wykonać na podstawie zebranych dowodów (por. § 12 i § 15 rozporządzenia). W przypadku granicy pomiędzy punktami [...]-[...] w zasobie znajduje się dokument źródłowy dotyczący przebiegu granicy, tj. szkic z 1969 r., który został pominięty przy modernizacji z 2018 r. W opracowaniu modernizacji z 2018 r. granica przyjęta w 1969 r. została przesunięta w kierunku północnym (tj. od słupka ogrodzeniowego do narożnika budynku garażu jako linia prosta). Gmina oraz Burmistrz Miasta C. nie podjęli z urzędu działań celem przywrócenia przebiegu granicy między punktami [...]-[...] do stanu przyjętego operatem z 1969 r. W tych okolicznościach zaistniała potrzeba rozgraniczenia nieruchomości na wniosek współwłaścicieli działki nr 1. Zwrócić uwagę należy na fakt, że postępowanie rozgraniczeniowe, przeprowadzone przez uprawnionego geodetę także dowiodło, że istniał spór co do przebiegu granicy pomiędzy działką nr 1 a działkami sąsiednimi nr 2, 4 i 3. Z protokołu granicznego z [...] kwietnia 2023 r. wynika, że strony obecne na rozprawie granicznej zgodnie oświadczyły, że przyjmują granicę ustaloną w 1969 r.
Prawidłowo zatem organy obu instancji przyjęły, że koszty rozgraniczenia należało podzielić między strony postępowania, tj. właścicieli i współwłaścieli działek nr 1, nr 1 i nr 3. Postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli ww. nieruchomości (w tym w interesie Skarżącej), jeśli wziąć pod uwagę charakter dokumentów odzwierciedlających prawny przebieg granicy znajdujących się zasobie geodezyjnym, postawę stron postępowania rozgraniczeniowego podczas czynności rozgraniczenia i ich stosunek do wskazanego przez geodetę przebiegu granicy w świetle dokumentacji źródłowej. Ustalenie interesu prawnego poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego podejścia do kwestii konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych, towarzyszących rozgraniczeniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 29 stycznia 2019 r., II SA/Bk 728/18, opubl. w CBOSA).
Zdaniem Sądu, organy prawidłowo ustaliły zasadę i proporcje obciążenia stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego. Rozkład kosztów postępowania rozgraniczeniowego uwzględnia okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Organy orzekające w sprawie wyjaśniły jakie elementy składają się na wynagrodzenie geodety. Prawidłowo uzależniły wysokość poszczególnych kosztów postępowania od kosztów poniesionych na poszczególne czynności dokonane przez geodetę (koszty stabilizacji punktów granicznych, koszty rozgraniczenia jednego punktu granicznego i pozostałe koszty) i posiadany udział we współwłasności poszczególnych nieruchomości.
Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI