II SA/GL 1054/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2020-12-21
NSAochrona środowiskaWysokawsa
prawo wodneopłaty stałewody opadowepozwolenie wodnoprawneusługi wodneWSAochrona środowiskazasada użytkownik płaci

WSA uchylił decyzję o nałożeniu opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych, uznając, że opłata nie może być naliczana bez faktycznego korzystania z usług wodnych i istnienia odpowiednich urządzeń.

Sprawa dotyczyła skargi Spółki "A" S.A. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K., która nałożyła opłatę stałą za odprowadzanie wód opadowych. Spółka argumentowała, że nie korzysta już z usług wodnych objętych pozwoleniem, ponieważ zbyła grunty. Organ utrzymywał, że opłata stała należy się z samego faktu posiadania pozwolenia. WSA uchylił decyzję, stwierdzając, że opłata stała może być naliczana tylko w przypadku faktycznego korzystania z usług wodnych i istnienia odpowiednich urządzeń, czego organ nie wykazał.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę Spółki "A" S.A. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. dotyczącą opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych. Organ nałożył opłatę, opierając się na posiadaniu przez spółkę ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego, mimo że spółka twierdziła, iż od lipca 2019 r. nie korzysta z usług wodnych, ponieważ zbyła grunty objęte pozwoleniem. Organ argumentował, że opłata stała jest rekompensatą za rezerwację zasobów i nie zależy od faktycznego korzystania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że opłata stała za odprowadzanie wód opadowych może być naliczana tylko wtedy, gdy istnieją odpowiednie urządzenia wodne i systemy kanalizacji deszczowej, a usługa jest faktycznie świadczona lub istnieje możliwość jej świadczenia. Sąd podkreślił, że sam fakt posiadania pozwolenia wodnoprawnego nie jest wystarczający do naliczenia opłaty, jeśli wskazane w pozwoleniu urządzenia nie zostały wykonane i nie dochodzi do faktycznego odprowadzania wód. Organ nie wykazał, że spółka korzystała z usług wodnych ani że istnieją niezbędne urządzenia, naruszając tym przepisy k.p.a. i prawa materialnego. Sąd nakazał organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tych kwestii.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, opłata stała za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych może być naliczana tylko w przypadku faktycznego korzystania z usług wodnych i istnienia odpowiednich urządzeń wodnych oraz systemów kanalizacji deszczowej, które są wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opłata stała jest związana z faktycznym korzystaniem ze środowiska lub zasobów wodnych, a nie tylko z samym posiadaniem pozwolenia. Brak wykonania urządzeń wskazanych w pozwoleniu i brak faktycznego odprowadzania wód uniemożliwia naliczenie opłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

pr.w. art. 271 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Opłata stała za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych.

pr.w. art. 271 § 4

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Sposób ustalania wysokości opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych.

pr.w. art. 268 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Obowiązek uiszczania opłaty za usługi wodne, w tym za odprowadzanie wód opadowych.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny na podstawie zebranych dowodów.

Pomocnicze

pr.w. art. 35 § 1

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Definicja usług wodnych.

pr.w. art. 35 § 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Katalog usług wodnych, w tym odprowadzanie wód opadowych.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne art. 6

Określenie jednostkowej stawki opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych.

pr.w. art. 411

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne

Przejście praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego na następcę prawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata stała za odprowadzanie wód opadowych nie może być naliczana bez faktycznego korzystania z usług wodnych i istnienia odpowiednich urządzeń. Organ nie wykazał, że strona skarżąca faktycznie korzystała z usług wodnych objętych pozwoleniem. Organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego, nie wyjaśniając stanu faktycznego.

Odrzucone argumenty

Organ utrzymywał, że opłata stała należy się z samego faktu posiadania pozwolenia wodnoprawnego, niezależnie od faktycznego korzystania z usług wodnych.

Godne uwagi sformułowania

Opłata stała za usługi wodne nie jest pobierana od rzeczywistego korzystania z usług wodnych, ale z tytułu potencjalnej możliwości takiego korzystania. W braku tego rodzaju urządzeń wodnych i systemów, ujmujących uprzednio wody opadowe lub roztopowe zanim zostaną odprowadzone dalej do wód, nie ma możliwości realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 pr.w. Obowiązek poniesienia kosztów usunięcia skutków zanieczyszczenia środowiska (korzystania ze środowiska) związany jest więc z faktycznym jego zanieczyszczeniem lub korzystaniem z zasobów środowiska.

Skład orzekający

Beata Kalaga-Gajewska

sprawozdawca

Elżbieta Kaznowska

członek

Rafał Wolnik

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie opłat stałych za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, konieczność faktycznego korzystania z usług wodnych i istnienia odpowiednich urządzeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naliczania opłat stałych za odprowadzanie wód opadowych na podstawie Prawa wodnego z 2017 r. i powiązanych rozporządzeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, że samo posiadanie pozwolenia nie wystarczy do naliczenia opłaty, a kluczowe jest faktyczne korzystanie z usługi i istnienie infrastruktury, co jest ważną informacją dla przedsiębiorców.

Czy można płacić za coś, z czego się nie korzysta? WSA: Nie, jeśli chodzi o opłaty za wody opadowe!

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1054/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-12-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/
Elżbieta Kaznowska
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
III OSK 4605/21 - Wyrok NSA z 2024-11-26
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 310
art. 9, art. 35, art. 268, art. 270, art. 271,
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i lit. c., art. 200, art. 205 par.2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w B. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. (dalej: "organ"), działając na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (obecnie t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 310, dalej: "pr.w.") w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Prezydenta Miasta B. (decyzja z dnia [...] r., znak: [...]), ustalił dla A S.A. z siedzibą w B. (dalej: "strona skarżąca") w informacji rocznej z dnia 21 kwietnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości 42,- zł., za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do wód potoku "bez nazwy", za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r.
W jej uzasadnieniu wskazał, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 4 pkt 1 pr.w., jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 2,50- zł. na dobę za 1 m³/s, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym maksymalnej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód w ilości 45,44 l/s i wynoszącym po przeliczeniu 0.04544 m³/s. Pozwolenie wodnoprawne nie określa maksymalnej ilości wód opadowych i roztopowych w m³/s, ani w m³/h, w związku z tym przeliczenia dokonano z uwzględnieniem ilości tych wód w l/s. Wysokość jednostkowej stawki opłaty stałej została określona w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502 z późn. zm., dalej jako: "rozporządzenie"). Jednocześnie podano, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach.
Pismem z dnia 12 maja 2020 r. strona skarżąca złożyła reklamację na powyższą informację i zwróciła uwagę na naruszenie przez organ:
• art. 271 ust. 1 w związku z art. 298 pkt 1 pr.w. poprzez nałożenie opłaty stałej na podmiot, który w rzeczywistości nie spełnia przesłanek do jej ponoszenia;
• art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a.") poprzez uchybienie regułom procedury i zaniechanie wyjaśnienia okoliczności, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy i wysokość opłaty.
W uzasadnieniu podała, iż pierwotnie pozwolenie wodnoprawne zostało wydane na rzecz B Sp. z o.o. siedzibą w B. Na skutek nabycia przez stronę skarżącą działki objętej pozwoleniem wodnoprawnym, zmieniony został podmiot uprawniony do pozwolenia wodnoprawnego. W treści otrzymanej informacji brak jest jednak jakiejkolwiek wzmianki na ten temat. Strona skarżąca nie zgodziła się z nałożeniem opłaty ani co do istoty, ani co do zasady, bowiem organ, już od miesiąca lipca 2019 r. posiadał wiedzę, że nie korzysta z żadnych usług wodnych, które były przedmiotem pozwolenia wodnoprawnego. Strona skarżąca, w drodze wiadomości e-mail z dnia 5 lipca 2019 r., poinformowała organ, że nie jest już właścicielem gruntu objętego pozwoleniem wodnoprawnym. Grunt ten w wyniku zakończonego procesu inwestycyjnego strony skarżącej jako dewelopera, uległ podziałom i został w całości zbyty na rzecz wspólnot mieszkaniowych.
Organ decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 14 ust. 2 i 6, art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 1 i 4 pkt 1 pr.w. oraz art. 104 k.p.a., określił dla strony skarżącej za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości 42,- zł. za odprowadzanie w całości wód opadowych lub roztopowych. W jej uzasadnieniu wskazał, że reklamacji nie uwzględniono, gdyż opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Strona skarżąca w dalszym ciągu posiada pozwolenie wodnoprawne, zatem wyliczenie opłaty za usługi wodne jest prawidłowe.
Pismem z dnia 10 lipca 2020 r. strona skarżąca złożyła skargę na opisaną powyżej decyzję, domagając się jej uchylenia i zwrotu kosztów postepowania, oraz podtrzymała argumenty zawarte w reklamacji. Zarzuciła organowi naruszenie:
• art. 271 ust. 1 w związku z art. 298 pkt 1 pr.w., poprzez nałożenie opłaty stałej na podmiot, który w rzeczywistości nie spełnia przesłanek do jej ponoszenia;
• 273 ust. 4 i 6 oraz art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a) i ust. 4 pr.w., poprzez wydanie decyzji bez uprzedniego prawidłowego przeprowadzenia postępowania reklamacyjnego i naliczenie opłaty w sytuacji, gdy usługa wodna nie była faktycznie świadczona;
• art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez uchybienie regułom postępowania administracyjnego i zaniechanie wyjaśnienia okoliczności, które mają istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Wywiodła, iż w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia organ nie podał dokładnie przepisu pr.w., który wskazywałby za jaką dokładnie usługę została wyliczona opłata. Tymczasem opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych nie mogą być naliczane w oderwaniu od okoliczności faktycznych sprawy i poprzestawać wyłącznie na fakcie uzyskania przez podmiot ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego. W tej sytuacji należało przeprowadzić postępowanie w zakresie ustalenia, czy strona skarżąca faktycznie korzysta z usług wodnych, czego w sprawie nie uczyniono.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2020 r. organ złożył odpowiedź na skargę i wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu stanowiska poinformował, że strona skarżąca nie zrzekła się uprawnienia, a jej następca prawny, jeżeli taki istnieje, nie wniósł o przeniesienie na jego rzecz pozwolenia wodnoprawnego. Próba ustalenia przez organ na początkowym etapie postępowania, kto stał się następcą prawnym w zakresie tego pozwolenia nie powiodła się. Żadna ze stron wskazana przez stronę skarżącą ani dokumentacja w formie aktów notarialnych nie podała, kto jest następcą prawnym pozwolenia wodnoprawnego. Strona skarżąca ograniczyła się do przekazania dokumentacji, nie starając się w żaden sposób uporządkować sytuacji prawnej wynikającej z pozwolenia wodnoprawnego. Nabywając grunt od poprzedniego właściciela faktycznie dokonano przeniesienia pozwolenia wodnoprawnego na rzecz strony skarżącej. Nie można więc mówić o nieznajomości prawa w tym przypadku. Organ udzielił stronie skarżącej informacji o możliwości przeniesienia praw i obowiązków na rzecz innego podmiotu, jeżeli podmiot ten przyjmuje wszystkie warunki określone w tym pozwoleniu. Nie jest zatem rolą organu domniemywanie, czy strona skarżąca chce korzystać z pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem organu, opłata stała za usługi wodne nie jest pobierana od rzeczywistego korzystania z usług wodnych, ale z tytułu potencjalnej możliwości takiego korzystania. Tymczasem dokonanie rezerwacji zasobów na rzecz jednego podmiotu uniemożliwia udzielenie pozwolenia na rzecz innego podmiotu. Opłata stała staje się zatem rekompensatą za taką rezerwację i nie ma znaczenia, czy podmiot faktycznie korzysta, czy też nie korzysta z usługi wodnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn., w skrócie: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną.
Wejście w życie z dniem 1 stycznia 2018 r. ustawy - Prawo wodne z 2017 r. było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22 grudnia 2000, s. 1 - 73 ze zm. - Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, s. 275 - 346), zwanej "Ramową Dyrektywą Wodną". W uzasadnieniu do projektu tej ustawy wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5 i art. 9 ust. 1 oraz załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności na zasadzie "zanieczyszczający płaci"/"użytkownik płaci". Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych (Druk nr 1529; Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). Z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi, poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem.
Zasadę tę ujęto w art. 9 ust. 3 pr.w., zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.
Zgodnie z ogólną definicją zawartą w art. 35 ust. 1 pr.w., usługi wodne polegają na zapewnieniu gospodarstwom domowym, podmiotom publicznym oraz podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą możliwości korzystania z wód w zakresie wykraczającym poza zakres powszechnego korzystania z wód, zwykłego korzystania z wód oraz szczególnego korzystania z wód. Przepis art. 35 ust. 3 pr.w. zawiera natomiast listę "usług wodnych", która obejmuje m.in. pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (pkt 1) oraz odprowadzanie do wód lub urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (pkt 7).
Zdaniem organu, poprzez wydanie ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego jego adresatowi zapewniona zostaje możliwość korzystania z wód w zakresie poboru wód powierzchniowych oraz odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych, co skutkuje powstaniem usługi wodnej i obowiązkiem poniesienia za nią opłaty. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić z uwagi na zdefiniowanie pojęcia "usług wodnych" i wprowadzenie nowego systemu opłat za te usługi w wyniku przywołanej już wcześniej Ramowej Dyrektywy Wodnej ujętej w art. 9 ust. 3 pr.w.
Zasadę zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem wyraża również art. 86 Konstytucji RP, stanowiąc, że każdy jest obowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie, oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (obecnie t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1219), zgodnie z którym, kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego naruszenia. Obowiązek poniesienia kosztów usunięcia skutków zanieczyszczenia środowiska (korzystania ze środowiska) związany jest więc z faktycznym jego zanieczyszczeniem lub korzystaniem z zasobów środowiska.
Zgodnie z art. 268 ust. 1 pr.w., opłatę za usługę wodną uiszcza się między innymi za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (pkt 1) oraz odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (pkt 3 lit. a), a także wód pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast (pkt 3 lit. b). Opłata za wymienione usługi wodne składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód (art. 270 ust. 1 pr.w.).
W myśl art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) pr.w. wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast oraz pochodzących z odwodnienia gruntów w granicach administracyjnych miast - ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty.
Stosownie do art. 271 ust. 4 pkt 1 i 2 pr.w. wysokość opłaty stałej za odprowadzanie do wód ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości wody, wyrażonej w m³/s odprowadzanych do wód.
Dodać jednak należy, iż w pozwoleniu wodnoprawnym organ określa sposób odprowadzania do wód lub urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych i jednocześnie wydaje pozwolenie na wykonanie urządzeń wodnych za pomocą których pobór ma być wykonywany, czy też systemów kanalizacji za pomocą których wody te miałyby być pobierane. W sytuacji, gdy pobór jest niemożliwy z powodu braku urządzeń wodnych, czy też systemów kanalizacji, które miałyby służyć do odprowadzania wody, to nie ma podstaw prawnych do naliczania opłaty stałej z tego tytułu. Potwierdza to także § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2502), który wskazuje, że jednostkowa stawka opłaty za usługi wodne za odprowadzania do wód - wód opadowych lub roztopowych w formie opłaty stałej wynosi 2,50 zł. na dobę za 1 m³/s za określoną w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalną ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód z otwartych lub zamkniętych systemów kanalizacji deszczowej służących do odprowadzania opadów atmosferycznych.
Strona skarżąca przyznaje, że zna treść ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. (pozwolenia wodnoprawnego), która decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. została na nią przeniesiona. Okoliczność ta jest bezsporna.
Pozwolenia tego udzielono na okres do dnia 28 lutego 2021 r., a organ określił stronie skarżącej opłatę stałą w wysokości 42,- zł. za odprowadzenie wód opadowych lub roztopowych do potoku "bez nazwy" za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że o rzeczywistych warunkach i możliwościach korzystania z usługi wodnej w postaci odprowadzania do wód lub urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych decyduje treść pozwolenia wodnoprawnego. W przejętym przez stronę skarżącą pozwoleniu wodnoprawnym z dnia 22 lutego 2011 r. zostały określone liczne obowiązki polegające na realizacji w terminie do dnia 28 lutego 2021 r. między innymi umocnień, wodociągu, przewiertu sterowanego pod dnem potoku, przepustu, wylotu wód opadowych, separatora zintegrowanego z osadnikiem oraz rurociągu.
Organ zupełnie pominął powyższą kwestię nadal obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego i nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń i analiz mimo, iż był do tego zobowiązany.
Tymczasem, jeżeli zachodzi taka sytuacja, jak w przedmiotowej sprawie, że decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym zawiera różne rozstrzygnięcia, to organ przed ustaleniem opłaty za odprowadzanie do wód lub urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych powinien sprawdzić, czy doszło do wykonania wskazanych w nim urządzeń wodnych i systemów. Wbrew wywodom organu sam fakt wydania pozwolenia wodnoprawnego nie stwarza możliwości szczególnego korzystania z wód, skoro przedmiotowe pozwolenie obejmuje również zgodę na wybudowanie szeregu urządzeń wodnych i systemów (otwartych i zamkniętych) mających służyć odprowadzaniu tychże wód. W braku tego rodzaju urządzeń wodnych i systemów, ujmujących uprzednio wody opadowe lub roztopowe zanim zostaną odprowadzone dalej do wód, nie ma możliwości realizowania usługi odprowadzania wód określonej w art. 35 ust. 3 pkt 7 pr.w.
W takiej sytuacji nie można twierdzić, że skonkretyzowała się hipoteza art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) pr.w. obligująca podmiot do uiszczenia naliczonej przez organ opłaty. Obowiązek ponoszenia opłat nie powstaje bowiem w przypadku odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do ziemi.
Istnienie urządzeń wodnych składających się na otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej jest niezbędne dla możliwości ustalenia opłaty za usługę odprowadzania wód opadowych lub roztopowych do wód. Proces ten musi się odbywać nie powierzchniowo, ale przy pomocy urządzeń i systemów.
W ocenie Sądu, organ ustalenia stanowiące podstawę zaskarżonej decyzji ograniczył w zasadzie do istnienia pozwolenia wodnoprawnego, bez analizy okoliczności wynikających z jego treści, przez co nie rozpoznał samej istoty sprawy naruszając przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszył tym samym przepisy prawa materialnego, zwłaszcza art. 268 ust. 1 pkt 3, art. 298 pkt 1 i 2, art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a) i b) oraz ust. 7 pkt 1 i 2 pr.w. przedwcześnie stosując ich dyspozycję do stanu faktycznego, który nie odpowiadał okolicznościom wypełniającym hipotezę przywołanych przepisów.
Odpłatność za usługę wodną należy się bowiem tylko wówczas, gdy podmiot uprawniony ma możliwość korzystania z niej. Natomiast obciążenie tego rodzaju opłatą jest niedopuszczalne w sytuacji braku urządzeń wodnych i systemów, które są wskazane w pozwoleniu wodnoprawnym. Jednocześnie Sąd nie weryfikuje w niniejszej sprawie zasadności wydania i prawidłowości pozwolenia wodnoprawnego, które nadal pozostaje w obrocie prawnym.
Strona skarżąca informacyjnie podała, że takie urządzenia, jak i systemy nie zostały wykonane i ona sama nigdy z nich nie korzystała (por. str. 3 i 7 skargi), ale organ tej okoliczności również nie wyjaśnił.
Należy dostrzec, że podnoszona w reklamacji i w skardze okoliczność, iż strona skarżąca nie jest już stroną wspomnianego pozwolenia wodnoprawnego nie została w żaden sposób wykazana ani też uprawdopodobniona. Art. 411 pr.w. wskazuje wyraźnie, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia. Jest to zatem przejęcie obowiązków z mocy samego prawa w momencie zmiany podmiotu zobowiązanego bez względu na to, czy następca prawny w dalszej kolejności wystąpił z wnioskiem o "przeniesienie" decyzji wodnoprawnej na rzecz innego podmiotu.
Uchybienia powyższe miały istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ powinien wyjaśnić, czy w związku z przejętym przez stronę skarżącą pozwoleniem wodnoprawnym wykonano opisane w nim urządzenia wodne i systemy, oraz czy doszło do wprowadzania wód do potoku "bez nazwy", czy też nie, jak twierdzi strona skarżąca. Brak wykonania tychże urządzeń uzasadniałby twierdzenie, że do poboru wód powierzchniowych nie dochodzi, a zatem brak jest również podstaw do nałożenia opłaty stałej za taką usługę w trybie i na zasadach określonych w omówionych powyżej przepisach pr.w. W przypadku stwierdzania wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego organ winien też rozważyć wpływ tego faktu na nałożenie na stronę skarżącą obowiązku uiszczenia opłaty stałej. Dodatkowo, wyniki oceny kompleksowo uzupełnionego i wyjaśnionego materiału dowodowego muszą mieć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono w pkt 2, na podstawie art. 200 p.p.s.a. (zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw) i art. 205 § 2 p.p.s.a. (wpis od skargi, opłata za pełnomocnictwo i zastępstwo procesowe).
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie przewidzianym w art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842), w związku z § 1 zarządzenia nr 31 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw i wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach dalszych działań profilaktycznych przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się wirusa SARS-CoV-2

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI