IV SA/Wa 2285/06

IV SA/Wa 2285/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2007-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Danuta Szydłowska
Łukasz Krzycki /przewodniczący/
Marta Laskowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Sygn. powiązane
I OSK 1038/07 - Wyrok NSA z 2008-06-26
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.),, asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Andrzej Malinowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] "M." w W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania odpisów z operatu ewidencyjnego gruntów i budynków - oddala skargę -
Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. po rozpatrzeniu zażalenia Spółdzielni [...] "M." z siedzibą w W. reprezentowanej przez radcę prawnego E. P. od postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. na podstawie art. 138 par.1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie odmawiające wydania wypisów z operatu ewidencyjnego dla nieruchomości stanowiących współwłasność dłużnika Spółdzielni.
W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji przedstawił następujący stan sprawy.
Spółdzielnia [...] "M." z siedzibą w W. wystąpiła z wnioskiem do organu prowadzącego ewidencję gruntów Dzielnicy M. o wydanie odpisu z ewidencji gruntów dla nieruchomości dłużnika wywodząc swój interes prawny z przepisów 527-534 kodeksu cywilnego, uzasadniając, że wypis ten jest niezbędny dla zabezpieczenia powództwa przeciwko dłużnikowi poprzez ustanowienie hipoteki na tej nieruchomości, a następnie prowadzenie egzekucji. Do wniosku dołączony został nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym.
Prezydent W. odmówił wydania wnioskodawcy wypisów z operatu ewidencyjnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że dołączony do wniosku nakaz zapłaty nie jest opatrzony klauzulą o jego wykonalności, a informacje o numerach ksiąg wieczystych dłużnika Spółdzielni wskazane zostały wnioskodawcy w piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. Ponadto z powołanych we wniosku przepisów nie wynika, aby wierzyciel musiał przedłożyć dowody na okoliczność stanu majątkowego dłużnika, w tym w postaci wypisu z rejestru budynków i gruntów. Organ uznał, że wnioskodawca nie załączył żadnego dokumentu, w którym organ ewidencyjny byłby zobligowany do wydania zaświadczenia o stanie majątkowym dłużnika w postaci wypisu z operatu ewidencyjnego, tym samym nie wykazał interesu prawnego uzasadniającego swoje żądanie.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółdzielni [...] "M." z siedzibą w W. wniósł o uchylenie postanowienia i nakazanie organowi prowadzącemu ewidencję gruntów wydania żądanych wypisów z rejestru gruntów. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że odmowa wydania żądanego wypisu jest bezpodstawna, a przepisy powołane w uzasadnieniu postanowienie nietrafne ponieważ wniosek nie był uzasadniony potrzebą prowadzenia egzekucji. Zdaniem wnoszącego zażalenie aż nadto wykazał on interes prawny w żądaniu wydania wypisu z operatu ewidencyjnego o jakim mowa w art. 212 § 2 kpa i art. 24 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne
Rozpatrując zażalenie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Wypisy i wyrysy z operatu ewidencyjnego są wydawane na żądanie właścicieli, władających oraz osób i jednostek organizacyjnych, które mają interes prawny w tym zakresie. Organ odwoławczy wskazał, że interes prawny to taki interes, który wiąże się ze sferą prawna danego podmiotu, a z orzecznictwa administracyjnego wynika, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa bezwzględnie obowiązującego, na którym wnoszący pismo opiera swoje żądanie.
W niniejszej sprawie wypis z ewidencji potrzebny jest wnioskodawcy dla zabezpieczenia powództwa poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości dłużnika. Jako podstawę wniosku wskazano art.527 – 534 kc, zaś w zażaleniu art. 730 kpc i nast. Zdaniem organu drugiej instancji w celu zabezpieczenia roszczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej nie jest niezbędny wypis z rejestru ewidencyjnego, a jedynie numer księgi wieczystej nieruchomości. Nie został więc wskazany przez wnioskodawcę przepis prawa powszechnie obowiązującego, z którego wynikałaby konieczność lub potrzeba pozyskania wypisu z operatu ewidencji gruntów. Informacja o numerach ksiąg wieczystych nieruchomości dłużnika została wnioskodawcy udzielona.
Skargę na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik Spółdzielni [...] "M." z siedzibą w W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: art. 6 kpa poprzez naruszenie zasady działania w oparciu o przepisy prawa, art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady działania w słusznym interesie strony oraz w interesie społecznym, art. 28 kpa poprzez nieprzyznanie skarżącemu praw strony, art. 12 kpa, art.35 i 36 kpa poprzez rażące przekroczenie terminu załatwienia sprawy przez organ pierwszej instancji. Nadto zarzucił naruszenie art.217 i 218 kpa oraz art. 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez uznanie, że skarżący nie wykazał, by miał interes prawny w uzyskaniu wypisu z rejestru gruntów.
Wskazując na tak sformułowane zarzuty pełnomocnik Skarżącej Spółdzielni wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień i nakazanie wydania żądanego wypisu z rejestru gruntów oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Skarżącej wskazał, że przedmiotem sprawy jest w zasadzie wykonanie drobnej czynności urzędnika polegającej na wydaniu zaświadczenia w postaci wypisu z ewidencji gruntów, a przepisy w tej problematyce zostały sformułowane wyjątkowo precyzyjnie. W dalszej kolejności przytoczono w skardze treść art. 24 ust. 2 i 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 217 i 218 kpa. Zdaniem autora skargi zgodnie z utrwaloną judykaturą oraz orzecznictwem sądowym wierzyciel właściciela nieruchomości korzysta z tzw. domniemania faktycznego, że ma interes prawny w przejrzeniu akt księgi wieczystej, w żądaniu odpisów dokumentów z takiej księgi oraz w żądaniu wydania mu takiego dokumentu jak wypis z rejestru gruntów – taki pogląd został wyrażony m.in. w komentarzu do art. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Autor skargi wywodzi, że posługiwanie się przez niego sformułowaniami z komentarza do ustawy o księgach wieczystych ma to znaczenie, że pojęcie interesu prawnego w prawie administracyjnym nie może się różnić od interesu prawnego w prawie cywilnym.
Sąd nie przytacza pozostałej argumentacji skargi ponieważ wykracza ona poza prawne rozważania i pozostaje na granicy prawidłowości sporządzania pism w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji art.134 § 2 w/w ustawy.
Skarga złożona w przedmiotowej sprawie nie może zostać uwzględniona ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r., Nr 240, poz.2027). Zgodnie z w/w przepisem wyrysy i wypisy z operatu ewidencyjnego są wydawane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków odpłatnie na żądanie właścicieli lub osób fizycznych i prawnych, w których władaniu znajduje się grunt, budynek lub lokal, osób fizycznych i prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które mają interes prawny w tym zakresie, a także na żądanie zainteresowanych organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego. Pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie prawo geodezyjne i kartograficzne określone. By wskazać cechy interesu prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy odnieść się do przepisu art. 28 kpa oraz oprzeć się na bogatym w tym zakresie orzecznictwie sądowym.
Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby.
Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 kpa, rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu kpa, to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, Sąd ten przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.
Zdaniem Sądu od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (wyr. NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83). Niewątpliwie szczególnymi cechami interesu prawnego jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa administracyjnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że interes prawny mają tylko te z podmiotów, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura).
Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc - zdaniem Sądu, ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego.
Sytuację prawną skarżącej Spółdzielni należy rozważyć na tle dokonanych ustaleń faktycznych. W rozpatrywanej sprawie Spółdzielnia [...] "M." z siedzibą w W. żądała wydania wypisu z operatu ewidencyjnego w celu zabezpieczenia roszczenia poprzez wpis hipoteki przymusowej, wskazując jako podstawę swojego wniosku art. 527 – 534 kc, zaś w zażaleniu wskazała art. 730 – 757 kpc . Do wniosku Spółdzielni dołączony został nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym wydany przez Sąd Rejonowy dla W., I Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 2005 r. Z odpisu w/w nakazu zapłaty nie wynika aby był on prawomocny. W niniejszej sprawie, na tym etapie postępowania, nie będzie miał zastosowania art. 527 kc dotyczący ochrony wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika (actio Pauliana). Zaś wskazane przepisy art.730 – 757 kpc dotyczą zabezpieczenie powództwa. Zabezpieczenie powództwa polega np. na dokonaniu wpisu ostrzeżenia w księdze wieczystej, jednakże do złożenia takiego wniosku niezbędny jest numer księgi wieczystej, nie zaś wypis z ewidencji gruntów.
Podkreślić należy w tym miejscu, że organ wskazały pełnomocnikowi skarżącej Spółdzielni w piśmie z dnia [...] lipca 2005 r. numery ksiąg wieczystych dla nieruchomości położonych przy ul.[...] w W..
W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz doktrynie przyjmuje się, że interes prawny nie zachodzi z reguły, gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć w pełni ochronę swoich praw (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1997 r., II CKN 201/97, M. Prawn. 1998/2/3, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1998 r., II CKN 572/97, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2000 r. II CKN 750/99 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2001 r., I PKN 333/00, Prok. i Pr. 2002/2/43).
Niewątpliwie w niniejszej sprawie interes skarżącej Spółdzielni został zaspokojony w pełni poprzez wskazanie przez organ numerów ksiąg wieczystych.
Skarżąca Spółdzielnia wywodzi swój interes prawny z rożnych faz postępowania cywilnego, wskazując na ewentualność skorzystania z żądanych dokumentów, tymczasem cechą interesu prawnego jest jego realność i istnienie w dacie stosowania norm prawa administracyjnego, nie może on być przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny.
W skardze zawarty został wniosek o wydanie postanowienia informującego Prezydenta W., Wojewody [...] i ich organy zwierzchnie o rażącym naruszeniu prawa przez Naczelnika Delegatury Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy M. oraz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wniosek ten nie został uzasadniony, nie została też wskazana postawa prawna wniosku. Sąd uznał, że skarżący domaga się wydania postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art.155 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Istotą postanowienia sygnalizowanego jest poinformowanie organu administracji publicznej o nieprawidłowościach w jego funkcjonowaniu, które zostały ujawnione w toku postępowania sądowego. Zgodnie z powołanym przepisem art. 155 § 1 cyt. ustawy, w razie stwierdzenia w toku rozprawy sprawy istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie, skład orzekający sądu może, w formie postanowienia, poinformować właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o tych uchybieniach. Orzeczenie sygnalizacyjne ma charakter fakultatywny. Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że wydanie postanowienia sygnalizacyjnego nie jest uzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej Spółdzielni, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszone zostały art. 6 i 7 kpa to stwierdzić należy, że badając pod tym kątem legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia w/w przepisów. W art. 6 kpa zawarta jest zasada praworządności, z której wynika, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Jak wynika z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego na treść działania na podstawie przepisów prawa składają się: ustalenie treści normy prawnej mające zastosowanie w rozstrzyganej sprawie, wyrażenie stanu faktycznego sprawy z języku normy prawnej oraz podciągnięcie tego stanu faktycznego pod treść normy prawnej i określenie praw i obowiązków postępowania (wyrok NSA z 21 czerwca 1995 r., III SA1127/94). W niniejszej sprawie wszystkie powyższe kryteria zostały spełnione.
Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 7 kpa. W niniejszej sprawie organy przestrzegały zasadę prawdy obiektywnej, podejmując wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Analiza akt postępowania administracyjnego i wydanego w tej sprawie postanowienia wskazuje, że organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w sposób właściwy zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego.
Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisów art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.