II SA/GL 1042/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2022-10-27
NSAnieruchomościŚredniawsa
nieruchomościgospodarka komunalnazasady zbywaniaprawo najmuinteres prawnyuchwała rady gminypotrzeby mieszkaniowesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę najemcy na uchwałę Rady Miasta określającą zasady gospodarowania nieruchomościami, uznając, że kryterium niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jest zgodne z prawem.

Skarżący, najemca lokalu komunalnego, zakwestionował uchwałę Rady Miasta dotyczącą zasad gospodarowania nieruchomościami, w szczególności § 7 ust. 1 załącznika, który uzależniał prawo nabycia lokalu od niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Skarżący argumentował, że to kryterium jest sprzeczne z ustawą o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał jednak, że gmina ma prawo ustalać takie zasady w celu realizacji swoich zadań własnych, w tym zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców, a kwestionowany zapis nie narusza przepisów.

Przedmiotem sprawy była skarga Z. K. na uchwałę Rady Miasta G. z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie określenia zasad gospodarowania nieruchomościami miasta, w zakresie § 7 ust. 1 załącznika, który stanowił, że prawo nabycia lokalu mieszkalnego przysługuje najemcom, których potrzeby mieszkaniowe nie są zaspokajane w inny sposób. Skarżący, będący najemcą lokalu, twierdził, że to kryterium jest niedozwolone i sprzeczne z art. 34 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który przyznaje pierwszeństwo w nabyciu najemcom lokali mieszkalnych. Sąd pierwszej instancji, rozpoznając skargę, stwierdził, że skarżący jako najemca lokalu komunalnego posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały. Kontroli sądu podlegała zgodność z prawem § 7 ust. 1 załącznika do uchwały. Sąd, odwołując się do wcześniejszego orzecznictwa, uznał, że gmina, gospodarując mieniem komunalnym, realizuje zadania publiczne, w tym zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców. Wprowadzenie kryterium niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych przez radę gminy zostało uznane za zgodne z prawem, ponieważ służy ono realizacji tych zadań i zabezpieczeniu interesu społeczności lokalnej. Sąd podkreślił, że prawo pierwszeństwa w nabyciu lokalu aktualizuje się dopiero w momencie przeznaczenia nieruchomości do sprzedaży, a kwestionowany zapis nie wyłącza tego prawa, lecz warunkuje jego realizację od faktycznego braku zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. W związku z tym, że uchwała została uznana za zgodną z prawem, skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała jest zgodna z prawem. Gmina ma prawo ustalać takie zasady w celu realizacji swoich zadań własnych, w tym zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców, a kwestionowany zapis nie narusza przepisów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że gmina, gospodarując mieniem komunalnym, realizuje zadania publiczne, a ustalanie zasad zbywania lokali, w tym kryterium niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, służy zabezpieczeniu interesu społeczności lokalnej i realizacji tych zadań. Kwestionowany zapis nie wyłącza prawa pierwszeństwa najemcy, lecz warunkuje jego realizację od faktycznego braku zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

u.g.n. art. 34 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Przyznaje najemcom lokali mieszkalnych pierwszeństwo w nabyciu, ale gmina może wprowadzić dodatkowe kryteria, takie jak niezaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, w celu realizacji swoich zadań.

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Uprawnia każdego, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem gminy, do zaskarżenia ich do sądu administracyjnego.

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 9 lit. a

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa właściwość rady gminy do podejmowania uchwał dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądowej nad aktami organów jednostek samorządu terytorialnego.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skutki uwzględnienia skargi na uchwałę (stwierdzenie nieważności lub naruszenia prawa).

p.p.s.a. art. 52

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zniesiono obowiązek uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi.

p.p.s.a. art. 53 § § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zniesiono ograniczenie czasowe do wniesienia skargi na akty prawa miejscowego.

u.g.n. art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Określa zadania własne gminy, w tym zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy nie ma uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina ma prawo ustalać zasady gospodarowania nieruchomościami, w tym kryteria nabycia lokali, w celu realizacji swoich zadań własnych, takich jak zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych mieszkańców. Kwestionowany zapis uchwały nie narusza przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, a jedynie warunkuje realizację prawa pierwszeństwa najemcy od faktycznego braku zaspokojenia jego potrzeb mieszkaniowych. Najemca lokalu komunalnego posiada interes prawny do zaskarżenia uchwały rady gminy dotyczącej zasad gospodarowania nieruchomościami.

Odrzucone argumenty

Uchwała rady gminy wprowadzająca kryterium niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jako warunek nabycia lokalu przez najemcę jest sprzeczna z art. 34 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zapis § 7 ust. 1 załącznika do uchwały jest niedozwolony i narusza ustawę.

Godne uwagi sformułowania

Gospodarowanie mieniem komunalnym (...) wymaga przede wszystkim szczególnej dbałości o zabezpieczenie interesu lokalnej społeczności. Podejmując przedmiotową uchwałę Gmina G. uwzględniła realizację nałożonych na nią zadań i nie naruszyła przepisów dotyczących zasad gospodarowania mieniem komunalnym. Kwestionowany § 7 ust. 1 załącznika do uchwały nie wyłącza zasady pierwszeństwa wynikających z art. 34 ust. 1 u.g.n. o ile osoba chcąca z niej skorzystać znajduje się w sytuacji, o której jest w nim mowa.

Skład orzekający

Rafał Wolnik

przewodniczący

Wojciech Gapiński

sprawozdawca

Elżbieta Kaznowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasad gospodarowania nieruchomościami komunalnymi przez jednostki samorządu terytorialnego, w szczególności możliwość wprowadzania przez rady gmin kryteriów nabycia lokali przez najemców, takich jak niezaspokojenie potrzeb mieszkaniowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych przypadków gospodarowania zasobem mieszkaniowym gmin.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu gospodarowania mieniem komunalnym i praw najemców, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.

Czy gmina może ograniczyć prawo do wykupu mieszkania komunalnego? WSA w Gliwicach wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gl 1042/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-10-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Elżbieta Kaznowska
Rafał Wolnik /przewodniczący/
Wojciech Gapiński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Gospodarka mieniem
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1899
art. 34 ust. 1, art. 7 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151, art. 3 § 2 pkt 6, art. 3 § 2 pkt 5 i 6, art. 52, art. 53.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2022 r. sprawy ze skargi Z. K. na uchwałę Rady Miasta G. z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie określenia zasad gospodarowania nieruchomościami miasta w zakresie nabywania, zbywania, obciążania oraz ich wydzierżawiania na okres dłuższy niż 3 lata oddala skargę
Uzasadnienie
Rada Miasta G. (dalej – Rada Miasta, organ uchwałodawczy) w dniu 17 grudnia 2020 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie określenia zasad gospodarowania nieruchomościami miasta G. w zakresie nabywania, zbywania, obciążania oraz ich wydzierżawiania na okres dłuższy niż 3 lata (dalej – uchwała).
W skardze z dnia 20 czerwca 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Z.K. (dalej – Strona, Skarżący) zakwestionował powyższą uchwałę Rady Miasta z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] w zakresie § 7 ust. 1 załącznika do niej, zarzucając naruszenie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm. – dalej u.g.n.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu niedozwolonego i przeciwnego ustawie kryterium w postaci braku zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w inny sposób.
Wobec tego zarzutu pełnomocnik Strony wniósł o:
1) stwierdzenie nieważności § 7 ust. 1 załącznika do uchwały Rady Miasta G. z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...];
2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W skardze zawarto również żądanie przeprowadzenia dowodu z:
1) kopii uchwały z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] dla wykazania treści uchwały wraz z załącznikiem, a także zastosowania przez organ niedozwolonego i sprzecznego z ustawą kryterium dla nabycia lokalu pozostającego w zasobach mieszkaniowych Miasta G.;
2) kopii wniosku Skarżącego z dnia 23 grudnia 2020 r. nabycie na własność lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w G. będącego w zasobach mieszkaniowych Miasta G. (dalej - Lokal), celem wykazania faktu złożenia przez Skarżącego takiego wniosku i jego treści;
3) kopii odpowiedzi Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w G. (dalej – ZGM) z dnia 1 marca 2021 r. odmawiającej nabycia przez Skarżącego na własność Lokalu, celem wykazania faktu odmowy zbycia Skarżącemu Lokalu, a także zastosowania przez ZGM oraz organ niedozwolonego i sprzecznego z ustawą kryterium dla nabycia lokalu pozostającego w zasobach mieszkaniowych Miasta G.;
4) kopii ponownego wniosku Skarżącego z dnia 8 marca 2021 r. o nabycie na własność Lokalu celem wykazania faktu złożenia przez Skarżącego ponownego wniosku i jego treści;
5) kopii odpowiedzi ZGM-u z dnia 20 kwietnia 2021 r. odmawiającej nabycia przez Skarżącego na własność Lokalu celem wykazania faktu odmowy zbycia Skarżącemu Lokalu, a także zastosowania przez ZGM oraz organ niedozwolonego i sprzecznego z ustawą kryterium nabycia lokalu pozostającego w zasobach mieszkaniowych Miasta G.;
6) kopii pisma uzupełniającego skargę Skarżącego z dnia 14 maja 2021 r. na działania Dyrektora ZGM-u celem wykazania faktu złożenia przez Skarżącego skargi na działania Dyrektora ZGM-u wobec nieprawidłowości natury faktycznej i prawnej przy rozpoznaniu wniosku Skarżącego o nabycie Lokalu;
7) odpisu uchwały nr [...] Rady Miasta G. z dnia 18 listopada 2021 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na działania Dyrektora ZGM-u celem wykazania faktu uznania skargi Skarżącego przez Radę Miasta G. za bezzasadną;
8) kopii pisma ZGM-u z dnia 8 listopada 2013 r. zawiadamiającego o przeznaczeniu Lokalu na sprzedaż celem wykazania faktu przeznaczenia Lokalu na sprzedaż, a także zawiadomienia ówczesnego najemcy Lokalu o jego przeznaczeniu na sprzedaż;
9) odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem celem wykazania treści wyroku wraz z uzasadnieniem, a także wstąpienia przez Skarżącego w stosunek najmu w odniesieniu do Lokalu oraz ustalenia przez Sąd Rejonowy braku zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych Skarżącego.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że Skarżący na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. wstąpił w stosunek najmu po zmarłej w 2017 r. matce – J.K. Następnie korzystając z możliwości zakupu Lokalu z 60 % bonifikatą, czego propozycja przedstawiona została poprzedniemu najemcy, Skarżący zwrócił się do ZGM-u z wnioskiem wyrażającym wolę nabycia go na własność. W związku z tym, że został on błędnie odczytany w tym zakresie, że nabycie ma nastąpić do majątku wspólnego małżeńskiego i podyktowaną tym odmową uwzględnienia wniosku, Skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem jasno precyzując, że mieszkanie wejdzie do jego odrębnego majątku. Podanie to również zostało rozpatrzone negatywnie z uwagi na przyjęcie, że jego potrzeby są zaspokajane poprzez uprawnienie do korzystania z mieszkania małżonki. Tym samym – zdaniem pełnomocnika – ZGM zastosował niedozwolone i sprzeczne z ustawą kryterium dla nabycia lokalu. Wskazano również, że skarga na Dyrektora ZGM-u została uznana za nieuzasadnioną. Natomiast odmowa sprzedaży lokalu nie została zaskarżona, ponieważ nie przybrała ona formy decyzji.
Pełnomocnik uzasadniając interes prawny swego mocodawcy wskazał, że Skarżący zamieszkuje w Lokalu i gdyby skarżona uchwała nie zawierała kwestionowanego kryterium, to mógłby nabyć wspomniane mieszkanie na własność, korzystając z przysługującego mu pierwszeństwa, zwłaszcza, że został on przeznaczony do sprzedaży, jak wynika wyraźnie z pisma ZGM-u z dnia 8 listopada 2013 r. Niezależnie od tego – jak zaznaczył pełnomocnik - interes prawny Skarżącego w zaskarżeniu uchwały wyraża się w samym żądaniu ustalenia przysługiwania Skarżącemu prawa pierwszeństwa do nabycia Lokalu, nawet gdyby nie został on przeznaczony do sprzedaży.
Uzasadniając zarzut wadliwości uchwały wskazano, że § 7 ust. 1 załącznika do uchwały wprowadza kryterium, które jest sprzeczne z art. 34 ust. 1 u.g.n. Podkreślono, że niedopuszczalnym jest ustanawianie żadnych dodatkowych kryteriów ponad te określone ustawą. Dla wzmocnienia prawidłowości zaprezentowanego stanowiska podniesiono, że pozostaje on w zgodności z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 27 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 281/14 (Lex nr 1478763) oraz stanowiskiem prezentowanym przez E. Bończak-Kucharczyk (Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 34.).
W odpowiedzi na skargę z dnia 20 lipca 2022 r. pełnomocnik Gminy wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie. Uzasadniając to żądanie pełnomocnik Gminy podniósł, że brak jest substratu zaskarżenia skargą na kanwie niniejszego stanu faktycznego. W tym zakresie podkreślono, że nieuprawnionym jest twierdzenie, że Lokal przeznaczony jest do sprzedaży. Otóż, jak wyjaśniono, pismo z dnia 8 listopada 2013 r. skierowane do poprzedniego najemcy – matki Skarżącego nie ma charakteru zawiadomienia, o którym mowa w art. 34 ust. 4 u.g.n., a tym samym nie można go traktować jako dowód na powyższe twierdzenie Skarżącego. Z tego też względu jego prawo pierwszeństwa nie zaktualizowało się, a w konsekwencji nie został go pozbawiony.
Zwrócono również uwagę, że dla wykazania niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w znaczeniu § 7 ust. 1 załącznika do uchwały bez znaczenia pozostaje wyrok Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Wskazano bowiem na odmienność przesłanek warunkujących wejście w stosunek najmu, od tych dotyczących wykupu lokalu z zasobu komunalnego gminy.
Autor odpowiedzi na skargę podkreślił, że skoro prawo pierwszeństwa powstaje dopiero w momencie wyrażenia aktu woli przeznaczenia danej nieruchomości do zbycia, a warunek ten nie został spełniony, to nie istnieje interes Skarżącego w zakwestionowaniu uchwały.
W tym kontekście stwierdzono, że uchwała, w żaden sposób nie uchybia zasadom pierwszeństwa w przypadku zbywania nieruchomości, określonym w u.g.n. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a ustawy o samorządzie gminnym podejmowanie uchwał dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości należy do właściwości rady gminy. To prezydent miasta, jako organ właściwy decyduje o przeznaczeniu nieruchomości do sprzedaży, uwzględniając zasady uchwalone przez radę gminy w celu racjonalnego gospodarowania gminnym zasobem nieruchomości i zabezpieczenia możliwości realizacji przez organy gminy jej zadań własnych. Te ostatnie oznaczają przede wszystkim zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych osób najbardziej tego potrzebujących. Podniesiono, że podobnie wypowiedział się w tej kwestii WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 16 grudnia 2019 r. oddalającym skargę na uchwałę nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie zasad gospodarowania nieruchomościami Miasta G. w zakresie nabycia, zbycia, obciążania oraz ich wydzierżawienia na okres dłuższy niż 3 lata, w zakresie pkt IX.3 załącznika do niej, który ma tożsame brzmienie z § 7 ust. 1 załącznika do uchwały.
Zauważono ponadto, że Wojewoda Śląski w rozstrzygnięciu nadzorczym z dnia 21 stycznia 2021 r. dotyczącym zaskarżonej uchwały, nie zakwestionował § 7 ust. 1 załącznika do niej.
Podsumowując pełnomocnik Gminy stwierdził, że biorąc pod uwagę przytoczony wyrok, a także zgodnie z art. 34 ust. 1 u.g.n., pierwszeństwo w nabyciu lokalu mieszkalnego przysługuje najemcy w przypadku zbywania nieruchomości. Przeznaczenie lokalu do sprzedaży jest warunkiem koniecznym wystąpienia prawa pierwszeństwa, w oparciu o które najemca wywodziłby prawo do bezprzetargowego nabycia nieruchomości lokalowej. W omawianym przypadku nie doszło do przeznaczenia lokalu do sprzedaży, a w związku z tym twierdzenie pełnomocnika Skarżącego, że gdyby zaskarżona uchwała nie zawierała kryterium nieposiadania zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych Lokal zostałby przeznaczony do sprzedaży na rzecz najemcy, nie ma odzwierciedlenia w faktach.
W piśmie z dnia 6 września 2022 r. pełnomocnik Skarżącego odniósł się do stanowiska zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę. W replice tej podtrzymał zarzuty i wnioski zawarte w skardze. Ponadto wniósł o zobowiązanie organu do złożenia dokumentu, z którego wynika, że lokal nr [...] położony przy ul. [...] nie jest przeznaczony do sprzedaży na okoliczność ustalenia przeznaczenia lokalu do sprzedaży.
Ponadto zawnioskowano o zobowiązanie ZGM-u do złożenia:
1) wszystkich zawiadomień lub pism ogólnych wysłanych przez ZGM do najemców lokali położonych przy ul. [...] w G., w których zawarto informację o przeznaczeniu lokali do sprzedaży wraz z dowodami nadania/doręczenia na okoliczność terminu oraz treści tych zawiadomień;
2) listy lokali położonych przy ul. [...] w G. wykupionych przez najemców wraz z podaniem daty dokonania wykupu lokalu oraz daty przeznaczenia lokalu do wykupu na okoliczność przeznaczenia wszystkich lokali położonych przy ul. [...] w G. do wykupu oraz ujawnienia listy lokali wykupionych;
3) dokumentu, na podstawie którego zostało skierowane do J.K. zawiadomienie z dnia 8 listopada 2013 r. (nr [...]) o możliwości wykupu lokalu przy ul. [...] w G. na okoliczność ustalenia podstawy rzeczonego pisma oraz przeznaczenia lokalu do sprzedaży;
4) pełnej korespondencji wychodzącej za okres od 1 stycznia 1990 r. do dnia wniesienia skargi kierowanej na adres ul. [...] w G., na okoliczność ustalenia przeznaczenia lokalu do sprzedaży;
wszystkie także na okoliczność istnienia interesu prawnego Skarżącego do zaskarżenia uchwały.
W dalszej części pełnomocnik Strony podniósł, że organ w żaden sposób nie wykazał prawdziwości twierdzeń, że lokal zajmowany przez Skarżącego nie jest przeznaczony do sprzedaży. Jego zdaniem, z pisma ZGM-u, czy też pism skierowanych do poprzedniego najemcy, wynika wręcz, że w istocie mieszkanie to mogłoby być sprzedane najemcy, gdyby nie zapis § 7 ust. 1 załącznika do uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej uchwały stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Miasta G. z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...] w sprawie określenia zasad gospodarowania nieruchomościami miasta G. w zakresie nabywania, zbywania, obciążania oraz ich wydzierżawiania na okres dłuższy niż 3 lata.
Kontrolą działalności organów administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne objęte są między innymi - zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z poźn. zm. – dalej p.p.s.a.) - akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, przy czym kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem tych aktów (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 z późn. zm.). Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Przed przystąpieniem do badania zasadności skargi wyjaśnić należy, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 52 i art. 53 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935) przepisy art. 52 i art. 53 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Zaskarżona uchwała została wydana po wejściu w życie wspomnianej nowelizacji, tj. po 1 czerwca 2017 r.
Badając formalną dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 53 § 2a p.p.s.a. w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, skargę można wnieść w każdym czasie. Oznacza to, że w odniesieniu do aktów prawa miejscowego oraz innych aktów z zakresu administracji publicznej, po zmianie p.p.s.a. i ustawy o samorządzie gminnym dokonanej z dniem 1 czerwca 2017 r. wskutek powołanej wyżej ustawy zmieniającej, zniesiono obowiązek uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi (art. 52 p.p.s.a. w związku z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) oraz usunięto ograniczenie czasowe do wniesienia skargi (art. 53 § 2a p.p.s.a.).
Zgodnie zaś z przepisem art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 559 z późn. zm. – dalej u.s.g.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Z wymienionych powyżej przepisów wynika, że warunkiem formalnym skutecznego zaskarżenia uchwały rady gminy jest wykazanie jedynie, że zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej.
Podmiot, który zaskarża uchwałę do sądu i domaga się stwierdzenia jej nieważności, musi wykazać interes prawny, który został naruszony określoną uchwałą, co wynika z powołanego wyżej art. 101 ust. 1 u.s.g. Skargę na uchwałę organu gminy może wnieść tylko ten, kto zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny lub uprawnienie. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r. sygn. akt I SA 1355/91, Lex nr 26058).
Zatem skargę w oparciu o ten przepis szczególny może wnieść ten, kto wykaże, że jego indywidualny interes prawny znajduje ochronę w aktualnie funkcjonującym porządku prawnym i został naruszony kwestionowaną uchwałą rady gminy. Interes prawny osoby, która wnosi skargę w tym trybie wynikać niewątpliwie musi z przepisu prawa materialnego kształtującego sytuację prawną osoby skarżącej. Interes prawny takiej osoby uwidacznia się w tym, że osoba ta działa bezpośrednio, we własnym imieniu i posiada roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" posiada więc charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia, czy zachodzi związek między strefą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. Naruszenie tak rozumianego interesu prawnego w przypadku uchwały rady gminy w przedmiocie określenia zasad gospodarowania gminnymi nieruchomościami w zakresie nabywania, zbywania, obciążania oraz ich wydzierżawiania na okres dłuższy niż 3 lata, niewątpliwie wykazać może podmiot będący m.in. najemcą lokalu będącego w zasobach gminy.
W badanej sprawie poza sporem jest, że Skarżący jest najemcą lokalu mieszkalnego zlokalizowanego w G. przy ul. [...]. Posiada on zatem interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały.
Przechodząc do dalszych rozważań stwierdzić należy, iż podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy mogą być tylko istotne naruszenia prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że istotne naruszenie prawa, to takiego rodzaju naruszenia prawa jak podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, czy też naruszenie procedury podjęcia uchwały (zob. wyroki NSA: z dnia 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK 117/11 oraz z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 412/11).
Zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Stosownie bowiem do treści art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej.
W tym miejscu należy poczynić zastrzeżenie co do zakresu kontroli sądowej. Otóż w myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie znajduje zastosowania w niniejszym przypadku). Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 227/17, Lex nr 2312988). Mając to na uwadze stwierdzić należy, że skarga z dnia 20 czerwca 2022 r. zawiera żądania stwierdzenia nieważności § 7 ust. 1 załącznika do uchwały Rada Miasta G. z dnia 17 grudnia 2020 r. nr [...]. Oznacza to, że ocenie zostanie poddana jedynie zgodność tego aktu z prawem. Tym samym poza zakresem niniejszego postępowania są wszelkie inne zagadnienia, jak m.in. to, czy zajmowany przez Skarżącego Lokal - będący w zasobie gminnym - przeznaczony jest do sprzedaży, a także czy Skarżący spełnia kryteria warunkujące jego nabycie. Ponadto poza niniejszą sprawą pozostają również podnoszone przez pełnomocnika Skarżącego okoliczności związane ze staraniami Strony zmierzającymi do nabycia wspomnianego Lokalu. Z tych samych względów wnioski dowodowe dotyczące wszelkich kwestii, które odnoszą się do tych zagadnień nie zasługują na uwzględnienie.
Przechodząc do meritum problemu wskazać należy, że Skarżący domaga się stwierdzenia nieważności § 7 ust. 1 załącznika do uchwały wskazując na jego niezgodność z art. 34 ust. 1 u.g.n. Wspomniany § 7 ust. 1 stanowi, że prawo nabycia samodzielnego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przysługuje wyłącznie najemcom, których potrzeby mieszkaniowe nie są zaspokajane w inny sposób. Z kolei w myśl art. 34 ust. 1 u.g.n. w przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu, z zastrzeżeniem art. 216a, przysługuje osobie, która spełnia jeden z następujących warunków:
1) przysługuje jej roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepisów, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie, o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu;
2) jest poprzednim właścicielem zbywanej nieruchomości pozbawionym prawa własności tej nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r. albo jego spadkobiercą, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie, o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu;
3) jest najemcą lokalu mieszkalnego, a najem został nawiązany na czas nieoznaczony.
Dokonując oceny zgodności z prawem § 7 ust. 1 załącznika do uchwały Sąd posłuży się m.in. argumentacją przedstawioną w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 1119/19, którą skład orzekający w pełni akceptuje.
Gmina gospodarując lokalami mieszkalnymi wchodzącymi w skład gminnego zasobu mieszkaniowego realizuje zadania publiczne (tzw. zadania własne). Należy zatem przyjąć, że gmina wykonując te zadania, realizować musi cele, jakim wykonanie tych zadań ma służyć. Z art. 7 ust. 1 u.s.g. wynika, że zadaniem własnym gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców. Katalog zadań własnych tam przywołanych ma charakter otwarty, o czym świadczy posłużenie się przez ustawodawcę słowem "w szczególności". Niemniej nie powinno budzić wątpliwości, że w katalogu tym mieści się także gospodarowaniem mieniem publicznym – gminnym. Do takiego wniosku upoważnia treść art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.s.g., gdzie zawarta została delegacja dla rady gminy do wydania uchwały w przedmiocie, jak kontrolowana uchwała. Kontynuując stwierdzić należy, że sprzedaż mieszkań ich najemcom jest jednym z elementów racjonalnej polityki gospodarowania mieniem komunalnym. Jednak podkreślenia wymaga, że gospodarowanie mieniem komunalnym (mieniem publicznym), będące jednym ze sposobów realizowania przez gminę jej zadań publicznych, wymaga przede wszystkim szczególnej dbałości o zabezpieczenie interesu lokalnej społeczności. Oznacza to, że gmina wykonując to zadanie, nie ma takiej swobody, jak podmiot prawa prywatnego. Zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem, w tym zasady zbywania lokali mieszkalnych określone przez gminę, mają na uwadze nie tylko aspekt finansowy takich transakcji, ale nade wszystko mają na celu niesienie pomocy mieszkaniowej osobom, najemcom lokali gminnych, których potrzeby mieszkaniowe są niezaspokojone. Zatem gmina musi zabezpieczyć potrzeby mieszkaniowe członków społeczności lokalnej. W tej sytuacji wyrazić należy pogląd, że realizacja tego typu zadania nie może służyć nabywaniu mieszkań (często po preferencyjnych cenach, ze względu na stosowane bonifikaty) przez osoby, które w tym zakresie nie wymagają wsparcia, ze względu, że ich potrzeby w tym zakresie są już zabezpieczone. Przez niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe należy rozumieć brak tytułu uprawniającego do korzystania z lokalu wykorzystywanego lub mogącego być wykorzystywanym na cele mieszkaniowe. Dla realizacji tego celu gmina nie tylko może, ale wręcz powinna tak ustalać zasady gospodarowania swym mieniem, aby realizować ów obowiązek. W tym celu ustalając zasady gospodarowania mieniem, może różnicować sytuację swoich mieszkańców, oczywiście do granic zgodności z obowiązującymi przepisami prawnymi.
Podejmując przedmiotową uchwałę Gmina G. uwzględniła realizację nałożonych na nią zadań i nie naruszyła przepisów dotyczących zasad gospodarowania mieniem komunalnym. Obowiązujące przepisy, a w szczególności art. 34 u.g.n. przyznaje określonym grupom najemców pierwszeństwo w nabyciu najmowanego lokalu mieszkalnego. Ustawodawca wprowadzając pierwszeństwo w nabyciu lokalu określił jedynie zakaz zbywania rzeczy w sposób naruszający to pierwszeństwo, przy czym aktualizuje się ono dopiero wówczas, gdy gmina ogłosi swój zamiar sprzedaży nieruchomości - czyli m.in lokali mieszkalnych. Natomiast w art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.s.g. zawarto delegację dla rady gminy do określenia zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Tym samym dano organowi uchwałodawczemu uprawnienie do określenia zasady gospodarowania majątkiem nieruchomym gminy, a tym samym ukształtowania takich zasad, które pozwalają na realizacje jej zadań własnych. Ponadto podkreślić należy, że kwestionowany § 7 ust. 1 załącznika do uchwały nie wyłącza zasady pierwszeństwa wynikających z art. 34 ust. 1 u.g.n. o ile osoba chcąca z niej skorzystać znajduje się w sytuacji, o której jest w nim mowa. Zamieszczenie zatem kwestionowanego zapisu w przedmiotowej uchwale nie spowodowało przekroczenia zakresu upoważnienia ustawowego do ustalania prawem miejscowym zasad zarządu mieniem gminy. Wprowadzone ograniczenie możliwości nabycia lokalu mieszkalnego jest bowiem wyrazem realizacji przez gminę zadań własnych - w tym przypadku wymogu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców. Rada Miasta pozbawiając możliwości preferencyjnego nabycia lokalu mieszkalnego osoby, których potrzeby mieszkaniowe są zaspokojone w inny sposób działała zgodnie z prawem.
Odnosząc się do żądania pełnomocnika organu dotyczącego zasądzenia od Skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania wyjaśnić należy, że przepisy p.p.s.a. nie dają podstawy prawnej do uwzględnienia takiego wniosku.
Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona uchwała Rady Miasta odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi wobec braku uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI