II SA/Gl 1041/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania pomocy finansowej na naprawę pieca, uznając, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie musi zaspokajać wszystkich potrzeb, zwłaszcza gdy strona posiada majątek i odmawia skorzystania z innych form pomocy.
Skarżąca R. K. wniosła o przyznanie zasiłku celowego na naprawę pieca węglowego, wskazując na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Organy pomocy społecznej odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, a skarżąca posiada własne mieszkanie i dom, a także odmawia skorzystania z innych form pomocy (schronisko). Sąd administracyjny uznał decyzje organów za prawidłowe, podkreślając uznaniowy charakter przyznawania zasiłków celowych i ograniczone możliwości finansowe gminy.
Sprawa dotyczyła skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, utrzymującą w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. odmawiającą przyznania zasiłku celowego na naprawę pieca węglowego. Skarżąca wskazała na wysoki koszt naprawy (4950 zł) i swoją trudną sytuację materialną oraz zdrowotną. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, podkreślając, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie jest przeznaczona do zaspokajania wszystkich potrzeb. Zwrócono uwagę, że skarżąca jest właścicielką domu i mieszkania, za które opłaca czynsz, a także odmawia zamieszkania w proponowanym mieszkaniu lub schronisku. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd podkreślił, że przyznanie zasiłku celowego leży w gestii uznania administracyjnego, a organy muszą brać pod uwagę zarówno sytuację wnioskodawcy, jak i możliwości finansowe gminy oraz zasadę subsydiarności pomocy społecznej. Sąd wskazał również, że skarżąca posiada majątek, który mógłby być wykorzystany do zaspokojenia potrzeb.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa jest zgodna z prawem, ponieważ przyznanie zasiłku celowego leży w gestii uznania administracyjnego, a organy muszą brać pod uwagę możliwości finansowe gminy, zasadę subsydiarności oraz zaangażowanie strony w zaspokajanie własnych potrzeb.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że zasiłek celowy ma charakter uznaniowy i nie jest prawem bezwarunkowym. Organy mają obowiązek uwzględnić słuszny interes obywatela, ale także interes społeczny i możliwości finansowe gminy. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie musi zaspokajać wszystkich potrzeb, zwłaszcza gdy strona posiada własny majątek i odmawia skorzystania z innych form wsparcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pomocnicze
u.p.s. art. 3 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Potrzeba niezbędna do bytu.
u.p.s. art. 3 § ust. 4
Ustawa o pomocy społecznej
Potrzeby osób i rodzin powinny być zaspokojone, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
u.p.s. art. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie musi zaspokajać wszystkich potrzeb. Przyznanie zasiłku celowego jest uznaniem administracyjnym, a nie prawem bezwarunkowym. Strona posiada własny majątek (dom i mieszkanie), który może być wykorzystany do zaspokojenia potrzeb. Strona odmawia skorzystania z innych form pomocy oferowanych przez organy (zamieszkanie w mieszkaniu, schronisko). Ograniczone możliwości finansowe gminy uzasadniają limitowanie przyznawanych świadczeń.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącej o konieczności przyznania zasiłku ze względu na zły stan zdrowia i trudną sytuację materialną, bez uwzględnienia zasady subsydiarności i możliwości własnego działania.
Godne uwagi sformułowania
Pomoc społeczna nie jest przeznaczona do zaspokajania wszystkich potrzeb każdego obywatela. Pomoc ta ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Władza dyskrecjonalna organów administracji publicznej, której przejawem jest uznanie administracyjne. Sąd może badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne. Nie można uznać, iż interes strony jest słuszny, jeżeli godzi on zarazem w interes społeczny.
Skład orzekający
Tomasz Dziuk
przewodniczący
Krzysztof Nowak
sprawozdawca
Agnieszka Kręcisz-Sarna
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad przyznawania zasiłków celowych w ramach uznania administracyjnego, zasada subsydiarności pomocy społecznej, uwzględnianie majątku strony i jej postawy we wnioskowaniu o świadczenia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale zawiera ogólne zasady dotyczące uznania administracyjnego w pomocy społecznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie zasad pomocy społecznej i uznania administracyjnego, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą dziedziną. Pokazuje, że posiadanie majątku i odmowa współpracy mogą wpłynąć na decyzję o przyznaniu świadczenia.
“Czy pomoc społeczna musi zaspokoić każdą potrzebę? Sąd wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1041/23 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-01-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-06-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agnieszka Kręcisz-Sarna Krzysztof Nowak /sprawozdawca/ Tomasz Dziuk /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2268 art. 39ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi R. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 maja 2023 r. nr SKO.PS/41.5/301/2023/7838 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Uzasadnienie Pismem z dnia 3 czerwca 2023 r. R. K. (dalej jako: "strona", "skarżąca") złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), opisaną w rubrum niniejszego wyroku. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego w formie pomocy finansowej na naprawę skorodowanego pieca węglowego. Wskazała ona, że nie jest w stanie dokonać wymiany i zakupu pieca węglowego, bo nie ma na to środków finansowych. Według opinii specjalisty koszt wymiany pieca wyniesie 4.950,00 zł. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta J. (dalej jako: "organ I instancji") decyzją z dnia 13 marca 2023 r. nr [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (ówczesny t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) - dalej "k.p.a.", w związku z art. 39, art. 107, art. 109 i art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.) - dalej "u.p.s.", odmówił przyznania stronie zasiłku celowego w formie pomocy finansowej na naprawę skorodowanego pieca węglowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że strona jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, a w trakcie postępowania ustalono, że jej łączny dochód za miesiąc styczeń 2023 r. wyniósł 388,00 zł. Na dochód ten składał się zasiłek okresowy. Nadto wskazał, że strona otrzymała w miesiącu styczniu pomoc w formie zasiłku celowego w wysokości 2.436,00 zł, w tym w szczególności na dofinansowanie do zakupu opału - 2000,00 zł. W okresie od stycznia do marca 2023 r. strona otrzymała pomoc w łącznej wysokości 4.440,00 zł. Z ustaleń organu I instancji wynika, że strona zamieszkuje w domu prywatnym (cztery pokoje, kuchnia i łazienka), którego jest właścicielem. Obecnie, z powodu braku ogrzewania, zajmuje jeden pokój ogrzewany panelem grzewczym na prąd. Jednocześnie jest ona właścicielem mieszkania własnościowego w bloku przy ul. [...] w J. Jakkolwiek skarżąca oświadczyła, że nie ponosi opłat za to mieszkanie, to z dalszych ustaleń organu wynika, że opłaty za mieszkanie dokonywane są systematycznie i na koniec stycznia 2023 r. nie ma zaległości w uiszczaniu tych opłat. Z dokumentacji płatności wynika, że dokonuje ich sama skarżąca. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ zaproponował skarżącej zamieszkanie w lokalu mieszkalnym, którego jest ona właścicielem, jednak strona nie wyraziła na to zgody ze względu na brak wyposażenia mieszkania. Nie wyraziła również zgody na zamieszkanie w okresie zimowym w schronisku dla kobiet w J., podając jako powód zły stan zdrowia, silną reakcję na stres i zaburzenia adaptacyjne. W związku z powyższym organ I instancji doszedł do przekonania, że skarżąca nie współpracuje z organami pomocy społecznej, zatajając m. in. fakt bycia właścicielką dodatkowego lokalu mieszkalnego. Postępowanie skarżącej utrudnia dokonanie rzetelnej oceny jej sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej. Wskazał, że jakkolwiek zgłoszona potrzeba naprawy skorodowanego pieca węglowego ma charakter potrzeby niezbędnej w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.p.s., to jej zaspokojenie nie jest możliwe w rozumieniu art. 3 ust. 4 u.p.s. w Lokalnej Polityce Świadczeń (Zarządzenie Nr [...] z dnia 28 grudnia 2022 r.) dostosowanej do możliwości finansowych gminy J. ograniczono cele, na które przyznawane są zasiłki celowe, do zaspokajania jedynie najbardziej podstawowych potrzeb. Świadczenie w postaci zasiłku celowego, przewidzianego w art. 39 u.p.s. ma charakter uznaniowy, zaś organy orzekające są zobowiązane, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Potrzeby osoby i rodziny powinny być zaspokojone, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Świadczenia z pomocy społecznej powinny być więc dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta. Określone potrzeby osób i rodzin mogą być jednak zrealizowane tylko wówczas, gdy odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach, także finansowych, pomocy społecznej. W konsekwencji powyższego organ doszedł do wniosku, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej i w związku z tym wydał decyzję odmowną. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podkreśliła swoją złą sytuację materialną i zły stan zdrowia, ulegający pogorszeniu ze względu na przebywanie w niedogrzanych pomieszczeniach. Zanegowała brak współdziałania z organami pomocy społecznej wskazując, że przedkładała wszystkie wymagane dokumenty na żądanie organu. Decyzją z dnia 5 maja 2023 r. nr SKO.PS/41.5/301/2023/7838 Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że stosownie do art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przywołało także regulacje tej ustawy wskazujące podmioty, którym przysługuje prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jakkolwiek organ odwoławczy stwierdził, że dochód strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, to zwrócił uwagę, że osoby i rodziny w pierwszej kolejności obowiązane są do zaspakajania potrzeb życiowych własnym staraniem wykorzystując wszystkie środki, możliwości i uprawnienia, jakimi dysponują. Dopiero gdy nie są w stanie same pokonać trudności możliwa jest pomoc ze strony państwa. Celem pomocy społecznej bowiem nie jest zaspokajanie wszystkich potrzeb każdego obywatela. W ślad za organem I instancji Kolegium podkreśliło, że strona oprócz domu, w którym zamieszkuje, posiada również mieszkanie położone w J., za które na bieżąco reguluje opłaty i nie ma w tym zakresie zaległości. Mieszkanie to jest ogrzewane przez miejską sieć ciepłowniczą. Wskazało również, że strona nie wyraziła zgody na zaproponowany przez organ I instancji pobyt w schronisku dla kobiet. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 3 ust. 4 u.p.s., potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej, zaś organ I instancji wyraźnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaznaczył, że gmina J. nie ma możliwości finansowych w zakresie udzielenia pomocy z tytułu zgłoszonej przez skarżącą potrzeby. Ponadto podkreślił, że strona jest objęta pomocą społeczną ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., otrzymując zasiłki celowe, związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w tym w szczególności zasiłek celowy na zakup opalu w wysokości 2.000 zł oraz zasiłek okresowy i świadczenie pieniężne na zakup posiłku i żywności. W skardze sądowej na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca w pierwszej kolejności podkreśliła, że pomoc społeczna ma na celu przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których osoby nie są w stanie pokonać i umożliwienie osobom z niej korzystających życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rolą organów pomocy społecznej jest zaś wspieranie potrzebujących w celu ich usamodzielnienia się oraz integracji ze środowiskiem. Ponownie podkreśliła swój zły stan zdrowia oraz fakt, że ulega on stopniowemu pogorszeniu m. in. poprzez ciągłe przebywanie w niedogrzanych pomieszczeniach. Powołując się na zły stan zdrowia skarżąca podniosła, że nie może zamieszkać w schronisku dla kobiet w J. W dalszej części skargi strona argumentowała, że mieszkanie, którego jest ona właścicielem, nie nadaje się do zamieszkania ze względu na brak wyposażenia oraz, że mieszkanie to jest zadłużone. Podała też, że w przyszłości zamierza przeznaczyć ten lokal na gabinet lekarski. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał twierdzenia i wnioski, zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, Sąd uznał, że nie są one dotknięte uchybieniami, które uzasadniałyby ich wzruszenie. Materialnoprawną podstawą decyzji obu organów stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej, które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wynoszącego w dacie wydawania zaskarżonych decyzji dla osoby samotnie gospodarującej – a taką jest skarżąca - 776 zł. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., I OSK 1464/06; wyrok NSA z dnia 25 maja 2015 r., I OSK 698/16; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2012 r., I OSK 836/12, CBOS). Celem jednak pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., I OSK 2224/15; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r., I OSK 2698/19, CBOS). Treść art. 39 ust. 1 u.p.s., wyraźnie wskazuje, iż decyzja w zakresie przyznania zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Władza dyskrecjonalna organów administracji publicznej, której przejawem jest uznanie administracyjne wyraża się z kolei w tym, że nawet gdy strona spełni określone prawem przesłanki, organ nie musi rozstrzygnąć sprawy w pozytywny dla niej sposób, a więc tak jak w tym przypadku przyznać zasiłek celowy. Z uznaniem mamy bowiem do czynienia, gdy ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. "Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Warszawa 2018, s. 409). Przyjmuje się, że w przypadku wprowadzenia uznania administracyjnego organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także uwzględnia zasady celowości, sprawiedliwości oraz szczególne cechy stanu faktycznego (ibid., s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (ibid., s. 417). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało wypracowanych szereg reguł dotyczących kontroli decyzji uznaniowej. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją RP oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Szczególnie podkreśla się znaczenie kontroli zgodności decyzji uznaniowej z art. 7 k.p.a. oraz z konstytucyjną zasada równości co do prawa. Zgodnie z powołanym art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Należy także wskazać, że w odniesieniu do kwestii przyznawania pomocy społecznej w formie różnorodnych zasiłków istotna pozostaje także kwestia możliwości finansowych organu pomocowego. Organy pomocowe działają bowiem w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele pomocy społecznej. Doświadczenie życiowe, mające swe źródło w wieloletniej obserwacji dysproporcji pomiędzy potrzebami społeczeństwa zgłaszanymi w ramach pomocy społecznej, a środkami, którymi dysponują organy administracji, nakazuje akceptację praktyki organów, która prowadzi do limitowania - w granicach obowiązującego prawa - przyznawanych świadczeń, z uwagi na ograniczone środki finansowe i rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe dysponując ograniczoną pulą środków finansowych mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, iż nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń (vide wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., I OSK 1464/06; wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008 r., I OSK 624/07; wyrok NSA z dnia 25 maja 2016 r., akt I OSK 698/16; wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r., I OSK 2360/19, CBOS). W ramach badania więc przesłanki interesu społecznego, o której mowa w art. 7 k.p.a., należy uwzględnić założenie, że pomoc społeczna osobom potrzebującym ma charakter subsydiarny, a dążeniem organu jest usamodzielnienie się ich podopiecznych, w taki sposób aby tej pomocy nie potrzebowali. Stąd kwoty przyznawane w ramach pomocy społecznej nie powinny pokrywać w całości potrzeb osób korzystających z niej z uwagi na konieczność ich aktywizacji w społeczeństwie zarówno w zakresie poszukiwania źródeł utrzymania, jak i ewentualnie tańszych rozwiązań problemów mieszkaniowych. Należy również zauważyć, na co wskazuje organ w zaskarżonej decyzji, że możliwości finansowe MOPS są ograniczone i ośrodek musi dzielić posiadane kwoty pomiędzy wielu potrzebujących. Stąd nie można zaspokoić potrzeb wszystkich osób w pełnym zakresie. W odniesieniu do interpretacji przesłanki "interesu obywateli" zawartej w art. 7 k.p.a. ustawodawca wprowadził obowiązek uwzględniania tylko tego, który jest "słuszny". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że nie można uznać, iż interes strony jest słuszny, jeżeli godzi on zarazem w interes społeczny (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 1995 r., SA/Wr 2744/94, LEX nr 26845). Niewątpliwie w niniejszej sprawie w interesie skarżącej jest uzyskanie zasiłku celowego. Tym niemniej należy pamiętać, że nie wystarczy się legitymować samym interesem, ale interes ten ma być "słuszny". Stąd, przyznanie świadczenia z pomocy społecznej osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej nie jest jej prawem bezwarunkowym, a w związku z oparciem jej na zasadzie pomocniczości, osoba uprawniona musi liczyć się z tym, że pomoc może nie zostać jej przyznana, bądź też jej wymiar może być ograniczony. Trafnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyrok NSA z 23.02.2022 r., I OSK 980/21, LEX nr 3318037) przyjmuje się, że nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów, lecz pomoc ta ma stanowić wsparcie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jak to wynika z art. 3 ust. 1 u.p.s. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego. Dlatego też, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ powinien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i możliwości finansowe organu. Winien on uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, a także jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres pomocy udzielonej mu ze środków publicznych. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o udzielenie zasiłku celowego na naprawę skorodowanego pieca węglowego w domu jednorodzinnym przy ul. [...] w J., który jest jej własnością. Koszt naprawy określony został przez skarżącą na podstawie opinii specjalisty na kwotę 4950 zł i dlatego skarżąca nie jest w stanie jej ponieść. Z ustaleń dokonanych przez organ I instancji wynika, że oprócz domu jednorodzinnego skarżąca posiada mieszkanie, którego jest właścicielem, przy ul. [...] w J., za które systematycznie reguluje opłaty. Z uwagi na powyższe organ I instancji zaproponował skarżącej aby w okresie zimowym zamieszkała w swoim mieszkaniu w bloku ale skarżąca odmówiła podając jako powód brak wyposażenia mieszkania. W związku z tym organ I instancji złożył jej propozycję pomocy w formie pobytu w schronisku dla kobiet w J. lecz i na taką formę pomocy nie wyraziła zgody powołując się na zaświadczenie od lekarza. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżąca objęta jest pomocą MOPS w J. w szerokim zakresie. Łączna pomoc w postaci w postaci zasiłków i świadczeń w okresie od stycznia do marca 2023 r. wyniosła łącznie 4440,00 zł. W związku z tym należy przyjąć, że skarżąca korzysta z pomocy społecznej i jest na bieżąco wspierana w zaspokajaniu swoich bieżących potrzeb. Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego zasiłku wskazał, że zaspokojenie potrzeby skarżącej nie jest możliwe w rozumieniu art. 3 ust. 4 u.p.s. ponieważ w Lokalnej Polityce Świadczeń (Zarządzenie Prezydenta Nr [...] z dnia 28 grudnia 2022 r.) dostosowanej do możliwości finansowych gminy J. ograniczono cele, na które przyznawane są zasiłki celowe, do zaspokajania jedynie najbardziej podstawowych potrzeb. Organ stwierdził, że nie ma możliwości zaspokojenia wszystkich potrzeb skarżącej, gdyż w pierwszej kolejności zobowiązany jest do udzielenia pomocy na świadczenia obligatoryjne przy zapewnieniu podstawowej zasady jednolitego i równego traktowania wszystkich osób ubiegających się o pomoc. Stanowisko to zostało podtrzymane przez Kolegium, które nie stwierdziło przekroczenia przez organ I instancji granic uznania administracyjnego. Konkludując Sąd stwierdza, iż skoro uznanie administracyjne pozostawia organowi pewną swobodę co do rodzaju rozstrzygnięcia, nakładając nań obowiązek szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, z jakich względów natury faktycznej i prawnej organ odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia, to w okolicznościach niniejszej sprawy należało uznać, iż obowiązek ten organy administracji należycie wykonały. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego, ale także poprzedzająca ją decyzja organu I instancji były prawidłowe również z uwagi na posiadany przez stronę majątek. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że skarżąca dysponuje obiektywnie znacznym majątkiem, którego właściwe wykorzystanie dostarczyłoby jej środków utrzymania np. poprzez wynajęcie domu lub mieszkania i osiągania z tego tytułu dochodów. Pomoc społeczna jest przecież instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 u.p.s.). Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI