II SA/Gl 1036/22

II SA/Gl 1036/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-15
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-07-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Nowak /sprawozdawca/
Renata Siudyka
Wojciech Gapiński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 242/23 - Wyrok NSA z 2023-05-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1212
art. 11 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 6,7,8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 6 czerwca 2022 r. nr SKO.K/41.3/357/2022/5025/EŚ w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia 9 marca 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta M. (dalej: "organ I instancji") postanowieniem z dnia 14 lutego 2022 r., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", wznowił z urzędu postępowanie dotyczące uprawnienia Ml Bl (dalej: "Strona" lub "Skarżąca") do kierowania pojazdami w zakresie kategorii B. W uzasadnieniu wskazał, że "z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w M. Wydział II Karny sygn. akt [...] wynika, iż w zaświadczeniu dotyczącym ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy kategorii B została poświadczona nieprawda".
Następnie decyzją z dnia 9 marca 2022 r. nr [...] organ I instancji uchylił swoją ostateczną decyzję z dnia 26 stycznia 2015 r. w sprawie wydania Stronie prawa jazdy kategorii B i odmówił wydania tego prawa jazdy. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.) – dalej: "u.k.p.", oraz § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie z 2016 r."
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt [...], z którego wynika, iż w zaświadczeniu dotyczącym ukończenia szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. Zdaniem organu, Sąd stwierdził, iż kandydat na kierowcę nie odbył wymaganych przez art. 23 ust. 2 pkt 1 u.k.p. zajęć części teoretycznej przeprowadzonych w formie wykładów i ćwiczeń w zakresie podstaw kierowania pojazdem i uczestnictwa w ruchu drogowym, w zakresie obowiązków i praw kierującego pojazdem, a także nie ukończył wymaganego przez art. 23 ust. 4 u.k.p. egzaminu praktycznego wewnętrznego i egzaminu teoretycznego wewnętrznego, jak również nie odbył wymaganej art. 23 ust. 2 pkt 3 u.k.p. nauki udzielenia pierwszej pomocy przeprowadzanej w formie wykładów i zajęć praktycznych. Sąd w powyższym wyroku orzekł, że K. P. w zaświadczeniu o ukończeniu przez kursanta kursu na prawo jazdy potwierdził nieprawdę co do odbytych zajęć teoretycznych, nauki udzielenia pierwszej pomocy, egzaminu wewnętrznego praktycznego i egzaminu wewnętrznego teoretycznego. Organ uznał, że ujawnione okoliczności faktyczne potwierdzają fakt, iż strona nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy, a tym samym nie spełnia przesłanki do wydania prawa jazdy przewidzianej w art. 11 ust. 1 pkt 3 u.k.p., co uzasadnia odmowę wydania prawa jazdy. Organ stwierdził, iż weryfikacja dokumentów wypadła negatywnie, zatem zgodnie z § 10 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2016 r. należało odmówić stronie wydania prawa jazdy kategorii B.
Na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium" lub "organ odwoławczy"), decyzją nr SKO.K/41.3/357/2022/5025/EŚ z dnia 6 czerwca 2022 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał stan faktyczny sprawy oraz przebieg postępowania przed organem I instancji. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności stwierdził, że w sprawie zaszła przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem szereg dowodów, będących podstawą wydania decyzji o wydaniu skarżącej prawa jazdy, okazało się fałszywych. Następnie Kolegium wskazało na brzmienie art. 11 ust.1 pkt 3 u.k.p. i zacytowało art. 23 ust. 2 u.k.p. oraz przywołało treść wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt [...], który stał się prawomocnym z dniem 6 września 2018 r.
W konsekwencji analizy materiału dowodowego sprawy Kolegium uznało, iż jest bezspornym, że dowód potwierdzający odbycie przez Stronę szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B (zaświadczenie nr [...] z dnia 11 grudnia 2014 r. o ukończeniu szkolenia podstawowego) okazał się fałszywy. W zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia podstawowego kursu nauki jazdy została poświadczona nieprawda. W ocenie Kolegium prawomocnym wyrokiem sądu przesądzono, że w zaświadczeniu o ukończeniu kursu potwierdzono nieprawdę co do odbytych przez kursanta zajęć teoretycznych, nauki udzielenia pierwszej pomocy, egzaminu wewnętrznego praktycznego i egzaminu wewnętrznego teoretycznego.
W konsekwencji powyższego przesądzenia organ odwoławczy zbadał czy w sprawie nie wystąpiły negatywne przesłanki wynikające z art. 146 § 1-2 k.p.a. i nie stwierdził ich wystąpienia.
Ponadto Kolegium stwierdziło, że w przypadku Strony weryfikacja dokumentacji związanej z uzyskaniem uprawnienia do kierowania pojazdami zakończyła się negatywnie, gdyż ww. nie odbyła szkolenia wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii B. Fakt ten - jako wynikający z prawomocnego wyroku sądu - jest dla Kolegium niewątpliwy i nie wymaga dalszego dowodzenia. Jego zdaniem należało orzec o odmowie wydania ww. wnioskowanego prawa jazdy. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium stwierdziło, że nie może uwzględnić odwołania strony i podnoszonych w nim okoliczności, gdyż odmowa wydania stronie wnioskowanego prawa jazdy jest zasadna. Zdaniem Kolegium podnoszone w odwołaniu okoliczności pozostają bez znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.
Kolegium uznało również, że w okolicznościach sprawy brak było podstaw do zastosowania przepisów art. 7a i 81a k.p.a. bowiem stan prawny i faktyczny sprawy nie budził żadnych wątpliwości. Zdaniem Kolegium w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 8 k.p.a. bowiem organ przy weryfikacji dokumentów niezbędnych do uzyskania prawa jazdy nie dopuścił się żadnych uchybień, a fałsz dowodu został stwierdzony już po dacie wydania weryfikowanej decyzji. W ocenie Kolegium bez znaczenia dla sprawy pozostaje powoływanie się na fakt, że uchybienia w przeprowadzeniu szkolenia teoretycznego nastąpiły bez wiedzy i winy kursanta, ponieważ sąd karny w prawomocnym wyroku uznał bowiem, że Strona nie odbyła wymaganej części teoretycznej szkolenia, nauki pierwszej pomocy oraz kontrolnego sprawdzenia poziomu wiedzy i umiejętności w formie egzaminu wewnętrznego. Zdaniem Kolegium stwierdzenie tej okoliczności przez sąd w prawomocnym wyroku wyłącza jakąkolwiek potrzebę badania świadomości Strony co do okoliczności odbywanego szkolenia. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepis art. 23 u.k.p. nie przewiduje by szkolenie z zakresu nauki pierwszej pomocy oraz egzamin wewnętrzny mogło zostać przeprowadzone w formie zdalnej tj. w formie nauczania na odległość z wykorzystaniem technik komputerowych i Internetu.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła skarżąca i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7 i art. 7a § 1 w zw. z art. 75 § 1, 77 § 1 i 81a § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego oraz dowolną ocenę dowodów, w szczególności w zakresie uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w M. sygn. akt. [...] oraz pominięcia dowodu z przesłuchania świadków oraz strony, dla ustalenia przebiegu szkolenia teoretycznego w zakresie kierowania pojazdami oraz udzielania pierwszej pomocy, a także rozstrzygnięcie ewentualnych wątpliwości na korzyść strony, celem ustalenia czy skarżąca nie jest osobą uprawnioną do otrzymania prawa jazdy, a także na nieuwzględnieniu słusznego interesu obywatela, jak również interesu społecznego;
- art. 7 Konstytucji RP oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania i nie odniesienie się przez organ odwoławczy do wszystkich istotnych okoliczności wskazanych przez stronę w odwołaniu oraz uznanie za prawidłową sytuację, w której odpowiedzialność za własne uchybienia w zakresie weryfikacji dokumentów niezbędnych do uzyskania prawa jazdy organ administracji przerzucił na obywateli.
Ponadto zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
- art. 11 ust. 1 pkt 3 oraz art. 23 u.k.p. poprzez ich niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że sprawie nie wystąpiły wszystkie warunki do wydania stronie prawa jazdy kategorii B.
Wskazując na powyższe uchybienia Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również poprzedzającej jej decyzji organu I instancji ewentualnie o wznowienie postępowania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie sformułowanych zarzutów odwołując się przy tym do stanowiska judykatury.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy jednocześnie z przekazaniem do tut. Sądu skargi wraz z odpowiedzią na skargę, rozpoznając zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, postanowieniem z dnia 18 lipca 2022 r. wstrzymał jej wykonanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze. zm.) dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Stanowiąca przedmiot kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu decyzja zapadła w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego.
Przedmiot postępowania wznowieniowego wyznacza treść art. 149 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ ma obowiązek ustalić, czy wystąpiła przyczyna wznowienia, a w razie pozytywnego wyniku tych ustaleń, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Badanie legalności zaskarżonej decyzji wymagało ustalenia, czy w sprawie istniały ustawowe przesłanki do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania, w którym doszło do wzruszenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta M. z dnia 26 stycznia 2015 r. w przedmiocie wydania Skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zarzuty w niej podniesione okazały się słuszne, a stwierdzone przez Sąd uchybienia dają podstawę do uchylenia zarówno kwestionowanej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Postępowanie toczące się przed organami administracji publicznej zakończone zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją zainicjowane zostało postanowieniem organu I instancji z dnia 14 lutego 2022 r., mocą którego wznowiono z urzędu postępowanie w przedmiocie uprawnień Skarżącej do kierowania pojazdami kategorii B. Organ I instancji, wydając decyzję uchylającą własną decyzję o wydaniu prawa jazdy i jednocześnie odmawiając wydania prawa jazdy kategorii B, powołał się na przesłankę zawartą w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a więc na okoliczność sfałszowania dowodów, w oparciu o które ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Fakt ów wynikał z treści orzeczenia sądu powszechnego, na mocy którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa polegającego na poświadczeniu nieprawdy odnośnie przeprowadzonych zajęć i szkoleń.
Argumentację tę potwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy uznając, że skoro sfałszowanie dokumentacji dotyczącej kursu na prawo jazdy powoduje, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 11 ust.1 pkt 3 u.k.p. do otrzymania prawa jazdy. W ocenie Sądu takie działanie organów orzekających w sprawie cechuje daleko idący formalizm, opierający się na oderwaniu treści wydanego rozstrzygnięcia od oceny jego konsekwencji dla strony.
Lektura uzasadnień decyzji organów obu instancji wskazuje na brak jakiejkolwiek refleksji na temat następstw wydanych decyzji z punktu widzenia sytuacji prawnej strony postępowania, jak również ich oceny z perspektywy nałożonego na organy obowiązku wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a. in fine). Organy orzekające w sprawie całkowicie pominęły regulacje zawarte w Dziale I, rozdziale 2 k.p.a. (zasady ogólne), koncentrując się wyłącznie na formalnoprawnych przesłankach wznowienia postępowania i wynikających z ich zaistnienia potencjalnych podstawach wyeliminowania z obrotu prawnego wydanej uprzednio decyzji.
W rozpoznawanej sprawie organ, uzyskawszy informację na temat treści wyroku Sądu Rejonowego w M. z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt [...], mocą którego skazano osobę prowadzącą ośrodek szkolenia kierowców za popełnienie przestępstwa poświadczenia nieprawdy, wznowił postępowanie administracyjne, w wyniku, którego przyznano skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B i w efekcie odmówił jej wydania prawa jazdy. W realiach sprawy mamy więc do czynienia z cofnięciem, po upływie stosunkowo długiego okresu, uprawnień przyznanych stronie na mocy prawomocnej decyzji administracyjnej z dnia 26 stycznia 2015 r. Oznacza to, że przez okres ponad 7 lat skarżąca pozostawała w usprawiedliwionym przekonaniu co do legalności posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Kwalifikacje strony potwierdzone zostały poprzez szereg czynności o charakterze urzędowym: ukończenie kursu prowadzonego przez uprawniony podmiot, zdanie państwowego egzaminu, wydanie decyzji i uzyskanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia, które na żadnym etapie nie były kwestionowane. Z uwagi na te okoliczności, organ I instancji słusznie wznawiając postępowanie administracyjne, zobowiązany był do szczególnie wnikliwego zbadania wszystkich aspektów sprawy i rozważenia wszelakich następstw potencjalnego rozstrzygnięcia.
W ramach postępowania wznowieniowego organ administracji powinien w pierwszej kolejności badać wystąpienie przesłanki wznowienia. Ustalenie istnienia przesłanki wznowieniowej powinno prowadzić do kolejnego ustalenia tj. jej wpływu na wynik zakończonego postępowania. W ocenie Sądu organ powinien rozważyć jeszcze jakie skutki będzie miało wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji w świetle zasad ogólnych k.p.a. ze szczególnym uwzględnieniem zasady legalizmu (art. 6) i zasady praworządności (art. 7 k.p.a.). W tym ostatnim przepisie nałożono także na organ obowiązek wyważania interesu społecznego oraz słusznego interesu obywateli. Z treści uzasadnień obu organów nie wynika, aby którykolwiek z nich odniósł się do problemu następstw cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami z perspektywy strony postępowania. Organy całkowicie pominęły fakt, iż przez okres ponad 7 lat po zdaniu egzaminu państwowego i otrzymaniu uprawnień, strona mogła pozostawać w przekonaniu, że uzyskane przez nią uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte zostały w sposób legalny. Zdaniem Sądu z treści powołanego przez organy orzeczenia sądu powszechnego w sprawie karnej nie wynika, aby Skarżąca przyczyniła się do dokonania wskazanego w nim przestępstwa, ani też, aby miała świadomość jego zaistnienia. Takie okoliczności sprawy powinny sprawić, że organy orzekające w sprawie powinny zwrócić szczególną uwagę na wszystkie konsekwencje negatywnej dla strony decyzji i ustalić, czy ochrona interesu społecznego rzeczywiście uzasadnia naruszenie zaufania strony do organów państwa.
Sąd orzekający w sprawie zauważa, że działalność gospodarcza w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców i wymaga uzyskania wpisu do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców (art. 28 ust. 1 u.k.p.). Z treści art. 27 u.k.p wynika, że kierownik ośrodka jak i sam ośrodek szkolenia dokonują szeregu czynności administracyjnych. W świetle regulacji k.p.a. tj. art. 1 pkt 4 podmioty te pełnią rolę organu administrującego w znaczeniu funkcjonalnym i co najmniej w zakresie wydawania zaświadczeń stosuje się do nich przepisy k.p.a. ze wszystkimi tego konsekwencjami. Podejmując decyzję o szkoleniu w takim ośrodku, kandydat na kierowcę ma prawo oczekiwać, że spełnione są wszystkie wymagania wynikające z przepisów. Działalność w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców – jako działalność regulowana – podlega nadzorowi państwowemu. Jest on sprawowany przez starostę, na zasadach określonych w art. 43 i nast. ustawy o kierujących pojazdami. W ramach nadzoru starosta m.in. prowadzi kontrolę działalności ośrodka szkolenia kierowców (art. 43 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy), a także ma kompetencję do wydania decyzji o zakazie prowadzenia przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców (art. 43 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 45 ww. ustawy). Kontrola ośrodka szkolenia kierowców powinna odbywać się co najmniej raz w roku (art. 44 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy). Elementem takiej kontroli powinno być m.in. sprawdzenie kwalifikacji osób prowadzących szkolenia (art. 44 ust. 4 pkt 3 ww. ustawy). Z przedstawionych wyżej regulacji wynika, że osoba ubiegająca się o prawo jazdy, podejmując szkolenie we wpisanym do rejestru ośrodku szkolenia kierowców, pozostaje w uprawnionym zaufaniu, że jest to podmiot działający legalnie i podlegający stosownemu nadzorowi państwowemu. Osoba ubiegająca się o prawo jazdy może zatem zakładać, że zaświadczenie, jakie zostanie jej wydane po ukończeniu szkolenia zgodnie z harmonogramem, będzie dokumentem uprawniającym ją najpierw do przystąpienia do egzaminu państwowego, a następnie do wydania prawa jazdy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.06.2016 r., I OSK 2445/14).
W rozpatrywanej sprawie organ pozbawił skarżącą jej uprawnień powołując się na okoliczności wskazujące jednocześnie na brak dostatecznego, własnego nadzoru nad ośrodkiem szkolenia kierowców. Takie działanie organu w ocenie Sądu stanowi naruszenie zasady zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.).
Badana przez Sąd sprawa daje również asumpt do rozważań na temat ochrony praw nabytych w przypadku uprawnień o charakterze publicznym, wynikających z aktów organów administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie administracyjnej o wznowienie postępowania doszło do "przerzucenia" na jednostkę negatywnych konsekwencji zaniechań władzy publicznej we właściwym sprawowaniu nadzoru nad placówką szkolącą kierowców. Skarżąca uzyskała zaświadczenie o ukończeniu szkolenia, na podstawie którego została dopuszczona do egzaminu na prawo jazdy, a następnie uzyskała prawo jazdy – po czym prawo to jej odebrano po kilku latach, na skutek wystąpienia okoliczności, na które nie miała żadnego wpływu. Sąd zgadza się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przywołanym już wcześniej wyroku z dnia 23.06.2016 r., I OSK 2445/14, że taka sytuacja nie powinna mieć miejsca w demokratycznym państwie prawa, opierającym się na lojalności państwa względem obywatela oraz zaufaniu obywatela do państwa i jego instytucji. Jest to tym bardziej rażące, że Skarżąca w żaden sposób nie przyczyniła się do powstania stanu naruszenia prawa, a mimo to – po 7 latach – odebrano jej prawo słusznie nabyte na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej.
Zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy doszło do kolizji pomiędzy zasadą legalizmu (art. 6 k.p.a.) a zasadą zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.) oraz obowiązkiem wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Skład orzekający w niniejsze sprawie w pełni podziela przy tym poglądy wyrażone w powołanym przez skarżącą wyroku NSA z dnia 23 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2445/14 (por. również wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 663/15), w tym pogląd, w myśl którego organy stosujące prawo - w tym sądy i organy administracji publicznej - są w takich przypadkach obowiązane do odpowiedniego wyważenia wszystkich wchodzących w grę wartości konstytucyjnie chronionych, kierując się zasadą proporcjonalności. Innymi słowy, interes społeczny powinien być w odpowiedni sposób wyważony ze słusznym interesem obywatela, o czym mówi art. 7 k.p.a. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim takie okoliczności jak: upływ czasu, zachowanie strony będącej adresatem decyzji, a także rodzaj i przyczyny naruszenia prawa.
Pomimo, iż powołane orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadły w odmiennych stanach faktycznych, jednakże wyrażona w nich ocena dotyczy, podobnie jak w niniejszej sprawie, charakteru oraz skutków wydawanego przez ten ośrodek zaświadczenia z art. 27 ust. 4 u.k.p., w warunkach późniejszego stwierdzenia przez właściwy sąd poświadczenia nieprawdy w tym dokumencie.
Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny dogłębnie rozważyć wskazane przez Sąd okoliczności i kierując się nie tylko formalizmem, wydać rozstrzygnięcie uwzględniające całościowy kontekst sprawy. W szczególności zaś pod uwagę należy wziąć nie tylko sam fakt stwierdzenia popełnienia przestępstwa lecz również jego wpływ na wynik postępowania, w następstwie którego strona nabyła uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. Organ powinien przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy przestępstwo polegające na sfałszowaniu zaświadczenia o ukończeniu kursu ma bezpośredni wpływ na wydanie decyzji o przyznaniu uprawnień, czy też odnosi się do etapu wcześniejszego, a mianowicie przeprowadzenia egzaminu – stosownie do treści art. 50 ust. 2 u.k.p. Przypomnieć bowiem trzeba, że zgodnie z treścią art. 11 powołanej ustawy prawo jazdy może być wydane osobie, która m.in. odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest dowodów na to, że strona w ogóle nie odbyła szkolenia. Nie zostało bowiem w postępowaniu wyjaśnione, ani tym bardziej udowodnione, że poświadczenie nieprawdy stwierdzone wyrokiem sądu karnego jest równoznaczne z nie odbyciem wymaganych zajęć, na co wskazuje organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji. Z wyroku tego wynika jedynie fakt poświadczenia nieprawdy w zakresie wymaganych zajęć teoretycznych, egzaminu wewnętrznego oraz nauki udzielania pierwszej pomocy. Sąd zauważył, że w wydruku zaświadczenia o ukończeniu szkolenia podstawowego znajdującym się w aktach sprawy (k. 9) brak jest jakichkolwiek informacji na temat rodzajów zajęć w jakich uczestniczył kursant. Znajdujący się w aktach sprawy wydruk zaświadczenia nie może być ponadto uznany za dokument zaświadczenia w rozumieniu przepisów k.p.a. Nie zawiera on nie tylko czytelnych informacji o tym, co jest jego przedmiotem, ale nie wynika z niego, kto je wystawił i podpisał. W ocenie Sądu nie sposób ocenić, jaki wpływ przestępstwo stwierdzone wyrokiem karnym miało na ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności. Powyższe kwestie wymagają więc oceny wpływu na fakt dopuszczenia skarżącej do egzaminu, a następnie na przyznanie uprawnień, przy uwzględnieniu wskazanych wyżej uwag dotyczących zasad ogólnych k.p.a.
Jeżeli wszystkich wątpliwości istotnych dla wyjaśnienia powyższych kwestii nie uda się usunąć w toku ponownie prowadzonego postępowania, wówczas organy skorzystają z zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 81a § 1 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.