II SA/Gl 1029/25

II SA/Gl 1029/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Edyta Kędzierska
Wojciech Gapiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33 par. 1, par. 2 pkt 6, par. 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. M., A. M. (M.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 27 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7722.29.2025.AT w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej dotyczącej wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej – organ odwoławczy, Wojewódzki Inspektor) postanowieniem z dnia 27 maja 2025 r. nr WINB-WOA.7722.29.2025.AT, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 418 z późn. zm. – dalej u.p.b.), po rozpoznaniu zażalenia M. M. i A. M. (dalej – Skarżący, Zobowiązani), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (dalej – organ I instancji, Powiatowy Inspektor) z dnia 8 stycznia 2025 r. nr [...] oddalające zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. Powiatowy Inspektor nałożył na Skarżących obowiązek wykonania w lokalu nr [...] przy ul. [...] w B.:
1) na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b.:
– rozbiórki stropu pośredniego,
– rozbiórki ścian murowanych, które nadmiernie obciążają strop,
2) na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. – nadproży zabezpieczających wykonaną wnękę w łazience i przejścia pomiędzy pokojami w ścianach nośnych zgodnie z ekspertyzą konstrukcyjną,
w terminie do 30 września 2022 r.
Wojewódzki Inspektor decyzją z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr [...] uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania prac i wyznaczył nowy termin ich realizacji do dnia 1 września 2023 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/GI 821/23 tutejszy Sąd odrzucił skargę Zobowiązanych.
Wobec niepodjęcia przez Skarżących działań zmierzających do wykonania wspomnianych obowiązków, Powiatowy Inspektor skierował do nich w dniu 4 czerwca 2024 r. upomnienie, które doręczono w dniu 6 czerwca 2024 r.
Następnie w dniu 5 czerwca 2024 r. wysłał odpowiednio do Skarżącego i Skarżącej tytuły wykonawcze o nr [...] i [...], które zostały odebrane przez Zobowiązanych w dniu 10 lipca 2024 r.
Odrębnymi postanowieniami z dnia 9 grudnia 2024 r. organ I instancji nałożył na Skarżących grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązków określonych w decyzji nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. Powiatowego Inspektora. Od postanowień tych Zobowiązani złożyli zażalenia.
W piśmie z dnia 13 grudnia 2024 r. Skarżący - powołując się na art. 33 § 6 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) – podnieśli zarzut w postępowaniu egzekucyjnym w postaci braku wymagalności zobowiązania. W związku z tym wnieśli o:
1) uznanie braku wymagalności (obiektywna niewykonalność) obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r., gdyż z racji na brak zgody właściciela lokalu nie mogą uzyskać pozwolenia na budowę wymaganego dla przeprowadzenia stosowanych prac;
2) wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego.
Postanowieniem z dnia 8 stycznie 2025 r. Powiatowy Inspektor oddalił zarzuty Skarżących w sprawie egzekucji administracyjnej. W uzasadnieniu wyjaśniono, że stosownie do art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności samego obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zauważono również, że art. 50 – 54 u.p.b. mają charakter naprawczy i nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Podniesiono także, że art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy brak wymagalności obowiązku nastąpił w wskutek okoliczności powstałych po wydaniu tytułu wykonawczego. Organ I instancji stanął również na stanowisku, że w sprawie nie wystąpiła niewykonalność obowiązku.
W zażaleniu z dnia 17 stycznia 2025 r. Zobowiązani zarzucili rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnemu bezzasadne oddalenie zarzutu dotyczącego braku wymagalności (obiektywnej niewykonalności) obowiązku. Wobec tego wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W motywach zażalenia podkreślili, że brak jest wymagalności (obiektywnej niewykonalności) obowiązku, gdyż nie dysponują prawem własności do mieszkania, w którym przeprowadzono przebudowę. Z tego też względu nie mogą uzyskać pozwolenia na budowę. Zauważono również, że właściciel lokalu nie wyraża im zgody na wykonanie robót budowlanych.
Nie przychylając się do argumentacji zażalenia, Wojewódzki Inspektor postanowieniem z dnia 27 maja 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji oddalające zarzuty egzekucyjne.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przybliżył Skarżącym specyfikę postępowania egzekucyjnego. Następnie wyjaśnił, że niewykonalność obowiązku nie może stanowić zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Podniósł, że po nowelizacji u.p.e.a. jest to przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), która rozpoznawana jest w odrębnym postępowaniu.
W skardze z dnia 2 lipca 2025 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora, Zobowiązani zarzucili rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 138 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 33 § 6 pkt 3 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji istnienia obiektywnej niewykonalności tytułu wykonawczego (brak wymagalności), gdyż Skarżący nie mogą wykonać obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r., ponieważ z racji na brak zgody właściciela lokalu nie mogą uzyskać pozwolenia na budowę dla przeprowadzenia stosowanych prac.
Wobec tego zarzutu Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W skardze zawarto również żądanie rozpoznania sprawy na rozprawie.
W motywach skargi Zobowiązani powtórzyli argumentację zaprezentowaną w odwołaniu.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy są zarzuty, w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.w., wniesione w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się w związku z niewykonaniem robót budowlanych określonych ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r.
Zobowiązani w niniejszej sprawie powołują się na zarzut braku wymagalności obowiązku, który opisany jest w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. (Skarżący błędnie wskazują jako podstawę zarzutu art. 33 § 6 pkt 3 u.p.e.a.). Twierdzenie o wystąpieniu tego zarzutu opierają na niewykonalności obowiązku. Otóż Skarżący podnoszą, że nie są właścicielami lokalu, a tym samym nie mogą uzyskać pozwolenia na budowę, które jest niezbędne dla przeprowadzenia stosowanych robót. Dodają przy tym, że właściciele lokalu sprzeciwiają się podejmowaniu przez nich jakichkolwiek działań.
Przystępując do rozważań przede wszystkim należy podnieść, że uprawnienie do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wynika z art. 33 § 1 u.p.e.a. Ustawodawca w art. 33 § 2 u.p.e.a. sfomułował katalog okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutu. Podkreślić należy, że jest to katalog o charakterze zamkniętym (zob. wyrok NSA z dnia 19 marca 2024 r. sygn. akt III FSK 955/23, LEX nr 3710295). Oznacza to, że żadne inne przypadki niż wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. nie mogą być przedmiotem zarzutu, a w konsekwencji nie mogą stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia przez właściwy organ.
W art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.e. wymienia się okoliczność braku wymagalności obowiązku, co oznacza, że może ona stanowić podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Przypomnieć w tym miejscu należy, że Skarżący wiążą wspomnianą przesłankę z niewykonalnością obowiązku. Tymczasem czym innym jest wymagalność obowiązku, a czym innym jego wykonalność.
Przez brak wymagalności obowiązku należy rozumieć stan, w którym wierzyciel nie może domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku, a tym bardziej nie może w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Wr 804/24, LEX nr 3856623). Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2025 r. sygn. akt III FSK 1158/24, LEX nr 3832811).
Z kolei niewykonalność obowiązku musi mieć charakter obiektywny. To znaczy, że niewykonalność zachodzi jedynie wtedy, gdy nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki jego wykonanie nie jest możliwe, niezależnie od wysokości kosztów, czy koniecznych nakładów pracy. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść tych obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Nie stanowią przykładu faktycznej niemożności względy finansowe, ekonomiczne, trudności techniczne lub negatywne nastawienie zobowiązanych do realizacji obowiązków (zob. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1490/22, LEX nr 3707588).
Z powyższego wynika, że brak wymagalności obowiązku nie stanowi o nieistnieniu obowiązku, lecz jest przeszkodą do żądania jego wykonania w danym momencie. Natomiast stwierdzenie niewykonalności obowiązku prowadzi do uwolnienie zobowiązanego od powinności jego realizacji. Dodać przy tym należy, że niewykonalność obowiązku stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego opisaną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zatem nie może stanowić podstawy zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a.
Analiza pisma Skarżących z dnia 13 grudnia 2024 r., jak również zażalenia i skargi do tutejszego Sądu, uzasadnia twierdzenie, że okolicznością, która faktycznie stanowi podstawę zarzutu jest niewykonalność obowiązku. Zobowiązani w toku całego postępowania podkreślają bowiem niemożność realizacji nakazów zawartych w decyzji Powiatowego Inspektora nr [...] z dnia 2 czerwca 2022 r. Ma to wynikać z tego, że nie dysponują nieruchomością na cele budowlane (nie są właścicielami przebudowanego lokalu), a tym samym nie są uprawnieni do uzyskania pozwolenia na budowę niezbędnego do przeprowadzenia stosownych prac budowlanych.
Wyjaśnić należy, że niewykonalność obowiązku nie została wymieniona w art. 33 § 2 u.p.e.a. Tym samym nie może stanowić przedmiotu zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanka ta była podstawą zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym do 30 lipca 2020 r. Obecnie, w wyniku nowelizacji u.p.e.a. wprowadzonej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2070 z późn. zm.), niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Zatem badanie wystąpienia tej przesłanki jest możliwe, ale w odrębnym postępowaniu wszczętym w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zasadności powyższego twierdzenia nie zmienia to, że Skarżący przywołali art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Jak bowiem wcześniej wskazano, niewykonalność obowiązku oraz brak jego wykonalności to dwie różne okoliczności, które nie mają ze sobą nic wspólnego. Pierwsza z nich może stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, a druga podstawę zarzutów w tym postępowaniu. Wydaje się, że zabieg wskazania wspomnianego przepisu (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.) miał jedynie doprowadzić do merytorycznego odniesienia się do okoliczności wskazywanych przez Zobowiązanych.
Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W skardze Zobowiązani zawarli żądanie rozpoznania sprawy na rozprawie, nie wskazując argumentów, które by to uzasadniały. Zgodnie natomiast z art. 122 p.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Na gruncie tego przepisu wykształciło się stanowisko, że rozpoznanie w trybie uproszczonym skargi na zaskarżalne postanowienie nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże Sądu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 marca 2017 r. o sygn. akt I SA/Gd 1705/16, LEX nr 2270464). Ponadto z treści art. 122 p.p.s.a. wynika, że przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu ("może przekazać"), któremu ustawodawca, w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się sąd (zob. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5287/16, LEX nr 2347699). Mając na uwadze powyższe skład orzekający Sądu nie dostrzegł powodów, dla których sprawa miałaby zostać rozpatrzona na rozprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).