II SA/Gl 1022/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, uznając, że niepełnosprawność skarżącego nie została udokumentowana jako powstała przed 21. rokiem życia.
Skarżący K.K. domagał się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, argumentując, że jego niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia, co potwierdzać miały dokumenty medyczne i szkolne. Organy administracji oraz Sąd uznały jednak, że kluczowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie zawiera jednoznacznego potwierdzenia tej daty, a inne dokumenty nie mogą zastąpić oficjalnego orzeczenia. W konsekwencji skargę oddalono.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego skarżącemu K.K., który twierdził, że jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia. Organy administracji pierwszej i drugiej instancji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na brak jednoznacznego dokumentu potwierdzającego datę powstania niepełnosprawności przed wskazanym wiekiem w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Skarżący podnosił, że dowodami mogą być dokumentacja medyczna, świadectwo szkolne z zwolnieniem z WF, a także kwestionował ustalenia organów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podkreślając, że organy administracyjne są związane treścią orzeczeń o niepełnosprawności i nie mogą samodzielnie ustalać daty powstania niepełnosprawności ani jej stopnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wskazał, że orzeczenia o niepełnosprawności są wiążące dla organów przyznających zasiłek pielęgnacyjny, a w przypadku braku jednoznacznego wskazania daty powstania niepełnosprawności przed 21. rokiem życia, nie można przyznać zasiłku na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd podkreślił, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, a przepisy prawa materialnego zastosowano właściwie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organy administracyjne są związane treścią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i nie mogą samodzielnie ustalać daty powstania niepełnosprawności na podstawie innych dokumentów.
Uzasadnienie
Ustawa o świadczeniach rodzinnych wymaga, aby w orzeczeniu o niepełnosprawności zostało wprost ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia. Orzeczenie to jest dokumentem urzędowym, a jego treść jest wiążąca dla organów przyznających zasiłek.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.ś.r. art. 16 § 1 i 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. W orzeczeniu musi być wprost i bez wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.
k.p.a. art. 76 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Orzeczenie o niepełnosprawności jest dokumentem urzędowym.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 133
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd orzeka na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dopuszczalność przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracyjne są związane treścią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i nie mogą samodzielnie ustalać daty powstania niepełnosprawności na podstawie innych dokumentów. Brak jednoznacznego wskazania w orzeczeniu o niepełnosprawności, że niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia, wyklucza przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego oparte na dokumentach medycznych, świadectwie szkolnym i innych dowodach jako podstawie do ustalenia daty powstania niepełnosprawności przed 21. rokiem życia. Zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP, KPA i innych ustaw przez organy administracji.
Godne uwagi sformułowania
nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność nie jest możliwym samodzielne kwalifikowanie niepełnosprawności przez organ bądź też dokonywanie swobodnej interpretacji przedłożonego orzeczenia sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego
Skład orzekający
Rafał Wolnik
przewodniczący
Beata Kalaga-Gajewska
sprawozdawca
Aneta Majowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, w szczególności wymogu udokumentowania daty powstania niepełnosprawności przed 21. rokiem życia oraz roli orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku jednoznacznego wskazania daty powstania niepełnosprawności w orzeczeniu. Może być mniej istotne w przypadkach, gdy orzeczenie jest jasne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowy problem proceduralny w kontekście świadczeń socjalnych, gdzie kluczowe jest prawidłowe udokumentowanie spełnienia przesłanek ustawowych. Jest to ciekawe dla prawników procesowych i specjalistów od prawa socjalnego.
“Zasiłek pielęgnacyjny: dlaczego orzeczenie o niepełnosprawności musi być precyzyjne?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gl 1022/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-01-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Aneta Majowska Beata Kalaga-Gajewska /sprawozdawca/ Rafał Wolnik /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 323 art. 16 ust. 1 i 3 Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Magdalena Pochopin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 maja 2024 r. nr SKO.PSŚ/41.5/993/2024/0 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Uzasadnienie K. K. (dalej: "wnioskodawca" lub "skarżący") wnioskiem z dnia 7 grudnia 2020 r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i uzupełnił go w dniu 11 stycznia 2021 r. złożeniem urzędowego formularza. Podał, że posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a jego niepełnosprawność powstała w okresie przed ukończeniem 21 roku życia. Świadczy o tym opis badania RTG kolan z dnia 5 grudnia 2014 r. i wpis w dokumentacji medycznej z poradni neurologicznej z dnia 5 stycznia 2025 r. oraz świadectwo ukończenia szkoły podstawowej, z którego wynika, że był zwolniony z lekcji wychowania fizycznego. Burmistrz Miasta C. (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 26 lutego 2021 r., nr [...], odmówił przyznania wnioskodawcy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności, gdyż nie uprawdopodobnił w formie dokumentu, że jego niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. W dniu 8 marca 2021 r. wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji. Domagał się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca stycznia 2017 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Stwierdził, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Konstytucji RP, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Żądał wzruszenia trzech postanowień organu I instancji z dnia 12 lutego 2021 r., w tym o odmowie powołania biegłego oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, jak również przesłuchania jako świadka jego matki. Wnioskował o przeprowadzenie dowodu, w trybie art. 76 ust. 3 k.p.a., przeciwko treści dokumentów - orzeczeń o stopniu niepełnosprawności w części, w której w nich stwierdzono, że nie da się ustalić daty powstania jego niepełnosprawności. Zarzucił organowi I instancji m.in. naruszenie przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez pominięcie istnienia faktów i dowodów, takich jak np. świadectwo szkolne z [...] r., z którego treści wynika, że był zwolniony z lekcji wychowania fizycznego. Zwrócił się o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Rejonowy w S. w sprawie o sygn. akt [...], dotyczącej rozpatrzenia jego odwołania od orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium") dwukrotnie zawieszało i podejmowało postępowanie w sprawie rozpatrzenia odwołania złożonego przez wnioskodawcę od decyzji organu I instancji z dnia 26 lutego 2021 r. (postanowienia z dnia: 15 kwietnia 2021 r., 12 września 2022 r., 15 listopada 2022 r., 12 kwietnia 2024 r.). Kolegium decyzją z dnia 24 maja 2024 r., nr SKO.PSŚ/41.5/993/2024/), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., w skrócie: "k.p.a.") w związku z art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (aktualny publikator: Dz.U. z 2024 r. poz. 323 z późn. zm., w skrócie: "u.ś.r."), po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 26 lutego 2021 r., odmawiającą przyznania wnioskodawcy prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Podało, że wnioskodawca legitymuje się ostatecznym orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia [...] r. i postanowieniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim w K. z dnia [...] r., zmienionymi przez prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. sygn. akt [...], w którym dodano jako przyczyny niepełnosprawności symbole [...], [...], [...]. Jednakże w pozostałym zakresie nie dokonano zmiany wydanych wcześniej orzeczeń. Pozostały w mocy pozostałe zapisy dotyczące stopnia niepełnosprawności (umiarkowany), daty powstania (od [...] 2020 r.) i okresu, na jaki zostało wydane orzeczenie ([...] 2023 r.). Zamieszczono w nich informację, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność wnioskodawcy, co nie pozwala na przyjęcie, iż powstała przed 21 roku życia. Zdaniem Kolegium, dokumentem potwierdzającym niepełnosprawność nie jest świadectwo szkolne (z którego wynika, że wnioskodawca był zwolniony z lekcji wychowania fizycznego), ani opis badań obrazowych - rezonansem magnetycznym - z dnia 30 grudnia 2014 r., gdzie specjalista stwierdził "[...]", czy pozostałe dokumenty medyczne, w tym wypis karty poradni neurologicznej. W tym zakresie utrwalony został w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd dotyczący braku podstaw do samodzielnego ustalania przez organy daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o niepełnosprawności nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem, ani też ustaleniami organu dokonanymi w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Zgodnie z treścią art. 16 ust. 3 u.ś.r. do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Orzeczenie o niepełnosprawności jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. , co oznacza, że Kolegium jest związane jego treścią. Z tych też powodów nie ma podstaw do uwzględnienia żądania odwołania, dotyczącego między innymi przesłuchania strony, przesłuchania świadków, czy przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Wnioskodawcy w toku postępowania odwoławczego został udostępniony zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i miał możliwość wypowiedzenia się w tej sprawie. Prawo to mogło zostać zrealizowane w sposób pisemny, poprzez nadesłanie stanowiska lub osobiście. Przeprowadzenie rozprawy, zdaniem Kolegium, nie zapewni przyspieszenia lub uproszczenia postępowania, nie ma też potrzeby uzgodnienia interesu stron (ponieważ występuje jedna strona postępowania), nie istnieje także potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Odnosząc się do treści wniosku z dnia 5 września 2022 r. punkt 2 o przeprowadzenie dowodu z dokumentu urzędowego - świadectwa ukończenia szkoły podstawowej, jak również wniosku z dnia 3 listopada 2022 r. o przeprowadzenie dowodu z opisu badań obrazowych - rezonans magnetyczny - z dnia 30 grudnia 2024 r., gdzie specjalista stwierdził "[...]", w celu przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego - orzeczenia WZON o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. na okoliczność udowodnienia faktu, że niepełnosprawność wnioskodawcy powstała przed ukończeniem przez niego 21 roku życia, prawidłowo Kolegium akcentowało, że organy rozpoznające wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie są kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, czy daty stwierdzenia określonego stopnia niepełnosprawności, ponieważ związane są - do daty powstania niepełnosprawności i jej stopnia - orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane przez kwalifikowany do tego zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności. Nie jest możliwym samodzielne kwalifikowanie niepełnosprawności przez organ bądź też dokonywanie swobodnej interpretacji przedłożonego orzeczenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/GI 1749/23). Stanowisko takie potwierdzają także inne, liczne orzeczenia sądów administracyjnych (zob. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 261/23; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 22 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 922/22). Nadto, decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, lecz jest decyzją związaną, co oznacza, że przyznać taki zasiłek tylko wtedy, gdy spełnione zostały przewidziane przepisami prawa wymogi. W terminowo złożonej osobistej skardze z dnia 4 lipca 2024 r. wnioskodawca domagał się uchylenia wydanych w sprawie decyzji z uwagi na błędną wykładnię art. 16 ust. 3 i art. 23b ust. 1 pkt 5 u.ś.r. nie uwzględniającą zasad konstytucyjnych wyrażonych w art. 6-12, art. 32, art. 35-37, art. 73, art. 75, art. 76 ust. 3 Konstytucji RP, jak również art. 11 ust. 1 i art. 22 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 95, poz. 425 i z 1992 r. Nr 26 poz. 113 oraz Nr 54 poz. 254). Zarzucił również naruszenie prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 77, art. 79a, art. 80-81a, art. art. 86, art. 89, art. 97 ust. 1 pkt 4, art. 107, art. 124 ust. 2, art. 107 ust. 3 k.p.a., oraz w związku z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 100 z późn. zm.) i § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych. W uzasadnieniu skargi powołał się na orzecznictwo sądowe wnioskując o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od miesiąca stycznia 2017 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów Konstytucji RP i przepisów prawa materialnego, oraz nie uwzględnia złożonych w toku postępowania administracyjnego wniosków dowodowych, pozwalających na ustalenie jego niepełnosprawności od 15 lub 16 roku życia. W związku z tym wnioskował o wzruszenia postanowień o odmowie powołania biegłego oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, jak również przesłuchania jako świadka wskazanych przez niego osób z imienia i nazwiska, w trybie art. 76 ust. 3 k.p.a. Zarzucił również naruszenie przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez pominięcie istnienia faktów i dowodów, takich jak np. świadectwo szkolne z [...] r., z którego treści wynika, że był zwolniony z lekcji wychowania fizycznego, co umożliwia weryfikację orzeczenia wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim. W piśmie z dnia 29 sierpnia 2024 r. skarżący nie wyraził zgody na rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny publikator: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 184 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej, która polega na porównywaniu czynności organów administracji rządowej i samorządowej (lub innych wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej) z wzorcem, jakim są normy prawne. Zatem jednocześnie podstawę prawną stanowią przepisy prawa materialnego, regulacje proceduralne, a także przepisy ustrojowe (por. wyrok TK z dnia 24 października 2007 r. sygn. akt SK 7/06). Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się do oceny legalności działania organu administracji w trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych (por. A. Kabat: Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231). Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy (por. uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09). Mając na uwadze zawarte w skardze wnioski dowodowe wyjaśnić należy, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Podstawą zatem orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 p.p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów, jednakże tylko w zakresie określonym w art. 106 § 3 p.p.s.a. Celem postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny nie jest dokonywanie ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej decyzją administracyjną. Nie ma podstaw do twierdzenia, że z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika możność żądania przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych. Nie można w tym trybie kwestionować poszczególnych ustaleń i ocen, które składają się na stan faktyczny i prawny sprawy. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. służy natomiast ocenie, czy właściwe w sprawie organy ustaliły stan faktyczny sprawy zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 262/17). Przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie zatem dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Mówiąc inaczej - winien to być dowód z dokumentu, który mógłby się przyczynić do wyjaśnienia kwestii legalności zaskarżonego aktu. Ponadto, dopuszczony winien być tylko taki dowód, który odnosi się do "istotnych wątpliwości" związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Postępowanie w trybie omawianego przepisu ma charakter uzupełniający i fakultatywny. O konieczności i celowości jego przeprowadzenia decyduje sąd rozpoznający skargę, przy czym tylko do tego sądu należy ocena, czy w sprawie istnieją istotne wątpliwości, które bez nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie mogą zostać wyjaśnione przez dopuszczenie określonego dowodu. Co do istotnych wątpliwości, to można o nich mówić wówczas, gdy ze względu na mające znaczenie dla wyjaśnienia sprawy braki bądź sprzeczności w ustaleniach faktycznych podjęte rozstrzygniecie nie jawi się jako niewątpliwe. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Kolegium z dnia 24 maja 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 26 lutego 2021 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie, jak dotychczas: "u.ś.r."). Zgodnie z art. 2 u.ś.r. świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 u.ś..r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku, 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) osobie, która ukończyła 75 lat (art., 16 ust. 2). Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia (art. 16 ust. 3). W rozpatrywanej sprawie bezspornie Powiatowy Zespół do Spraw orzekania o Niepełnosprawności w B. orzeczeniem dnia [...] r. nr [...] zaliczył wnioskodawcę do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 23 stycznia 2017 r., natomiast data powstania niepełnosprawności nie została określona. Następnie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim orzeczeniem z dnia [...] r. uchylił powyższe orzeczenie w całości i zaliczył wnioskodawcę do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] 2023 r., oraz wskazał, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] 2020 r. Ustaleń zacytowanych powyżej nie zmienił prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r. sygn. akt [...] (k. 73 akt administracyjnych). W tym miejscu należy zaakcentować, że spór nie dotyczy interpretacji zawartych w przywołanych orzeczeniach twierdzeń. Zapisy dokonane przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie niepełnosprawności, a więc daty powstania oraz jej stopnia są wiążące dla organu administracyjnego rozpoznającego wniosek w przedmiocie uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 782/22). To z kolei, wyklucza możliwość przyznania zasiłku w oparciu o art. 16 ust. 3 u.ś.r., gdyż brak jest podstaw do przyjęcia, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia wnioskodawcy. Nie budzi wątpliwości, że skarżący nie spełnia warunku z art. 16 ust. 2 pkt 1 i 3 u.ś.r. Mając na uwadze powyższe, po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia jej legalności. Ponadto, Sąd z urzędu nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji takich naruszeń, które uzasadniałyby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy administracji publicznej dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego, który nie wymagał uzupełnienia, jak też nie doszło do naruszenia przepisów postępowania. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do jej uwzględnienia. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI