II SA/GL 1019/24

II SA/Gl 1019/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agnieszka Kręcisz-Sarna
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący sprawozdawca/
Rafał Wolnik
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1688
art. 67 ust. 3 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa T. sp. z o.o. w B. na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 29 maja 2024 r. nr III/26/24 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo "T." sp. z o.o. z siedzibą w B. reprezentowane przez profesjonalną pełnomocnik (dalej "skarżący") zaskarżyło do tutejszego Sądu uchwałę nr III/26/24 Rady Miasta Katowice z dnia 29 maja 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu obszaru Śródmieścia Katowic - część obejmująca Plac Wolności, ul. 3-go Maja i ul. Andrzeja. Domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu oraz zasądzenia kosztów postępowania zarzuciło Radzie Miasta Katowice naruszenie:
1) art. 20 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej "u.p.z.p.") poprzez niezgodność przeznaczenia karty terenu obejmującego działkę nr [...] (km. [...], obręb: Dz. [...]) ze "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Katowice" — II edycja przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 25 kwietnia 2012 r. zmienionego uchwałą Nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 25 maja 2023 r. polegającą na ograniczeniu przeznaczenia części terenu działki nr [...] wyłącznie do terenów zabudowy usługowej (U),
2) art. 20 u.p.z.p. poprzez brak objęcia uchwalonym MPZP pozostałej części działki stanowiącej własność skarżącego numer [...], tylko na tej podstawie, że zmiana granic opracowania miejscowego planu wymagałaby ponowienia zaawansowanej procedury planistycznej
3) art. 20 ust. 3 u.p.z.p. poprzez niezgodność planu miejscowego z planem ogólnym w zakresie sposobu zagospodarowania i zabudowy' terenów, w sytuacji braku uwzględnienia maksymalnej nadziemnej intensywności zabudowy nie większej niż maksymalna nadziemna intensywność zabudowy określona dla strefy planistycznej obejmującej teren oraz maksymalnego udziału powierzchni zabudowy nie większego niż maksymalny udział powierzchni zabudowy określony dla strefy planistycznej obejmującej teren,
4) art 1 ust 2 u.p.z.p., art 3 ust 1 u.p.z.p., art 4 ust 1 u.p.z.p., art. 6 ust 2 u.p.z.p., w zw. z art k.c. 140 k.c. poprzez przekroczenie przez organ planistyczny władztwa planistycznego polegającego na bezpodstawnym ustaleniu dominującego przeznaczenia działki pod zabudowę usługową, podczas gdy zgodnie zarówno z interesem publicznym, jak i prywatnym działka winna być również przeznaczona w pod funkcję mieszkaniową, o czym świadczy m.in. fakt, iż działka bezpośrednio granicząca z działką stanowiącą własność skarżącego — działka nr [...] jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową (znajduje się na niej budynek mieszkalny wielorodzinny), zaś działki sąsiadujące - numer [...], [...], [...] i [...] przeznaczone są pod zabudowę usługowo - mieszkaniową (UM),
5) art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez brak rozpatrzenia zgłoszonych przez skarżącego uwag do uchwalonego MPZP w sposób indywidualny i poprzestanie na przytoczeniu twierdzeń jedynie o charakterze ogólnym, odnoszącym się do obiektów sąsiednich, bez sprecyzowania w zakresie nieruchomości skarżącego i planowanej na niej inwestycji, objętej decyzją o warunkach zabudowy Nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta Katowice w dniu 14 lipca 2023 r.
Wniesiono również o przeprowadzenie dowodów z treści:
- decyzji Nr [...] o warunkach zabudowy wydanej przez Prezydenta Miasta Katowice z dn. 14.07.2023 r., znak sprawy: [...]., [...], na okoliczność wydanej decyzji o warunkach zabudowy, -decyzji [...] wydanej przez Prezydenta Miasta Katowice dnia 24 czerwca 2024 r., znak: sprawy: [...], [...], na okoliczność wydanej dla skarżącego decyzji o pozwoleniu na budowę.
W uzasadnieniu skargi szczególnie podkreślono brak przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu części działki nr [...] pod teren zabudowy usługowo – mieszkaniowej, co powoduje również w ocenie skarżącego niezgodność planu miejscowego z planem ogólnym w zakresie sposobu zagospodarowania i zabudowy terenów, w sytuacji braku uwzględnienia maksymalnej nadziemnej intensywności zabudowy nie większej niż maksymalna nadziemna intensywność zabudowy określona dla strefy planistycznej obejmującej teren oraz maksymalnego udziału powierzchni zabudowy nie większego niż maksymalny udział powierzchni zabudowy określony dla strefy planistycznej obejmującej teren, w szczególności zważając na ustalenia oparte na analizie urbanistyczno — architektonicznej dokonanej w toku postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem i częścią biurowo - usługowo - handlową na działce nr [...] (km. [...], obręb: Dz. [...]) przy ul. [...] w Katowicach.
Skarżący przyznał, że z mocy art. 3 ust. 1 u.p.z.p., gminie przysługuje niekwestionowane władztwo planistyczne, realizowane w drodze uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym rada gminy ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu. Przepis ten daje zatem władztwo planistyczne gminie, które można również określić jako przyznaną przepisami prawa możność określania przez tę jednostkę samorządu terytorialnego warunków zagospodarowania przestrzeni. Władztwo planistyczne nie oznacza jednak i nie może oznaczać całkowitej autonomii jednostki samorządu terytorialnego w tym zakresie. Sprawując władztwo planistyczne musi mieć na uwadze, że wprowadzone ograniczenia prawa własności muszą być konieczne ze względu na wartości wyżej cenione np. potrzeba interesu publicznego. Na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży każdorazowo obowiązek wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. Nadto posunięcia planistyczne gminy, w wyniku których doszło do ograniczenia prawa własności, powinny być rzeczowo uzasadnione, z powołaniem przepisów prawnych, na mocy których nie istnieją inne rozwiązania niż te, które przyjęto w uchwale planistycznej.
Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że zaskarżony miejscowy pian zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu obszaru Śródmieścia Katowic - część obejmująca Plac Wolności, ul. 3-go Maja i ul. Andrzeja opracowany został w związku z uchwałą Nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 27 kwietnia 2009 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Śródmieścia Katowic oraz uchwałą nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 30 października 2013 r. zmieniającą uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Śródmieścia Katowic, uchwałą nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 27 lipca 2016 r. zmieniającą uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Śródmieścia Katowic i uchwałą nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 27 stycznia 2022 r. zmieniającą uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru Śródmieścia Katowic.
Obowiązujące "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Katowice" - II edycja, przyjęte uchwałą nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 25 kwietnia 2012 r., zmienione uchwałą Nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 25 maja 2023 r. sporządzone zostało zgodnie z art. 9, 10, 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a rysunek Studium zgodnie z § 5 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Studium ustala m.in. kierunki zmian w strukturze przestrzennej miasta oraz w przeznaczeniu terenów, kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym tereny przeznaczone pod zabudowę oraz tereny wyłączone spod zabudowy oraz kierunki rozwoju systemów komunikacji.
Studium w części II, Kierunki Zagospodarowania Przestrzennego, w Rozdziale II Kierunki zmian przeznaczenia terenów ustala dla obszaru centralnego ośrodka usługowego, w granicach którego znajduje się działka o nr [...], podstawowe kierunki przeznaczenia terenów:
a) usługi z przewagą usług o randze ogólnomiejskiej i metropolitalnej:
- społeczne, ze szczególnym uwzględnieniem usług kultury, nauki, edukacji wyższej, administracji publicznej, organów władzy i wymiaru sprawiedliwości, ochrony zdrowia,
- konsumpcyjne, ze szczególnym uwzględnieniem usług gastronomii i rozrywki oraz usługi handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży do 2000m2- administracyjno-biurowe,
b) zabudowa wielofunkcyjna,
c) zabudowa zamieszkania zbiorowego, w tym hotele,
d) zabudowa mieszkaniowo - usługowa, oraz
dopuszczalne kierunki przeznaczenia terenów:
a) obiekty handlu detalicznego lub handlowo-usługowe o powierzchni sprzedaży powyżej 2000m2 - wyłącznie w "obszarach rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2", oznaczonych na rysunku studium nr 1,
b) usługi handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży powyżej 2 000 m2 - wbudowane,
c) usługi kultu religijnego i cmentarze przykościelne,
d) zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna,
e) węzły przesiadkowe publicznego transportu zbiorowego, dworce wraz z zapleczem .parkingi i garaże wielopoziomowe nadziemne,
f) stacje paliw wraz z zapleczem usługowo-handlowym,
g) inne, wyżej nie wymienione - zgodnie z § 2 p.1.2 studium.
Ponadto w Studium w części II Kierunki Zagospodarowania Przestrzennego, w Rozdziale XIV Miejscowe piany zagospodarowania przestrzennego. Instrumenty realizacji polityki przestrzennej (§ 2 Wytyczne ogólne do projektów planów) ustalono zasadę zgodności miejscowego planu ze Studium w następujący sposób: "Zachowanie zgodności planu miejscowego z ustaleniami studium w zakresie przeznaczenia terenów wymaga przeznaczenia co najmniej 50% powierzchni obszaru na cele zgodne z co najmniej jednym spośród podstawowych kierunków przeznaczenia".
W ocenie organu możliwe jest ustalenie w liniach rozgraniczających tereny o różnym przeznaczeniu lub tereny o różnych zasadach zagospodarowania (dla przedmiotowej działki ustalono teren o symbolu na rysunku planu 2U) jednego lub kilku przeznaczeń podstawowych ze zbioru podstawowych kierunków przeznaczenia terenów przedstawionego powyżej oraz jednego lub kilku przeznaczeń dopuszczalnych ze zbioru podstawowych kierunków przeznaczenia terenów przedstawionego i zbioru dopuszczalnych kierunków przeznaczenia terenów przedstawionych powyżej. Każdorazowo przyjęty w planie zbiór przeznaczeń wynika z przeprowadzonych w procedurze analiz urbanistycznych, uwzględnienia uwarunkowań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni i walorów ekonomicznych przestrzeni.
W związku z art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, w ww. projekcie miejscowego planu dla przedmiotowej działki ustalono teren (symbol na rysunku planu 2U) o przeznaczeniu podstawowym zabudowa usługowa z przeznaczeniem dopuszczalnym parkingi wielopoziomowe, droga publiczna klasy lokalnej. Ograniczenie zagospodarowania terenu wyłącznie do funkcji usługowej wynika z ponadnormatywnego oddziaływania na ten teren, hałasu i pylenia od strony istniejącego ciągu komunikacyjnego drogi i linii kolejowej. Ponadto wzdłuż ulicy [...] zlokalizowane są wyłącznie obiekty o funkcji usługowej. Zaproponowana w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zabudowa o charakterze usługowym pełnić będzie także funkcję ekranową przed oddziaływaniem na tereny.
W oparciu o powyższe Rada Miasta Katowice w dniu 29 maja 2024 r. podjęła uchwałę nr III/26/24 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu obszaru Śródmieścia Katowic - część obejmująca Plac Wolności, ul. 3-go Maja i ul. Andrzeja. Stosownie do przepisu art. 20 ust. 2 ww. ustawy w dniu 5 czerwca 2024 r. Prezydent Miasta Katowice przekazał Wojewodzie Śląskiemu uchwałę Rady Miasta Katowice wraz z załącznikami i dokumentacją prac planistycznych, celem dokonania oceny zgodności tej uchwały z prawem. Organ nadzoru dotąd nie stwierdził nieważności ww. uchwały tj. nie stwierdził istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego, istotnego naruszenia trybu jego sporządzania oraz naruszenia właściwości organów w tym zakresie.
Odnosząc się do zarzutu nieobjęcia całej działki skarżącego planem organ wskazał, że granice planu nie muszą pokrywać się z granicami geodezyjnymi poszczególnych działek gruntu. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie przewiduje ograniczeń w zakresie możliwości uchwalania częściowego planu miejscowego. Brak jest ustawowych przesłanek uniemożliwiających Radzie Miasta podjęcie uchwały przewidującej możliwość uchwalenia częściowego planu miejscowego dla mniejszych terenów, mieszczących się jednak w granicach określonych w uchwale o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że dopuszczalne jest uchwalenie częściowego planu miejscowego dla obszaru, który swoimi granicami nie wykracza poza granice terenu określonego w uchwale o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego.
Odnosząc się do uwarunkowań formalnoprawnych organ wyjaśnił,, że w sprawie zastosowano przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu sprzed dnia wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw.
Odnośnie braku sprzeczności uchwalonego planu ze studium wskazano, że w Studium, dla działki o nr [...] ustalono obszar centralnego ośrodka usługowego, gdzie podstawowe kierunki przeznaczenia terenów to:
a) usługi z przewagą usług o randze ogólnomiejskiej i metropolitalnej:
- społeczne, ze szczególnym uwzględnieniem usług kultury, nauki, edukacji wyższej, administracji publicznej, organów władzy i wymiaru sprawiedliwości, ochrony zdrowia,
- konsumpcyjne, ze szczególnym uwzględnieniem usług gastronomii i rozrywki oraz usługi handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży do 2000 m2,
- administracyjno-biurowe,
b) zabudowa wielofunkcyjna,
c) zabudowa zamieszkania zbiorowego, w tym hotele,
d) zabudowa mieszkaniowo - usługowa, oraz dopuszczalne kierunki przeznaczenia terenów:
e) obiekty handlu detalicznego lub handlowo-usługowe o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2 - wyłącznie w "obszarach rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2", oznaczonych na rysunku studium nr 1,
f) usługi handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży powyżej 2000m2 - wbudowane,
g) usługi kultu religijnego i cmentarze przykościelne,
h) zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna,
i) węzły przesiadkowe publicznego transportu zbiorowego, dworce wraz z zapleczem,
j) parkingi i garaże wielopoziomowe nadziemne,
k) stacje paliw wraz z zapleczem usługowo-handlowym,
l) inne, wyżej nie wymienione - zgodnie z § 2 p.1.2 studium.
W konsekwencji dla przedmiotowej działki ustalono teren (symbol na rysunku planu 2U) o przeznaczeniu podstawowym zabudowa usługowa z przeznaczeniem dopuszczalnym parkingi wielopoziomowe oraz droga publiczna klasy lokalnej. Ze względu na ponadnormatywne oddziaływania na ten teren hałasu i pylenia od strony istniejącego ciągu komunikacyjnego drogi i linii kolejowej oraz zlokalizowane w rejonie ul. [...] wyłącznie obiekty o funkcji usługowej, ograniczono zagospodarowanie terenu działki o nr [...] wyłącznie do funkcji usługowej. Zabudowa ta ponadto ma pełnić funkcję ekranową przed oddziaływaniem na tereny sąsiednie. Tak przyjęte ustalenia wypracowane zostały w toku procedury sporządzenia planu miejscowego, w tym z udziałem społeczności lokalnej. Przedmiotowy teren objęty planem miejscowym był przedmiotem uwag w toku pierwszego wyłożenia projektu planu miejscowego do publicznego wglądu, co skutkowało wprowadzeniem zmian w projekcie, a także ponowieniem procedury jego sporządzenia w niezbędnym zakresie, w tym poprzez ponowne (częściowe) jego wyłożenie do publicznego wglądu.
W procedurze sporządzenia przedmiotowego planu miejscowego organ zważył interes społeczny i prywatny przyjmując takie ustalenia, które uwzględnią słuszny interes społeczny, jednocześnie minimalizując ograniczenia interesu indywidualnego. Nie mogą też odnosić skutku zarzuty oparte na porównaniach przeznaczenia obszaru na którym znajduje się nieruchomość skarżącego do sąsiednich obszarów pianistycznych. Gmina realizując zadania związane z planowaniem przestrzennym musi stawiać granice obszarów planistycznych i oddzielać je, co nie stanowi przekroczenia władztwa planistycznego. Należy wziąć pod uwagę, że każda działka geodezyjna ma jakąś działkę sąsiednią i przyjęcie argumentacji skarżącego co do przeznaczenia działek sąsiednich sprowadzałoby się do wniosku, że każda kolejna sąsiednia działka musiałaby znajdować się w obszarze o co najmniej takim samym przeznaczeniu w planie.
Odnosząc się do zarzutów o charakterze proceduralnym organ wskazał, że zrealizowano wszystkie obowiązki wynikające z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Natomiast na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2023 poz.1094), przeprowadzono strategiczną ocenę oddziaływania na środowisko.
W oparciu o art. 15 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Prezydent Miasta Katowice sporządził projekt planu miejscowego zawierający część tekstową i graficzną wraz z uzasadnieniem oraz załącznikami do uchwały: rozstrzygnięciem Rady Miasta Katowice o sposobie rozpatrzenia nieuwzględnionych uwag do projektu planu i rozstrzygnięciem Rady Miasta Katowice o sposobie realizacji, zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych.
Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego został dwukrotnie wyłożony do publicznego wglądu. Pierwsze wyłożenie odbyło się w okresie od 9 stycznia do 7 lutego 2023 r. W terminie składania uwag złożonych zostało 6 pism z uwagami oraz 1 uwaga zgłoszona w trackie dyskusji publicznej. Uwagi zostały rozpatrzone w dniu 14 marca 2023 r. W wyniku rozpatrzenia uwag złożonych do projekt planu wprowadzono zmiany, które wymagały ponowienia procedury i przygotowania projektu do ponownego wyłożenia w zakresie wprowadzonych zmian. Projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego został ponownie wyłożony do publicznego wglądu w okresie od 3 do 31 stycznia 2024 r. Ponownym "częściowym" wyłożeniem do publicznego wglądu objęty został jedynie fragment projektu planu, dotyczący terenu oznaczonego symbolem 2U. W wyznaczonym do 14 lutego 2024 r. terminie składania uwag złożone zostało 1 pismo z uwagami. Rozstrzygnięcie uwag dokonano zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Każda z uwag poddana została analizie oraz zgodnie z zasadami planistycznymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. Kontrola ta zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 poz. 1634).obejmuje także kontrolę aktów prawa miejscowego.
Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie zaś z art. 147 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Procedura uchwalenia zaskarżonego planu została wszczęta w 2009 r. W związku z powyższym w sprawie znajdzie zastosowanie art. 67 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 1688), który w takim przypadku nakazuje sporządzenie planu miejscowego zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu sprzed nowelizacji, tj. w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r.
W myśl art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r., poz. 977 u.p.z.p) istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia studium, czy też planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania studium lub planu, a skończywszy na uchwaleniu studium lub planu. Natomiast zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc zawartością aktu planistycznego (częścią tekstową, graficzną i załącznikami), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej.
Zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. W świetle zaś art. 20 ust. 1 u.p.z.p plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały.
W orzecznictwie w kontekście badania zgodności planu ze studium wskazuje się, że ustalenia studium mają charakter ogólny, kierunkowy, a ich konkretyzacja następuje w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. W tym kontekście, o istotnym naruszeniu art. 9 ust. 4 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p., warunkującym uwzględnienie skargi (art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g.) można mówić wówczas, gdy w planie miejscowym przyjęto przeznaczenie terenu całkowicie odmienne od wskazanego w studium. Należy mieć przy tym na uwadze, że organ stanowiący gminy, jako twórca polityki przestrzennej gminy, dokonuje autointerpretacji uchwalonego przez siebie studium w zakresie oceny zgodności z nim projektu planu miejscowego. Ponadto, stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużej mierze od brzmienia ustaleń studium i może być, w zależności od szczegółowości ustaleń, silniejszy lub słabszy. Ustalenia studium nie muszą być przeniesione wprost do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zob. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2023 r. sygn. I OSK 556/20 – wszystkie orzeczenia za CBOSA).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że brak podstaw do stwierdzenia nieważności planu. Przy czym Sąd dokona tu oceny tylko w granicach interesu prawnego strony skarżącej, czyli w odniesieniu do ustaleń planu odnośnie działki oznaczonej numerem nr [...] (km. [...], obręb: Dz. [...]), której skarżący jest właścicielem. W pozostałym zakresie interes taki nie został wykazany, zresztą sama skarga odnosi się w swojej treści jedynie wyżej wskazanej nieruchomości.
Zaskarżony plan spełnia wszystkie kryteria, o których mowa w art. 15 u.p.z.p. Zostały wykonane również wszystkie czynności proceduralne, o których mowa w art. 14 – 16 ustawy. Podjęto również, w ramach jego przygotowania, niezbędne czynności przewidziane w art. 17 u.p.z.p. W szczególności doszło do dwukrotnego wyłożenia przedmiotowego planu. Rozpatrzono również zgłoszone uwagi.
Samo podjęcie uchwały o przyjęciu planu zostało poprzedzone o stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium (art. 20 u.p.z.p.)
Odnosząc się kolejno do poszczególnych zarzutów skargi Sąd stwierdził, co następuje.
Nie można w sprawie mówić o naruszeniu art. 20 u.p.z.p. (w związku z art. 9 ust. 4 ustawy). Plan nie narusza bowiem obowiązującego studium uwarunkowań przestrzennego zagospodarowania gminy. Jak wyżej wskazano, takie naruszenie miałoby miejsce, gdyby plan miejscowy przyjmował przeznaczenie terenu całkowicie odmienne od wskazanego w studium. Należy tu również podkreślić ogólność studium. Stanowi on swego rodzaju inwentaryzacje planistyczną. Jego doprecyzowanie następuje dopiero w planie miejscowym.
Obowiązujące na obszarze planu "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Katowice" - II edycja, przyjęte uchwałą nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 25 kwietnia 2012 r., zmienione uchwałą Nr [...] Rady Miasta Katowice z dnia 25 maja 2023 r. obejmuje działkę skarżącego w granicach obszaru centralnego ośrodka usługowego, gdzie podstawowe kierunki przeznaczenia terenów to usługi o randze ogólnomiejskiej i metropolitalnej, w tym społeczne, ze szczególnym uwzględnieniem usług kultury, nauki, edukacji wyższej, administracji publicznej, organów władzy i wymiaru sprawiedliwości, ochrony zdrowia, konsumpcyjne, ze szczególnym uwzględnieniem usług gastronomii i rozrywki oraz usługi handlu detalicznego o powierzchni sprzedaży do 2000 m2 i administracyjno-biurowe. I takie właśnie przeznaczenie działki skarżącego zostało wskazane w uchwalonym planie (§ 14 uchwały). Dopuszczenie innego przeznaczenia działki (w granicach określonych w studium) mogło nastąpić, ale w tym przypadku Gmina wykorzystała instrument określony mianem władztwa planistycznego. I w ocenie Sądu uczyniła to w sposób zasady, logiczny i spójny. Działka skarżącego znajduje się przy ul. [...], gdzie nie występuje zabudowa umożliwiająca stałe zamieszkiwanie (zabudowa mieszkaniowa, czy mieszkaniowo-usługowa). Tu organ administracji zasadnie argumentował przyjęte rozwiązanie charakterem ul. [...], jej funkcją oraz zagrożeniami powodowanymi przez bardzo intensywny ruch drogowy. Dopuszczenie w tym miejscu zabudowy przewidującej stałe zamieszkanie ludzi, mogło by negatywnie oddziaływać na zdrowie tych ostatnich.
Za nietrafny należy również uznać zarzut naruszenia art. 20 u.p.z.p. poprzez brak objęcia uchwalonym MPZP pozostałej części działki stanowiącej własność skarżącego. Aby do takiego naruszenia doszło wskazany przepis musiałby zawierać obowiązek obejmowania planem działek w ich granicach geodezyjnych. A takowego brak.
Skład orzekający nie może odnieść się do zarzutu dotyczącego planu ogólnego, gdyż w momencie podejmowania zaskarżonej uchwały brak było takiego planu.
Nie można uznać za zasadny zarzut dotyczący władztwa planistycznego gminy. Tę ostatnią ustanawia art. 3 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym władztwo planistyczne jest kompetencją gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje ono samodzielne ustalenie przez gminę przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Samodzielność planistyczna gminy nie oznacza jednak niczym nieskrępowanej władzy gminy w tym zakresie. W ramach kształtowania polityki przestrzennej konieczne jest każdorazowe wyważenie interesu indywidualnego oraz interesu publicznego. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt II OSK 165/15), interes publiczny nie ma na gruncie przepisów u.p.z.p. prymatu pierwszeństwa w odniesieniu do interesu jednostki. Przyjęte w u.p.z.p. rozwiązania prawne oparte są na zasadzie równowagi interesu ogólnopaństwowego, interesu gminy i interesu jednostki. Oznacza to obowiązek rozważnego wyważenia praw indywidualnych (interesów obywateli) i interesu publicznego, a także uwzględnienia aspektów racjonalności działań, proporcjonalności ingerencji w sferę wykonywania prawa własności, chronionego Konstytucją RP. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kolizji tych interesów, w tym interesu gminy z interesem obywateli wynikającym np. z prawa własności nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że strona skarżąca może skutecznie podnosić zarzut nadużycia władztwa planistycznego gminy - co wiąże się z naruszeniem zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji, wyłącznie dlatego, że przyjęte przez gminę rozwiązania są niezgodne z jej interesem. Nie można bowiem rozumieć nadużycia władztwa planistycznego jako uregulowanie w studium zasad przeznaczenia terenu w sposób, który nie odpowiada stronie skarżącej. Władztwo planistyczne zakłada samodzielność gminy oraz możliwość ingerencji w prawa prywatne w określonych prawem granicach. Z tego względu oczywiste jest, że właściciele nieruchomości położonych na obszarze objętym planem nie mogą oczekiwać, że rada gminy nie będzie korzystała z przysługujących jej uprawnień w ramach władztwa z powodu niezgodności ustaleń studium czy planu z ich. W rozpatrywanej sprawie uchwalony plan nie jest sprzeczny z ustaleniami studium. Jednocześnie realizuje pewną koncepcję rozwoju miasta uzasadnioną logicznymi argumentami. W studium jednostka, na terenie której znajduje się działka skarżącego jest wprost określona jako "obszar centralnego ośrodka usługowego". Przy ul. [...] brak ustaleń planu przewidujących stałe zamieszkiwanie. Nie bez znaczenia jest również argumentacja Gminy dotycząca negatywnych oddziaływań ruchu kołowego na ul. [...] i funkcji, jaką ma pełnić zabudowa usługowa.
Tu należy również odnieść się do argumentów dotyczących sąsiadujących z działką skarżącego nieruchomości oraz tego, że na jego działce zostały ustalone warunki zabudowy pod zabudowę mieszkaniową i zostało wydane pozwolenie na budowę. Fakt graniczenia nieruchomości strony skarżącej z nieruchomościami umożliwiającą zabudowę mieszkaniową (nawet istnienia takiej zabudowy) nie jest decydujące w sprawie. Plan miejscowy odnosi się do zagospodarowania nieruchomości przy konkretnej ulicy, w określonej linii zabudowy, przy uwzględnieniu jej charakteru.
Skarżący do skargi dołączył kopie decyzji o warunkach zabudowy i pozwolenia na budowę wydanych dla przedmiotowej nieruchomości domagając się przeprowadzenia z nich dowodu. W ocenie Sądu jest to bezprzedmiotowe. Ustalenie warunków zabudowy następuje na podstawie innych przesłanek, niż uchwalenie planu miejscowego. Kluczowe jest tu tzw. "dobre sąsiedztwo" w obszarze analizowanym. Owo "dobre sąsiedztwo" nie jest zaś przesłanką kształtowania ustaleń planu miejscowego. Zaś fakt wydania w oparciu o ustalone warunki zabudowy pozwolenia na budowę nie ma dla sprawy żadnego znaczenia. Za wyjątkiem tego, że jeśli to pozwolenie na budowę jest ostateczne, skarżący będzie mógł zrealizować planowaną inwestycję niezależnie od ustaleń zaskarżonego planu.
Nie jest wreszcie zasadny zarzut braku rozpatrzenia zgłoszonych przez skarżącego uwag do uchwalonego planu. Załącznik Nr 2 do uchwały Nr [...]
Rady Miasta Katowice z dnia 29 maja 2024 r. zawiera "rozstrzygnięcie Rady Miasta Katowice o sposobie rozpatrzenia nieuwzględnionych uwag złożonych do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego". Tam odniesiono się do uwag skarżącego (§ 1 pkt 1 i 2). Jak już wcześniej wskazano przedstawiono tam spójną i logiczną argumentację przyjętych rozwiązań planistycznych. Rozstrzygnięcie to odnosi się wprost i bezpośrednio do uwag skarżącego.
Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.