II SA/GL 1000/25

II SA/Gl 1000/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-10-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Aneta Majowska /sprawozdawca/
Edyta Kędzierska
Grzegorz Dobrowolski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 472aa ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 3, art. 389 pkt 1, art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 472c pkt 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2025 r. sprawy ze skargi Powiatowego Zarządu Dróg w B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. z dnia 12 czerwca 2025 r. nr C.RUT.477.6.2025.ES w przedmiocie kary pieniężnej za usługi wodne oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia 25 kwietnia 2025 r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. (dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 472aa ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.) wymierzył Powiatowemu Zarządowi Dróg w B. (dalej: Skarżący), za okres I kwartału 2024 roku administracyjną karę pieniężną w wysokości: 2.890 zł za usługę wodną polegającą na odprowadzaniu do wód potoku [...] w B. wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast, bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w dniu 6 września 2024 r. do organu wpłynęło oświadczenie Skarżącego w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za okres I kwartału 2024 r. W oświadczeniu podmiot podał ilość odprowadzanych do wód - wód opadowych lub roztopowych: 770,71 m3, oraz że w tym okresie nie posiadał pozwolenia wodnoprawnego. Informacją Nr [...], [...] z dnia 10 września 2024 r. organ ustalił opłatę zmienną w wysokości 578 zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych.
Następnie w dniu 30 września 2025 r. organ wszczął postępowanie w niniejszej sprawie. W toku postępowania ustalił, że do 17 czerwca 2021 r. Skarżący legitymował się ważnym pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym decyzją znak [...] z dnia 17 czerwca 2011 r. Przed upływem ważności tego pozwolenia podmiot zobligowany był wystąpić z wnioskiem o jego przedłużenie lub o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego, bądź zaprzestać korzystania z przedmiotowej usługi wodnej. W odpowiedzi na wezwanie organu, Skarżący oświadczył, że brak nowego pozwolenia wodnoprawnego jest wynikiem nieuwagi wynikającej z natłoku obowiązków służbowych i braku kadry pracowniczej. Jednak podjął już działania celem pozyskaniu nowego pozwolenia wodnoprawnego, tj. w styczniu 2025 r. podpisał umowę na wykonanie zamówienia "Wykonanie aktualizacji operatów wodnoprawnych wraz z uzyskaniem pozwoleń wodnoprawnych". W dalszej kolejności organ dokonał oceny przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o których mowa w art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) i uznał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. Ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z wód bez wymaganej zgody wodnoprawnej jest znaczący, ocena wodnoprawna stanowi instrument zapewniający analizę i ocenę wpływu planowanej inwestycji lub działania na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, bez której istnieje ryzyko nieosiągnięcia tych celów. Ocenił, że Skarżący nie dołożył należytej staranności w sprawie uzyskania pozwolenia. Mając na względzie okres i rodzaj naruszenia prawa przyjął, że waga tego naruszenia prawa jest istotna. Zauważył też, że podmiot nie zaprzestał naruszania prawa i nie wystąpił do organu z wnioskiem o nowe pozwolenie wodnoprawne. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej organ ustalił na podstawie art. 472aa ust. 3 ustawy prawo wodne, tj. w wysokości 500% opłaty zmiennej.
Skarżący w ustawowym terminie, złożył odwołanie od opisanej wyżej decyzji podnosząc, że na tym obszarze inny podmiot – P. uzyskała pozwolenie wodnoprawne, zatem w ocenie Odwołującego się uzyskanie kolejnego pozwolenia wodnoprawnego prowadziłoby do podwójnej odpłatności. Zdaniem Skarżącego błędne jest również przyjęcie, że odprowadzane wody są wodami płynącymi, podczas gdy wody cieku [...] i cieku [...] są wodami stojącymi. Zarzucił także nieodniesienie się przez organ do pisma Strony z dnia 4 kwietnia 2025 r., a także nieuwzględnienie, że pozwolenie wodnoprawne z dnia 17 czerwca 2011 r, zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie zachodziły przesłanki do jego wydania, bowiem już inny podmiot posiadał pozwolenie na odprowadzanie wód z tej samej zlewni. W odniesieniu do przesłanek z art. 189f k.p.a. podał, że zostały podjęte działania związane z wykonaniem aktualizacji operatów wodnoprawnych, zaś wniosek o wydanie nowego pozwolenia wodnoprawnego został złożony w dniu 28 kwietnia 2025 r. Przywołał także argumentację zawartą w złożonym w toku postępowania piśmie, zaznaczając, że odprowadzane wody mieszczą się w nieckach K., z której są odprowadzane przez kopalnię do wód płynących, zatem uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego przestało być konieczne bowiem Wody Polskie nie wykonują na rzecz Odwołującego się usług wodnych.
Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w G. decyzją nr C.RUT.477.6.2025.ES z dnia 12 czerwca 2025 r., na podstawie art. 14 ust. 4 ustawy Prawo wodne oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 472aa ust. 1 pkt 2 i art. 472c ust. 3 ustawy Prawo wodne, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Po przywołaniu dotychczasowego przebiegu postępowania, organ odwoławczy zauważył, że Skarżący nie kwestionował okoliczności wydana decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego z dnia 17 czerwca 2011 r. W dołączonym natomiast do wniosku o wydanie kolejnego pozwolenia wodnoprawnego z dnia 28 kwietnia 2025 r., operacie wraz z częścią graficzną, zamieszczono potwierdzenie w postaci dokumentacji fotograficznej odprowadzania wód wylotem W1 do cieku potoku [...], co świadczy, iż wody z odwodnienia drogi zbierane są przedmiotowym urządzeniem kanalizacyjnym zakończonym wylotem W1 do wód potoku [...], nie zaś do niecek odwadnianych przez K., jak podnosił Odwołujący się. Także z ww. wniosku wynika, że wody opadowe ze zlewni z części powierzchni ulicy [...] w B. odprowadzane są do cieku potoku [...] poprzez wylot W1. Przedmiotowy wylot zlokalizowany jest w obszarze dorzecza [...], w regionie wodnym [...], na terenie jednolitej części wód powierzchniowych [...]: [...] – [...] oraz jednolitych części wód podziemnych [...] o kodzie: [...]. Wyjaśnił, że potok [...] został też wskazany na Mapie Podziału Hydrologicznego Polski jako ciek wyróżniony, dla którego została określona odrębna zlewnia, potok ten stanowi lewobrzeżny dopływ rzeki [...], co potwierdzają dane Systemu Informacyjnego Gospodarowania Wodami.
Organ odwoławczy podzielił natomiast zarzut nieodniesienia się przez organ pierwszej instancji do pisma z dnia 4 kwietnia 2024 r. Analizując argumentację w nim zawartą, w szczególności stanowisko, że potok [...] jest wodą stojącą, a wody opadowe ze zlewni odprowadzane są do niecek K., wskazał na brak konsekwencji Skarżącego, przez złożenie wniosku wraz z operatem wodnoprawnym, z którego wynika, że przedmiotowy potok [...] jest ciekiem wodnym, a jednocześnie - oczekiwanie od organu przeprowadzenia dowodu przeciwnego. Istotne jest również zdaniem organu odwoławczego, że Odwołujący się uzyskał wcześniej analogiczne pozwolenie wodnoprawne, a charakter potoku zaczął kwestionować dopiero obecnie. Nadto względem decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego z dnia 17 czerwca 20211 r. nie zostało wszczęte odrębne postępowania co do przesłanek jego wydania z rażącym naruszeniem prawa. Jako nieuzasadniony uznał zarzut tożsamego pozwolenia wodnoprawnego posiadanego przez K., wyjaśnił, że Odwołujący się zgodnie z wnioskiem odprowadza wody opadowe z terenu części ulicy [...] wylotem W1 w km 1+120 do potoku [...], natomiast K. wylotem WY-01 w km+616 i wylotem WY-02 w km 0+456. Wody opadowe odprowadzane są odrębnymi wylotami do potoku [...] i nie jest możliwe by były odprowadzane do niecek K.
Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że brak wymaganego pozwolenia jako przesłanka wymierzenia kary administracyjnej nie jest uzależniony od przyczyny, i co do zasady art. 472aa ustawy Prawo wodne ma zastosowanie w każdym przypadku korzystania z wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Odwołujący się natomiast po prawie 4 latach od dnia wygaśnięcia dotychczasowego pozwolenia złożył wniosek o nowe pozwolenie wodnoprawne, tj. w dniu 28 kwietnia 2025 r., natomiast w dniu 28 stycznia 2025 r. zlecił opracowanie operatu wodnoprawnego. Wobec tego w okresie I kwartału 2024 roku tj. od 1 stycznia do 31 marca 2024 roku podmiot korzystał z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślił, że Odwołujący się nie wykazał się należytą starannością wyjaśnienia przesłanek zaistnienia tej sytuacji. Pierwsze starania o uzyskanie nowego pozwolenia podjął dopiero w styczniu 2025 r., podczas gdy dotychczasowe pozwolenie obowiązywało do 17 czerwca 2021 r. W ocenie organu odwoławczego miał świadomość ciążącego obowiązku w zakresie korzystania z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, i tylko od Odwołującego się zależało uzyskanie nowego pozwolenia w terminie. Zauważył, iż skoro pozwolenie wydawane jest na czas określony, zatem we własnym interesie Odwołujący się powinien wystąpić z wyprzedzeniem o wydanie pozwolenia na kolejny okres.
Dokonując oceny okoliczności niedopełnienia ww. obowiązku organ odwoławczy ocenił, że są one wynikiem zawinionego zachowania Odwołującego się. Niewątpliwe działanie bez pozwolenia wodnoprawnego lub z przekroczeniem jego warunków jest naruszeniem prawa o dużej wadze. Szkodliwości korzystania z wód przez 4 lata bez ważnego pozwolenia wodnoprawnego nie można uznać za znikomą. Nadmienił przy tym, że dobrem jest ochrona środowiska jak również efektywne gospodarowanie zasobami wodnymi związane z zapewnieniem dostępności do wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości, w tym celu wydawane są pozwolenia wodnoprawne, które określają sposób korzystania z wód i obejmują szereg różnorodnych działań, które wiążą się z korzystaniem z wód. Dzięki nim podmiot jest więc zobligowany do przestrzenia jego warunków. Dodał, że Odwołujący się jest podmiotem prowadzącym działalność wymagającą pozwolenia wodnoprawnego od kilkunastu co najmniej lat. Odstąpienie od ukarania niweczyłoby zatem cel regulacji ustawowej, którym jest korzystanie z wód zgodnie z wymaganym pozwoleniem wodnoprawnym. Nie zachodzi w sprawie zatem przesłanka znikomej wagi naruszenia. Ocenił, że także z uwagi na zamknięty okres, którego dotyczy naruszenie, nie można mówić o zaprzestaniu naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Decyzja została doręczona w dniu 16 czerwca 2025 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, wnosząc w dniu 14 lipca 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji sformułował zarzut naruszenia art. 189f § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo, że: waga naruszenia prawa jest znikoma a strona zaprzestała naruszania prawa, Skarżący regulował ustalone opłaty z tytułu odprowadzania wód opadowych bez zezwolenia, a zatem organ nie poniósł żadnej szkody, Skarżący wystąpił o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego po ustaleniu wygaśnięcia poprzedniego pozwolenia co należy poczytywać za zaprzestanie naruszenia prawa.
Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego akcentował, że nałożona kara nie jest adekwatna do wagi naruszenia, a naruszenie prawa było znikome. Zaznaczył, że w związku z odprowadzaniem wód opadowych lub roztopowych do potoku [...] w B. bez wymaganego zezwolenia wodnoprawnego organ ustalił opłatę zmienną za okres I kwartału 2024 roku, którą Skarżący uregulował. Skarżący wystąpił z wnioskiem o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, co poprzedzało opracowanie operatu wodnoprawnego, a także przedstawił umowę na wykonanie aktualizacji operatów wodnoprawnych wraz z uzyskaniem pozwoleń wodnoprawnych. Nie zgodził się z uznaniem, że w sprawie doszło do braku dochowania należytej staranności, która uzasadniałaby nałożenie administracyjnej kary pieniężnej. Zdaniem strony skarżącej, w sprawie spełnione zostały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Ponadto, brak aktualnego pozwolenia wodnoprawnego nie wpłynął na wykonywanie usługi i jej odpłatność, a zaniechanie obowiązku wystąpienia z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie wiązało się z powstaniem szkody po stronie organu. Zdaniem strony skarżącej, Skarżący wykazał z czego wynikało zaniechanie wystąpienia w terminie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego. Nie podzielił też stanowiska organu, że ciężar gatunkowy naruszenia prawa jest znaczący.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia podnosząc aktualność stanowiska zawartego w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 z późn zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.
Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszania decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organów pierwszej i drugiej instancji odpowiadają prawu.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny Sądu uczyniona została decyzja w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w związku z korzystaniem z wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
Podstawę materialnoprawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Zgodnie z jej art. 472aa ust. 1 pkt 2, administracyjnej karze pieniężnej podlega, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiedniego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej. Stosownie do art. 472aa ust. 2 administracyjna kara pieniężna wymierzana jest w drodze decyzji.
Przepis art. 389 ustawy Prawo wodne wskazuje przypadki, w których wymagane jest pozwolenie wodnoprawne, w szczególności są to usługi wodne (art. 389 pkt 1). Z kolei art. 268 tej ustawy określa te usługi wodne, za które pobiera się opłaty. Należy do nich m.in. odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a). Nie ulega zatem wątpliwości, że odprowadzanie do wód - wód opadowych i roztopowych stanowi usługę wodną, na którą wymagane jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że w okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja, a mianowicie I kwartału 2024 roku Skarżący odprowadzał wody opadowe lub roztopowe do wód potoku [...] w B. w ilości 770,71 m3. W powyższym zakresie Skarżący przedłożył oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast (akta administracyjne sprawy). Oświadczenie wpłynęło do organu 6 września 2024 r. i zawierało informację, że odprowadzanie do wód przebiegało bez pozwolenia wodnoprawnego.
Korzystanie z usługi wodnej następowało zatem bez pozwolenia wodnoprawnego. Takie pozwolenie Skarżący posiadał w przeszłości, lecz termin tego pozwolenia został określony do dnia 17 czerwca 2021 r. (pkt III decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia 17 czerwca 2011 r. nr [...]).
Na etapie złożonej skargi wymóg uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na opisaną wyżej usługę wodną, nie był już przez Skarżącego kwestionowany.
Podobnie prawidłowość ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej nie budziła wątpliwości. Stosownie bowiem do art. 472aa ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo wodne, w przypadku odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód - podstawę ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej stanowi 500% opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód. Zgodnie z Informacją Nr [...], [...] z dnia 10 września 2024 r. organ w oparciu o przedłożone przez Skarżącego oświadczenie, ustalił opłatę zmienną w wysokości 578 zł za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych. Z akt nie wynika aby wydana Informacja została zakwestionowana w trybie reklamacji.
Wobec powyższego, 500% opłaty zmiennej za ww. okres korzystania z wód bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, wynosi 2.890 zł. Przedmiotem odwołania a następnie skargi nie były ustalenia w zakresie wyżej wskazanych danych przyjętych przez organy do obliczenia administracyjnej kary pieniężnej.
Przechodząc dalej, zgodnie z art. 472c pkt 3 ustawy Prawo wodne, w zakresie nieuregulowanym w ustawie Prawo wodne do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa m.in. w art. 472aa ust. 1, stosuje się przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast jak stanowi art. 189a § 2 tego Kodeksu, w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej (pkt 1), odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2), terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej (pkt 3), terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej (pkt 4), odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej (pkt 5), udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej (pkt 6) - przepisów działu IVa w tym zakresie nie stosuje się. Uwzględniając, że w zakresie przesłanek nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i ustalenia jej wysokości, mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo wodne, które w odniesieniu do odprowadzania do wód - wód opadowych ściśle wskazują zarówno przyczyny nałożenia kary jak i jej sztywną wysokość (art. 472aa ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo wodne), brak jest zatem podstaw do stosowania art. 189d k.p.a.
Ustawa Prawo wodne nie reguluje natomiast zasad odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej. Zastosowanie znajduje zatem art. 189f k.p.a. Stosownie do treści § 1 tego przepisu organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa (pkt 1) lub za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (pkt 2). Przesłanka określona w pkt 2 przywołanego przepisu nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, do jej zastosowania konieczne jest bowiem spełnienie przesłanki tożsamości (identyczności) zachowania będącego przedmiotem odrębnych postępowań.
W sprawie do rozważenia pozostawała jedynie podstawa odstąpienia od nałożenia kary wynikająca z art. 189f § 1 pkt 1, tj. znikomość naruszenia prawa i zaprzestanie naruszeń. Zarzuty skargi sprowadzają się także w istocie do tego, że zdaniem strony skarżącej organ winien zastosować w sprawie art. 189f § 1 k.p.a., czego nie uczynił i nie odstąpił na tej podstawie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
W rozpoznawanej sprawie, organy administracji dokonały analizy możliwości zastosowania odstąpienia od wymierzenia kary, przedstawionej w części historycznej niniejszego uzasadnienia. Wyniki tych rozważań doprowadziły organy do stwierdzenia, że brak było podstaw na gruncie rozpoznawanej sprawy do zastosowania tej instytucji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że stanowisko to zasługuje na aprobatę.
Organ pierwszej instancji wskazał, że ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z wód bez wymaganej zgody wodnoprawnej jest znaczący, pozwolenie wodnoprawne stanowi instrument zarządzania zasobami wodnymi, w których ustala się warunki korzystania z wód albo warunki wykonywania czynności, robót lub urządzeń wodnych w celu ochrony zasobów wodnych, natomiast ocena wodnoprawna stanowi instrument zapewniający analizę i ocenę wpływu planowanej inwestycji lub działania na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, bez której istnieje ryzyko nieosiągnięcia tych celów (str. 4 uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji). Mając na względzie okres i rodzaj naruszenia prawa organ ocenił, że waga tego naruszenia jest istotna. Stanowisko to podzielił organ odwoławczy, który szerzej odniósł się do możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., dokonując również rozważenia argumentacji zawartej przez Skarżącego w piśmie z dnia 4 kwietnia 2025 r. Zaznaczył, że niedopełnienie obowiązku było wynikiem zawinionego zaniechania Skarżącego, a działanie bez pozwolenia wodnoprawnego jest naruszeniem prawa o znacznej wadze. Organ odwoławczy przypomniał, że wydanie pozwoleń wodnoprawnych ma na celu ochronę i poprawę stanu ekologicznego i chemicznego wód powierzchniowych, jak również zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania zanieczyszczeń do wód podziemnych, w pozwoleniu ustalony jest cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, pozwolenie wodnoprawne jest zatem takim rodzajem decyzji administracyjnej, która ma chronić środowisko naturalne i zdrowie ludzi poprzez nakładanie wymogów ograniczających ewentualny negatywny wpływ związany z daną usługą wodną. Zwrócił również uwagę, że sam ustawodawca dostrzegł negatywne aspekty naruszenia tego obowiązku przewidując w art. 476 ustawy Prawo wodne zagrożenie karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny, w przypadku korzystania z wód lub wykonywania urządzeń wodnych z przekroczeniem warunków określonych w pozwoleniu wodnoprawnym (str. 14 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Powyższa ocena pozostaje niezależna od powstania po stronie organu szkody, na którą to okoliczność wskazuje strona skarżąca w skardze.
Prawidłowe jest zatem stanowisko organów akcentujące, że znikoma waga naruszenia powinna być wykładana w odniesieniu do rodzaju dobra, które dana norma prawa chroni. Dobrem w niniejszej sprawie jest ochrona środowiska jak również efektywne gospodarowanie zasobami wodnymi związane z zapewnieniem dostępności do wód o odpowiednich parametrach jakościowych i we właściwej ilości. Nie sposób zatem odmówić akceptacji, dla przyjęcia przez organ odwoławczy, że niedopełnienie obowiązku uzyskania nowego pozwolenia wodnoprawnego przed wygaśnięciem pozwolenia dotychczasowego, przez podmiot prowadzący od kilkunastu lat działalność wymagającą tego rodzaju pozwolenia, stanowi o znaczącym ciężarze gatunkowym naruszenia prawa, zaś wskazane przez stronę skarżącą, w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 27 lutego 2025 r., przyczyny tego naruszenia, nie mają charakteru przesłanek niezależnych od strony zobowiązanej do uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (str. 15 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Jak wyjaśnił Skarżący brak uzyskania pozwolenia był spowodowany "nieuwagą wynikającą z natłoku obowiązków służbowych i braku kadry pracowniczej", "duża ilość spraw związanych z szeroko rozumianym bieżącym utrzymaniem dróg spowodował, iż w odpowiednim terminie nie zostało wychwycone, że obowiązujące pozwolenie wodnoprawne utraciło ważność i nie złożono odpowiedniego wniosku o prolongatę uzyskanego wcześniej pozwolenia" (pismo strony skarżącej z dnia 11 marca 2025 r.).
Naruszenie podlegające administracyjnej karze pieniężnej w niniejszej sprawie godzi w system mający na celu ochronę środowiska naturalnego i zasobów wodnych. Powyższe okoliczności notują doniosłą wagę społeczną obowiązków związanych z ochroną środowiska jako dobra wspólnego, którym to obowiązkom strona skarżąca nie uczyniła zadość od czerwca 2021, tj. upływu okresu, na który wydano poprzednie pozwolenie wodnoprawne. Należy pamiętać, że działanie polegające na korzystaniu z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego stanowi naruszenie podstawowych obowiązków prawnych związanych z gospodarką wodną, do których należy uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego poprzedzonego przedstawieniem operatu wodnoprawnego. Poza sporem pozostaje, że tym obowiązkom strona skarżąca uchybiła, co dotyczyło nie tylko I kwartału 2024 roku, objętego niniejszym postępowaniem. Zgodzić się należy z orzekającymi w sprawie organami, że w badanym przypadku, korzystanie ze środowiska bez pozwolenia wodnoprawnego nie ma charakteru incydentalnego, lecz długotrwały. Nie powinno bowiem ujść uwadze, że dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za I kwartał 2024 roku Skarżący podjął działania zmierzające do uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie zasad korzystania z usługi wodnej, wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego Skarżący złożył dopiero 28 kwietnia 2025 r., natomiast czynności związane z uzyskaniem wymaganych dokumentów do złożenia tego wniosku, m.in. operatu wodnoprawnego podjął w styczniu 2025 r. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zebranym przez organy materiale dowodowym. Wobec wymogu spełnienia łącznie przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. dla zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary, niespełnienie przesłanki znikomej wagi naruszenia, uzasadnia odstąpienie od rozważenia przesłanki drugiej, tj. zaprzestania naruszenia prawa. Sąd dostrzega jednak, że organy odniosły się w uzasadnieniach zapadłych decyzji także do tej przesłanki. Na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego nie został jednak nawet złożony wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Organ odwoławczy przyjął natomiast, dostrzegając odmienne stanowiska w literaturze, że z uwagi na zamknięty okres, którego dotyczy naruszenie, nie można mówić w rozpoznawanej sprawie o zaprzestaniu naruszenia prawa.
Odnotować również trzeba, że instytucja przewidziana w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. musi być stosowana ze szczególną rozwagą. Jeśli bowiem ustawodawca nałożył określony obowiązek, to podmiot jest zobowiązany ten obowiązek wykonać. Kara administracyjna jest naturalną reakcją na jego niewypełnienie. Uzasadnione było w ocenie Sądu stwierdzenie przez organy orzekające w sprawie, że naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego, zatem nie zostały spełnione przesłanki odstąpienia od nałożenia na Skarżącego administracyjnej kary pieniężnej i poprzestanie na pouczeniu. Takie stanowisko zostało przez organy szczegółowo uzasadnione w zapadłych decyzjach.
Z przyczyn wskazanych szczegółowo w treści uzasadnienia, Sąd nie dopatrzył się podniesionego w skardze naruszenia art. 189f k.p.a. Zaskarżone rozstrzygnięcie pozostaje także zgodne z przepisami materialnoprawnymi, w tym art. 472aa ust. 1 pkt 2, ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo wodne.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.