II SA/Gd 994/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-05-15
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanaogród zimowyoranżeriazgłoszenie budowypozwolenie na budowęwstrzymanie robótlegalizacja budowynadzór budowlanyWSA

WSA w Gdańsku uchylił postanowienia PINB i PWINB wstrzymujące roboty budowlane, uznając, że organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do prawidłowej kwalifikacji obiektu jako ogrodu zimowego.

Sprawa dotyczyła skargi M. J. na postanowienie PWINB wstrzymujące roboty budowlane polegające na budowie ogrodu zimowego. Organy uznały, że budowa wymagała zgłoszenia, a jego brak skutkował wstrzymaniem robót. Sąd uchylił postanowienia obu instancji, stwierdzając, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na prawidłową kwalifikację obiektu jako ogrodu zimowego, a organy nie wykazały, czy obiekt służy hodowli roślin, czy ma charakter wypoczynkowy, ani nie ustaliły stanu faktycznego w sposób wyczerpujący.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) i Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) wstrzymujące roboty budowlane polegające na budowie ogrodu zimowego. Skarżąca M. J. kwestionowała kwalifikację obiektu jako ogrodu zimowego, twierdząc, że jest to jedynie zabudowa lub remont tarasu. Organy administracji uznały, że budowa ogrodu zimowego o powierzchni 19,36 m2 wymagała zgłoszenia, a jego brak skutkował wstrzymaniem robót na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Sąd stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym protokół oględzin i zdjęcia, nie pozwalał na jednoznaczną kwalifikację obiektu. Brak było ustaleń co do ogrzewania, funkcji obiektu (wypoczynkowa zamiast hodowli roślin), sposobu posadowienia na istniejącym tarasie oraz funkcji ruchomych ścian z roletami. Sąd podkreślił, że organy miały obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, czego nie uczyniły, co uniemożliwiło prawidłową ocenę stanu faktycznego i prawnego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazań sądu, w tym szczegółowego scharakteryzowania obiektu i jego funkcji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy administracji nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do prawidłowej kwalifikacji obiektu jako ogrodu zimowego. Brak było ustaleń co do ogrzewania, funkcji obiektu (wypoczynkowa zamiast hodowli roślin), sposobu posadowienia na istniejącym tarasie oraz funkcji ruchomych ścian z roletami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczną kwalifikację obiektu. Organy nie wykazały, czy obiekt służy hodowli roślin, czy ma charakter wypoczynkowy, ani nie ustaliły stanu faktycznego w sposób wyczerpujący, co jest niezbędne do zastosowania art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.b. art. 48 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.

Pomocnicze

p.b. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa roboty budowlane, które nie wymagają pozwolenia na budowę lub wymagają jedynie zgłoszenia. Wskazano na pkt 15 lit. b, dotyczący przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, które wymagają zgłoszenia.

p.b. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego.

p.b. art. 3 § 6

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowy.

p.b. art. 3 § 7

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja robót budowlanych.

P.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w określonych przypadkach, w tym gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy orzekania o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy orzekania o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy orzekania o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 210 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy orzekania o kosztach postępowania.

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu administracji publicznej do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

K.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie faktów, dowodów oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom.

K.p.a. art. 136 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres kompetencji organu odwoławczego w zakresie postępowania wyjaśniającego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie zebrały wystarczającego materiału dowodowego do prawidłowej kwalifikacji obiektu jako ogrodu zimowego. Protokół oględzin był lakoniczny i nie pozwalał na określenie zakresu, charakteru i funkcji wykonanych prac. Brak ustaleń co do ogrzewania, funkcji obiektu (wypoczynkowa zamiast hodowli roślin), sposobu posadowienia na istniejącym tarasie oraz funkcji ruchomych ścian z roletami.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów o konieczności zgłoszenia budowy ogrodu zimowego, oparta na niepełnych ustaleniach faktycznych.

Godne uwagi sformułowania

Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny zasadności zakwalifikowania przez organ administracji wykonanych przez skarżącą robót budowlanych, jako budowy ogrodu zimowego... Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane... organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy... Podstawowym obowiązkiem organu architektoniczno-budowlanego przed wydaniem postanowienia w trybie art. 48 p.b. jest ustalenie czy objęty przedmiotem postępowania obiekt budowlany wymagał uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia zamiaru prowadzenia robot budowalnych... Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy... W ocenie Sądu lakonicznie sporządzony protokół oględzin nie pozwala na określenie zakresu i charakteru wykonanych prac. Kwalifikacja prawna powstałego obiektu budowlanego powinna być poprzedzona ustaleniem zakresu wykonanych prac oraz ich technologii...

Skład orzekający

Katarzyna Krzysztofowicz

przewodniczący

Dariusz Kurkiewicz

sędzia

Jakub Chojnacki

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące postępowania dowodowego w sprawach samowoli budowlanej, w szczególności w kontekście kwalifikacji obiektów takich jak ogrody zimowe czy zabudowy tarasów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji przepisów Prawa budowlanego w odniesieniu do obiektów o niejednoznacznej funkcji i konstrukcji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu faktycznego i prawidłowa kwalifikacja obiektu budowlanego przez organy administracji. Pokazuje też, że nawet pozornie proste konstrukcje mogą rodzić spory prawne.

Czy zabudowa tarasu to już ogród zimowy? Sąd wyjaśnia, jak organy muszą badać fakty.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 994/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-05-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 48 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 5 września 2023 r., nr WOP.7722.144.2023.MH w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bytowie z dnia 17 lipca 2023 r., nr PINB/IE/70035/35/2022; 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz skarżącej M. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pani M. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (PWINB) z 5 września 2023 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Bytowie (PINB) po wszczęciu postępowania administracyjnego ustalił, że działka nr [...], obręb [...], stanowi współwłasność M. H., R. J., M. J., J.J. oraz H. O. i E. O. Wykonano na niej roboty budowlane polegające na budowie ogrodu zimowego o wymiarach 5,66 m x 3,42 m, tj. 19,36m2, o konstrukcji stalowej, ściany z elementami drewnianymi (rolety drewniane) i szklanymi, dach z elementów szklanych.
M. J. oświadczyła, że jest inwestorem przedmiotowych robót budowlanych, które według niej można określić jako remont tarasu i jego zabudowę, a roboty budowlane zostały rozpoczęte w 2021 r. i zakończone w 2022 r. Skarżąca oświadczyła też, że nie posiada pozwolenia na ich wykonanie wydanego przez organ administracji architektoniczno-budowlanej.
PINB postanowieniem z 17 lipca 2023 r. wstrzymał roboty budowlane polegające na budowie ogrodu zimowego zlokalizowanego w B. przy ul. [...], na działce nr [...], obręb [...] i poinformował M. J. o możliwości złożenia wniosku o legalizację budowy oraz konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego - ogrodu zimowego, wyliczonej zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
W ocenie organu budowa obiektu wymagała uzyskania decyzji pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 1 z zastrzeżeniem art. 29-31 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawa budowlanego. Takiej decyzji M. J. nie posiada. W związku z tym, zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, konieczne jest wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy obiektu budowlanego - ogrodu zimowego. Skarżąca została tez poinformowana, że w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada w drodze postanowienia obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych.
PWINB rozpoznając zażalenie H. O. i E.O., postanowieniem z 5 września 2023 r.:
Uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w zakresie terminu, w którym możliwe jest złożenie wniosku o legalizację i wyznaczył nowy termin na jego złożenie, tj. 30 dni od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne, tj. od 5 września 2023 r.,
Uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w zakresie wskazania w pkt 2 "zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane" i w tym zakresie wskazał "zgodnie z art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy Prawo budowlane".
Utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w pozostałym zakresie w mocy.
Organ wyjaśnił, że w myśl art. 29 ust. 1 pkt 15 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, zgłoszenia wymaga budowa przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2. W przepisach Prawa budowlanego nie ma definicji "oranżerii" i "ogrodu zimowego", konieczne jest zatem odwołanie się w tym zakresie do orzecznictwa sądów administracyjnych, zgodnie z którym oranżerią może być również pomieszczenie wykonane na tarasie budynku. Do takiego samego wniosku prowadzi też zdaniem organu odwołanie się do wykładni celowościowej i funkcjonalnej obowiązujących przepisów Prawa budowlanego. Celem ustawodawcy było uproszczenie procedur, co wynika z uzasadnienia projektów zmian do ustawy i chronologia działań ustawodawcy. Chodziło o dostosowanie przepisów prawa budowlanego do aktualnych realiów i wiązało się z zauważalnym na przestrzeni ostatnich lat wzrostem popularności obiektów budowlanych nazywanych powszechnie ogrodami zimowymi, jaki nastąpił w wyniku pojawienia się lekkich i łatwych w montażu przeszklonych konstrukcji oraz nowoczesnych pokryć dachowych. Przy zastosowaniu nowych technologii oranżerie (ogrody zimowe) sytuowane są bezpośrednio na gruncie, na własnych fundamentach, ale mogą też stanowić zabudowę wszelkiego rodzaju tarasów. W świetle powołanego przepisu nie ma znaczenia, czy planowana oranżeria jest posadowiona bezpośrednio na gruncie działki, na której posadowiony jest budynek mieszkalny, czy na tarasie stanowiącym element istniejącego budynku. Z przedstawionych wyżej względów oranżeria (ogród zimowy) jako obiekt budowlany podlegający instytucji zgłoszenia z mocy art. 29 ust. 1 pkt 2 pr. bud., nie musi być usytuowany bezpośrednio na gruncie, zatem możliwe jest jego sytuowanie również na tarasach budynków mieszkalnych. Pogląd ten jest aktualny także w świetle obowiązujących przepisów Prawa budowlanego, w tym art. 29 ust. 1 pkt 15 lit. b. Biorąc pod uwagę powyższy pogląd oraz to, że skarżąca nie złożyła stosownego zgłoszenia przedmiotowego obiektu budowlanego - ogrodu zimowego do organu administracji architektoniczno-budowlanej, PINB zasadnie wydał postanowienie o wstrzymaniu budowy tego obiektu. Prawidłowo poinformował też, że zgodnie z art. 48a Prawa budowlanego inwestor może złożyć wniosek o legalizację obiektu budowlanego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji. Jedynie omyłkowo wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że budowa przedmiotowego ogrodu zimowego wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz w sentencji i w dalszej części postanowienia nieprawidłowo wskazał podstawę prawną ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej - art. 49d ust. 1 pkt 1 pr. bud. zamiast art. 49d ust. 1 pkt 2 lit. a) pr. bud. w przypadku złożenia wniosku o legalizację. Pozostaje to jednak zdaniem organu odwoławczego bez wpływu na ocenę zasadności postanowienia.
Odnosząc się do argumentacji i zarzutów zażalenia organ odwoławczy wyjaśnił, że procedura legalizacji w trybie przepisów art. 48 i następne pr. bud. jest obligatoryjna w przypadku ustalenia, że obiekt budowlany lub jego część jest w budowie albo został wybudowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia. Ocena faktu posiadania bądź nieposiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowalne i obowiązek przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należą do kolejnych etapów postępowania legalizacyjnego, które mają miejsce dopiero po złożeniu przez inwestora wniosku o legalizację.
M. J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie PWINB z 5 września 2023 r. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia PINB z 17 lipca 2023 r. oraz o wstrzymanie wykonalności postanowienia organu II instancji w przedmiocie terminu na złożenie wniosku o legalizację wskazała, że przedmiotowy obiekt nie jest samodzielną konstrukcją, ponieważ jest to przeszklony dach z konstrukcją stalową wsparty na ścianie budynku, po przeciwnej stronie opiera się na 3 stalowych słupach. Dwie ściany boczne zostały zabudowane ruchomymi deseczkami, natomiast ściana zewnętrzna od strony ogrodu składa się ze szklanych drzwi przesuwnych. Zdaniem skarżącej nie jest to też ogród zimowy, ponieważ nie jest to pomieszczenie o trwale zabudowanych ścianach, nie jest izolowane ani ogrzewane, są to ściany ruchome i nieszczelne. Zadaniem tego obiektu było osłonięcie tarasu przed deszczem, wiatrem i słońcem oraz wydłużenie okresu korzystania z tarasu od wczesnej wiosny do późnej jesieni. Skarżąca oświadczyła także, że nie starała się o pozwolenie na budowę i nie zgłosiła też zamiaru wykonania inwestycji w Starostwie, ponieważ traktowała ją jako remont tarasu, a nie przebudowę budynku mieszkalnego czy budowę samodzielnego obiektu.
W ocenie skarżącej taras i ogródek, na który wyjście jest możliwe tylko z jej mieszkania, nie wchodzi w skład nieruchomości wspólnej, a wzniesiona konstrukcja jest obiektem małej architektury.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Uczestnicy postępowania w piśmie z 29 stycznia 2024 r. wskazali na spór sąsiedzki w związku z działką [...], podnosząc że sporny obiekt budowlany powstał bez zgody współwłaścicieli nieruchomości.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do oceny zasadności zakwalifikowania przez organ administracji wykonanych przez skarżącą robót budowlanych, jako budowy ogrodu zimowego, co doprowadziło do uznania przez PWINB, że koniecznym było dokonanie zgłoszenia zamiaru ich wykonania, czego nie uczyniono, co doprowadziło w konsekwencji do wydania postanowienia wstrzymującego ich prowadzenie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że wedle oświadczenia skarżącej sporne roboty rozpoczęto w roku 2021, a zakończono w roku 2022, co nie było kwestionowane przez organy obu instancji. W sprawie zastosowanie mają zatem unormowania prawa budowlanego obowiązujące w dacie do wykonania spornych robót (w zakresie ich kwalifikacji jako samowoli budowlanej).
Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm. – dalej jako "p.b"), organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3 p.b.).
Z powyższego wynika, że zastosowanie art. 48 ust. 1 p.b. wymaga ustalenia, że doszło do wybudowania (lub prowadzona jest budowa) obiektu budowlanego lub jego części bez uzyskania pozwolenia na budowę albo bez dokonania zgłoszenia zamiaru prowadzenia robót albo ich wykonania pomimo wniesionego przez organ administracji sprzeciwu (tzw. samowola budowlana). Przez obiekt budowlany należy, zgodnie z art. 3 pkt 1 p.b., rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych, natomiast jako budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 p.b.). Przez roboty budowlane należy zaś rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 p.b.). Roboty budowlane (budowa), co do zasady wymagają pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 p.b.). W art. 29 p.b., ustawodawca określił, które roboty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę oraz te które wymagają jedynie zgłoszenia zamiaru ich wykonywania.
Zatem podstawowym obowiązkiem organu architektoniczno-budowlanego przed wydaniem postanowienia w trybie art. 48 p.b. jest ustalenie czy objęty przedmiotem postępowania obiekt budowlany wymagał uzyskania pozwolenia na budową albo zgłoszenia zamiaru prowadzenia robot budowalnych (ewentualnie został wykonany bez takiego zgłoszenia). Zauważyć przy tym należy, że organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany z urzędu ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności, przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy oraz dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 892/16; wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Należy zauważyć, że organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy, przy czym aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 663/12, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 711/11; CBOSA). Decydują się na dowód z oględzin PINB powinien w protokole z tej czynności odnotować wszystkie zaobserwowane i istotnie dla rozstrzygnięcia okoliczności. W przypadku kwalifikacji obiektu budowlanego pod kątem samowoli budowlanej, treść protokołu wraz z wykonanymi zdjęciami powinny umożliwiać dokonanie kontroli przez strony lub organ odwoławczy prawidłowości dokonania ustaleń prowadzących do takiego a nie innego zakwalifikowania robót budowlanych z punktu widzenia p.b.
Ponadto, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Podzielić należy pogląd, że zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie (por. Wyrok NSA z 15 września 2021 r., sygn. akt I GSK 431/21, CBOSA).
W przedmiotowym postępowaniu organy administracji zakwalifikowały wykonany obiekt budowlany jako ogród zimowy o wymiarach 19,36 m2. Ustaleń tych dokonano na podstawie oględzin przeprowadzonych 16 maja 2023 r. W protokole oględzin odnotowano, że w B. przy ul. [...], na działce nr [...] wykonano roboty budowlane polegające na budowie ogrodu zimowego o wymiarach 5,66 m x 3,42 m o konstrukcji stalowej, ściany z elementami drewnianymi (rolety drewniane) i szklanymi, dach z elementów szklanych. Do protokołu oględzin załączono 5 zdjęć wykonanych robót. Organ pierwszej instancji w wydanym postanowieniu nie wyjaśnił, na jakiej podstawie zakwalifikował sporne roboty jako budowę ogrodu zimowego. Z kolei PWINB słusznie zauważył, że p.b. nie zawiera definicji ogrodu zimowego, którego wykonanie – stosowanie do art. 29 ust. 1 pkt 15 lit. b p.b. wymaga zgłoszenia. Organ drugiej instancji podzielił jednakże wyrażany w orzecznictwie pogląd, że oranżeria to ogrzewany budynek z dużymi oknami lub o szkolnym dachu i ścianach, w którym przechowuje się albo hoduje rośliny ozdobne, zwłaszcza ozdobne, natomiast ogród zimowy oznacza rodzaj oranżerii, oszklone pomieszczenie, w którym hoduje się rośliny rosnące w cieplejszym klimacie. PWINB, jednakże nie uzasadnił w wydanym postanowieniu, dlaczego wykonane roboty budowlane zakwalifikował właśnie jako ogród zimowy.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela wskazany powyżej pogląd dotyczący definiowania pojęcia ogrodu zimowego na potrzeby p.b. Niemniej w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na dokonanie prawidłowej kwalifikacji charakteru wykonanych robót. Po pierwsze zauważyć, należy że ani z treści protokołu oględzin, ani z załączonych do niego zdjęć nie wynika, aby powstałe pomieszczenie miało służyć hodowli roślin. Organy administracji nie stwierdziły choćby istnienia ogrzewania będącego cechą ogrodu zimowego w świetle definicji, na którą powołał się PWINB. Przeciwnie, załączone zdjęcia wskazują na znajdujące się w powstałym pomieszczeniu stół z krzesłami oraz narożnej kanapy, co sugeruje charakter wypoczynkowy pomieszczenia. Jest to tym bardziej istotne, że skarżąca konsekwentnie zaprzeczała wybudowaniu ogrodu zimowego, wskazując na zabudowę lub remont tarasu. W tym zakresie, w sprawie brak jest jakichkolwiek ustaleń organów administracji. Z akt sprawy nie wynika, czy widoczna na zdjęciach podmurówka pod konstrukcją aluminiową została wykonana na potrzeby montażu tej konstrukcji, czy też jak twierdzi skarżąca, stanowi uprzednio istniejący taras. W tym drugim przypadku należałoby skontrolować jego legalność z punktu widzenia p.b. Wątpliwości budzi także funkcja "ścian z roletami drewnianym", a mianowicie brak jest ustaleń czy nie stanowią one elementu ogrodzenia pomiędzy działkami sąsiednimi. Innymi słowy kwalifikacja prawna powstałego obiektu budowlanego powinna być poprzedzona ustaleniem zakresu wykonanych prac oraz ich technologii, (w tym sposobu połączenia z budynkiem - jeśli takie występuje) oraz funkcji jakiej obiektywnie powstały obiekt ma służyć. W ocenie Sądu lakonicznie sporządzony protokół oględzin nie pozwala na określenie zakresu i charakteru wykonanych prac. Aby móc określić ich zakres i charakter należy przede wszystkim ustalić stan legalnej zabudowy spornej działki w dacie poprzedzającej ich wykonanie, a następnie opisać zakres, sposób i cel przeprowadzonych robót. Dopiero tak ustalony stan faktyczny pozwoli ocenić zasadność i konieczność zastosowania art. 48 ust. 1 p.b.
Niewątpliwie zaskarżona do Sądu decyzja nie zawiera także wyjaśnienia, dlaczego organ nie podzielił stanowiska skarżącej o tym, że zabudowała lub wyremontowała ona jedynie istniejący taras. W świetle przytoczonego powyżej art. 107 § 3 K.p.a. wyjaśnienie stanowiska organu w tej kwestii powinno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Jego brak eliminuje możliwość podjęcia przez skarżącą jakiejkolwiek polemiki mającej na celu ochronę swoich praw w ramach prowadzonego przez organy postępowania. W realiach przedmiotowej sprawy, kwestia ta powinna być wyjaśniona po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania dowodowego skutkującego ustaleniem rzeczywistego stanu faktycznego.
Odnosząc się natomiast do wskazywanej przez uczestników postępowania okoliczności konfliktu sąsiedzkiego oraz prowadzenia robót budowlanych bez zgody wszystkich współwłaścicieli, wyjaśnić należy, że okoliczność te nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie i nie podlega ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu. Stanowisko PWINB w tej części uznać należy za prawidłowe. Przesłanką zastosowania art. 48 ust. 1 p.b. jest bowiem wyłączenie stwierdzenie istnienia samowoli budowlanej opisanej powyżej. Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, zgodnie z art. 52 ust. 1 p.b., kieruje się co do zasady do inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Samo wstrzymanie robót budowlanych nie powoduje automatycznego wszczęcia procedury legalizacyjnej. Do tego potrzebny jest wniosek inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego. Dopiero taki wniosek wszczyna procedurę legalizacyjną w której inwestor m. in. musi wykazać się, dokumentami wskazanymi w art. 48b p.b. – w tym prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednakże postępowanie takie, jeśli zostanie przeprowadzone może podlegać kontroli Sądu administracyjnego dopiero na skutek stosownej skargi do niego wniesionej.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) o rzekł jak w sentencji. Sąd uznał, że zasadnym było uchylenie decyzji organów obu instancji celem zachowania prawa stron do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. Zakres wymaganych do przeprowadzenia ustaleń stanu faktycznego wykracza w przedmiotowym postępowaniu poza kompetencje PWINB przewidziane w art. 136 § 1 K.p.a. Organy obu instancji prowadząc ponownie postępowanie w sprawie, związane są prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi powyżej przez Sąd. Ponownie rozpoznając sprawę należy w toku postępowania wyjaśniającego szczegółowo scharakteryzować obiekt objęty działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określić jego parametry oraz szczegóły konstrukcyjne mające wpływ na kwalifikację jako określonego rodzaju obiektu budowlanego, a następnie tak zidentyfikowany obiekt budowlany zweryfikować należy pod kątem konieczności zastosowania art. 48 ust. 1 p.b.
O koszach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1, 209 oraz 210 § 2 P.p.s.a.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI