II SA/Gd 978/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2023-11-22
NSAAdministracyjneWysokawsa
planowanie przestrzennewarunki zabudowybiogazownia rolniczainteresy osób trzecichprawo budowlaneKodeks postępowania administracyjnegodecyzja kasatoryjnaSKOWSA

WSA w Gdańsku oddalił sprzeciw od decyzji SKO uchylającej decyzję wójta o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla biogazowni, uznając, że organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję wójta z powodu braku analizy zgodności z przepisami odrębnymi i braku zapewnień gestorów sieci.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło decyzję wójta odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla biogazowni rolniczej. Sąd oddalił sprzeciw, uznając, że SKO zasadnie uchyliło decyzję wójta, ponieważ organ pierwszej instancji błędnie oparł odmowę na przepisach Prawa budowlanego, zamiast na przepisach odrębnych, a także brakowało zapewnień gestorów sieci o możliwości uzbrojenia terenu.

Sprawa dotyczyła sprzeciwu wniesionego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która uchyliła decyzję Wójta Gminy Stegna o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla części działki przeznaczonej pod budowę biogazowni rolniczej. Wójt odmówił ustalenia warunków, powołując się na naruszenie interesów osób trzecich (art. 61 ust. 1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego). SKO uchyliło tę decyzję, wskazując, że organ pierwszej instancji przedwcześnie zastosował przepisy Prawa budowlanego, które nie mają zastosowania na etapie ustalania warunków zabudowy, oraz że brakowało analizy zgodności z innymi przepisami odrębnymi i zapewnień gestorów sieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił sprzeciw, podzielając stanowisko SKO. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy zasadnie uznał, iż organ pierwszej instancji nie powinien był stosować przepisów Prawa budowlanego na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy, a także że brak było wystarczających ustaleń dotyczących uzbrojenia terenu. Sąd zaznaczył, że choć istnieje związek między planowaniem przestrzennym a Prawem budowlanym, organy orzekające na poszczególnych etapach mają odrębne kompetencje.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy zasadnie uznał, że organ pierwszej instancji nie powinien był stosować przepisów Prawa budowlanego na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy, gdyż regulacja ta odnosi się do etapu projektowania i budowania obiektu, a nie do ustalania warunków zabudowy.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko SKO, że przepisy Prawa budowlanego, w tym art. 5 ust. 1 pkt 9, nie są adresowane do organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy i nie powinny być podstawą do odmowy wydania takiej decyzji. Kompetencje organów na poszczególnych etapach procesu inwestycyjnego są rozdzielone.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunek zgodności decyzji o warunkach zabudowy z przepisami odrębnymi, który nie obejmuje przepisów prawa budowlanego.

p.p.s.a. art. 151a § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia sprzeciwu.

Dz.U. 2023 poz 977 art. 61 § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 5 § ust. 1 pkt 9

Ustawa Prawo budowlane

Przepis dotyczący projektowania i budowania obiektu z zapewnieniem poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, nie stosowany na etapie ustalania warunków zabudowy.

Kpa art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji, gdy naruszenie przepisów postępowania ma istotny wpływ na wynik sprawy.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 3, 4 i 6

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Warunki spełnione przez organ I instancji.

u.p.z.p. art. 60 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podstawa do uchylenia decyzji przez SKO.

u.p.z.p. art. 6 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób.

Ustawa o ochronie przyrody art. 6 § ust.1 pkt.1-5, 8, 9

Formy ochrony przyrody, na terenach których nie znajdował się przedmiotowy teren inwestycji.

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko art. § 3 § ust. 1 pkt. 47 i pkt 54 lit. b

Definicje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy wzruszenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Instytucja sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.

p.p.s.a. art. 64c § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Termin i sposób wniesienia sprzeciwu.

p.p.s.a. art. 64e

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy ze sprzeciwu.

Kpa art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu działania wnikliwie i zgodnie z prawem.

Kpa art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Kpa art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

Kpa art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności.

Kpa art. 136 § § 1, 2, 3, 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość uzupełnienia postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym.

Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane art. 5 § ust.1 pkt. 9

Dz. U. z 2023r. poz. 977 art. 60 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dz.U. z 2019r. poz. 1839 ze zm. art. § 3 § ust. 1 pkt. 47 i pkt 54 lit. b

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

Dz. U z 2023r. poz. 775

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ organ ten przedwcześnie zastosował przepisy Prawa budowlanego (art. 5 ust. 1 pkt 9) do oceny wniosku o warunki zabudowy. Organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, w szczególności brak było zapewnień gestorów sieci o możliwości uzbrojenia terenu. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał na potrzebę analizy zgodności inwestycji z innymi przepisami odrębnymi, a nie tylko z Prawem budowlanym.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy bezpodstawnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji, gdyż nie było przesłanek do zastosowania art. 138 § 2 Kpa. Organ pierwszej instancji miał prawo oceniać zgodność zamierzenia inwestycyjnego z przepisami Prawa budowlanego na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy.

Godne uwagi sformułowania

inny jest przedmiot postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a inny postępowania o wydanie pozwolenia na budowę ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy może być rozważana tylko w granicach określonych ustaleniami przepisów odrębnych sprzeciw mieszkańców, oparty na wystąpieniu ewentualnych uciążliwości przede wszystkim w zakresie odorów nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji negatywnej w sprawie ustalenia warunków zabudowy decyzja kasatoryjna powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 Kpa zasadą dwuinstancyjności każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stosowania Prawa budowlanego na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy oraz zasady stosowania decyzji kasatoryjnej przez organ odwoławczy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku planu miejscowego i dotyczy głównie kwestii proceduralnych i zakresu kompetencji organów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii rozgraniczenia kompetencji organów administracji na różnych etapach procesu inwestycyjnego, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego i budowlanego.

Kiedy organ administracji może powołać się na Prawo budowlane? Kluczowe rozróżnienie na etapie warunków zabudowy.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 978/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 977
art. 61 ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r.  o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwów A. B. oraz E. M.-L. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 3 października 2023 r. sygn. akt SKO Gd/4831/22 w przedmiocie warunków zabudowy oddala sprzeciwy.
Uzasadnienie
A. B. i E. M. wniosły sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 3 października 2023 r. uchylającej decyzję Wójta Gminy Stegna z 11 sierpnia 2022 r. o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla części działki nr [...] i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania w następującym stanie sprawy:
Na wniosek W. K. z 28 grudnia 2021 r. po przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy Stegna wydał decyzję z 11 sierpnia 2022 r., którą odmówił ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu części działki nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym N., gmina Stegna dla inwestycji polegającej na budowie biogazowni rolniczej o mocy mniejszej niż 500 kW, z uwagi na to, iż w wnioskowana inwestycja nie spełnia wymogu określonego w art. 61 ust.1 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem realizacja inwestycji może naruszyć art. 5 ust.1 pkt. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane - inwestycja nie zapewni poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich.
Wobec wniesienia odwołania przez wnioskodawcę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy cytując przepis art. art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 2023r. poz. 977, dalej u.p.z.p.) wskazał, że wniosek dotyczy budowy biogazowni rolniczej na terenie części działki nr [...] o powierzchni 43,1991 ha stanowiących pastwiska trwałe klasy PslV oraz grunty pod rowami klasy W-RIVa, przedmiotowy teren jest niezabudowany, użytkowany rolniczo-uprawy polowe. Planowana inwestycja stanowi instalację do produkcji paliw z produktów roślinnych o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW oraz o powierzchni zabudowy nie przekraczającej 1 ha (według oświadczenia odwołującego powierzchnia zabudowy ma wynosić 9000m2 ), a teren inwestycji nie znajduje się na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust.1 pkt.1-5, 8, 9 ustawy o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust.1 pkt. 1-3 tej ustawy, stąd organ I instancji uznał, że planowane przedsięwzięcie nie jest zaliczone do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt. 47 i pkt 54 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko ( Dz.U. z 2019r. poz. 1839 ze zm.).
Według ustaleń organu I instancji z uwagi na to, że planowana inwestycja stanowi instalację odnawialnego źródła energii, odstąpiono od badania warunków tzw. dobrego sąsiedztwa oraz dostępu terenu inwestycji do drogi publicznej. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, że warunki wymienione w art. 61 ust.1 pkt 3, 4 i 6 zostały spełnione. Natomiast według oceny organu I instancji w sprawie nie jest spełniony warunek określony w art. 61 ust.1 pkt. 5 u.p.z.p., bowiem realizacja inwestycji może naruszać art. 5 ust.1 pkt. 9 ustawy prawo budowlane. Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało, iż inwestycja będzie naruszała interesy osób trzecich. Ewentualna uciążliwość inwestycji (w zakresie emisji odorów) będzie naruszała interesy głównie mieszkańców wsi N., a możliwe, że innych miejscowości ościennych, którzy złożyli sprzeciw wobec realizacji planowanej inwestycji.
Odnosząc się do argumentacji organu I instancji w zakresie przesłanki stanowiącej podstawę do odmowy wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy dla planowanej inwestycji Kolegium zauważyło, że inny jest przedmiot postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a inny postępowania o wydanie pozwolenia na budowę. Inny jest w związku z tym zakres ochrony osób trzecich w każdym z tych postępowań. Ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, do której to ochrony organ jest zobowiązany z mocy art. 54 pkt 2 lit. d) w związku z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., stanowiącego, że decyzja o warunkach zabudowy określa warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z przepisów odrębnych, a w szczególności w zakresie wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich - nie może być oceniana w takim zakresie, jak na kolejnym etapie postępowania inwestycyjnego - pozwolenia na budowę. Ochrona interesów osób trzecich w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy może następować tylko w granicach określonych ustaleniami przepisów odrębnych, w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Celem decyzji, która zapada w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy jest bowiem w przypadku braku planu przesądzenie o zgodności zamierzonej inwestycji z przepisami odrębnymi, dlatego ochrona interesów osób trzecich może być rozważana w postępowaniu o ustaleniu warunków zabudowy w tych tylko granicach. Kolegium podkreśliło, że sprzeciw mieszkańców, oparty na wystąpieniu ewentualnych uciążliwości przede wszystkim w zakresie odorów nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji negatywnej w sprawie ustalenia warunków zabudowy. W orzecznictwie sądowym oraz w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że określony w art. 61 ust.1 pkt. 5 u.p.z.p. warunek zgodności decyzji o warunkach zabudowy z przepisami odrębnymi odnosi się do regulacji dotyczących ochrony środowiska, przyrody, gruntów rolnych i leśnych, zabytków, uzdrowisk, ochrony granic, obszarów morskich, przepisów sanitarnych czy prawa geologicznego i górniczego itp. Nie dotyczy jednak przepisów prawa budowlanego oraz wydanych na jego podstawie przepisów wykonawczych. W decyzji o warunkach zabudowy organ orzekający powinien w możliwe najszerszy sposób ustalić warunki inwestowania, zaś ich konkretyzacja następuje dopiero w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, w którym rozstrzygane są szczegółowe kwestie dotyczące wpływu planowanej inwestycji na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej, jej zgodności z warunkami wynikającymi z odpowiednich przepisów prawa budowlanego oraz wydanych na ich podstawie przepisów wykonawczych. Natomiast w postępowaniu, którego przedmiotem jest wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy nie mogą być uwzględnione zarzuty dotyczące mających nastąpić w przyszłości, z powodu realizacji inwestycji, uciążliwości i w sposobie korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Zarzuty te można podnosić na etapie postępowania w przedmiocie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W ocenie Kolegium zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na wyprowadzenie jednoznacznych wniosków odnośnie braku spełnienia w sprawie przesłanki określonej w art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. wobec tego, że realizacja inwestycji może naruszać art. 5 ust.1 pkt. 9 ustawy Prawo budowlane. Ponadto analizując całość akt sprawy Kolegium dostrzegło, że w aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających gotowość dysponentów sieci do zapewnienia niezbędnego uzbrojenie terenu inwestycji w zakresie elementów infrastruktury technicznej. Nie chodzi tutaj jednak o konieczność przedstawienia umów z gestorami poszczególnych sieci, lecz przedstawienie gwarancji, że takie umowy zostaną zawarte. Gwarancje czy zapewnienia nie mogą pochodzić od samego inwestora, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, lecz od dysponentów sieci.
W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja została podjęta przedwcześnie, bez wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego prawidłowej oceny, tj. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
We wniesionym sprzeciwie obie wnoszące zarzuciły naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, bowiem decyzja organu pierwszej instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez organ odwoławczy oraz naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zw. z art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy - Prawo budowlane przez pominięcie, iż obowiązkiem organu jest nie tyle ocena zamierzenia pod kątem przepisów prawa budowlanego, ale obowiązek ustalenia konsekwencji przyjętego sposobu zagospodarowania terenu i jego zabudowy w kontekście późniejszego wykonania przepisów prawa budowlanego, w tym wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę, a tym samym uzasadnionym jest sięganie przez organ I instancji do przepisów prawa budowlanego na etapie wydania decyzji o warunkach zabudowy, w szczególności w sytuacji, gdy dana inwestycja lub jej charakter pozostaje z nimi sprzeczny.
W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że istnieje ścisły związek pomiędzy prawem planowania i zagospodarowania przestrzennego, w szczególności przepisami dotyczącymi warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a przepisami prawa budowlanego, stąd obowiązkiem organu jest nie tyle ocena zamierzenia pod kątem przepisów prawa budowlanego, ale obowiązek ustalenia konsekwencji przyjętego sposobu zagospodarowania terenu i jego zabudowy w kontekście późniejszego wykonania przepisów prawa budowlanego, w tym wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyłączenie ich stosowania przy projektowaniu zabudowy i zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym prowadzi do złamania konstytucyjnie określonego obowiązku działania organów państwa w granicach i na podstawie prawa.
Zdaniem autorów sprzeciwu niesłusznie organ II instancji przyjął, iż zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie wniosku o tym, że planowana inwestycja nie spełnia przesłanki określonej w art 61 ust. 1 pkt. 5 u.p.z.p., gdyż doprowadzi do naruszenia przepisu art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy Prawa budowlanego. Organ I instancji uprawniony był, a w ocenie sprzeciwiających się wręcz zobligowany, do oceny możliwych naruszeń również na tle prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje:
Sprzeciwy nie zasługują na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. Tym samym sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie sprawy zawisłej przed organami administracyjnymi, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Dodany nowelą z dnia 7 kwietnia 2017 r. art. 64a p.p.s.a. wprowadził instytucję sprzeciwu od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2023r. poz. 775, dalej jako: Kpa), w miejsce dotychczasowej – składanej na zasadach ogólnych – skargi. Zgodnie z art. 64c § 1 i 2 p.p.s.a. sprzeciw od decyzji wnosi się za pośrednictwem organu, którego decyzja jest przedmiotem sprzeciwu od decyzji, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. Granice rozpoznania sprawy ze sprzeciwu od decyzji określa przepis art. 64e p.p.s.a., wskazując, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W literaturze przedmiotu i orzecznictwie przyjmuje się, że decyzja kasatoryjna będzie uzasadniona, gdy organ odwoławczy nie dysponuje wystarczającymi ustaleniami faktycznymi, które pozwoliłyby mu na obiektywne rozpatrzenie sprawy. Rozważając celowość zastosowania w sprawie art. 138 § 2 Kpa, zawsze należy mieć na uwadze, że obowiązkiem organu odwoławczego jest przede wszystkim rozstrzygnąć sprawę co do istoty, co zgodnie z treścią art. 138 § 1 Kpa następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Natomiast odstępstwem od tej ogólnej zasady jest wynikające z art. 138 § 2 Kpa uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasatoryjnej. Rozstrzygnięcie kasatoryjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 Kpa zasadą dwuinstancyjności każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji ciężar ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji I instancji. W sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne - jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności - jest wydanie decyzji kasacyjnej. W sprzeczności z art. 138 § 2 Kpa pozostaje wydanie decyzji kasatoryjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja jest dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 § 1 Kpa albo w przypadku istotnych braków postępowania wyjaśniającego, gdy jest możliwa zgoda stron na usunięcie nieprawidłowości w postępowaniu odwoławczym, na podstawie art. 136 § 2 i 3 Kpa. Z mocy art. 136 § 4 Kpa - przepisów § 2 i 3 nie stosuje się, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione.
W wyroku z 17 kwietnia 2018r. sygn. akt II OSK 1781/17 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że rozstrzygając na podstawie art. 138 § 2 Kpa organ odwoławczy nie rozstrzyga o meritum sprawy, gdyż wydając decyzję kasacyjną wskazuje właśnie na konieczność przeprowadzenia w określonym zakresie lub w całości postępowania wyjaśniającego, celem poczynienia ustaleń niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym decyzja kasatoryjna ma charakter procesowy, gdyż podstawą jej podjęcia jest wyłącznie naruszenie przepisów postępowania. Taki sposób rozstrzygnięcia determinuje również sposób przeprowadzenia kontroli jej legalności dokonywanej przez sąd. Skoro decyzja kasatoryjna jest w istocie rozstrzygnięciem procesowym, gdyż nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego, to możliwości rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego podlegają w tych sytuacjach istotnemu ograniczeniu, albowiem sąd dokonuje kontroli legalności tego rodzaju rozstrzygnięcia w świetle ustawowych przesłanek określonych w art. 138 § 2 Kpa. Kontrola ta nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Przy rozpatrzeniu sprzeciwu sąd może rozważać kwestie materialnoprawne tylko w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne dla oceny legalności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z 19 października 2023 r. sygn. akt II OSK 1965/23, publ. w CBOSA).
W związku z powyższym rozstrzygnięcia Sądu wymaga czy organ odwoławczy zasadnie uznał, że w ramach badania czy inwestycja w postaci biogazowni spełnia warunek zgodności z przepisami odrębnymi (art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p.) organ I instancji bezpodstawnie odwołał się do regulacji art. 5 ust. 9 Prawa budowlanego stanowiącej, że obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.
Odpowiedz na tak postawione pytanie jest twierdząca. Jednolite jest bowiem stanowisko w orzecznictwie, że z racji etapowości procesu inwestycyjnego organy orzekające na kolejnych etapach nie mogą wchodzić sobie wzajemnie w kompetencje i stosować przepisów, których stosowanie nie pozostaje w ich gestii. Bez wątpienia organem właściwym do stosowania regulacji art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego nie jest Wójt Gminy Stegna, gdyż pozostaje to w kompetencjach organu architektoniczno-budowlanego. I normy z ustawy Prawo budowlane nie są adresowane do o wójta gminy. Stąd też przychyla się Sąd do stanowiska zaprezentowanego przez Kolegium w kontrolowanej decyzji, że regulacja zawarta w art. 5 ust. 9 Prawa budowlanego jak wskazano z jego treści odnosi się do projektowania i budowania obiektu i nie obejmuje etapu ustalania warunków zabudowy.
Udzielenie pozwolenia na budowę dotyczy kolejnego, odrębnego etapu inwestycyjnego. Przepisy regulujące wydawanie pozwolenia na budowę nie mają zastosowania przy wydawaniu decyzji w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Zwrócić należy uwagę na regulację art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., zgodnie z którym każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (por. np. wyrok NSA z 19 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 917/09 oraz wyrok NSA z 2 lutego 2022 r. sygn. akt II OSK 78/19, publ. w CBOSA).
Sąd podziela pogląd Kolegium, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy zasadnym było uchylenie decyzji organu I instancji ustalającej warunki zabudowy i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W aktach sprawy brak jest zapewnień gestorów sieci o możliwości zawarcia w późniejszym czasie stosownych umów. Ponadto organ I instancji skupił się na regulacji art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego pomijając zupełnie ocenę inwestycji w kontekście innych przepisów odrębnych i brak tej analizy winien zostać uzupełniony.
O ile Sąd zgadza się ze stanowiskiem wnoszących sprzeciw, że istnieje ścisły związek pomiędzy prawem planowania i zagospodarowania przestrzennego, w szczególności przepisami dotyczącymi warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a przepisami prawa budowlanego, to podkreśla jednocześnie, że orzekające w niniejszej sprawie organy nie posiadają kompetencji do orzekania na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane, będzie to miało miejsce dopiero w sytuacji złożenia przez inwestora wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę i wówczas organy właściwe rozpoznają ten wniosek z uwzględnieniem regulacji także art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił sprzeciw, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a..

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI