II SA/Gd 976/23

II SA/Gd 976/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-04-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2657/24 - Wyrok NSA z 2025-10-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi P.R na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 września 2023 r. nr WOP.7721.83.2017.TA w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
P. R. (dalej też jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 września 2023 r. nr WOP.7721.83.2017.TA w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego.
Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Pismem z dnia 21 listopada 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lęborku zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie budowy zadaszonego tarasu przynależnego do budynku mieszkalnego położonego na działkach nr [...] i [...] obręb[..] w L.
Organ ustalił, że do budynku mieszkalnego położonego na działkach nr [...] i [...] obręb [...] w L. przynależy zadaszony taras o wymiarach 4,5m x 6,4m. Taras ten wybudowany został najwcześniej w 2010 r. Część tarasu zlokalizowana jest bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką nr [...], co jest niezgodne z § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 1225), zwanego dalej rozporządzeniem. Na budowę tarasu nie uzyskano pozwolenia na budowę.
Uznając, że taras nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem a także że zgodny jest z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, organ I instancji postanowieniem z dnia 21 listopada 2016 r. nałożył na P. R., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290) obowiązek przedłożenia zaświadczenia Burmistrza Miasta Lęborka o zgodności budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi (w projekcie należy uwzględnić dostosowanie tarasu do zgodności z § 12 ust. 5 rozporządzenia) oraz oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Wobec nieprzedłożenia przez P. R. wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lęborku decyzją z dnia 13 marca 2017 r. nakazał rozbiórkę przedmiotowego tarasu.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z dnia 13 sierpnia 2020 r. powyższą decyzję uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że zobowiązana w trakcie postępowania odwoławczego przedłożyła dokumentację, która powinna być oceniona pod kątem spełnienia nałożonych przez organ pierwszej instancji wymogów.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lęborku ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia 19 września 2023 r. nakazał P.R. wykonanie rozbiórki zadaszonego tarasu zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] obręb [...] w L. o wymiarach 4,5 m x 6,4 m, przynależnego do budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Organ wyjaśnił, że w złożonych przez skarżącą w postępowaniu odwoławczym od decyzji z dnia 13 marca 2017 r. dokumentach, których obowiązek przedłożenia wynikał z postanowienia organu z dnia 21 listopada 2016 r., występują nieprawidłowości: po pierwsze, projekt budowlany jest niekompletny, pomimo bowiem, że zawiera rzut tarasu i projekt zagospodarowania z orientacyjną lokalizacją tarasu, dotyczy jednak innej inwestycji, polegającej na zmianie sposobu użytkowania pomieszczeń I piętra budynku gospodarczo-garażowego na działkach nr [...] –[...],obręb [...] w L., z pomieszczeń gospodarczych na pomieszczenia mieszkalne; po drugie, przy oświadczeniu o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane nie ma dokumentów potwierdzających zgodę współwłaścicieli działki nr [...] na zalegalizowanie inwestycji.
Wobec powyższego, postanowieniem z dnia 15 stycznia 2021 r. zobowiązano P. R. do przedłożenia czterech kompletnych egzemplarzy projektu oraz dokumentów potwierdzających zgodę współwłaścicieli działki nr [...] na zalegalizowanie inwestycji.
W odpowiedzi na postanowienie z dnia 15 stycznia 2021 r. przedłożono dokumenty potwierdzające zgodę części współwłaścicieli działki nr [...], wśród których nie było jednak zgody M. R. i M.L. Przedłożono również cztery egzemplarze opracowania pod nazwą "Inwentaryzacja tarasu zadaszonego przynależnego do budynku mieszkalnego jednorodzinnego", sporządzonego przez mgr inż. J.C. W ocenie organu projektant nie ustosunkował się jednak do nieprawidłowości związanych z lokalizacją tarasu w sposób niezgodny z § 12 ust. 5 rozporządzenia, w opracowaniu nie wskazano bowiem żadnego sposobu przebudowy tarasu celem doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Organ wyjaśnił następnie, że w myśl przepisów Prawa budowlanego w roku 2010 (rok budowy tarasu) i przepisów obowiązujących w dniu wszczęcia postępowania, budowa tarasu przy budynku mieszkalnym wymagała pozwolenia na budowę. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego, budowa przydomowych tarasów naziemnych o powierzchni zabudowy do 35 m2 nie wymaga pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia (powyżej 35 m2 taras wymaga zgłoszenia). Przedmiotowy element nie jest tarasem naziemnym, wobec czego nadal wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. P. R. nie spełniła w wyznaczonym terminie obowiązku przedłożenia wszystkich dokumentów wynikających z postanowienia z dnia 15 stycznia 2021 r. - nie przedłożono dokumentów potwierdzających zgodę M. L. i M. R.na zalegalizowanie inwestycji. Taras w obecnej lokalizacji narusza § 12 ust. 5 rozporządzenia - minimalna odległość tarasu od granicy sąsiedniej działki wynosi 1,5 m, a taras zlokalizowany jest od granicy sąsiedniej działki w odległości ok. 20 cm.
Zgodnie z art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333) w przypadku stwierdzenia naruszeń w zakresie dotyczącym niekompletności dokumentów legalizacyjnych, organ nadzoru budowlanego nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, w określonym terminie, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1, tj. nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego. Ponadto zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 471 z późn. zm.) do spraw uregulowanych zmienioną ustawą Prawo budowlane, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę Prawo budowlane, przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Wobec tego konieczne było zdaniem organu wydanie nakazu rozbiórki.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku po rozpoznaniu odwołania skarżącej decyzją z dnia 19 września 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że na działkach nr [...] i nr [...] obręb [..] w L. zlokalizowany jest taras wraz z zadaszeniem, stanowiący część budynku mieszkalnego, którego właścicielką jest P. R. Taras zlokalizowany jest na poziomie I piętra budynku mieszkalnego od jego strony północno-wschodniej. Budynek mieszkalny został dopuszczony do użytkowania decyzją pozwolenia na użytkowanie z dnia 23 lutego 2010 r.
W ocenie organu odwoławczego analiza materiału dowodowego potwierdza, że taras i jego zadaszenie powstały po odbiorze budynku w 2010 r., nie zaś, jak wskazuje właścicielka, w latach 1993-94. Nie ma bowiem dowodów wskazujących, że odebrany przez organ I instancji decyzją pozwolenia na użytkowanie z dnia 23 lutego 2010 r. przedmiotowy budynek posiadał w dacie odbioru będący przedmiotem postępowania taras z zadaszeniem, co wskazuje na to, że taras wybudowano w warunkach samowoli budowlanej, po dopuszczeniu budynku mieszkalnego do użytkowania decyzją pozwolenia na użytkowanie z dnia 23 lutego 2010 r.
W ocenie organu odwoławczego zasadnie organ pierwszej instancji zakwestionował prawidłowość i kompletność dokumentacji projektowej przedłożonej przez skarżącą, nie odnosi się ona bowiem do kolizji lokalizacji tarasu przy granicy działki z przepisami techniczno-budowlanymi w tym zakresie. Opracowanie projektowe powinno w takiej sytuacji wskazywać wnioski i zalecenia mające na celu likwidację tej kolizji, np. przeprojektowanie tarasu w jego obrysie i odsunięcie od granicy działki na dopuszczalną przepisami odległość.
Organ odwoławczy zgodził się również z organem pierwszej instancji, że skarżąca nie legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ponieważ Sąd Rejonowy w Lęborku postanowieniem z dnia 4 października 2022 r. umorzył postępowanie w sprawie o zezwolenie na dokonanie czynności udzielenia zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane przez M. L. i M. R. dla P. R.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu, że należy w sprawie zastosować procedury legalizacyjne tzw. "uproszczone" (art. 49f - 49i Prawa budowlanego) wyjaśniono, że uznana jako faktyczna data budowy przedmiotowego tarasu z zadaszeniem (2010 r.) - jednoznacznie wskazuje, że tryb ten nie ma w sprawie zastosowania, bowiem od daty zakończenia budowy tarasu z zadaszeniem nie minęło 20 lat.
P. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 19 września 2023 r. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w wyniku czego uznano, że taras został wybudowany nie wcześniej niż w 2010r. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła też o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na fakt wybudowania tarasu przed 2000 r. i posiadania zgody ówczesnych właścicieli na dysponowanie nieruchomością w celach budowlanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że taras był zbudowany przed 2000 r., a budowa całego budynku rozpoczęła się w latach 1993-94. W czasie, kiedy powstawał taras inwestorzy posiadali zgody wszystkich ówczesnych współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Zarzucono też organowi, że z sentencji decyzji nie wynika w sposób jednoznaczny, jaki obowiązek został nałożony, mowa jest tylko o zadaszonym tarasie o wymiarach 4,5x6,4 m. Nadto, organ powołuje się na załączone opracowanie techniczne wykonane przez J. C., jednak kwestia ta nie była podnoszona w trakcie postępowania wyjaśniającego.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Nakazem rozbiórki objęto zadaszony taras zlokalizowany na działkach nr [...] i [...] obręb [...] w L., o wymiarach 4,5m x 6,4m, przynależny do budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Zasadniczą kwestią sporną w tej sprawie była data budowy przedmiotowego tarasu. Skarżąca twierdziła, że taras zbudowany został w latach 1993-1994 r. i istniał w 2005 r., czego dowodzi m.in. kopia protokołu przesłuchania świadka M. R. w sprawie karnej z dnia 29 sierpnia 2005 r., w którym świadek zeznał, cyt. "wszedłem przez otwarte drzwi balkonowe do holu". Skarżąca wskazuje, że w przedmiotowym budynku nie ma i nigdy nie było innych drzwi balkonowych. Organy nadzoru budowlanego stoją natomiast na stanowisku, że taras wybudowany został najwcześniej w 2010 r. W kwestii tej Sąd podziela ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy nadzoru budowlanego.
Otóż zgodzić należy się z organem odwoławczym, że z archiwalnych akt organu I instancji (teczka nr PNB.7114/Lk/39/10/WD - roboty budowlane przy rozbudowie i nadbudowie budynku gospodarczo-garażowego zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] obr. [...] w L.) wynika, że w 1998 r. nie istniała jeszcze ta część budynku, na której istnieje obecnie przedmiotowy taras (protokół oględzin z dnia 27 kwietnia 1998 r. z dołączonym zdjęciem fragmentu rozbudowywanego budynku). W trakcie tego postępowania inwestorka M. R. przedłożyła w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dokumentację pt.: "Projekt budowlany budynku gospodarczo-garażowego" opracowany w 2000 r. przez mgr inż. J. T. - z projektu tego jednoznacznie wynika, że w przedmiotowej części budynku (w której obecnie istnieje taras) zaprojektowano jedynie osłonowe zadaszenie na konstrukcji z kształtowników stalowych (rys. 3-7: rzut piętra, przekrój A-A, elewacja wejściowa). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Lęborku decyzją z dnia 26 marca 2001 r. nr PNB.ANB.7353/28/98/01 udzielił następnie M. R. pozwolenia na wznowienie robót na podstawie ww. projektu budowlanego. Po zrealizowaniu inwestycji organ I instancji decyzją z dnia 23 lutego 2010 r. nr PNB.7114/Lk/39/10/WD udzielił P. R. pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku. Wydanie tej decyzji poprzedziła kontrola zakończonej budowy, która miała miejsce w dniu 22 lutego 2010 r. Z protokołu tej kontroli wynika, że wykonano 100% robót - bez żadnych odstępstw od projektu. Dodatkowo w decyzji pozwolenia na użytkowanie podano parametry techniczne, m.in. powierzchnię zabudowy i powierzchnię użytkową o tej samej wielkości jak w ww. projekcie budowlanym. W świetle powyższych dokumentów nie można uznać, że przedmiotowy taras istniał w dacie kontroli zakończonej budowy w dniu 22 lutego 2010 r. Nie został on uwzględniony w żadnym z dokumentów, jego istnienia nie wykazała również kontrola na miejscu zakończonej budowy.
Zgodzić należy się zatem z organami nadzoru budowlanego, że z powyższych dokumentów wynika, iż przedmiotowy taras powstał już po odbiorze budynku tj. po 2010 r.
Nie ma sporu co do tego, że wykonanie spornego tarasu wymagało uzyskania pozwolenia na budowę i że inwestorzy tego obowiązku nie dopełnili. Organ odwoławczy w wydanej decyzji przeprowadził prawidłową analizę prawną w tej kwestii i wobec braku jej spornego charakteru nie ma potrzeby powtarzania jej w tym miejscu. W tej sytuacji organy nadzoru budowlanego prawidłowo wszczęły procedurę legalizacyjną.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r., poz. 1333). Postępowanie to toczyło się na podstawie przepisów ustawy w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. z uwagi na treść art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 471 ze zm.), zgodnie z którym do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Przepisy te zastosowano bez naruszenia prawa, bowiem postępowanie zostało wszczęte w listopadzie 2016 r. i nie zostało zakończone do 18 września 2020 r.
Ustawa Prawo budowlane w art. 28 ust. 1 wprowadza podstawową dla procesu inwestycyjnego zasadę, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego). Wykonanie tarasu zmienia charakterystyczne parametry budynku, gdyż wpływa niewątpliwie na powierzchnię jego zabudowy i kubaturę brutto budynku. Tym samym wykonane w celu powstania tarasu roboty budowlane stanowią rozbudowę obiektu budowlanego. Rozbudowa stanowi bowiem powiększenie istniejącego obiektu budowlanego, np. budynku mieszkalnego o dodatkowe pomieszczenie (pokój, wiatrołap, werandę lub w innym celu przeznaczoną przybudówkę), wykusz lub taras. Takie właśnie powiększenie stanowi część obiektu budowlanego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 398/08).
Nie sposób również zarzucić organom nieprawidłowego wyboru trybu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie II OSK 1750/15, przepis art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane ma zastosowanie, kiedy granice samowoli budowlanej da się łatwo odgraniczyć bez obawy naruszenia całej konstrukcji obiektu budowlanego lub gdy nadbudowana część nie jest trwale z obiektem połączona i nie stanowi jego integralnego fragmentu. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.
Przepis art. 48 ust 1 ustawy Prawo budowlane stanowi, iż właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Od zasady, że obiekt budowlany lub jego część, będący w budowie albo wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, podlega rozbiórce ustawodawca przewidział wyjątek, wskazany w ust. 2 art. 48, dopuszczając możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Przepis ten stanowi, że jeżeli budowa: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: (a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo (b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno – budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada się obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów (art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie ww. obowiązków stosuje się przepis ust. 1 (ust. 4 art. 48).
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem jednoznacznie, że w stosunku do obiektów budowlanych (lub ich części), na budowę których wymagane jest wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę, a wzniesionych bez zachowania tego wymogu, organy mają obowiązek wdrożenia trybu likwidacji samowoli budowlanej, a wydane w tym trybie rozstrzygnięcia nie zapadają na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Każde niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany i nie jest zależna od woli organu lub inwestora (tak m.in. WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 3 marca 2011 r., II SA/Bk 694/10, NSA w wyroku z 26 lutego 2013r. II OSK 2050/11). Obowiązek nakazu rozbiórki może być jednak orzeczony dopiero po bezskutecznym przeprowadzeniu postępowania zmierzającego do legalizacji samowoli budowlanej. Ustawodawca nie wprowadził bowiem żadnych dodatkowych warunków wydania nakazu rozbiórki i nie uzależnił wydania decyzji od innych przesłanek niż nieprzedłożenie wymaganych dokumentów.
W okolicznościach niniejszej sprawy, skoro przedmiotowy taras wybudowany został bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego, prawidłowo zastosował procedurę legalizacyjną określonej w art. 48 ustawy Prawo budowlane i nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia określonych dokumentów. W kontrolowanej sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie przedstawiła wszystkich wymaganych dokumentów.
Przede wszystkim, skarżąca nie przedstawiła wymaganego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożonego przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Wobec inwestorów, chcących legalizować samowolę budowlaną ten wymóg stosuje się z mocy art. 48 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, który odsyła do art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego. Ponieważ dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stanowi co do zasady czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu, to w odniesieniu do nieruchomości, która – tak jak w rozpoznawanej sprawie – objęta jest współwłasnością, wylegitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oznacza konieczność przedstawienia przez inwestora zgody wszystkich współwłaścicieli bądź zastępującego ją orzeczenia sądu.
Skarżąca nie uzyskała zgody na realizację inwestycji od wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, zgody tej nie wyrazili bowiem M. R. i M. L. Postępowanie przed Sądem Rejonowym w Lęborku o udzielenie zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane dla P. R. przez M. L. i M. R. zostało umorzone postanowieniem tego Sądu z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt I Ns 135/21 (k. 36 akt PINB). Prawidłowo jednocześnie organy nadzoru budowlanego uznały, że zgoda ww. osób jest konieczna, byli oni bowiem współwłaścicielami nieruchomości w dacie realizacji inwestycji (2010 r.) jak i na dzień wydania decyzji.
Skoro skarżąca nie wykazała swojego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to brak było podstaw do zalegalizowania spornej inwestycji.
Odnosząc się z kolei do kwestii kompletności złożonego przez stronę projektu budowlanego, należy wskazać na pewne uchybienia procesowe organu, które jednak wobec nieprzedłożenia wymaganej zgody wszystkich współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, nie miały wpływu na wynik sprawy. Otóż przedmiotowy taras niewątpliwie narusza przepisy techniczno-budowlane w zakresie odległości od granicy działki sąsiedniej. Zgodnie z § 12 ust. 6 pkt 1 rozporządzenia odległość od granicy działki budowlanej m.in. tarasu, powinna być nie mniejsza niż 1,5 m. Warunku tego przedmiotowy taras nie spełnia. Nie ulega również wątpliwości, że jest to niezgodność, której charakter nie uniemożliwia doprowadzenia obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, co uzasadniało wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane i wezwania inwestorki do przedłożenia projektu budowlanego. Niewątpliwie wreszcie przedłożony projekt budowalny pt. "Inwentaryzacja tarasu zadaszonego przynależnego do budynku mieszkalnego jednorodzinnego" autorstwa mgr inż. J. C. nie zawiera żadnych rozwiązań dotyczących usunięcia powyższej niezgodności z przepisami techniczno-budowlanymi w zakresie usytuowania tarasu. Ów brak jednak powinien być stronie zakomunikowany w sposób umożliwiający jego usunięcie. W przypadku bowiem odmownego rozstrzygnięcia organ powinien kierować się zasadami postępowania wynikającymi m.in. z art. 79a § 1 k.p.a., który to przepis nakłada na organ obowiązek wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Wynika z tego, że organ w pierwszej kolejności przed wydaniem decyzji negatywnej dla wnioskodawcy powinien stworzyć warunki, które umożliwią wydanie decyzji pozytywnej. Strona wnioskująca o określone rozstrzygnięcie organu administracji nie powinna być takim rozstrzygnięciem zaskakiwana.
Niemniej jednak w okolicznościach niniejszej sprawy powyższe uchybienie o charakterze procesowym nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem legalizacja spornej inwestycji nie była możliwa z innej obiektywnej i niezależnej od strony przyczyny, jaką jest brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Końcowo wskazać należy, że w sprawie brak było możliwości zastosowania tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f ustawy Prawo budowlane. Co do zasady Sąd akceptuje możliwość zastosowania procedury z art. 49f ustawy Prawo budowlane w odniesieniu do obiektów budowlanych, co do których toczyły się postępowania administracyjne w dacie 19 września 2020 r., kiedy weszła w życie nowelizacja ustawy Prawo budowlane wprowadzająca m.in. ten przepis (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 sierpnia 2022 r. II SA/Rz 380/22).
Zgodnie z art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowlane, uproszczone postępowanie legalizacyjne wszczyna się w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat. Zgodnie z ust. 5, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jeżeli termin, o którym mowa w ust. 1, upłynął po dniu wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy, o którym mowa w art. 48 ust. 1. W niniejszej sprawie budowa tarasu miała miejsce, jak ustalono, w 2010 r., co oznacza, że uproszczona procedura legalizacyjna nie mogła zostać zastosowana. Na marginesie jedynie wskazać należy, że także i w tej procedurze wymagane jest przedłożenie oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane złożonego przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości (art. 49g ust. 2 pkt 1), którego skarżąca nie posiada.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę. W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 i 80 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.).
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.