II SA/Gd 975/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-04-16
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanalegalizacjaprawo do dysponowania nieruchomościąwsanadzór budowlanygranice działekrozbudowa budynku

WSA w Gdańsku uchylił decyzję o legalizacji garażu, uznając, że inwestorzy nie wykazali prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wszystkich działek, na których znajduje się samowola.

Sprawa dotyczyła legalizacji samowoli budowlanej w postaci garażu dobudowanego do budynku mieszkalnego. Skarżący zarzucili organom nadzoru budowlanego przyjęcie niekompletnego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wskazując, że garaż wkracza na działki sąsiednie. WSA w Gdańsku uchylił decyzję o legalizacji, stwierdzając, że organy nie odniosły się do tej kluczowej kwestii i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem konieczności wykazania prawa do dysponowania wszystkimi nieruchomościami, na których znajduje się samowola.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, która zezwalała na legalizację samowoli budowlanej w postaci garażu dobudowanego do budynku mieszkalnego. Skarżący, P. i J. Z., zarzucili organom nadzoru budowlanego, że nieprawidłowo uznały za wystarczające oświadczenie inwestorów o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazali, że garaż wkracza na działki sąsiednie, dla których skarżący są współwłaścicielami, a inwestorzy nie wykazali prawa do dysponowania tymi nieruchomościami. Sąd przyznał rację skarżącym w tym zakresie, podkreślając, że prawo do zabudowy jest ściśle powiązane z prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. WSA stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie odniosły się do tej kwestii i nie poczyniły ustaleń, czy garaż stanowi odrębny obiekt, czy część budynku na działce sąsiedniej. W zależności od tego ustalenia, konieczne może być uzupełnienie dokumentacji o oświadczenie dotyczące prawa do dysponowania również działką sąsiednią. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, oświadczenie nie jest kompletne, jeśli samowola budowlana znajduje się na więcej niż jednej działce, a inwestor nie wykazuje prawa do dysponowania wszystkimi tymi działkami.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że prawo do zabudowy jest ściśle związane z prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przypadku samowoli budowlanej znajdującej się na kilku działkach, inwestor musi wykazać prawo do dysponowania wszystkimi z nich. Organy nadzoru budowlanego nie mogą legalizować samowoli bez takiego pełnego oświadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

P.b. art. 32 § ust. 4 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obliguje wnioskującego o pozwolenie na budowę do złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

P.b. art. 49f § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa warunki wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego (co najmniej 20 lat od zakończenia budowy).

P.b. art. 49g § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakłada obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w uproszczonym postępowaniu.

P.b. art. 49i § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Dotyczy wydania decyzji legalizującej samowolę budowlaną.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

P.b. art. 3 § pkt 11

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definiuje pojęcie 'prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane'.

P.b. art. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo do zabudowy nieruchomości gruntowej wymaga wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Prawo budowlane z 1974 r. art. 40

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

Dotyczy obowiązku dokonania przeróbek w celu usunięcia naruszeń warunków technicznych.

Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki art. 158 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewykazanie przez inwestorów prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie wszystkich działek, na których znajduje się samowola budowlana (garaż). Niewłaściwe odniesienie się organów nadzoru budowlanego do kwestii kompletności oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością.

Odrzucone argumenty

Zarzut dotyczący błędnego przyjęcia przez organy daty budowy garażu (sąd uznał, że budowa nastąpiła w latach 1980-1989, co pozwala na uproszczoną legalizację).

Godne uwagi sformułowania

Prawo do zabudowy zostało w ustawie - Prawo budowlane mocno powiązane z wykazaniem przez inwestora uprawnień do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane. Nie można przy tym zaakceptować argumentacji WINB, że w zaistniałej sytuacji to skarżący zmuszeni są występować do sądu powszechnego z odpowiednim roszczeniem w celu ochrony swoich praw posesoryjnych. To bowiem na inwestorach samowoli budowlanej ciąży obowiązek posiadania kompletu dokumentów, a w ich braku (i braku zgody sąsiada) wystąpienia na drogę postępowania sądowego w celu uzyskania prawa do dysponowania częścią nieruchomości.

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący

Justyna Dudek-Sienkiewicz

sprawozdawca

Krzysztof Kaszubowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykazanie konieczności posiadania pełnego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przy legalizacji samowoli budowlanej, która znajduje się na więcej niż jednej działce."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i interpretacji przepisów Prawa budowlanego dotyczących prawa do dysponowania nieruchomością.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest formalne posiadanie prawa do dysponowania nieruchomością, nawet w kontekście legalizacji samowoli budowlanej, i jak sądy administracyjne dbają o przestrzeganie tych zasad.

Samowola budowlana na granicy działek? Sąd wyjaśnia, kto musi mieć prawo do ziemi.

Dane finansowe

WPS: 500 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 975/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Krzysztof Kaszubowski
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 32 ust. 4 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Specjalista Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi P. Z. i J. Z. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 lipca 2024 r. nr WOP.7721.134.2024.GD w przedmiocie legalizacji obiektu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chojnicach z dnia 14 maja 2024 r. nr IK.5140.12.2023, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku solidarnie na rzecz skarżących P. Z. i J. Z. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
P. Z. i J. Z. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 29 lipca 2024 r. w przedmiocie legalizacji obiektu budowlanego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z dnia 14 marca 2017 r. P. Z. i J. Z. wnieśli o wszczęcie postępowania administracyjnego i sprawdzenie czy budynek garażowy dwustanowiskowy usytuowany na działce [...] oznaczony numerem ewidencyjnym [...] wybudowany został zgodnie z przepisami. Wskazali, że budynek garażowy usytuowany jest w granicy z działką [...], której są współwłaścicielami oraz w granicy działki [...], której są właścicielami. Budynek garażowy dobudowany jest do ściany budynku mieszalnego znajdującego się na działce [...] i takie jego usytuowanie z powodu wadliwego wykonania pokrycia dachu powoduje zalewanie ich mieszkania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Chojnicach (dalej też: PINB) wszczął postępowanie w sprawie rozbudowanej części budynku mieszkalnego pełniącej funkcję garażowo-gospodarczą, o powierzchni zabudowy 39,62 m2, wykonanej na działce [...] w miejscowości C., przy ul. M. [...], bez wymaganego pozwolenia na budowę przed dniem 1 stycznia 1995 r.
Decyzją z dnia 3 grudnia 2018 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej też: WINB) uchylił decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą brak podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 2 ustawy dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), dalej jako Prawo budowlane z 1974 r., wskazując, że skoro PINB stwierdził naruszenie przepisu § 158 ust. 1 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62), dalej jako rozporządzenie, to winien dążyć do usunięcia tego naruszenia i rozpatrzyć sprawę w trybie art. 40 Prawa budowalnego z 1974 r.
Ponownie rozpoznając sprawę PINB decyzją z dnia 26 września 2019 r., na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazał R. i K. G., aktualnym właścicielom, dokonanie przeróbek w rozbudowanej części budynku mieszkalnego, pełniącego funkcję garażowo-gospodarczą, usytuowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości C., przy ul. M. [...], polegających na wykonaniu w tej części budynku wentylacji naturalnej nawiewno-wywiewnej z kanałami wywiewnymi, wyprowadzonymi nad dach budynku lub nad dach wyższego budynku do którego garaż jest przybudowany (przy czym otwory nawiewne powinny być umieszczone w dolnej części wrót lub ściany zewnętrznej), w terminie do 31 grudnia 2019 r.
Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez małżonków Z., WINB decyzją z dnia 26 listopada 2019 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Wyrokiem z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 82/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił obie wydane decyzje. Sąd wskazał m.in., że orzekające w sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo oceniły, że budowa garażu narusza warunki techniczne niepowodujące zagrożeń dla ludzi lub mienia, ani nie pogarszające warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, które są możliwe do usunięcia w trybie art. 40, jednak wskazując przeróbki, których wykonanie doprowadzi budowę do stanu zgodnego z prawem błędnie uznały konieczność dostosowania budowy do przepisów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980 r., a nie aktualnie obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych, tj. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.).
W toku ponownie prowadzonego postępowania pismem z dnia 29 listopada 2021r. K. i R. G. wystąpili o przeprowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego budynku gospodarczo-garażowego położonego na działce własnościowej [...] w C.
Pismem z dnia 5 grudnia 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Chojnicach zawiadomił strony o wszczęciu uproszczonego postępowania legalizacyjnego w sprawie rozbudowanej części budynku mieszkalnego, pełniącej funkcję garażowo-gospodarczą, wybudowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, usytuowanego na terenie działki nr [...] w C.
Postanowieniem nr PINB.70035.4.5.2022 z dnia 2 stycznia 2023 r. wydanym na podstawie art. 49g ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm.), nałożono na właścicieli obiektu, tj. K. i R. G., obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych dotyczących rozbudowanej części budynku mieszkalnego, pełniącej funkcję gospodarczo-garażową usytuowanego na terenie działki nr [...] położonej w miejscowości C., przy ul. M. [...], tj.:
oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane;
geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego;
ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego:
nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz
pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania,
w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia ww. postanowienia.
W dniu 4 maja 2023 r. K. i R. G. przedłożyli wymagane dokumenty, w tym oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością – działką nr [...], na cele budowlane.
Organ I instancji stwierdził, że dokumenty są kompletne, zaś osoba uprawniona sporządzająca ekspertyzę techniczną stwierdziła m.in., że:
pod względem konstrukcyjnym budynek garażu nie budzi zastrzeżeń, ponieważ podczas oględzin nie stwierdzono zarysować i pęknięć szczególnie na podciągu i słupie środkowym;
odpływ wód opadowych z dachu został przekierowany na teren zielony działki nr [...] stanowiącej współwłasność K. i R. G.;
budynek spełnia warunki bezpieczeństwa użytkowania pod względem przepisów BHP i p.poż.
Wobec powyższego decyzją z dnia 14 maja 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Chojnicach orzekł o legalizacji rozbudowanej części budynku mieszkalnego pełniącej funkcję garażowo-gospodarczą, wybudowanej bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, usytuowanego na terenie działki nr [...] w C.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli małżonkowie Z., kwestionując kompletność oświadczenia złożonego przez inwestorów o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne. Wskazali, że skoro postępowania dotyczy rozbudowanej części budynku mieszkalnego położnego na działce [...], to oświadczenie to powinno obejmować również prawo do dysponowania na cele budowlane nieruchomością [...], a nie tylko [...]. Zakwestionowali również prawidłowość i rzetelność przedstawionej przez inwestorów ekspertyzy technicznej.
Decyzją z dnia 29 lipca 2024 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 49f –art. 49i ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.z 2024 r., poz. 725) – dalej P.b. Wskazał, że z przedłożonych przez K. i R. G. dokumentów wynika, że posiadają oni prawo do dysponowania działką nr [...] na cele budowlane. Z ekspertyzy technicznej wynika z kolei, że część budynku pełniąca funkcję gospodarczo-garażową jest konstrukcji tradycyjnej, murowanej, posadowionej na fundamentach betonowych, ze stropodachem wykonanym z prefabrykowanych płyt panwiowych o rozpiętości 300 cm, wspartych na monolitycznym podciągu żelbetowym. Nie stwierdzono uszkodzenia konstrukcji budynku. Rozbudowana część jest bezpieczna i nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi i może być ona bezpiecznie użytkowana zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem. Pomiar budynku został naniesiony na mapę inwentaryzacji powykonawczej.
Wobec powyższego, zostały spełnione wymogi umożliwiające dokonanie legalizacji przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego o funkcję garażowo-gospodarczą w prowadzonym uproszczonym postepowaniu legalizacyjnym.
Odnosząc się do argumentu odwołania dotyczącego "uzupełnienia oświadczenia", organ stwierdził, że nie jest rolą organu nadzoru budowlanego dokonywanie weryfikacji złożonych oświadczeń o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (złożonych pod odpowiedzialnością karną), w świetle kwestii spornych sygnalizowanych przez inne strony postępowania. Przepisy o uproszczonej legalizacji przewidują, że przedmiotowe oświadczenie jest jednym z dokumentów wymaganym do przedłożenia. Ocena czy dokumenty zostały złożone należy do organów nakładających obowiązek przedłożenia takich dokumentów. W tej konkretnej sprawie organ nadzoru nie znalazł podstaw do zakwestionowania oświadczenia. Oświadczenie dotyczy, działki, na której posadowiony jest przedmiot postępowania, której właścicielami są K. i R. G. Natomiast ewentualne kwestie sporne w zakresie ingerencji obiektu w inną nieruchomość są kwestiami o charakterze cywilnym, które podlegają ocenie w stosownym postępowaniu prowadzonym przez sąd powszechny.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli P. i J. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Skarżący zarzucili organom wadliwość polegającą na przyjęciu od K. i R. G. niekompletnego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i uznanie go za wystarczające, podczas gdy PINB wielokrotnie stwierdzał, że postępowanie dotyczy rozbudowanej części budynku mieszkalnego, pełniącej funkcję gospodarczo-garażową. Elementy legalizowanego budynku w postaci konstrukcji dachu z płyt panwiowych wkraczają w obszar działki [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym, dla której jest czterech obecnych współwłaścicieli : R. G., K. G., J. Z., P.Z. Części składowe budynku w postaci gzymsu oraz rynny odprowadzającej wody opadowe wykraczają poza granicę z działką [...] dla której właścicielami są wyłącznie J. Z. i P. Z. i w tym zakresie też brak oświadczenia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Skarżący wnieśli też o odrzucenie sporządzonej ekspertyzy. Podnieśli, że dokument ten, datowany na marzec 2022 r. znajdujący się w aktach sprawy K.5140.12.2023 jest praktycznie tożsamy z dokumentem "ekspertyzą" z akt sprawy PINB.70035.2.8.2017 karta akt 129 (8 stron) datowanego także na marzec 2022 r. (różnica jednego wypunktowania w opisie technicznym str. 3, dopisane wnioski wg zapotrzebowania zlecającego, inny dobór fotografii), a PINB dokonał wtedy oceny "ekspertyzy" negatywnie. Podnieśli też merytoryczne zarzuty wobec treści ekspertyzy.
Skarżący zarzucili nadto błędne przyjęcie daty zakończenia budowy. Ich zdaniem wykonanie przez inwestorów instalacji wentylacyjnej w 2019 r. wyznacza datę końcową budowy tego obiektu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Przede wszystkim nie jest trafny zarzut skargi dotyczący błędnego przyjęcia przez organy daty budowy. Zdaniem skarżących wykonanie w 2019 r. wentylacji w przedmiotowym garażu wyznacza datę zakończenia budowy tego obiektu budowlanego, co wykluczałoby możliwość wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 49f ust. 1 P.b., uproszczone postępowanie legalizacyjne wszczyna się w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat.
W ocenie Sądu prawidłowe jest jednak ustalenie organów, że budowa spornego garażu została zrealizowana w latach 1980-1989 przez ojca poprzedniej właścicielki nieruchomości, E. F. – Z. G. Ustalenia te zaakceptowane zostały również przez tutejszy Sąd w wyroku z dnia 14 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 82/20, uchylającym decyzje: Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 26 listopada 2019 r. nr WOP.7721.155.2018.EL i Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Chojnicach z dnia 26 września 2019 r. nr PINB.70035.2.8.2017 - w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych. Fakt wykonania w 2019 r. wentylacji oceny tej nie zmienia. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów Prawa budowlanego obowiązującego w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu. Wykonanie wentylacji nie stanowi robót budowlanych, które wpływałyby na konstrukcję i parametry istniejącego obiektu budowlanego, stąd też ustalenia co do daty budowy przedmiotowego obiektu budowlanego (garażu) pozostają aktualne. Skoro obiekt ten powstał w latach 1980-1989, wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego było dopuszczalne.
W związku z wnioskiem K. i R. G. (dalej też: inwestorzy) PINB zobowiązany był do wszczęcia postępowania w oparciu o art. 49f P.b. i na podstawie art. 49g tej ustawy do nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w postaci:
1. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które osoba występująca o legalizację samowoli budowlanej, składa pod rygorem odpowiedzialności karnej,
2. geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego,
3. ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowych lub zamierzonym sposobem użytkowania.
Inwestorzy złożyli wymagane dokumenty, które organy oceniły jako kompletne. Stanowisko to jednak budzi wątpliwości w zakresie oświadczenia inwestorów o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie złożone przez inwestorów dotyczy bowiem prawa do dysponowania na cele budowlane jedynie działką [...], co byłoby wystarczające, gdyby sporny garaż stanowił samodzielny obiekt budowlany. W okolicznościach tej sprawy budzi to jednak wątpliwości, bowiem z opisu garażu i dokumentacji fotograficznej wynika, że garaż przylega do budynku usytuowanego na działce nr [...]. Również organy prowadziły postępowania w spawie "rozbudowanej części budynku mieszkalnego, pełniącej funkcję gospodarczo-garażową", co wskazuje, że garaż traktowany był przez organy jako rozbudowana część budynku mieszkalnego na działce [...]. W takiej sytuacji, w celu wydania decyzji legalizującej całą rozbudową część budynku konieczne było legitymowanie się przez inwestorów prawem do dysponowania nieruchomościami (wszystkimi działkami wydzielonymi geodezyjnie), na których ta samowola jest posadowiona, czyli również działką [...].
Podkreślić należy, że prawo do zabudowy zostało w ustawie - Prawo budowlane mocno powiązane z wykazaniem przez inwestora uprawnień do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane. Potwierdzeniem tej tezy jest treść art. 4 tej ustawy, który stanowi: Każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami.
Skutkiem obowiązywania powyższej zasady prawnej jest art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. obligujący wnioskującego o wydanie pozwolenia na budowę do złożenia pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pod tym pojęciem należy rozumieć w myśl art. 3 pkt 11 ww. ustawy tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Ponadto również w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym ustawodawca zadbał o spójność regulacji systemu prawa budowlanego z przepisami prawa cywilnego, bowiem do dokumentów legalizacyjnych nakazał zaliczyć oświadczenie, o którym mowa w powołanym art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w ww. przepisie, jest więc niezbędne, gdyż niedopuszczalne byłoby legalizowanie samowoli z naruszeniem prawa własności.
Z powyższych przyczyn sprawa legalności wykonanych robót budowlanych nie może pomijać aspektów związanych z prawem inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustalenie przez właściwy organ, że inwestor takim prawem nie dysponuje nie pozwala organowi nadzoru budowlanego uznać robót budowlanych za zgodne z obowiązującymi przepisami, co w konsekwencji w odniesieniu do robót budowalnych już zakończonych, uniemożliwia wydanie aktu legalizującego stwierdzoną samowolę.
Mimo zgłaszanych przez skarżących zastrzeżeń organy w ogóle nie odniosły się do tej kwestii. W sprawie zatem konieczne jest poczynienie ustaleń, czy przedmiotowy garaż stanowi odrębny od budynku na działce [...] obiekt budowlany, czy też stanowi jego część. Ustalenia te będą determinowały zakres oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W pierwszym przypadku wystarczające będzie oświadczenie inwestorów o dysponowaniu na cele budowlane działką [...], a w drugim - wydanie decyzji legalizującej samowolę budowlaną w oparciu o art. 49i ust. 1 pkt 1 P.b. będzie wymagało złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do wszystkich nieruchomości, na których zlokalizowana jest rozbudowana samowola tj. również w odniesieniu do działki o nr [...]. Nie można przy tym zaakceptować argumentacji WINB, że w zaistniałej sytuacji to skarżący zmuszeni są występować do sądu powszechnego z odpowiednim roszczeniem w celu ochrony swoich praw posesoryjnych. To bowiem na inwestorach samowoli budowlanej ciąży obowiązek posiadania kompletu dokumentów, a w ich braku (i braku zgody sąsiada) wystąpienia na drogę postępowania sądowego w celu uzyskania prawa do dysponowania częścią nieruchomości. Przerzucanie obowiązku ochrony sądowej na właściciela sąsiedniej nieruchomości, przy jednoczesnej legalizacji samowoli budowlanej znajdującej się częściowo na tej nieruchomości, stanowiłoby nie tylko usankcjonowanie stanu niezgodnego z prawem, ale również byłoby działaniem niemożliwym do zaakceptowania z punktu widzenia ochrony uzasadnionych interesów osób uczestniczących w obrocie prawnym, w tym w zakresie realizowania inwestycji na podstawie przepisów Prawa budowlanego.
Rozpatrując na nowo wniosek K. i R. G. PINB związany będzie wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu tego wyroku, a w szczególności do odpowiedniego zakwalifikowania garażu bądź jako odrębnego obiektu budowlanego bądź jako rozbudowanej części budynku znajdującego się na działce [...]. W tym drugim przypadku konieczne będzie wezwanie inwestorów o uzupełnienie dokumentów o oświadczenie o dysponowaniu również działką nr [...] na cele budowlane. PINB będzie miał również na uwadze fakt, że uzyskanie takiego oświadczenia może wymagać zastosowania odpowiednio długiego terminu, o którym mowa w art. 49g ust. 1, gdyż w przypadku braku porozumienia ze skarżącymi inwestorzy mogą być zmuszeni do wystąpienia na drogę postępowania sądowego. PINB zobowiązany zatem będzie do podjęcia z jednej strony - wszelkich działań umożliwiających legalizację rozbudowanej samowoli, a z drugiej - poszanowania uzasadnionych interesów prawnych skarżących.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI