II SA/Gd 950/25

II SA/Gd 950/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jakub Chojnacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 156 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: asesor WSA Jakub Chojnacki po rozpoznaniu w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 grudnia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu M. T. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr SKO Gd/3467/23 w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
UZASADNENIE
Objęta sprzeciwem decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (SKO) zapadła w następującym stanie sprawy:
Prezydent Miasta Gdyni decyzją z 24 marca 2023 roku odmówił matce Skarżącej – Pani I. T., przyznania zasiłku okresowego.
Pani M. T. (Skarżąca) pismem 10 maja 2023 r., działając w imieniu swojej matki, wniosła odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta Miasta.
SKO decyzją z 9 sierpnia 2024 r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy w treści decyzji podał, że wydał ją po rozpoznaniu odwołania Pani M. T., a następnie dręczył jej decyzję.
Pani M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji SKO.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 25 października 2024 r., II SA/Gd 994/24 odrzucił sprzeciw, uznając, że Skarżąca nie ma legitymacji do wniesienia sprzeciwu w niniejszej sprawie. Nie posiada ona bowiem interesu prawnego, gdyż postępowanie administracyjne nie dotyczyło konkretyzacji jej uprawnień ani obowiązków, lecz jej matki – Pani I. T.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) postanowieniem z 24 października 2025 r., I OSK 1399/25 uchylił postanowienie Sądu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu postanowienia NSA stwierdził między innymi, że ze złożonego sprzeciwu wynika wprost, że Skarżąca złożyła go w imieniu własnym, zgodnie ze skierowanym do adresata decyzji administracyjnej pouczeniem o przysługującym uprawnieniu, jako stronie, która wniosła odwołanie. Kwestia prawidłowości decyzji Kolegium w zakresie uznania, że Skarżąca wnosząc odwołanie działała w imieniu własnym, nie jest przedmiotem tego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przy ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie natomiast z treścią art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Powyższe oznacza, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, orzeczenia.nsa.gov.pl), a Sąd rozpoznający sprawę związany jest zarówno oceną prawną jak i wskazaniami, co dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd kasacyjny.
Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 64e p.p.s.a.).
Stosownie zaś do art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Jednocześnie za trafny należy uznać pogląd, że wynikający z art. 64e p.p.s.a. zakres badania w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadniczo różni się od reguły obowiązującej z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., w odniesieniu do skargi (por. m.in. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", C.H. Beck 2017; pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego). Niemniej nie można wykluczyć sytuacji, w których ingerencja sądu administracyjnego jest konieczna, chociaż nie wynika wprost z dyspozycji art. 64e p.p.s.a. Przykładem takiej sytuacji (...) jest dostrzeżenie wady powodującej nieważność decyzji, od której wniesiono sprzeciw (por. postanowienie NSA z 3 lutego 2022 r., II OSK 87/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro ustawodawca w art. 64e p.p.s.a. wskazuje, że sąd bada przesłanki do wydania decyzji z art. 138 § 2 k.p.a., to kontrola sądu nie może ograniczyć się do przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a., ale powinna dotyczyć wszelkich okoliczności związanych z wydaniem takiej decyzji (w tym kontroli przepisów prawa materialnego w danej sprawie). Zasadne wydaje się zatem przyjęcie, że komentowany przepis wskazuje, że sąd bada istnienie wszystkich przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, a nie tylko przesłanek wskazanych w art. 138 § 2 k.p.a. Można zatem zająć stanowisko, że wynikające z art. 64e p.p.s.a. zawężenie granic rozpoznania przez Sąd środka zaskarżenia, jakim jest sprzeciw, nie zostało przez ustawodawcę zakreślone wyłącznie postanowieniami art. 138 § 2 k.p.a. W pojęciu "przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a." mieszczą się zarówno przesłanki pozytywne, jak też negatywne, mające bezpośredni wpływ na możliwość wydania takiej decyzji (zob. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 64e. Wyd. 8, Warszawa 2023).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła Pani I. T., działająca poprzez swojego pełnomocnika Panią M. T. (córkę). Pomimo tego, SKO błędnie uznało, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła Skarżąca, a nie jej matka, a następnie jak wskazał NSA, SKO decyzję objętą sprzeciwem skierowało do Pani M. T. jako do adresatki decyzji. Organ pouczył również Skarżącą jako adresatkę decyzji o prawie wniesienia sprzeciwu do WSA.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Pani M. T. nie posiada interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym zakończonym objętą sprzeciwem decyzją, ponieważ decyzja Prezydenta Miasta Gdyni dotyczy przyznania zasiłku celowego innej niż Skarżąca osobie, to jest Pani I. T. – matce Skarżącej. Innymi słowy, postępowanie administracyjne nie dotyczyło konkretyzacji uprawnień ani obowiązków podmiotu, do którego swoje rozstrzygnięcie skierowało SKO. Na podstawie bowiem odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wniesionego przez Panią I. T., SKO rozstrzygało o odmowie przyznania uprawnienia (zasiłku stałego) matce Skarżącej, co wykluczało skierowanie wydanej decyzji do Skarżącej, jako do adresatki rozstrzygnięcia. Skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie stanowi kwalifikowaną wadę tej decyzji, określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., której stwierdzenie nakazuje elimanację decyzji z obrotu prawnego. Zatem stwierdzić należy, że nie było podstawy do wydania przez SKO objętej sprzeciwem decyzji wobec Skarżącej.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Stosownie do art. 153 p.p.s.a., powyższa ocena prawna jak i ocena prawna dokonana przez NSA w postanowieniu z 24 października 2025 r., są dla SKO wiążące, co powoduje konieczność zwrócenia przez organ szczególnej uwagi na rozróżnienie statusu prawnego strony postępowania administracyjnego od jej pełnomocnika oraz na wydanie rozstrzygnięcia wobec podmiotu, który wniósł odwołanie i który był adresatem decyzji organu pierwszej instancji.