II SA/Gd 948/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-01-15
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlaneroboty budowlanewstrzymanie budowysamowola budowlanaobiekt budowlanybudowlabudynek gospodarczylegalizacjanadzór budowlanyWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych, uznając samowolnie postawiony obiekt za budowlę, a nie budynek gospodarczy.

Skarżący R. S. zaskarżył postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących obiektu o wymiarach 3,07 m x 1,57 m, który samowolnie wybudował jesienią 2022 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zakwalifikował obiekt jako budowlę, a nie budynek gospodarczy, co skutkowało wstrzymaniem robót i możliwością legalizacji. Sąd administracyjny uznał tę kwalifikację za prawidłową, oddalając skargę.

Sprawa dotyczyła skargi R. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, które wstrzymało prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie o wymiarach 3,07 m x 1,57 m, pełniącym funkcję gospodarczą z drewutnią. Organ odwoławczy, w przeciwieństwie do organu pierwszej instancji, zakwalifikował obiekt jako budowlę, a nie budynek gospodarczy, wskazując, że nie posiada on fundamentów i jest nietrwale związany z gruntem. Skarżący argumentował, że obiekt nie jest obiektem budowlanym, a jedynie magazynem na rowery i produkty rolne, a także podnosił kwestie proceduralne dotyczące terminów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, uznał, że obiekt został prawidłowo zakwalifikowany jako budowla, ponieważ nie spełnia definicji budynku (brak fundamentów, nietrwale związany z gruntem) ani obiektu małej architektury (zbyt duże rozmiary). Sąd podkreślił, że obiekt nie był tymczasowym obiektem budowlanym, gdyż istniał dłużej niż 180 dni. W związku z tym, że obiekt jest budowlą wzniesioną bez wymaganego pozwolenia, postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych zostało uznane za zgodne z prawem. Sąd oddalił skargę, wskazując, że procedura legalizacji jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obiekt taki należy zakwalifikować jako budowlę, ponieważ nie jest budynkiem (nie jest trwale związany z gruntem, nie posiada fundamentów) ani obiektem małej architektury (zbyt duże rozmiary).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obiekt nie spełnia definicji budynku ani obiektu małej architektury, co na mocy art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego kwalifikuje go jako budowlę. Kluczowe jest ustalenie, czy obiekt jest trwale związany z gruntem i posiada fundamenty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (14)

Główne

Prawo budowlane art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

Prawo budowlane art. 48 § ust. 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 3 § pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu budowlanego obejmuje budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku - obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budowli - każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja obiektu małej architektury - niewielkie obiekty, np. kapliczki, krzyże przydrożne, figury, posągi, wodotryski, obiekty architektury ogrodowej, piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.

Prawo budowlane art. 3 § pkt 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja tymczasowego obiektu budowlanego - obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym niż jego trwałość techniczna, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem.

Prawo budowlane art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia.

Prawo budowlane art. 29 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Budowa budynku gospodarczego wymaga zgłoszenia.

P.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Prawo budowlane art. 49d

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa zasady obliczania opłaty legalizacyjnej.

Prawo budowlane art. 59f § pkt 1-3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa zasady obliczania opłaty legalizacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt został prawidłowo zakwalifikowany jako budowla, a nie budynek gospodarczy. Obiekt nie spełnia definicji budynku (brak fundamentów, nietrwale związany z gruntem). Obiekt nie jest obiektem małej architektury ze względu na rozmiary. Obiekt nie jest tymczasowym obiektem budowlanym, ponieważ istniał dłużej niż 180 dni.

Odrzucone argumenty

Obiekt nie jest obiektem budowlanym. Obiekt jest magazynem na rowery i produkty rolne, a nie budowlą. Postępowanie przed organem I instancji zostało zakończone z uchybieniem terminu. Nowelizacja Prawa budowlanego z 3 czerwca 2023 r. pozwala na uznanie, że wzniesienie budynku gospodarczego o powierzchni 150 m2 nie wymaga formalności.

Godne uwagi sformułowania

nie posiada fundamentów nie jest trwale związany z gruntem nie można zakwalifikować jako obiektu małej architektury nie jest obiektem niewielkich rozmiarów nie może być uznany za tymczasowy obiekt budowlany

Skład orzekający

Krzysztof Kaszubowski

przewodniczący sprawozdawca

Dariusz Kurkiewicz

sędzia

Wojciech Wycichowski

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących kwalifikacji obiektów budowlanych (budynek, budowla, obiekt małej architektury, tymczasowy obiekt budowlany) oraz stosowania art. 48 Prawa budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyficznej interpretacji przepisów przez organy nadzoru budowlanego i sąd.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy częstego problemu samowoli budowlanej i rozróżnienia między budynkiem a budowlą, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego.

Budowla czy budynek gospodarczy? Sąd wyjaśnia, kiedy samowola budowlana prowadzi do wstrzymania robót.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 948/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 48 ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 30 lipca 2024 r. nr WOP.7722.246.2023.MJ w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.
Uzasadnienie
R. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach (dalej jako: "organ I instancji", "PINB") na skutek przeprowadzonej w dniu 7 czerwca 2023 r. kontroli obiektu budowlanego usytuowanego na działce nr [...] w miejscowości B., gmina [...] ustalił, że na działce wybudowano kilka obiektów budowlanych. Na części działki należącej do właścicieli lokalu nr [...] w B. posadowiony został budynek pełniący funkcję gospodarczą z drewutnią, o wymiarach 3,07 m x 1,57 m.
Zawiadomieniem z dnia 1 sierpnia 2023 r. PINB poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budynku gospodarczego z drewutnią i o terminie zaplanowanych oględzin.
Podczas oględzin, które odbyły się w dniu 11 września 2023 r., organ I instancji ustalił, że na terenie przedmiotowej działki został wybudowany budynek gospodarczy z drewutnią. Jego wymiary wynoszą 3,07 m x 1,57 m. Budynek jest konstrukcji drewnianej, parterowy, posadowiony na bloczkach betonowych. Usytuowany jest w bezpośrednim sąsiedztwie z działką nr [...] w odległości około 5 cm od ogrodzenia. A. i R. S. (dalej jako: "Strony", "Inwestorzy", "Skarżący") oświadczyli, że przedmiotowy budynek z drewutnią został zrealizowany jesienią 2022 r. bez zezwolenia Starosty Kartuskiego. Obiekt nie jest wyposażony w żadne media, posiada dach jednospadowy (pokrycie z onduliny) ze spadkiem na część ogrodową.
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2023 r. organ I instancji wstrzymał inwestorom prowadzenie robót budowlanych przedmiotowego budynku gospodarczego z drewutnią. Jednocześnie poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację przedmiotowego budynku gospodarczego w terminie 30 dni od daty otrzymania postanowienia (ostatecznego) oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji budynku w wysokości obliczonej zgodnie z przepisem określonym w art. 49d Prawa budowlanego.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: "PWINB", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu zażalenia R.S., postanowieniem z dnia 30 lipca 2024 r. uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i wstrzymał inwestorom prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym - budowli o wymiarach 3,07 m x 1,57 m pełniącego funkcję gospodarczą. W postanowieniu PWINB poinformował stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację spornego obiektu budowlanego - budowli, w terminie 30 dni od wydania postanowienia ostatecznego, czyli od dnia 30 lipca 2024 r. oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego - budowli, w wysokości obliczonej zgodnie z przepisem określonym w art. 49d Prawa budowlanego. Wskazał jednocześnie, że wniosek o legalizację można wycofać do dnia wydania decyzji o legalizacji.
W uzasadnieniu, wskazując m. in. na treść przepisu art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 725 ze zm.) organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego zlecił organowi nadzoru budowlanego I instancji przeprowadzenie dodatkowych oględzin w celu ustalenia czy przedmiotowy obiekt jest trwale związany z gruntem i posiada fundamenty (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego) lub czy jest nietrwale związany z gruntem.
Podczas kontroli przeprowadzonej w trakcie postępowania zażaleniowego (w dniu 22 maja 2024 r.) ustalono, że obiekt został posadowiony na kostce betonowej i jest nietrwale związany z gruntem (nie posiada fundamentów). W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, uznać należy, że przedmiotowy obiekt nie jest budynkiem w myśl art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, ponieważ nie posiada fundamentów. Przedmiotowego obiektu nie można także zakwalifikować jako obiektu małej architektury, wskazanego w art. 3 pkt 4 ustawy.
Następnie, przywołując treść art. 3 pkt 5 oraz art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego PWINB wyjaśnił, że przedmiotowy obiekt został pobudowany jesienią 2022 r. zatem już na moment kontroli dokonanej w czerwcu 2023 r. (jeszcze przed wszczęciem postępowania) istniał już ponad 180 dni. Powyższe oznacza, że jego budowa, jako obiektu nietrwale związanego z gruntem, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestorzy nie posiadali.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z protokołu kontroli z dnia 22 maja 2024 r. wynika, że przedmiotowy obiekt posiada ściany i dach, wydzielony jest z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych. Obiekt o wymiarach 3,07 m x 1,57 m posadowiony jest na kostkach betonowych, które w niniejszym przypadku nie stanowią fundamentów, co oznacza, że nie jest on trwale związany z gruntem. W odniesieniu zatem do definicji obiektu budowlanego zawartego w art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, uznać należy, że przedmiotowy obiekt jest budowlą.
Przywołując treść definicji budynku gospodarczego wskazaną w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 września 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 ze zm.) organ odwoławczy wyjaśnił, że funkcja przedmiotowego obiektu została ustalona podczas dodatkowej kontroli przeprowadzonej w dniu 22 maja 2024 r., w trakcie której stwierdzono, że jest to obiekt budowlany pełniący funkcję gospodarczą wraz z drewutnią. W zażaleniu Inwestor wskazał, że sporny obiekt służy do przechowywania rowerów. W związku z powyższym, zdaniem PWINB, należało stwierdzić, że przedmiotowy obiekt jest budowlą pełniącą funkcję gospodarczą.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że z art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. a Prawa budowlanego wynika, że budowa budynku gospodarczego wymaga zgłoszenia. Przepis ten dotyczy jednak budynku w znaczeniu o jakim mowa w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, a takim nie jest obiekt posadowiony na działce Skarżących. W rezultacie, po stwierdzeniu, że Inwestorzy nie dopełnili obowiązków wynikających z Prawa budowlanego, organ nadzoru budowlanego, działając w trybie art. 48 Prawa budowlanego, zobligowany był do wydania postanowienia wstrzymującego roboty budowlane, informując o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
PWINB wskazał jednocześnie, że procedura legalizacji obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę czy zgłoszenia jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem strony. Jeżeli w ocenie strony tego rodzaju postępowanie jest z jakiegokolwiek względu dla niej zbyt uciążliwe, to legalizacji przeprowadzać nie musi, licząc się z konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki obiektu.
Wyjaśniając kwestię związaną z ustaleniem wysokości opłaty legalizacyjnej organ odwoławczy, przywołując art. 49d oraz art. 59f pkt 1-3 Prawa budowlanego wskazał, że z uwagi na fakt, iż przedmiotowy obiekt budowlany, zakwalifikowany został jako budowla w świetle ustawowych przepisów art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego (czyli nie budynek) należy zaliczyć do kategorii VIII - inne budowle. W związku powyższym opłata legalizacyjna dla budowli pełniącej funkcję gospodarczą winna wynosić: 50 x 500(s) x 5(k) x l(w) = 125.000 zł.
Reasumując PWINB wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym materiału uzupełnionego w toku postępowania zażaleniowego, pozwala uznać, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z budowlą pełniącą funkcję gospodarczą, a nie z budynkiem gospodarczym, co skutkuje wydaniem postanowienia reformatoryjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. S., nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego wskazał, że w jego ocenie nazwanie obiektu magazynowego na rowery i produkty do pielęgnacji rolnej - obiektem budowlanym - jest dużym błędem, który nie powinien mieć miejsca. W jego ocenie sporny obiekt magazynowy nie podlega definicji obiektu budowlanego, ponieważ nie jest związany z gruntem, ani nie posiada doprowadzonej do niego instalacji. Wyjaśnił, że budowla sąsiada znajdująca się na tej samej działce została uznana przez organy nadzoru budowlanego za zgodną z Prawem budowlanym, a jego – mimo, że jest dwa razy mniejsza, ale źle nazwana (bo nie wiata) - nie została zaakceptowana.
W dalszej kolejności Skarżący podniósł, że postępowanie przed organem I instancji zostało zakończone z uchybieniem terminu wskazanego w art. 35 k.p.a. Jego zdaniem, skoro nie otrzymał odpowiedzi w ustawowym terminie, to rozstrzygnięcie jest pozytywne.
Następnie, ustosunkowując się do kwestii nazewnictwa "schowka" Skarżący podniósł, że w jego ocenie organy nadzoru budowlanego dopasowują je do swoich potrzeb: raz wskazując, że jest budynek gospodarczy (organ I instancji) innym razem, że jest to najpierw tymczasowy obiekt budowlany, a następnie - budowla pełniąca funkcję gospodarczą (organ odwoławczy). Wskazał, że nie rozumie także w jaki sposób organ wyliczył, że sporny "schowek" stał dłużej niż 180 dni. Podniósł, że jesień kończy się 22 listopada, a inspekcja odbyła się 6 czerwca 2023 r., co oznacza, że minęło 167 dni. Wskazał jednocześnie, że "przed postawieniem tego schowka nie przeszło mi przez głowę, że należało by to zgłosić do nadzoru budowlanego".
Końcowo podniósł, że jego zdaniem nowelizacja Prawa budowlanego z 3 czerwca 2023 r. pozwala na uznanie, że wzniesienie budynku gospodarczego o powierzchni 150 m2 nie wymaga żadnych formalności. Wskazał jednocześnie, że z uwagi na fakt, że pojęcie produkcji rolniczej nie jest ściśle zdefiniowane, można za nią uznać chociażby posiadanie i utrzymywanie ogródka przydomowego, a pomieszczenie używać do przechowywania nasion, sadzonek, nawozów, co w jego przypadku ma miejsce.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") gdyż przedmiotem skargi było wydane w postępowaniu administracyjnym postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa, a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozważanym przypadku.
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że nie narusza ono prawa w stopniu, który uzasadnia jego uchylenie.
Poddane sądowej kontroli postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako: "PWINB") z dnia 30 lipca 2024 r. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych przy obiekcie budowalnym – budowli o wymiarach 3,07 m x 1,57 m pełniącego funkcję gospodarczą usytuowanego na terenie działki nr [...] w miejscowości B., gmina [...] wydane zostało w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.; dalej jako: "Prawo budowlane", "ustawa"). Na mocy tego przepisu orzekający w sprawie organ nadzoru wstrzymał Skarżącemu roboty budowlane oraz poinformował go o możliwości złożenia wniosku o legalizację spornej zabudowy. Należy zaznaczyć, że PWINB dokonał odmiennej niż organ I instancji kwalifikacji tej zabudowy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach uznał bowiem, że przedmiotem postępowania był budynek gospodarczy z drewutnią, a PWINB uchylając zaskarżone postanowienie organu I instancji zakwalifikował tę zabudowę jako obiekt budowlany – budowlę.
Stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób nie budzący wątpliwości. Na części działki nr [...] w miejscowości B., gmina [...] należącej do właścicieli lokalu nr [...] posadowiony został obiekt pełniący funkcję gospodarczą z drewutnią, o wymiarach 3,07 m x 1,57 m. Jest to obiekt parterowy o konstrukcji drewnianej, posadowiony na bloczkach betonowych. Nie jest on wyposażony w żadne media, posiada dach jednospadowy (pokrycie z onduliny) ze spadkiem na część ogrodową. W trakcie oględzin nieruchomości A. i R. S. (właściciele lokalu nr [...]) oświadczyli, że został on zrealizowany jesienią 2022 r. bez zezwolenia Starosty Kartuskiego.
Z art. 1 Prawa budowlanego wynika, że ustawa ta normuje działalność obejmującą sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach (art. 1). Ustalenie zatem, czy obiekt stanowiący przedmiot postępowania jest obiektem budowlanym, ma istotne znaczenie z punktu widzenia stwierdzenia, czy jego realizacja podlega reglamentacji Prawa budowlanego. W myśl zaś art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych.
W świetle tego, dokonując oceny legalności danej zabudowy, w pierwszej kolejności należy ustalić, czy dana zabudowa jest obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego, a dopiero w dalszej kolejności, w przypadku potwierdzenia, że mamy do czynienia z obiektem budowlanym, badać czy jest on budynkiem, obiektem małej architektury czy też budowlą, o jakiej mowa w art. 3 pkt 3 tej ustawy.
Spór w sprawie sprowadza się w istocie do kwalifikacji obiektu zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości B., gmina [...] należącego do właścicieli lokalu przy ul. [...] w B. Zdaniem PWINB jest to obiekt budowlany – budowla, zdaniem skarżącego – obiekt magazynowy, który nie podlega definicji obiektu budowlanego.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
Przepis art. 48 ust. 3 tej ustawy przewiduje, że w postanowieniu o wstrzymaniu budowy informuje się o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części, zwanego dalej "wnioskiem o legalizację", oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części, zwanej dalej "decyzją o legalizacji", oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Z kolei art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego określa, że postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy. Z treści przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że ich przedmiotem mogą być wyłącznie obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.
W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy zakwalifikował przedmiot zaskarżonej decyzji jako obiekt budowlany – budowla. Stosownie do art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego obiektem budowalnym jest budynek, budowla bądź obiekt małej architektury. Budynek to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego). Z ustalonego w toku postępowania przed organami administracji stanu faktycznego, niekwestionowanego przez Skarżącego wynika, że obiekt jest nietrwale powiązany z gruntem (posadowiony na kostkach betonowych, z którymi nie jest połączony) co wyklucza – zdaniem organu II instancji - możliwość zakwalifikowania go jako budynku.
W ocenie Sądu ocena ta jest trafna, podobnie jak uznanie, że obiektu należącego do Skarżącego nie można uznać za obiekt małej architektury. Jak stanowi bowiem art. 3 pkt 4 ustawy przez obiekt małej architektury rozumieć należy niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.
Nie ulega wątpliwości, że sporny obiekt nie jest obiektem kultu religijnego oraz obiektem architektury ogrodowej. W ocenie Sądu obiekt ten nie jest też obiektem użytkowym służącym rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, o którym stanowi art. 3 pkt 4 lit. c Prawa budowlanego. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z 13 grudnia 2016 r., II OSK 1528/15, w którym przyjęto, że wspólną cechę wszystkich obiektów małej architektury stanowią ich niewielkie rozmiary. Lista obiektów z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego nie jest wyczerpująca i do obiektów małej architektury można zaliczyć także inne obiekty, poza wyraźnie w nim wymienionymi, jednak mogą to być jedynie obiekty niewielkie i rodzajowo podobne do tych, które zostały wymienione w art. 3 pkt 4 tej ustawy. Przedmiotowego obiektu nie sposób zaliczyć do "niewielkich", choć takie określenie nie ma jednoznacznego i wyraźnie uchwytnego desygnatu. W orzecznictwie sądowym obiekty o powierzchni zabudowy zbliżonej do powierzchni zabudowy przedmiotowego obiektu nie były uznawane za "niewielkie obiekty" w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego (por. motywy wyroków NSA z: 22 lutego 2023 r., 19 marca 2013 r., II OSK 2219/11; 22 lutego 2023 r., II OSK 2885/21).
Zdaniem Skarżącego sporny obiekt służy rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku. Jednakże z uwagi na okoliczność, że nie jest to obiekt niewielkich rozmiarów nie może zostać uznany za odpowiadający definicji określonej w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego.
Uznanie, że obiekt nie jest budynkiem ani obiektem małej architektury oznacza, że w odniesieniu do definicji obiektu budowlanego zawartej w przywołanym wyżej art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego należy go zakwalifikować jako budowlę. Jak stanowi art. 3 pkt 3 tej ustawy budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury.
Organ odwoławczy rozważył również możliwość zakwalifikowania obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego Przepis ten stanowi, że pod tym pojęciem należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Natomiast art. 29 ust 1 pkt 7 ustawy wskazuje, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Przedmiotowy obiekt pobudowany został jesienią 2022 r., a zatem już w momencie kontroli w maju 2023 r. (jak wskazał organ administracji; z akt sprawy wynika, że miała ona miejsce 7 czerwca 2023 r. - k. 26 akt organu I instancji), która stanowiła podstawę do wszczęcia postępowania istniał już ponad 180 dni. Podkreślić przy tym należy, że w toku całego postępowania Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności mogących chociażby pośrednio przemawiać za uznaniem spornego obiektu za obiekt tymczasowy, w tym nie wyraził swojej woli rozbiórki lub przeniesienia go w inne miejsce przed upływem 180 dni. Z zestawienia ujawnionych dat: powstania obiektu – jesień 2022 r., oględzin przeprowadzonych 11 września 2023 r. i 22 maja 2024 r. oraz wydania postanowienia przez organ I instancji 30 listopada 2023 r. i przez organ II instancji w lipcu 2024 r. wynika, że w dacie podejmowanych przez organy działań upłynął już okres 180 dni.
Powyższe wyklucza możliwość przyjęcia kwalifikacji obiektu jako tymczasowego.
Rekapitulując powyższe, w ocenie Sądu sporny obiekt został prawidłowo zakwalifikowany jako obiekt budowlany, a wobec tego, że nie jest budynkiem ani obiektem małej architektury – jako budowla.
W odniesieniu do treści skargi Sąd wyjaśnia, że nie mogą mieć zastosowania w sprawie przepisy ustawy Prawo budowlane powoływane w jej treści ze względu na to, że dotyczą one budynków gospodarczych, a obiekt, którego dotyczyło postępowanie nie może być za taki uznany.
Natomiast odnosząc się do uwag Skarżącego dotyczących wysokości opłaty legalizacyjnej Sąd zauważa, że legalizacja samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego nie jest obowiązkiem Inwestora i w przypadku rezygnacji z tego trybu opłata ta nie będzie wymagana.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935) skargę oddalił.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI