II SA/GD 93/23

II SA/Gd 93/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-01-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OZ 354/24 - Postanowienie NSA z 2024-07-25
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1876
art. 38 ust. 1
Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 113  par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr SKO Gd/3749/22 w przedmiocie sprostowania omyłki w decyzji dotyczącej zasiłku okresowego oddala skargę.
Uzasadnienie
A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie sprostowania oczywistej omyłki w uzasadnieniu decyzji.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawych:
Postanowieniem nr 8/2020/DS z 1 czerwca 2020 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Wójta Gminy K., (dalej jako Kierownik GOPS, organ I instancji), sprostował oczywistą omyłkę w decyzji nr 6/okr/2020/DS z 27 kwietnia 2020 r. wydaną przez ten organ przyznającej A. M. (dalej jako Wnioskodawca, Skarżący) świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 350,50 zł.
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że w piśmie z 26 maja 2020 r. Skarżący wniósł o uzupełnienie decyzji z 27 kwietnia 2020 r., gdyż w jej uzasadnieniu wskazano jako podstawę ustalenia zasiłku okresowego art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, który jest właściwy dla rodziny, a nie dla osoby samotnie gospodarującej. W konsekwencji organ I instancji powołał się na art. 113 § 1 k.p.a. i stwierdził, że skoro zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny, to zasadne jest sprostowanie decyzji z 27 kwietnia 2020 r. poprzez zmianę jej treści z: "Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Na podstawie wniosku z dnia 31 marca 2020r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. W wyniku przeprowadzonego w dniu 16 kwietnia 2020 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, iż rodzina strony składa się z 1 osoby, a dochód rodziny wynosi 0 zł miesięcznie, czyli nie przekracza kwoty 701,00 zł, która stanowi kryterium dochodowe rodziny ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Ustalono ponadto, iż Pan A. M. jest osobą bezrobotną, zarejstrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pucku. Wysokość przedmiotowego świadczenia ustala się na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego, iż w przypadku rodziny zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. W świetle art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Ośrodek posiada ograniczone środki finansowe na udzielenie pomocy w tej formie. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, wysokość świadczenia ustalono na kwotę 350,50zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt złotych 50/100) miesięcznie" na treść: "w ten sposób, że zmieniono treść uzasadnienia na treść: "Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Na podstawie wniosku z dnia 31 marca 2020r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. W wyniku przeprowadzonego w dniu 16 kwietnia 2020 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, iż strona jest osobą samotnie gospodarującą , a dochód strony wynosi 0 zł miesięcznie, czyli nie przekracza kwoty 701,00 zł, która stanowi kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Ustalono ponadto, iż Pan A. M. jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w Pucku. Wysokość przedmiotowego świadczenia ustala się na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego, iż w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby . Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy miedzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, wysokość świadczenia ustalono na kwotę 350,50zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt złotych 50/100) miesięcznie. Zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Ze względu na ważny interes strony, tj. konieczność posiadania środków finansowych na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb, zgodnie z treścią art. 108 k.p.a. decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Mając na względzie powyższe, należało orzec jak na wstępie."
Postanowieniem z 14 września 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło postanowienie Wójta Gminy K. z 1 czerwca 2020 r. i orzekło o sprostowaniu oczywistych omyłek w uzasadnieniu decyzji z 27 kwietnia 2020 r. wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznającej A. M. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 350,50 zł w ten sposób, że:
- wykreślić zdanie "Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny" i zastąpić je zdaniem "Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej",
- wykreślić zdanie "Wysokość przedmiotowego świadczenia ustala się na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego, iż w przypadku rodziny zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny" i zastąpić je zdaniem "Wysokość przedmiotowego świadczenia ustala się na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego, iż w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby",
- wykreślić zdanie "Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny" i zastąpić je zdaniem "Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby".
Zdaniem Kolegium błędy popełnione w uzasadnieniu decyzji z 27 kwietnia 2020 r. są ewidentne i polegały tylko na wadliwym wskazaniu treści pkt 2 ust. 1 art. 38 ustawy o pomocy społecznej, zamiast pkt 1 ust. 1 art. 38 ww. ustawy oraz pkt 2 ust. 2 art. 38 ustawy 2, zamiast pkt 1 ust. 2 art. 38 ww. ustawy. Opisane wady nie mogą być uznane za istotne, gdyż w żaden sposób nie wpłynęły na wynik sprawy. Organ w sposób właściwy i zgodny z treścią art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy ustalił wysokość przysługującego stronie zasiłku okresowego. Wymienione omyłki w jednostkach redakcyjnych przepisu art. 38 ustawy o pomocy społecznej jako oczywiste, mogły zostać skorygowane wyłącznie w formie sprostowania, o którym mowa art. 113 § 1 k.p.a. Jednakże organ I instancji dokonując sprostowania uzasadnienia swej decyzji, po raz kolejny popełnił omyłkę nadając błędną treść zdaniu pierwszemu uzasadnienia "Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt.1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny". To spowodowało, że koniecznym było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty poprzez dokonanie sprostowania oczywistych omyłek w decyzji z dnia 27 kwietnia 2020 r.
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji omyłkowo wskazał w podstawie prawnej postanowienia art. 111 § 1b k.p.a., który dotyczy uzupełnienia decyzji, a nie jej sprostowania (art. 113 § 1 k.p.a.), jednakże ta ostatnia ujawniona przez stronę pomyłka, choć nie powinna mieć miejsca, bo w istocie nie pogłębia zaufania obywateli w myśl art. 8 § 1 k.p.a., to jednak wbrew stanowisku strony nie czyni bezpodstawnym wydania postanowienia o sprostowaniu decyzji. Postanowienie takie może być bowiem zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. wydane również z urzędu i w przedmiotowej sprawie taka sytuacja miała właśnie miejsce, co jednak nie zmienia faktu, że organ I instancji winien wydać jeszcze rozstrzygnięcie w kwestii złożonego przez stronę wniosku o uzupełnienie decyzji z 27 kwietnia 2020 r.
Po rozpatrzeniu skargi A. M. na powyższe postanowienie wyrokiem z 15 lipca 2021 r. o sygn. III SA/Gd 155/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 14 września 2020 r.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że należy zgodzić się z organem odwoławczym, że w okolicznościach niniejszej sprawy przytoczenie w uzasadnieniu wydanej wobec Skarżącego decyzji z 27 kwietnia 2020 r. przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących rodziny, nie zaś przepisów tej ustawy dotyczącej osoby samotnie gospodarującej, czyli art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zamiast art. 38 ust.1 pkt 1 tej ustawy oraz art. 38 ust.2 pkt 2 zamiast 38 ust.2 pkt 1 tej ustawy, nie może być uznane za pomyłkę istotną, której sprostowanie w trybie art. 113 § 1 k.p.a. jest niedopuszczalne. To, że organ I instancji w wydanej decyzji popełnił oczywistą omyłkę wynika zarówno z faktu, że w uzasadnieniu decyzji organ wyraźnie wskazał, że rodzina Skarżącego składa się z jednej osoby, jak i z tego, że organ ten nie mógł pozostawać w mylnym wyobrażeniu o stanie faktycznym sprawy dotyczącym ilości osób pozostających w rodzinie Skarżącego, bowiem z uwagi na liczne prowadzone przez organ postępowania z wniosków Skarżącego organ ma ugruntowaną wiedzę, że Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą. Dokonane sprostowanie w żaden sposób nie zmieniło ani nie skorygowało rozstrzygnięcia zawartego w wydanej decyzji dotyczącej przyznania Skarżącemu w określonej wysokości zasiłku okresowego z powodu bezrobocia. Okoliczność ta potwierdza również charakter omyłki organu jako oczywistej.
Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, że organ odwoławczy nie powinien merytorycznie oceniać postanowienia organu I instancji, na które wniósł on zażalenie, z uwagi na to, że przedmiotem jego wniosku było uzupełnienie decyzji organu I instancji z 27 kwietnia 2020 r., wobec czego organ I instancji powinien wydać postanowienia określone w art. 111 § 1b k.p.a. Sąd zauważył, że sprostowanie, o jakim mowa w art. 113 § 1 k.p.a. może być dokonane przez organ z urzędu. Jeżeli organ stwierdzi konieczność dokonania takiego sprostowania może uczynić to w formie postanowienia, niezależnie od tego, czy strona tego postępowania złożyła w tej mierze wniosek, czy też nie. Wniosek Skarżącego o uzupełnienie decyzji powinien zostać przez organ I instancji rozpatrzony odrębnie w oparciu o przepis art. 111 k.p.a., który normuje kwestię uzupełnienia decyzji administracyjnej.
Sąd nie podzielił także zarzutu Skarżącego, że Kolegium nie podało, czy postanowienie organu I instancji uchylone zostało w całości czy w części, gdyż sformułowanie "uchylić zaskarżone postanowienie" w sposób oczywisty oznacza, że postanowienie organu I instancji uchylone zostało w całości.
Natomiast na mocy art. 134 p.p.s.a. Sąd dopatrzył się innego naruszenia prawa, tj. wskazał, że istotą postępowania było rzeczywiste skorygowanie (w granicach określonych art. 113 § 1 k.p.a.), stwierdzonych przez organ oczywistych omyłek. Tymczasem Kolegium dokonując w wydanym przez siebie postanowieniu sprostowania oczywistych omyłek decyzji, w punkcie 2 tiret pierwszy postanowienia zastąpiło - omyłkowo ujęte w decyzji zdanie - zdaniem, które zawiera ponowne wskazanie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zamiast art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, przy czym Kolegium przytoczyło jednocześnie rzeczywistą treść art. 38 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy. To ostatnie stwierdzenie organu odwoławczego miało charakter ogólny, dotyczący wszystkich trzech oczywistych omyłek.
W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie w opisanym powyżej kształcie nie może pozostać w obrocie prawnym. Należy mieć bowiem na względzie, że instytucja sprostowania oczywistych omyłek m.in. w decyzji ma na celu doprowadzenie treści decyzji organu administracji do takiego stanu, w którym decyzja ta oczywistymi omyłkami nie jest już dotknięta. W niniejszym przypadku zaskarżone postanowienie do sytuacji takiej nie doprowadziło. Nie jest przy tym możliwe uchylenie zaskarżonego postanowienia jedynie w części, bowiem zaskarżone postanowienie stanowi w istocie zamkniętą całość. Nie można bowiem uchylić postanowienia w części dotyczącej jedynie punktu 2 tiret pierwszy, bowiem konieczne byłoby jednoczesne wyeliminowanie fragmentu uzasadnienia odnoszącego się do tej właśnie jednostki redakcyjnej postanowienia. Nie jest to jednak możliwe z uwagi na uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia w sposób całościowy odnoszący się do wszystkich stwierdzonych oczywistych omyłek. Rozstrzygnięcie to jest ponadto sprzeczne z treścią uzasadnienia wydanego przez Kolegium postanowienia, co do sprostowania tego właśnie fragmentu uzasadnienia decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał bowiem na to, że organ I instancji omyłkowo, zamiast art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, wskazał na art. 38 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z 17 sierpnia 2022 r. o sygn. SKO Gd/3749/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżone postanowienie i sprostowało oczywiste omyłki w uzasadnieniu decyzji 27 kwietnia 2020 r. wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. przyznającej A. M. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w wysokości 350,50 zł w ten sposób, że:
- wykreślić zdanie "Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny" i zastąpić je zdaniem "Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej",
- wykreślić zdanie "Wysokość przedmiotowego świadczenia ustala się na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego, iż w przypadku rodziny zasiłek okresowy ustała się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny" i zastąpić je zdaniem "Wysokość przedmiotowego świadczenia ustala się na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiącego, iż w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie;
- wykreślić zdanie "Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny" i zastąpić je zdaniem "Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby".
W uzasadnieniu postanowienia Kolegium przypomniało stan sprawy, powołało się na wyrok o sygn. III SA/Gd 155/21 oraz art. 153 p.p.s.a. i wyjaśniło, że w myśl tego przepisu rozpatrując ponownie zażalenie zobowiązane było zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu ww. wyroku. Stosownie do treści art. 113 § k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Wprawdzie przepis ten nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd, lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. Natomiast nie podlegają sprostowaniu w omawianym trybie błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a więc co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Zmiana postanowienia wyrażonego w decyzji, chociażby nawet powziętego na skutek błędu, nawet wskutek mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym albo prawnym - nie podpada pod pojęcie błędu czy omyłki, których dotyczy art. 113 § 1 k.p.a. Powołując się na orzecznictwo Kolegium przypomniało, że W orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjęta jest teza, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej korekty rozstrzygnięć.
W ocenie Kolegium błędy popełnione w uzasadnieniu decyzji z 27 kwietnia 2020 r. są ewidentne i polegały tylko na wadliwym wskazaniu treści pkt 2 ust. 1 art. 38 ustawy o pomocy społecznej, zamiast pkt 1 ust. 1 art. 38 ww. ustawy, pkt 2 ust. 2 art. 38 ustawy, zamiast pkt 1 ust. 2 art. 38 oraz pkt 2 ust. 3 art. 38 ustawy, zamiast pkt 1 ust. 3 art. 38 ww. ustawy. Opisane wady nie mogą być uznane za istotne, gdyż w żaden sposób nie wpłynęły na wynik sprawy. Organ w sposób właściwy i zgodny z treścią art. 38 ust 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 ww. ustawy ustalił wysokość przysługującego Skarżącemu zasiłku okresowego. Kolegium podziela pogląd organu I instancji, że ww. omyłki w jednostkach redakcyjnych przepisu art. 38 ustawy o pomocy społecznej - jako oczywiste - mogły zostać skorygowane wyłącznie w formie sprostowania, o którym mowa art. 113 § 1 k.p.a. Jednakże dokonując sprostowania uzasadnienia swej decyzji organ I instancji po raz kolejny popełnił omyłkę nadając błędną treść zdaniu pierwszemu uzasadnienia "Zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny". To spowodowało, iż konieczne było uchylenie skarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty poprzez dokonanie sprostowania oczywistych omyłek w decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z 27 kwietnia 2020 r.
Ponadto Kolegium przyznało rację Skarżącemu, że organ I instancji omyłkowo wskazał w podstawie prawnej postanowienia art. 111 § 1b k.p.a., który dotyczy uzupełnienia decyzji, a nie jej sprostowania (art. 113 § 1 k.p.a.), jednakże ta ostatnia ujawniona przez stronę pomyłka, choć nie powinna mieć miejsca, bo w istocie nie pogłębia zaufania obywateli, to jednak wbrew stanowisku strony nie czyni bezpodstawnym wydanie postanowienia o sprostowaniu decyzji. Postanowienie takie może być bowiem zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. wydane również z urzędu i w przedmiotowej sprawie taka sytuacja miała właśnie miejsce.
Kolegium przypomniało również, że Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. winien wydać jeszcze rozstrzygnięcie w kwestii złożonego przez Skarżącego wniosku o uzupełnienie decyzji tego organu z 27 kwietnia 2020 r.
W skardze na powyższe postanowienie Kolegium z 17 sierpnia 2022 r. zarzucono naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 113 § 1 k.p.a., art. 153 p.p.s.a. oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Skarżącego zaskarżone postanowienie rażąco narusza przepisy prawa i jest dowolne. Zdaniem Skarżącego orzeczenie przez Kolegium co do istoty sprawy jest sprzeczne z art. 113 § 1 k.p.a., a ponadto organ ten nie ustalił, czy decyzja z 27 kwietnia 2020 r. pozostaje w obrocie prawnym i czy nie występują przesłanki umorzenia postępowania. Skarżący stwierdził, że zastąpiony zapis w brzmieniu zawartym w przedmiotowym postanowieniu nie może mieć zastosowania do decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z 27 kwietnia 2020 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 17 sierpnia 2022 r. sygn. SKO Gd/3749/22 w przedmiocie sprostowania omyłki w decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działającego z upoważnienia Wójta Gminy K., z 27 kwietnia 2020 r. dotyczącej przyznania Skarżącemu zasiłku okresowego.
Na wstępie rozważań podkreślenia wymaga, że kontrolowane postanowienie Kolegium zostało wydane po prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z 15 lipca 2021 r. sygn. akt III SA/Gd 155/21, na mocy którego uchylono poprzednio wydane w sprawie postanowienie Kolegium z 14 września 2020 r. sygn. SKO Gd/2641/20. Wobec tego, stosownie do art. 170 p.p.s.a., skład orzekający w niniejszej sprawie jest związany ww. prawomocnym orzeczeniem. W orzeczeniu tym przesądzono zaś, że "przytoczenie w uzasadnieniu wydanej wobec skarżącego decyzji z dnia 27 kwietnia 2020 r. przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących rodziny, nie zaś przepisów tej ustawy dotyczącej osoby samotnie gospodarującej, czyli art. 38 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zamiast art. 38 ust. 1 pkt 1 tej ustawy oraz art. 38 ust. 2 pkt 2 zamiast 38 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, nie może być uznane za pomyłkę istotną, której sprostowanie w trybie art. 113 § 1 k.p.a. jest niedopuszczalne." Sąd doszedł do przekonania, że organ I instancji popełnił oczywistą omyłkę, bowiem w uzasadnieniu decyzji organ wyraźnie wskazał, że rodzina Skarżącego składa się z jednej osoby. Ponadto Sąd uznał, że organ nie mógł pozostawać w mylnym wyobrażeniu o stanie faktycznym sprawy dotyczącym ilości osób pozostających w rodzinie Skarżącego, bowiem z uwagi na liczne, prowadzone przez organ postępowania z wniosków Skarżącego organ ma ugruntowaną wiedzę, że Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą.
Z przytoczonego orzeczenia wynika zatem bezspornie, że w decyzji nr 6/okr/2020/DS z 27 kwietnia 2020 r. organ pomocy społecznej popełnił omyłkę powołując się na niewłaściwy numer przepisu, co uzasadniało wydanie postanowienia o sprostowaniu na podstawie art. 113 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej jako k.p.a. Jednocześnie Sąd zauważył – a co nie jest przedmiotem niniejszego postępowania sądowego – że zgodnie z wnioskiem z 26 maja 2020 r. wolą Skarżącego było uzupełnienie ww. decyzji z 27 kwietnia 2020 r., co winno zostać załatwione w odrębnym postanowieniu organu I instancji wydanym na podstawie art. 111 k.p.a. Nie mniej jednak wobec dostrzeżenia omyłki organ był uprawniony do wydania z urzędu postanowienia o jej sprostowaniu. Zgodnie bowiem z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.
Istotą instytucji sprostowania decyzji jest jej rektyfikacja, tj. pozbawienie jej wad nieistotnych. Co prawda ustawodawca nie sprecyzował, jakie błędy mogą podlegać sprostowaniu, natomiast zgodnie z jednolitym stanowiskiem wyrażonym w judykaturze oraz w doktrynie błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Z kolei omyłki to inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Co więcej, w sprostowaniu chodzi o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. Kluczowe znaczenie ma to, aby wszystkie te wady miały charakter techniczny i nieistotny, a w rezultacie, by ich sprostowanie nie prowadziło do zmiany rozstrzygnięcia lub znaczącej modyfikacji stanu faktycznego ustalonego w sprawie. W orzecznictwie wskazuje się, że oczywistość błędów pisarskich, rachunkowych i omyłek powinna mieć charakter oczywisty, tj. mają być one łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dopiero spełnienie tych wymogów otwiera drogę do sprostowania decyzji administracyjnej.
W ocenie Sądu w zaskarżonym postanowieniu z 17 sierpnia 2022 r. Kolegium prawidłowo uchyliło postanowienie organu I instancji z 1 czerwca 2020 r. oraz na nowo dokonało sprostowania. Postanowienie organu I instancji zawierało bowiem odniesienie do decyzji tego organu z 27 kwietnia 2020 r., w której (błędnie) powołano się na art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1876), dalej jako u.p.s. Jednakże postanowienie to – mimo iż przywoływało tym razem prawidłowe numery przepisu (art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 3 pkt 1 u.p.s.) – to ponownie przywołało w nim błędną treść przepisu (zamiast art. 38 ust. 1 pkt 1 wpisano treść art. 38 ust. 1 pkt 2 u.p.s.). Zatem formując trzy zmiany w punkcie 2 sentencji postanowienia Kolegium prawidłowo sprostowało: art. 38 ust. 1 pkt 2 na art. 38 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 2 pkt 2 na art. 38 ust. 2 pkt 1 oraz art. 38 ust. 3 pkt 2 na art. 38 ust. 3 pkt 1. Tym samym Kolegium rektyfikowało decyzję z 27 kwietnia 2020 r., bowiem nie ingerując w merytoryczne rozstrzygnięcie poprawiono omyłkę pisarską organu I instancji.
Reasumując, opisane sprostowanie w żaden sposób nie zmieniło ani nie skorygowało rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z 27 kwietnia 2020 r. dotyczącej przyznania Skarżącemu zasiłku okresowego, natomiast doprowadziło uzasadnienie ww. decyzji do stanu zgodnego zarówno z okolicznościami faktycznymi (Skarżący niewątpliwie jest osobą samotnie gospodarującą), jak i właściwymi przepisami u.p.s. (art. 38 ust. 1 pkt 1 zamiast art. 38 ust. 1 pkt 2, art. 38 ust. 2 pkt 1 zamiast art. 38 ust. 2 pkt 2 oraz art. 38 ust. 3 pkt 1 zamiast art. 38 ust. 3 pkt 2 tej ustawy). Nie jest bowiem sporne – a co przesądził tutejszy Sąd w wyroku o sygn. akt III SA/Gd 155/21 – że prawidłowe okoliczności są znane organowi i to na nich oparł swoje rozstrzygnięcie.
W konsekwencji, w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie zaskarżone postanowienie Kolegium z 17 sierpnia 2022 r. jest prawidłowe.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.