II SA/GD 91/21

II SA/Gd 91/21 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-09-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Jacek Hyla /sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Symbol z opisem
6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 447/22 - Wyrok NSA z 2023-03-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 65
art. 128 ust. 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska, Sędziowie Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 12 listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 12 listopada 2020 r., nr [..] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 30 czerwca 2020 r. nr [..], którą orzeczono o ustaleniu odszkodowania na rzecz J. S. z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] położonej w obrębie K., gmina K. w związku z budową linii napowietrznej 110 kV i 15 kV na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy numer [..] z dnia 1 lutego 1985 r.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
J. S. wnioskiem z dnia 15 lutego 2019 r. zwróciła się o ustalenie odszkodowania za szkody powstałe na działce nr [..], położonej w obrębie K., gmina K., w związku z wybudowaniem na niej linii napowietrznej 110 kV i 15 kV, na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy nr [..] z dnia 1 lutego 1985 r.
W ocenie organu I instancji J. S. ma legitymację do ubiegania się o ustalenie i wypłatę odszkodowania, będąc na dzień 1 lutego 1985 r. współwłaścicielką przedmiotowej działki na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej i współwłaścicielką w ½ części obecnie.
Rzeczoznawca majątkowa M. W. operatem z dnia 12 listopada 2019 r. zmniejszenie wartości prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], w związku z decyzją nr [..] z dnia 1 lutego 1985 r. oszacowała na kwotę 3527 zł.
Pismem z dnia 13 stycznia 2020 r. J. S. wniosła m.in. "o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu energetyki na okoliczność szerokości pasa terenu niezbędnego do wykonywania czynności eksploatacyjnych oraz konserwacyjnych linii 15 kV oraz 110 kV (...)"
Postanowieniem z dnia 14 lutego 2020 r. nr [..] organ I instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu energetyki.
Decyzją z dnia 30 czerwca 2020 r. organ I instancji orzekł o ustaleniu odszkodowania na rzecz J.S. w wysokości 1 763,50 zł z tytułu szkód powstałych na działce nr [..].
Wojewoda decyzją z dnia 12 listopada 2020 r. wydaną po rozpatrzeniu odwołania strony wskazał, że bezspornie na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] biegną linie elektroenergetyczne. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] nastąpiło przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 65 ze zm. - zwanej dalej "u.g.n.") a zatem by orzec w przedmiotowej sprawie koniecznym jest zastosowanie normy z art. 129 ust. 5 u.g.n do stanu zaistniałego przed jej wejściem w życie.
Organ podzielił pogląd wyrażony w orzecznictwie, iż przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., odnoszący się zarówno do sytuacji pozbawienia praw do nieruchomości na skutek wywłaszczenia, jak i ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, znajduje zastosowanie także w odniesieniu do stanu faktycznego sprzed jej wejścia w życie o ile uprawnienie to nie zostało wcześniej zrealizowane, w szczególności sprawa nie została załatwiona w taki sposób, który wykluczałby tę możliwość (ostateczna decyzja).
Organ wskazał, że przy ustalaniu kręgu podmiotów uprawnionych do wystąpienia z roszczeniem należy wziąć pod uwagę art. 128 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym "wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw ". Taka sytuacja nastąpiła w niniejszej sprawie, bowiem organ I instancji ustalił, że na dzień wydania decyzji o graniczeniu, tj. na dzień 1 lutego 1985 r., właścicielami działki numer [..], zapisanej w księdze wieczystej nr [..] byli: J.S. i J. S., na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej.
Tym samym jeśli odszkodowanie za ograniczenie prawa własności nieruchomości nie zostało dotychczas przyznane osobom uprawnionym tj. właścicielom a przepisy u.g.n., w szczególności zaś jej art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust 4 u.g.n. nakazują wypłatę odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa m.in. w art. 124 u.g.n. (odpowiadającemu co do zasady treści art. 35 ustawy wywłaszczeniowej) to nic nie stoi na przeszkodzie, aby odszkodowanie takie zostało ustalone w oparciu o art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.
Organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..], w związku z budową linii napowietrznej 110 kV i 15 kV na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy nr [..] z dnia 1 lutego 1985 r. było już prowadzone przez organ I instancji pod sygnaturą [..] i zakończyło się decyzją z dnia 20 czerwca 2017 r. orzekającą o ustaleniu odszkodowania na rzecz D.Z. i M.S.
Organ I instancji ustalił, że J.S. zmarł, a spadek po nim nabył w całości jego syn M.S., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 20 grudnia 2010 r. (sygn. akt NS [..]), natomiast J. S. umową cesji z dnia 12 marca 2015 r. przelała na D. Z. roszczenia z tytułu odszkodowania. Jednakże Wojewoda uchylił częściowo decyzję z dnia 20 czerwca 2017 r. i ustalił odszkodowanie na rzecz M. S. (za udział 1/2 w prawie własności) oraz umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz D. Z., w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że niewątpliwie J. S. przysługuje odszkodowanie, zgodnie z posiadanymi przez nią udziałem w nieruchomości (1/2 części w prawie własności), z tytułu ograniczenia prawa własności.
Organ odwoławczy zaznaczył, że ograniczenie prawa własności nieruchomości w związku z wydaniem decyzji Naczelnika Miasta i Gminy z dnia 1 lutego 1985 r. nr [..], stanowi zdarzenie prawne, którego skutki mają charakter ciągły i nie znalazło ono jeszcze swojego zakończenia, a stan prawny wywołany ograniczeniem prawa własności nieruchomości trwa nadal.
W toku postępowania przed organem I instancji, ustalono jednoznacznie, że odszkodowanie nie zostało wcześniej wypłacone z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..] za udział 1/2 w prawie własności na rzecz J. S. Nie odnaleziono dokumentów potwierdzających fakt wystąpienia o ustalenie i wypłatę odszkodowania przez wnioskodawczynię za ograniczenie prawa własności wskutek wybudowania linii elektroenergetycznej 110 kV i 15 kV na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..].
W ocenie organu odwoławczego brak przeszkód do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu za ograniczenie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, przy czym stosownie do art. 132 ust. 6 u.g.n. zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za szkody powstałe w związku z budową linii energetycznej 110 kV i 15 kV na przedmiotowej nieruchomości jest A.
Oceniając operat szacunkowy z dnia 12 listopada 2019 r., sporządzony przez M. W., organ odwoławczy wskazał, że biegła stan nieruchomości z dnia wydania decyzji, tj. z dnia 1 lutego 1985 r. ustaliła na podstawie przeprowadzonych oględzin nieruchomości w dniu 5 sierpnia 2019 r.
Zgodnie z pismem ze Starostwa Powiatowego z Wydziału Geodezji nr [..] z dnia 10 maja 2016 r., dotyczącego historii działki nr [..], na dzień wydania decyzji o ograniczeniu, tj. na dzień 1 lutego 1985 r. w ewidencji gruntów istniały działki nr: [..] (o pow. 0,02 ha), [..] (o pow. 0,73 ha), [..] (o pow. 1,95 ha) o łącznej powierzchni 2,70 ha.
Następnie działka nr [..] i działka nr [..] zostały połączone, wskutek czego powstała działka nr [..]. Kolejno działka nr [..] została podzielona na działki nr [..] i [..]. Następnie działka nr [..] została podzielona na działki nr: [..]-[..]. Na podstawie wykazu zmian gruntowych w dniu 18 marca 2016 r. wprowadzono powyższy podział do ewidencji gruntów i budynków (vide: pismem ze Starostwa Powiatowego z Wydziału Geodezji nr [..] z dnia 10 maja 2016 r.).
Organ podkreślił, że istnieje rozbieżność dotycząca numeracji działek pomiędzy danymi zawartymi w decyzji nr [..] z dnia 1 lutego 1985 r. a danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów według stanu na dzień 1 lutego 1985 r. Biegła w procesie wyceny, zgodnie z celem wyceny przyjęła dane z decyzji o ograniczeniu.
Zlecenie wykonania operatu szacunkowego dla celów niniejszego postępowania administracyjnego obejmowało ustalenie wartości odszkodowania za szkody powstałe na działce nr [..] (na dzień zlecenia były to działki nr [..]-[..]) w związku z budową linii napowietrznej 110 kV i 15 kV z dnia 1 lutego 1985 r. Przekształcenia geodezyjne poszczególnych działek powstałych z podziału działki nr [..] , które nastąpiły po dacie powstania operatu szacunkowego nie mają wpływu na wartość ustalonego odszkodowania. Zakres wyceny obejmował bowiem stan prawny działki nr [..] na dzień 1 lutego 1985 r., tj. dzień wydania decyzji nr [..].
Stan nieruchomości rzeczoznawca majątkowa przyjęła na dzień wydania decyzji o ograniczeniu, tj. na dzień 1 lutego 1985 r. i określiła go jako grunt niezabudowany bez zadrzewień i zakrzewień. Badając stan nieruchomości, od dnia wydania decyzji Naczelnika Gminy i Miasta nr [..] z dnia 1 lutego 1985 r., do dnia zakończenia budowy na działce nr [..] linii elektroenergetycznej 110kV i 15 kV, biegła ustaliła, że stan nieruchomości uległ zmianie, mianowicie przez południowo - zachodni narożnik działki nr [..] przebiega napowietrzna linia energetyczna 15 kV a także znajdują się dwa żerdzie słupa ŻN - 12. Natomiast przez północną oraz północno - wschodnią część działki nr [..] przebiega linia energetyczna 110 kV oraz znajduje się słup energetyczny kratowy. W treści opinii rzeczoznawca majątkowy wskazała, iż na dzień 1 lutego 1985 r. dla przedmiotowego terenu obowiązywał miejscowym plan zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy nr XII/31/79 z dnia 4 października 1979 r., zgodnie z którym działka nr [..] znajdowała się na terenie upraw polowych i ogrodniczych oraz w niewielkiej części na terenie oznaczonym jako stacja elektroenergetyczna (vide: pismo z Urzędu Miejskiego nr [..] z dnia 6 lipca 2016 r.). Rzeczoznawca majątkowa z uwagi na to, że przedmiotowa działka jedynie w nieznacznej części znajdowała się na terenie oznaczonym jako stacja elektroenergetyczna w procesie wyceny przyjęła przeznaczenie rolne przedmiotowej nieruchomości. Jako przedmiot badania określiła ceny transakcyjne prawa własności nieruchomości gruntowych niezabudowanych o przeznaczeniu rolnym o powierzchni powyżej 1 ha, poniżej 10 ha.
Rzeczoznawca majątkowa, stosując podejście porównawcze (art. 153 ust. 1 u.g.n.), metodę korygowania ceny średniej (§ 4 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego) określiła wartość prawa własności, a następnie wartość zmniejszenia wartości nieruchomości z tytułu lokalizacji linii elektroenergetycznej 110 kV i 15 kV.
Biegła oszacowała jednostkową wartość przedmiotowej nieruchomości na kwotę 57546,32 zł/ha. Dokonując zaś ustalenia zmniejszenia wartości nieruchomości w związku z lokalizacją linii energetycznej 110 kV i 15 kV, określiła je na poziomie 3 527,00 zł. Obliczając zmniejszenie wartości nieruchomości zsumowano cząstkowe wartości szkód, na podstawie § 43 ww. rozporządzenia Rady Ministrów. Uwzględniono: zmiany warunków korzystania z nieruchomości, zmiany przydatności użytkowej nieruchomości, trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości oraz skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń.
Organ podkreślił, że szerokość pasa ograniczonego korzystania biegła przyjęła na podstawie pisma A. z dnia 11 października 2019 r., zgodnie z którym "obszar ograniczonego użytkowania na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [..] (według stanu na dzień wywłaszczenia) położonej w obrębie K., gmina K., przy założeniu rolnego charakteru działki kształtuje się (według stanu na dzień wywłaszczenia, tj. 1 lutego 1985 r. ) w następujący sposób: dla linii 15 kVpas szerokości 2,05 m, dla linii 110 kV pas szerokości 6 m". Powierzchnię ograniczonego użytkowania dla linii 15 kV biegła oszacowała na poziomie 70 m², w tym powierzchnię zajętą pod słupem (dwie żerdzie posadowione od siebie w odległości 3,74 m - na podstawie pomiarów z mapy) na poziomie 8 m2. Natomiast powierzchnię ograniczonego użytkowania dla linii 110 kV biegła oszacowała na poziomie 1 291 m², w tym powierzchnię zajętą pod słupem na poziomie 18 m². Łączną powierzchnię o ograniczonym sposobie użytkowania z uwagi na lokalizację urządzeń przesyłowych biegła określiła na poziomie 1 361 m², w tym 26 m² stanowi powierzchnia zajęta przez słupy energetyczne.
Organ odwoławczy w pełni podzielił twierdzenie organu I instancji, że nie ma podstaw do uwzględnienia żądania pełnomocnika strony co do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu elektroenergetyki w celu określenia powierzchni pasa ograniczonego korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [.]., wskutek decyzji z dnia 1 lutego 1985 r.
Informacje niezbędne do prawidłowego wykonania operatu szacunkowego w zakresie uwzględnienia faktycznej powierzchni ograniczonego użytkowania zostały wskazane przez przedsiębiorcę przesyłowego w piśmie z dnia 11 października 2019 r.
Przez powierzchnię ograniczonego użytkowania należy rozumieć obszar, jaki jest niezbędny do użytkowania infrastruktury elektroenergetycznej oraz uwzględniający fakt ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jest to obszar obejmujący nie tylko teren niezbędny do prawidłowej eksploatacji urządzeń użytkowych, przeglądów czy napraw i usuwania awarii, ale także uwzględniający zmianę warunków korzystania z nieruchomości, zmianę jej przydatności użytkowej i trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości. Szerokość strefy ochronnej oraz pasa technologicznego składające się na powierzchnię ograniczonego użytkowania zależą w głównej mierze od przesyłanego linią elektroenergetyczną napięcia. Definicja ta została podana przedsiębiorcy przesyłowemu w piśmie z dnia 1 października 2019 r. i w oparciu o nią, pełnomocnik A. oświadczył, że szerokość pasa dla linii 15 kV wynosi 2,05 m, natomiast dla linii 110 kV wynosi 6 m.
Zdaniem organu odwoławczego przedsiębiorca przesyłowy, jako podmiot o zaawansowanej technologicznie wiedzy w zakresie wykonywanej przez siebie działalności powinien posiadać wystarczająco wiarygodne dane techniczne dotyczące eksploatowanych przez siebie urządzeń elektroenergetycznych. Z uwagi na brak przepisów prawa określających szerokość pasów technologicznych, pasów ochronnych dla linii elektroenergetycznych, pasy każdorazowo wyznaczane są przez inwestora.
Decyzja Starosty nr [..] z dnia 30 października 2018 r., wydana w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n. nie może stanowić dowodu na to, iż w operacie szacunkowym z dnia 12 listopada 2019 r. została przyjęta nieprawidłowa powierzchnia pasa ograniczonego korzystania.
Rzeczoznawca majątkowy, zmniejszenie wartości prawa własności nieruchomości, w związku ze zmianą warunków korzystania z nieruchomości, zmianą jej przydatności użytkowej, a także trwałym ograniczeniem w sposobie korzystania z nieruchomości określiła na kwotę 1685,00 zł, natomiast zmniejszenie wartości nieruchomości, związane z obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, oszacowała na kwotę 1842,00 zł.
Operat szacunkowy z dnia 12 listopada 2019 r. szczegółowo wyjaśnia sposób ustalenia zmniejszenia wartości prawa własności przedmiotowej nieruchomości, zamieszczono w nim informacje umożliwiające szczegółowe prześledzenie procesu jej szacowania. Wykonane przez rzeczoznawcę majątkowego obliczenia są prawidłowe, a przyjęte w wycenie założenia nie budzą zastrzeżeń.
Strona nie skorzystała z prawa do poddania operatu szacunkowego ocenie organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych oraz prawa przedłożenia organowi wyceny przedmiotowej nieruchomości, sporządzonej na jej zlecenie.
W ocenie organu odwoławczego, operat szacunkowy, sporządzony w dniu 12 listopada 2019 r., przez rzeczoznawcę majątkowego M. W. został wykonany i podpisany przez uprawnioną do tego osobę, nie zawiera pomyłek ani istotnych braków, czy niejasności, zatem może stanowić podstawę określenia zmniejszenia wartości prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [..].
J. S. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając jej naruszenie art. 7 K.p.a. w zw. z art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a. w zw. z art. 84 § 1 K.p.a., poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu elektroenergetyki na okoliczność ustalenia szerokości pasa terenu ograniczonego użytkowania dla linii elektroenergetycznych 15 kV oraz 110 kV przebiegających przez działkę nr [..], obręb K., w sytuacji, gdy ustalenie szerokości wskazanego pasa wymagało wiadomości specjalnych oraz było okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem szerokość pasa terenu ograniczonego użytkowania ma bezpośredni wpływ na wysokość odszkodowania z tytułu szkód powstałych na działce nr [..] na skutek wydania przez Naczelnika Miasta i Gminy decyzji z dnia 1 lutego 1985 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istnienia istotnych wad w postępowaniu, mających wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sprawa dotyczy ustalenia odszkodowania za szkody wynikłe z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Uprawniony podmiot może dochodzić takiego odszkodowania, co wynika z art. 128 ust. 4 w zw. z art. 124 u.g.n. Zgodnie z art. 128 ust. 4 zd. drugie u.g.n., odszkodowanie to powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Stosownie do art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości.
Wysokość odszkodowania za szkody wynikłe z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości powinna obejmować dwa elementy: wartość poniesionych szkód (pieniężne wyrównanie zniszczeń) oraz zmniejszenie wartości nieruchomości wskutek trwałego usytuowania na niej urządzeń przesyłowych. Treść art. 128 ust. 4 u.g.n. wyraża konstytucyjną zasadę "słusznego" odszkodowania za wywłaszczenie, wynikającą z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Odszkodowanie słuszne to odszkodowanie ekwiwalentne do wartości wywłaszczonej nieruchomości, co w odniesieniu do odszkodowań za wywłaszczenie polegające na ograniczeniu uprawnień właścicielskich do gruntu usytuowaniem na nim urządzeń przesyłowych, oznacza odszkodowanie za szkody na gruncie wyrządzone wybudowaniem urządzeń, jak i równowartość ubytku wartości nieruchomości wskutek konieczności znoszenia trwałej obecności urządzeń na gruncie.
Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z zastrzeżeniem art.135, wartość rynkowa nieruchomości (zob. art. 134 ust. 1 u.g.n.). Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (art. 134 ust. 2 u.g.n.). Stosownie do art. 154 ust. 1 u.g.n., wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych.
Bezsporna pozostaje w niniejszej sprawie sama zasada należnego skarżącej odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu użytkowania nieruchomości.
Przedmiotem sporu pozostaje natomiast wysokość ustalonego odszkodowania określona przez organy na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkową M. W. Zdaniem strony skarżącej rzeczoznawca przyjęła zaniżoną szerokość terenu ograniczonego użytkowania związanego ze zlokalizowaną na nieruchomości skarżącej linią elektroenergetyczna, co spowodowało obniżenie należnego skarżącej odszkodowania. Jej zdaniem wady operatu powinny skutkować zwróceniem się przez organy o wydanie opinii do biegłego do spraw elektroenergetyki. Strona skarżąca podnosiła także wadliwość przyjęcia, że rolne przeznaczenie nieruchomości wykluczało możliwość jej zabudowy.
W ocenie Sądu zarzuty podnoszone w skardze nie były uzasadnione.
Trwałe ograniczenie prawa własności, będące podstawą ustalenia odszkodowania dla właściciela w przypadku umieszczenia na nieruchomości instalacji przesyłowych polega na braku możliwości pełnego, zgodnego z prawem i wolą właściciela zagospodarowania nieruchomości. Konsekwencją takiego ograniczenia jest obniżenie wartości nieruchomości.
Szczegółowe zasady wyceny nieruchomości reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207 poz. 2109 ze zm.). Przepisy zawarte w §43 tego rozporządzenia stanowią:
1. Przy określaniu wartości poniesionych szkód na nieruchomości, o których mowa w art. 128 ust. 4 u.g.n., uwzględnia się w szczególności:
1) stan zagospodarowania nieruchomości na dzień wydania decyzji odpowiednio o wywłaszczeniu, ograniczeniu sposobu korzystania albo zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości oraz stan zagospodarowania nieruchomości na dzień zakończenia działań uzasadniających wydanie tej decyzji;
2) utratę pożytków w okresie od dnia wydania decyzji do dnia zakończenia działań uzasadniających jej wydanie.
2. Przez stan zagospodarowania w przypadku nieruchomości zabudowanej rozumie się przeznaczenie i sposób wykorzystywania obiektów budowlanych oraz ich stan techniczny, a także cechy tych obiektów, a w szczególności gabaryty, formę architektoniczną, usytuowanie względem linii zabudowy oraz intensywność wykorzystania terenu.
3. Przy określaniu zmniejszenia wartości nieruchomości, o którym mowa w art.128 ust. 4 u.g.n., uwzględnia się:
1) zmianę warunków korzystania z nieruchomości;
2) zmianę przydatności użytkowej nieruchomości;
3) trwałe ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości;
4) skutki spowodowane obowiązkiem udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ustawy.
Operat szacunkowy jest istotnym dowodem w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za szkody wynikłe z ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Jest to dowód z opinii biegłego, który podlega ocenie jak każdy inny dowód w sprawie, z tym jednak zastrzeżeniem, że ani organ, ani sąd administracyjny nie mogą ingerować w merytoryczną część operatu, gdyż nie dysponują wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Rzeczą organów jest zbadanie, czy operat szacunkowy został sporządzony zgodnie z przepisami, czy opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości oraz czy jest logiczny i zupełny.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2021 r. sygn.. akt I OSK 494/21 – orzeczenia.nsa.gov.pl) "to rzeczoznawca majątkowy określa wartość rynkową nieruchomości i zgodnie z art.154 ust. 1 u.g.n. ma zagwarantowaną swobodę wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości. Oznacza to, że w sytuacji, gdy z treści operatu nie wynika, że zawiera on założenia sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa, organ nie jest władny z urzędu kwestionować poczynionych w nim ustaleń. Jeżeli więc strona w toku prowadzonego postępowania zapoznała się z operatem i uważała, że jest on wadliwy, to powinna wystąpić do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę jego prawidłowości, a po jej uzyskaniu przedłożyć ten dowód organowi, co umożliwiłoby podważenie wiarygodności operatu sporządzonego na zlecenie organu i ewentualne podjęcie z urzędu działań mających na celu wyjaśnienie zaistniałych rozbieżności".
Należy stwierdzić, że rzeczoznawca majątkowa trafnie określiła przeznaczenie nieruchomości jako rolne, według stanu w dacie ulokowania na niej instalacji przesyłowych. Istotnie, rolny charakter działki nie wyklucza możliwości wzniesienia na niej określonych zabudowań służących produkcji rolnej, lecz brak było podstaw, by przyjąć, że zabudowania takie musiałyby zostać wzniesione właśnie na terenie pasa ograniczonego użytkowania, związanego z linią elektroenergetyczną. Biorąc pod uwagę wielkość działki i jej ukształtowanie nie sposób uznać, że lokalizacja linii elektroenergetycznej na działce skarżącej uniemożliwiła wzniesienie na tej działce zabudowań zgodnych z rolnym jej przeznaczeniem.
Nie budzi także wątpliwości przyjęta przez rzeczoznawcę majątkową w operacie szacunkowym szerokość pasa ograniczonego użytkowania. Należy zaakceptować powołanie się przez rzeczoznawcę na dane pochodzące od operatora sieci elektroenergetycznej. W sytuacji braku regulacji prawnych dotyczących określenia granic tego pasa, to właśnie ten operator jest w stanie określić obszar niezbędny dla ochrony konkretnych instalacji, w sposób uwzględniający jego konkretne uwarunkowania techniczne. Trafnie zwrócono uwagę w piśmie operatora, że inaczej niż na gruncie rolnym szczegółowej analizy i pomiarów wymagałoby ustalenie powierzchni pasa ograniczonego użytkowania na terenie przeznaczonym na cele budowlane. Nie ma bowiem żadnych wątpliwości, że przeznaczenie nieruchomości ma wpływ na określenie granic pasa ograniczonego użytkowania. Stanowisko operatora należy uznać za wiążące właściciela nieruchomości o tyle, że korzystanie przez niego (właściciela) z nieruchomości zgodnie z jej rolnym przeznaczeniem poza wyznaczonym w ten sposób terenem nie podlega ograniczeniom związanym z lokalizacją linii elektroenergetycznej. Zatem wyznaczenie pasa ograniczonego użytkowania węższego niż oczekiwałaby tego skarżąca powoduje skutek polegający na możliwości zagospodarowania większego areału gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem.
Strona skarżąca nie zakwestionowała skutecznie stanowiska operatora, gdyż nie przywołała okoliczności mogących wykazać, że ograniczenie możliwości użytkowania przez nią gruntu sięga dalej niż wskazane przez operatora granice, a co za tym idzie, że rzeczywiste ograniczenie praw właścicielskich skarżącej są większe. Nie można uznać za skuteczne odwoływania się przez stronę skarżącą do regulacji dotyczących strefy ograniczonego użytkowania wyznaczonej na terenach o innym przeznaczeniu i w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.
Strona skarżąca w niniejszej sprawie nie podjęła żadnych przewidzianych prawem czynności zmierzających do podważenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkową M.W. przewidzianych w art. 157 u.g.n. Wymagałoby to bowiem zwrócenia się przez stronę skarżącą do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych w celu dokonania oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego. Skarżąca czynności tej nie dokonała. Wyklucza to możliwość powoływania się na operat szacunkowy złożony w innym postępowaniu.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., gdyż o rozpoznanie sprawy w tym trybie wniósł pełnomocnik skarżącej, a żadna z pozostałych stron w wyznaczonym terminie nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy