II SA/Gd 907/02

II SA/Gd 907/02 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2004-10-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Alina Dominiak
Krzysztof Gruszecki /sprawozdawca/
Małgorzata Gorzeń /przewodniczący/
Symbol z opisem
621  Sprawy mieszkaniowe, w tym dodatki mieszkaniowe
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.), Protokolant Wioleta Gładczuk, , po rozpoznaniu w dniu 14 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego z dnia 7 marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego z 28 stycznia 2002 r. nr [...].
Uzasadnienie
3 II SA/Gd 907/02
U z a s a d n i e n i e
Decyzją z dnia 25 stycznia 1999 r. Nr [...] Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy po rozpatrzeniu złożonego wniosku przyznał P.K. świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w wysokości 600 zł miesięcznie od dnia 1 lutego 1999 r. do czasu zapewnienia zakwaterowania z rodziną w zasobach wojska, lub wypłatę ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery nie dłużej jednak niż do czasu trwania umowy najmu to jest do dnia 31 stycznia 2000 r.
Następnie decyzją z dnia 11 lutego 2000 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przyznał P. K. świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w wysokości 592 zł miesięcznie poczynając od dnia 1 lutego 2000 r. do 31 stycznia 2001 r.
Kolejną decyzją z dnia 18 stycznia 2001 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przyznał P.K. świadczenie finansowe na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w wysokości 546,10 zł miesięcznie od dnia 1 lutego 2001r. do czasu przydzielenia osobnej kwatery stałej lub kwatery tymczasowej.
W dniu 28 stycznia 2001 r. ponownie Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego wydał decyzję Nr [...] przyznającą P. K. świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w wysokości 401 zł 70 gr od dnia 18 stycznia 2002 r. do dnia utraty uprawnień do tego świadczenia.
W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że w związku z trudną sytuacją mieszkaniową w garnizonie [...] i brakiem możliwości zapewnienia zakwaterowania tymczasowego z rodziną, na wniosek P. K. żołnierza zawodowego pełniącego czynną służbę wojskową jako służbę stałą w sprawie kontynuacji wypłaty świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego w T. przy ulicy [...] o powierzchni użytkowej 50,00 m2 przyznano świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu przedmiotowego lokalu mieszkalnego.
Wysokość świadczenia została ustalona w następujący sposób:
- należna pow. użytk. 8,00 m2 x 1,66 x 3 = 39,84 m2
- średni koszt najmu w T. ustalony przez Dyrektora
Oddziału Terenowego w T. = 14,50 zł
- należna pow. użytk. x 14,50 zł = 577,68 zł
- czynsz za wynajmowany lokal gdyby lokal był kwaterą 176,00 zł
(pow. wynajętego lokalu x stawka czynszu)
- wysokość przyznanego świadczenia poz. 3 - poz. 4 = 401,70 zł
(o ile nie jest wyższe od czynszu wynikającego z umowy).
Jednocześnie lakonicznie stwierdzono bez powołania się na jakąkolwiek podstawę prawną, że wygasa decyzja nr [...] z dnia 18 stycznia 2001 r.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł jej adresat domagając się jej uchylenia, w uzasadnieniu podnosząc, że:
- zaskarżona decyzja została wydana z mocą wsteczną tj. od 18 stycznia 2002 r., w związku z czym w obrocie prawnym pomiędzy 18 stycznia 2002 r. do 28 stycznia 2002 r. znajdowały się dwie decyzje rozstrzygające tą samą sprawę,
- wysokość świadczenia została ustalona przy przyjęciu za podstawę do obliczenia wysokości świadczenia 8 m2 na jedną osobę w rodzinie, gdy powinno być 10 m2,
- wysokość świadczenia została ustalona przez odjęcie czynszu za wynajmowany lokal co zdaniem odwołującego nie jest prawidłowe.
Rozpatrując to odwołanie Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia 7 marca 2002 r. Nr [...] podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 13 ust. 5 pkt. 2 i art. 49 ust. 1 pkt. 1 lit.a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 86, poz. 433 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 121, poz. 1302) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że od 2 listopada 2001 roku sprawy związane z wypłatą świadczeń finansowych reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 8 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczeń finansowych na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, w związku z czym orzekanie na podstawie uchylonych przepisów skutkowałoby nieważnością decyzji wydanych takim postępowaniem.
Jeżeli chodzi o zarzut obowiązywania w dniach od 18 stycznia 2002 r. do 28 stycznia 2002 r. dwóch różnych decyzji w tej samej sprawie to stwierdzono, że na podstawie decyzji nr [...] z dnia 28 stycznia 2002 r., orzeczenie z dnia 18 stycznia 2001 r. Nr [...] wygasło w związku z czym nie było dwóch orzeczeń rozstrzygających tą samą sprawę.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutu o wysokości przyznanego świadczenia to stwierdzono, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia, przy ustalaniu wysokości świadczenia finansowego uwzględnia się powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego, którą oblicza się przez pomnożenie ilości tytułów do norm powierzchni mieszkalnej przysługującej żołnierzowi zawodowemu w służbie stałej przez 8 m2 powierzchni mieszkalnej i wskaźnik 1,66.
W związku z tym w decyzji nr [...] zasadnie uwzględniono przysługujące w/w uprawnienia do trzech norm powierzchni mieszkalnej, która wynosi 8 m2, co daje powierzchnię należną 39,84 m2. Następnie należną powierzchnię użytkową pomnożono przez stawkę kosztu najmu lokalu mieszkalnego w T., która w 2002 r. wynosi 14,50 zł. Otrzymano w ten sposób kwotę 577,68 zł.
W myśl z § 4 ust. 2 rozporządzenia, otrzymaną kwotę 577,68 zł pomniejszono o czynsz w wysokości 176,00 zł, jaki P. K. uiszczałby, gdyby wynajmowany przez niego lokal mieszkalny był osobną kwaterą stałą. Czynsz w wysokości 176,00 zł obliczono mnożąc powierzchnię użytkową wynajmowanego lokalu 50 m2 przez stawkę 1 m2 czynszu za kwaterę w T. (3,52 zł).
W związku z tym postępowanie organu I instancji w tym zakresie uznano za prawidłowe. Stwierdzono również, że w rozpatrywanym przypadku brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu błędnego obniżenia wysokości przyznanego świadczenia.
Zgodnie bowiem z postanowieniami § 4 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia wysokość świadczenia ulega obniżeniu przez odjęcie czynszu, opłat i innych świadczeń jakie żołnierz uiszczałby, gdyby lokal mieszkalny był osobną kwaterą stałą.
Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł P.K. domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skarżący opisał przebieg dotychczasowego postępowania oraz stwierdził, że w jego przekonaniu podstawą do obliczenia wysokości należnego mu świadczenia pieniężnego powinno stanowić rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 1996 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu zwrotu kosztów dojazdu do miejscowości, w której pełnią czynną służbę wojskową żołnierze zawodowi i szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 23, poz. 107 ze zm.), gdyż pod rządami tego aktu prawnego zawarł umowę najmu lokalu mieszkalnego stanowiącą podstawę do przyznania pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z postanowieniami art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpatrywanym przypadku podstawowym problemem wychodzących poza zarzuty określone w skardze jest ustalenie sytuacji, w których może mieć miejsce wygaszenie wcześniej wydanych decyzji administracyjnych na co powołują się organy administracji. Generalną podstawę do podjęcia tego typu rozstrzygnięć stanowi art. 162 § 1 K.p.a. określający, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony, 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku.
W przedmiotowej sprawie o bezprzedmiotowości postępowania można by mówić wówczas gdyby po stronie podmiotowej postępowania doszło do takich zmian, które uczyniłyby bezprzedmiotowym dalszą wypłatę świadczenia (np. odejście z wojska), jednak takie wydarzenie nie miało miejsca. W decyzji z dnia 18 stycznia 2001 roku Nr [...] Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie zawarł również żadnego warunku, który skutkowałby jej wygaśnięciu.
W związku z tym jedynym przypadkiem bezprzedmiotowości postępowania, o którym można by mówić w rozpatrywanej sprawie byłoby przydzielenie mieszkania służbowego P. K., co nie miało miejsca.
Kolejną sytuacją, w której organy administracji są upoważnione do wygaszania decyzji administracyjnych jest wprowadzanie takiej możliwości w przepisach prawa materialnego stanowiących podstawę działania organów administracji.
W sprawie świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu taką podstawę stanowiły w dacie orzekania przez organy administracji przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. W żadnym z przepisów tych aktów prawnych nie upoważniono organów administracji do wygaszania wcześniej wydanych decyzji administracyjnych. Przepisu takiego nie przywołano również ani w podstawie prawnej ani w uzasadnieniu zarówno decyzji organu I jak i II instancji.
Dlatego też podsumowując tą część rozważań należy stwierdzić, że orzeczenie o wygaśnięciu decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia 18 stycznia 2001 r. zostało podjęte bez podstawy prawnej. Została zatem spełniona przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a., pozwalająca stwierdzić jej nieważność.
W takim przypadku nie zachodziła konieczność rozważania zarzutów podanych przez skarżącego. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracji w pierwszej kolejności powinien rozważyć czy w rozpatrywanej sprawie zachodziły merytoryczne przesłanki uprawniające go do wydania nowej decyzji, w sprawie która już wcześniej była rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko w takim przypadku, gdy zaskarżone do sądu administracyjnego postanowienie nadaje się ze swej istoty do wykonania oraz gdy przepis szczególny nie wyklucza jej wykonalności z mocy samego prawa do czasu prawomocnego rozpatrzenia skargi przez sąd. Skoro zatem zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja przyznawała określone uprawnienie, a sporna pozostawała jedynie jego wysokość to brak było podstaw do wstrzymywania jej wykonalności w trybie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.