II SA/GD 906/24

II SA/Gd 906/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Jolanta Górska /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 29
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J.S, A.S i M. S-K. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2024 r. nr WOP.7721.130.2024.MK w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
J. S., A. S. i M. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim w przedmiocie rozbiórki.
Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (dalej jako PINB) przeprowadził w dniu 14 czerwca 2023 r. kontrolę w sprawie zabudowy zlokalizowanej na terenie działki nr [...] w K. Organ stwierdził m.in., że przy budynku - domku holenderskim - zlokalizowano wiatę o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,07 m x 8,22 m posadowioną na drewnianych legarach wspartych na bloczkach betonowych. Sporna wiata nie jest konstrukcyjnie powiązana z istniejącym budynkiem.
Następnie PINB ustalił, że decyzją z dnia 8 czerwca 2016 r. Starosta Pucki wniósł sprzeciw w sprawie zamiaru budowy wolno stojącego budynku rekreacji indywidualnej na terenie przedmiotowej działki przez J. S.
Wobec powyższego pismem z dnia 3 sierpnia 2023 r. PINB zawiadomił właścicieli przedmiotowej działki, tj. J. S., A. S. i M. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej zabudowy.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r. PINB wstrzymał roboty budowlane przy budowie zadaszonej wiaty i poinformował strony o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Po rozpatrzeniu zażalenia stron postanowieniem z dnia 2 października 2023 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej jako WINB) uchylił zaskarżone postanowienie PINB oraz wstrzymał roboty budowlane przy budowie zadaszonej wiaty i poinformował strony postępowania o możliwości złożenia wniosku o legalizację tego obiektu lub jego części w terminie 30 dni od dnia wydania postanowienia, tj. od 2 października 2023 r. Organ II instancji wyjaśnił, że PINB błędnie zakwalifikował przedmiotową wiatę jako budynek w sentencji zaskarżonego postanowienia.
W związku z nieprzedłożeniem wniosku o legalizację pismem z dnia 4 kwietnia 2024 r. PINB skierował do stron postępowania zawiadomienie na podstawie art. 10 k.p.a. Żadna z stron nie wniosła uwag i nie wypowiedziała się co do zebranych w toku przedmiotowego postępowania dowodów i materiałów.
Decyzją nr PINB-7141/082b/2023/RW z dnia 8 maja 2024 r. PINB nakazał J. S., A. S. i M. S. rozbiórkę zadaszonej wiaty o konstrukcji drewnianej na podstawie art. 48, art. 49e pkt oraz art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedmiotowa wiata została zlokalizowana na terenie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr XLII/505/2014 z dnia 5 marca 2014 r. - teren oznaczony symbolem 13.ZNz - trwałe użytki zielone. Dla przedmiotowego terenu wprowadzono także zakaz zabudowy, lokalizacji przyczep kampingowych, domów holenderskich i obiektów nietrwale związanych z grantem. Analizując więc zapisy planu miejscowego PINB wskazał, że teren działki nr [...] w K. powinien być wolny od jakiejkolwiek zabudowy. Zgodnie zaś z art. 29 ust 1 pkt 14 Prawa budowlanego pobudowanie wolnostojącej wiaty o powierzchni zabudowy do 35 m2 wymaga dokonania skutecznego zgłoszenia. Jednakże na przedmiotową zabudowę inwestorzy nie dokonali wymaganego prawem zgłoszenia w organie architektoniczno-budowlanym. W związku z powyższym prowadzenie przedmiotowego postępowania jest zasadne.
Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2024 r. PINB sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji oraz uzasadnieniu ww. decyzji poprzez zmianę "art. 49e pkt 3" na "art. 49e pkt 1".
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją nr WOP.7721.130.2024.MK z dnia 28 czerwca 2024 r. WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał stan sprawy i wyjaśnił, że wypowiedział się co do kwalifikacji przedmiotowego obiektu w swoim postanowieniu z dnia 2 października 2023 r. Następnie, powołując się na orzecznictwo, przypomniał, że przez pojęcie "wiaty" należy rozumieć lekką, zadaszoną konstrukcję, wspartą na słupach, częściowo lub zupełnie pozbawioną ścian. Wiata jest obiektem budowlanym nie stanowiącym ani budynku, ani obiektu małej architektury, czyli jest budowlą. Zdaniem WINB w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że przedmiotowa budowla jest wiatą. W ustawie Prawo budowlane brak jest definicji wiaty, dlatego też należy posiłkować się utrwalonym w orzecznictwie poglądem, że za podstawowe cechy wiaty należy uznać: wsparcie danej budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny wiążący budowlę trwale z gruntem oraz częściowy lub całkowity brak ścian. W niniejszej sprawie przedmiotowy obiekt budowlany spełnia powyższe przesłanki. Przedmiotowa wiata jest konstrukcji drewnianej, trwale związana z gruntem za pomocą drewnianych legarów wspartych na bloczkach betonowych, które jako fundament punktowy przenoszą jej ciężar. Ponadto, w ww. postanowieniu z dnia 2 października 2023 r. zostało przesądzone, że budowa omawianej wiaty zarówno w latach 2016-2017, jak i obecnie wymagała dokonania skutecznego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. WINB przywołał treść art. 28 Prawa budowlanego, a następnie art. 29 ust. 1 pkt 2c (w brzmieniu na czas posadowienia obiektu) oraz art. ust. 1 pkt 14 lit. c (w brzmieniu na czas orzekania).
Wobec stwierdzonego naruszenia konieczne było zastosowanie przez organ I instancji przepisów art. 48 Prawa budowlanego. W niniejszej sprawie 30-dniowy termin na złożenie wniosku o legalizację biegł od dnia wydania ostatecznego postanowienia przez organ II instancji, tj. od dnia 2 października 2023 r. i upłynął w dniu 4 listopada 2023 r. Jednakże dotąd strony nie przedłożyły wniosku o legalizację przedmiotowej wiaty, dlatego też uzasadnione było wydanie decyzji nakazującej jego rozbiórkę. WINB przypomniał bowiem, że legalizacja samowoli budowlanej jest uprawnieniem inwestora. Organ nie ma obowiązku legalizacji samowoli budowlanej wbrew woli strony. Nie ma też prawnej możliwości dokonania legalizacji robót budowlanych w sytuacji gdy adresat postanowienia nie wykonuje swoich obowiązków przewidzianych w procedurze legalizacyjnej, tj. nie złoży wniosku o legalizację bądź wymaganych na późniejszym etapie dokumentów. Brak przedłożenia wniosku, wymaganych dokumentów, podobnie jak w dalszym etapie procedury legalizacyjnej brak uiszczenia opłaty legalizacyjnej skutkuje obowiązkiem organu nadzoru budowlanego wydania decyzji orzekającej o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego. Co więcej, decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego ma charakter związany - w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie zobowiązuje organ do wydania określonej decyzji. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Złożenie wniosku o legalizację, a na późniejszym etapie przedłożenie dokumentów legalizacyjnych jest przy tym prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu.
Odnosząc się do argumentów odwołania WINB stwierdził, iż nie może zgodzić się ze stanowiskiem strony, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania jest altaną. Zarówno wiata, jak i altana mogą chronić przed czynnikami atmosferycznymi, obie mogą być posadowione w ogrodzie, obie też mogą być miejscem odpoczynku i rekreacji. Wiatę od altany nie tyle więc odróżnia pełniona funkcja (choć także), co konstrukcja obiektu. Altanę stanowi zazwyczaj samodzielny i wolnostojący, niewielki budyneczek, w lekkiej zabudowie, posiadający ściany (pełne lub sięgające do pewnej wysokości), często ażurowe. Natomiast cech budynku nie sposób przypisywać wiacie, zwłaszcza z powodu braku wydzielenia z przestrzeni ścianami (przegrodami). Innymi słowy, wiacie jest bliżej do budowli w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, altanie jest bliżej do budynku.
W skardze na powyższą decyzję strony zarzuciły naruszenie:
- art. 7 k.p.a. wobec nie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
- art. 7a § 1 k.p.a. wobec wydania rozstrzygnięcia na niekorzyść strony mimo wątpliwości, co do stanu prawnego wykonanej zabudowy;
- art. 9 k.p.a. wobec braku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, tak aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa;
- art. 81a § 1 k.p.a. wobec nałożenia na stronę obowiązku i odebranie stronie uprawnienia w sytuacji, gdy pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżący stwierdzili, że w ich ocenie przedmiotowy obiekt stanowi altanę, a nie wiatę. Altana została wzniesiona na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego. W związku z powyższym jej posadowienie nie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę ani też złożenia zgłoszenia o zamiarze jej wykonania. Altana pełni wyłącznie funkcję ochronną - została postawiona w celu ochrony zarówno przed opadami, jak i przed promieniowaniem UV. W ustawie Prawo budowlane brak jest definicji wiaty czy wolnostojących altan, jednak jak wynika z orzecznictwa altana to niewielka budowla ogrodowa, zwykle drewniana, o ażurowych ścianach, służąca do wypoczynku i ochrony przed słońcem i deszczem. Za altanę uznaje się powszechnie budowlę lub budynek w ogrodzie, zazwyczaj lekkiej konstrukcji, służący do wypoczynku i ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, a więc niewielki pawilon ogrodowy o lekkiej konstrukcji i ażurowych ścianach, niezwiązany trwale z gruntem, przeznaczony do wypoczynku oraz osłony przed słońcem i deszczem.
W ocenie skarżących, w związku z brakiem legalnej definicji "altany" oraz "wiaty" należy każdorazowo przeanalizować dany przypadek, gdy chodzi o parametry budowanego obiektu, ponieważ w ustawie Prawo budowlane opisane są także zasady wznoszenia innych obiektów budowlanych, które mogą pewnymi cechami przypominać altany, na przykład: wiaty, oranżerie, ganki, wolno stojące parterowe budynki rekreacji indywidualnej.
Skarżący podkreślili, że altana została postawiona na działce z zachowaniem obowiązujących przepisów (art. 29 ust. 2 pkt 3 Prawa budowlanego). Powierzchnia zabudowy altany wynosi ok. 25,24 m2 i nie przekracza 35 m2. Powierzchnia działki [...] w K. wynosi ok. 1380 m2. Biorąc pod uwagę powyższe parametry zostały spełnione przesłanki umożliwiające postawienie altany na działce skarżących bez pozwolenia oraz bez zgłoszenia. W konsekwencji, nie zaszła żadna z okoliczności wymienionych w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, ponieważ na postawienie altany nie jest wymagane pozwolenie ani zgłoszenie, jeśli ta nie przekracza 35 m2 zabudowy i spełnia warunek ilości takich obiektów do powierzchni danej działki.
W odpowiedzi na skargę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w Gdańsku wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
W tak zakreślonych granicach przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 czerwca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim z dnia 8 maja 2024 r. nakazującą skarżącym rozbiórkę obiektu budowlanego.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 725), dalej jako P.b. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 28 ust. 1 P.b. roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Z kolei art. 29 w ust. 1 i 3 zawierają katalog inwestycji, których budowa/ wykonywanie robót budowlanych nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, a ust. 2 i 4 – katalog inwestycji, których budowa/ wykonywanie robót budowlanych nie wymaga ani decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że na działce nr [...] w K., gmina W., skarżący posadowili trzy obiekty budowlane, w tym – będącą przedmiotem tego postępowania – wiatę niepowiązaną konstrukcyjnie z domkiem holenderskim, o wymiarach 3,07 m x 8,22 m. Wiata została posadowiona na drewnianych legarach wspartych na bloczkach betonowych. Również poza sporem jest fakt, że przed posadowieniem przedmiotowej wiaty w 2016/2017 r. skarżący ani nie dokonali zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej, ani nie wystąpili do takiego organu o pozwolenie na budowę.
Istotą sporu w sprawie jest natomiast to, czy przedmiotowy obiekt prawidłowo został zakwalifikowany przez organy nadzoru budowlanego jako wiata, czy też rację mają skarżący uznając, że mamy do czynienia z altaną. Powyższe ma doniosłe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem inne są wymogi przy posadowieniu wiaty, a inne przy altanie, co odpowiednio będzie miało znaczenie przy ewentualnej legalizacji obiektu.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skoro przedmiotowy obiekt budowlany powstał w 2016/2017 r., to jego kwalifikacja odbywa się na podstawie ówczesnego stanu prawnego, a ewentualna legalizacja – według obecnie obowiązujących przepisów. I tak zgodnie z art. 29 ust. 1 P.b. z 2017 r. (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332) pozwolenia na budowę nie wymaga budowa m.in. wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, wiat lub przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (pkt 2); wolno stojących altan o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (pkt 2d). Natomiast na mocy art. 30 ust. 1 pkt 1 P.b. z 2017 r. budowa wiat, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 wymagała zgłoszenia. W obecnym stanie prawnym stosownie do art. 29 ust. 1 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (pkt 14 lit. c). Zgodnie zaś z art. 29 ust. 2 P.b. nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa wolno stojących altan o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (pkt 3). W konsekwencji, jeżeli przedmiotowy obiekt uznamy za wiatę, wówczas konieczne było zgłoszenie zamiaru jej posadowienia, co wobec niespornego braku dokonania takiego zgłoszenia należy rozumieć jako samowolę budowlaną. Natomiast jeżeli sporny obiekt uznamy za altanę, to przeprowadzone postepowanie zakończone wydaniem decyzji o rozbiórce okaże się bezprzedmiotowe.
Przechodząc do rozróżnienia pomiędzy wiatą a altaną należy zauważyć, że w przepisach ustawy Prawo budowlane ani wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych nie zdefiniowano pojęcia wiaty. Zgodnie z definicją słownikową języka polskiego wiata to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach (https://sjp.pwn.pl/). W orzecznictwie sądowym wskazuje się przy tym, że brak ustawowej definicji takiego obiektu oznacza, że jego kwalifikacja wymaga każdorazowo uwzględnienia między innymi jego funkcji. W związku z tym prezentowany jest pogląd, że wiata jest to samodzielna lekka budowla, posiadająca dach, niekiedy ściany, której celem jest ochrona miejsca, rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym - deszczem, śniegiem, wiatrem (zob. wyroki NSA: z 17 marca 2020 r. sygn. akt II OSK 603/19; z 8 marca 2017 r. sygn. II OSK 1707/15; z 10 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 794/10; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazuje się również, że podstawowymi cechami wiaty są wsparcie danej budowli na słupach stanowiących podstawowy element konstrukcyjny i wiążący budowlę trwale z gruntem oraz brak trwałych ścian. Podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę to posiadanie fundamentów, dachu, nieposiadanie ścian oraz posadowienie budowli na słupach (zob. wyroki NSA: z 9 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 3465/18 i z 16 lutego 2016 r. sygn. II OSK 1481/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiata jest obiektem budowlanym, ale nie budynkiem. Od budynku odróżnia ją przede wszystkim to, że wiata pozbawiona jest wszystkich albo większości przegród zewnętrznych, a także najczęściej jej podstawowym elementem konstrukcyjnym (konstrukcją nośną), na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę z gruntem (zob. wyrok NSA z 23 maja 2023 r. sygn. II OSK 1769/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Co istotne, częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, nie ściany. Wiata nie może być obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron. Zarazem wiata może przylegać do budynku. Kwalifikacja obiektu budowlanego jako wiaty wymaga m.in. uwzględnienia jego funkcji (zob. wyrok NSA z 18 stycznia 2024 r. sygn. II OSK 2083/22, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z kolei słownikowe definicje opisują altanę jako lekki, przewiewny budyneczek w ogrodach i parkach, często obsadzony roślinami pnącymi czy też niewielką budowlę ogrodową, zwykle drewnianą o ażurowych ścianach, służącą do wypoczynku i ochrony przed słońcem i deszczem. Stąd też w orzecznictwie wskazuje się, że wolno stojąca altana, zgodnie z wykładnią językową (przy uwzględnieniu dyrektywy języka potocznego), oznacza budowlę lub budynek w ogrodzie, zazwyczaj lekkiej konstrukcji, służące do wypoczynku i ochrony przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Ponadto, altanę opisuje się jako niewielki pawilon ogrodowy o lekkiej konstrukcji i ażurowych ścianach obsadzonych pnączami, często zwieńczony ozdobnym dachem osłaniającym przed słońcem i deszczem, przeznaczony do wypoczynku. Takie rozumienie altany zostało wyrażone również w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyrok: WSA w Krakowie z 5 listopada 2009 r. sygn. II SA/Kr 1245/09 oraz wyrok WSA w Szczecinie z 22 lutego 2007 r. sygn. II SA/Sz 1021/06, orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak wiążącej definicji legalnej pojęcia "wolno stojąca altana" powoduje, że kwalifikacji takiego obiektu należy dokonywać po analizie użytych materiałów, formy, funkcji oraz gabarytów budowli, mając przy tym na uwadze definicję przyjętą w języku codziennym, przy uwzględnieniu również wykładni systemowej (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 16 marca 2023 r. sygn. II SA/Wr 6/23, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zebranym przez organy, w szczególności zdjęciami załączonymi do protokołu oględzin z dnia 14 czerwca 2023 r. (protokół i zdjęcia w aktach organu I instancji), uznał, iż dokonana przez organy kwalifikacja przedmiotowego obiektu budowlanego jako wiaty była w pełni uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że sporny obiekt opiera się konstrukcyjnie na słupach, które stanowią podporę dachu. Fakt, iż "spód" wiaty stanowi podłoże z desek (ułożonych na drewnianych legarach na betonowych bloczkach) nie ma znaczenia, bowiem, to słupy stanowią o stabilności przedmiotowej konstrukcji, a owe podłoże ma najpewniej na celu wygodę w użytkowaniu wiaty (obszar wokół domku holenderskiego i przylegającej do niego wiaty jest pokryty trawnikiem). Zasadnie zatem zauważył WINB, iż skoro funkcje wiaty i altany są podobne (ochrona przed czynnikami atmosferycznymi, miejsce odpoczynku i rekreacji), to cechą je odróżniającą będzie właśnie ich konstrukcja – w przypadku wiaty wsparta na słupach, a w przypadku altany zawierająca ściany.
W konsekwencji organ I instancji prawidłowo uznał, że skoro sporny obiekt stanowi wiatę, na której posadowienie wymagane jest zgłoszenie, a takiego zgłoszenia nie dokonano, to stanowi on tzw. samowolę budowlaną i konieczne było wszczęcie postępowania, w ramach którego WINB wydał na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2 P.b. postanowienie z dnia 2 października 2023 r. wstrzymujące budowę i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację (art. 48a P.b.). Wobec braku złożenia dokumentacji legalizacyjnej przez skarżących organ I instancji prawidłowo wydał zatem decyzję nakazującą rozbiórkę spornego obiektu na podstawie art. 49e pkt 1 P.b., a organ II instancji słusznie utrzymał tę decyzję w mocy.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.