II SA/Gd 904/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2024-02-28
NSAAdministracyjneWysokawsa
inwestycje drogowezezwoleń na realizację inwestycji drogowejspecustawa drogowainteres prawnystrona postępowaniaprawo budowlaneimmisjepostępowanie administracyjneuchylenie decyzjiWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania odwoławczego, uznając, że skarżąca miała interes prawny do zaskarżenia decyzji zezwalającej na inwestycję drogową.

Skarżąca J. S. wniosła skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Wojewoda uznał, że skarżąca nie posiadała interesu prawnego do zaskarżenia decyzji Starosty. WSA w Gdańsku uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że skarżąca miała interes prawny wynikający m.in. z przepisów Prawa budowlanego dotyczących bezpieczeństwa użytkowania obiektu, a organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającej analizy jej legitymacji procesowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę J. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej (z.r.i.d.). Wojewoda uznał, że skarżąca nie jest stroną postępowania, ponieważ nie wykazała interesu prawnego do zaskarżenia decyzji Starosty zezwalającej na budowę drogi gminnej. Skarżąca argumentowała, że inwestycja narusza jej prawa, w tym bezpieczeństwo użytkowania obiektu i prawo do nieruchomości, powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego (immisje), Prawa budowlanego oraz Prawa o ruchu drogowym. Sąd administracyjny uznał, że Wojewoda nie przeprowadził wystarczającej analizy legitymacji procesowej skarżącej. Wskazał, że interes prawny może wynikać nie tylko z prawa własności do nieruchomości objętych inwestycją, ale także z przepisów prawa materialnego, takich jak art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego, który nakłada obowiązek projektowania i budowy obiektów zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając bezpieczeństwo użytkowania. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy nie odniósł się do tego przepisu, a także do kwestii potencjalnego wpływu inwestycji na nieruchomości sąsiednie, w tym budowę skrzyżowania w pobliżu posesji skarżącej. W związku z tym, WSA uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody, uznając, że nierozpoznanie merytoryczne odwołania nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez Wojewodę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, skarżąca posiada interes prawny, który może wynikać z przepisów prawa materialnego, takich jak art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego, dotyczących bezpieczeństwa użytkowania obiektu i wpływu inwestycji na nieruchomości sąsiednie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy nie przeprowadził wystarczającej analizy legitymacji procesowej skarżącej. Interes prawny może wynikać z przepisów prawa materialnego, które gwarantują ochronę przed nadmiernymi uciążliwościami związanymi z inwestycją, a nie tylko z prawa własności do nieruchomości bezpośrednio objętych inwestycją.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (25)

Główne

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Pomocnicze

specustawa drogowa art. 11d § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 11f § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 11f § 3

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 12

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

specustawa drogowa art. 17 § 1

Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 222 § 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Prawo budowlane art. 5 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 28 § 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

P.o.r.d. art. 49 § 1

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie 305/2011 art. I

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG

Dotyczy podstawowych wymagań dla wyrobów budowlanych, w tym bezpieczeństwa użytkowania i dostępności obiektów.

rozporządzenie z 10 września 2019 r. art. 3 § 1

Rozporządzenie z dnia 10 września 2019 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

rozporządzenie z 10 września 2019 r. art. 3 § 2

Rozporządzenie z dnia 10 września 2019 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko

Rozporządzenie MS art. 14 § 1

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca posiada interes prawny wynikający z przepisów prawa materialnego (np. Prawo budowlane), który uzasadnia jej status strony postępowania. Organ odwoławczy nie zbadał merytorycznie odwołania i nie odniósł się do wszystkich zarzutów skarżącej. Niewłaściwe zastosowanie przez Wojewodę art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego przedmiotem kontroli Sądu była wyłącznie prawidłowość dokonanej przez organ odwoławczy oceny dotyczącej braku posiadania przez Skarżącą przymiotu strony postępowania nie ulega wątpliwości, że przytoczoną wyżej regulację można zaliczyć do materialnego prawa administracyjnego, powszechnie obowiązującego, z którego można wywodzić interes prawny Skarżącej w rozumieniu art. 28 k.p.a.

Skład orzekający

Krzysztof Kaszubowski

przewodniczący

Wojciech Wycichowski

sprawozdawca

Diana Trzcińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach dotyczących zezwoleń na realizację inwestycji drogowych (z.r.i.d.) na podstawie specustawy drogowej, zwłaszcza w kontekście interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącej, ale jego argumentacja dotycząca interesu prawnego i zakresu kontroli sądu administracyjnego ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie kręgu stron w postępowaniach administracyjnych i jak sądy administracyjne kontrolują działania organów odwoławczych. Podkreśla znaczenie interesu prawnego dla ochrony praw obywateli.

Czy sąsiad inwestycji drogowej zawsze jest stroną postępowania? WSA w Gdańsku wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 904/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6151 Lokalizacja dróg i autostrad
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1054/24 - Wyrok NSA z 2024-09-17
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 127 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 3 sierpnia 2023 r. nr WI-III.7821.1.10.2023.EK w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej J. S. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 28 grudnia 2022 r. Burmistrz Miasta Kościerzyna (dalej: "Burmistrz", "Inwestor"), na podstawie art. 11d ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
(Dz. U. z 2022 r., poz. 176 ze zm.) - dalej: "specustawa drogowa", wystąpił do Starosty Kościerskiego (dalej: "Starosta", "organ pierwszej instancji") o wydanie decyzji
o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej: "z.r.i.d.") polegającej na budowie
i rozbudowie drogi gminnej - ulicy K. w Kościerzynie na wyszczególnionych we wniosku działkach.
W odpowiedzi na obwieszczenie Starosty o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o z.r.i.d. J. S. (dalej: "Skarżąca") w piśmie z 20 lutego
2023 r. zgłosiła uwagi do projektowanej inwestycji wskazując m.in., że 1) we wniosku
w dziale "Analiza powiązania drogi z innymi drogami publicznymi" stwierdzono niezgodnie z prawdą, że skrzyżowanie znajdujące się na początku inwestycji jest połączeniem ulicy K. z ulicami N. i P., 2) w projekcie inwestycji zaprojektowano skrzyżowanie ulic N. i P. w miejscu wyjazdu z bramy do posesji Skarżącej i jej sąsiada (tj. działki nr [...] położonej przy ulicy N. [...] oraz działki nr [...] pod numerem [...]) - takie zaprojektowanie połączenia dróg zaburza płynność ruchu,
a w przyszłości będzie stanowiło zagrożenie dla bezpieczeństwa poruszających się po skrzyżowaniu, w szczególności chodzi tu o osoby wyjeżdżające z ww. posesji na skrzyżowanie oraz znacznie utrudni Skarżącej dostęp do infrastruktury drogowej,
3) w projekcie inwestycji na ulicy K. nie zaprojektowano - mimo wniosku mieszkańców - żadnej zatoczki bocznej do parkowania pojazdów, 4) w projekcie inwestycji nie przewidziano progu zwalniającego, o który mieszkańcy wnosili w czasie konsultacji oraz później we wniosku pisemnym (wniosek ten został przyjęty przez Burmistrza, jednak w projekcie progu nie ujęto).
Decyzją z 28 marca 2023 r. Starosta, na podstawie art. 11a ust. 1, art. 11f ust. 1 i 3, art. 12 i art. 17 ust. 1 specustawy drogowej, zezwolił na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie i rozbudowie drogi gminnej - ulicy K. w Kościerzynie, określając szczegółowo warunki realizacji inwestycji.
Po wpłynięciu do Wojewody Pomorskiego (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez J. S. organ odwoławczy wezwał Skarżącą do wykazania przysługującego jej interesu prawnego dającego podstawę do zaskarżenia decyzji Starosty.
W odpowiedzi Skarżąca wskazała m.in., że ma interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy na skutek naruszenia przepisów prawa materialnego powszechnie obowiązującego, tj. art. 222 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
(Dz. U. z 2022 r., poz. 1360 ze zm.) - dalej: "k.c." (immisje), art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy
z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) - dalej: "Prawo budowlane" (bezpieczeństwo użytkowania obiektu) oraz art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1047) - dalej: "P.o.r.d." (bezpieczeństwo zatrzymania i postoju).
Decyzją z 3 sierpnia 2023 r. Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", oraz art. 11g ust. 1 pkt 1 i ust. 2 specustawy drogowej, umorzył postępowanie odwoławcze.
W uzasadnieniu wskazano, że jedną z podstawowych czynności organu odwoławczego jest określenie, czy odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniosła osoba bądź podmiot, którym przysługuje interes prawny do bycia stroną postępowania
w sprawie wydania decyzji o z.r.i.d. Obowiązek ten wynika wprost z art. 127 § 1 k.p.a., który stanowi, że odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy wyłącznie stronie. Przed rozpoznaniem odwołania niezbędne jest zatem zbadanie przez organ drugiej instancji legitymacji procesowej podmiotu wnoszącego środek zaskarżenia. Niedopuszczalne jest bowiem rozpatrzenie odwołania, które zostało złożone przez podmiot nie będący stroną postępowania administracyjnego.
Wojewoda wskazał następnie, że ze zgromadzonego przez Starostę materiału dowodowego wynika, iż Skarżąca nie figuruje jako właściciel ani użytkownik wieczysty nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji o z.r.i.d. W aktach sprawy brak jest również dokumentów potwierdzających, aby przysługiwało jej ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze objętym liniami rozgraniczającymi teren projektowanej inwestycji.
Organ odwoławczy zaznaczył, że z uwagi na fakt, iż przymiot strony nie wynikał
z przysługującego Skarżącej prawa własności, czy innego prawa rzeczowego do nieruchomości objętych przedmiotową inwestycją, zobowiązany był ustalić - w oparciu
o art. 28 k.p.a. - czy Skarżącą można uznać za stronę postępowania w sprawie decyzji
o z.r.i.d. Wyjaśniono przy tym, że interes prawny właścicieli konkretnych nieruchomości
w zakresie kwestionowania decyzji lokalizacyjnych, przesądzających o przebiegu inwestycji liniowych, może dotyczyć wyłącznie tych ich odcinków, których przebieg skutkuje bezpośrednią ingerencją w ich prawa podmiotowe (prawo własności). Wojewoda wskazał, że Skarżąca jest właścicielką działki nr [...], która nie była przedmiotem wniosku o wydanie decyzji o z.r.i.d. Działka ta znajduje się poza liniami rozgraniczającymi teren inwestycji objętej decyzją Starosty, jak również nie zalicza się do nieruchomości podlegających ograniczeniu w ich korzystaniu.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepisy specustawy drogowej nie zawierają definicji strony postępowania prowadzonego w sprawie z.r.i.d. Z przepisów tej ustawy wynika jedynie, że stroną tego postępowania jest z pewnością inwestor. Zatem katalog "pozostałych stron" postępowania w sprawie z.r.i.d. musi być ustalany w oparciu o art. 28 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 11c specustawy drogowej do postępowania w sprawach dotyczących wydania decyzji o z.r.i.d. stosuje się przepisy k.p.a., z zastrzeżeniem przepisów tej ustawy. Do kręgu "pozostałych stron" zaliczyć z pewnością można, mając na uwadze treść specustawy drogowej, właścicieli, użytkowników wieczystych nieruchomości oraz podmioty, którym przysługują inne ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w liniach rozgraniczających teren, jak również nieruchomości zajętych pod przebudowę sieci uzbrojenia terenu.
Wojewoda podkreślił, że wskazany powyżej katalog podmiotów nie wyczerpuje zakresu pojęcia "pozostałe strony", gdyż przymiot strony w postępowaniu w sprawie z.r.i.d. jest ustalany w oparciu o art. 28 k.p.a. Organ odwoławczy zaznaczył, że interes prawny strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. powinien wynikać
z konkretnej i zindywidualizowanej normy prawa materialnego wpływającej na sytuację prawną wnoszącego dany wniosek, żądanie, czy środek zaskarżenia.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Wojewoda podniósł, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Zaznaczono również, że w sprawach dotyczących szczególnych regulacji prawnych dotyczących prowadzenia inwestycji infrastrukturalnych (tzw. specustaw), konieczne jest - w aspekcie ustalania katalogu stron - ścisłe wykładanie art. 28 k.p.a., gdyż zbyt szerokie określanie katalogu stron w takich postępowaniach mogłoby zagrozić sprawności tych postępowań.
Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy wskazał, że Skarżąca wywodzi swój interes prawny z art. 222 § 2 k.c., bowiem realizacja inwestycji stanowi naruszenie prawa ruchu drogowego oraz prawa budowlanego, a także zasad ochrony środowiska, mianowicie wiąże się z notoryczną emisją hałasu
w pobliżu działki nr [...], który to hałas i wskazane naruszenia będą przekraczać przeciętną miarę przyjętą w świetle zasad współżycia społecznego. Tym samym powstanie inwestycji utrudni korzystanie z należącej do Skarżącej nieruchomości, w tym wjazdu na posesję.
W ocenie Wojewody wskazywane przez Skarżącą okoliczności mogą świadczyć co najwyżej o istnieniu interesu faktycznego, ten zaś nie daje podstaw do uznania jej za stronę w przedmiotowym postępowaniu.
Zdaniem organu odwoławczego obawy dotyczące zwiększenia poziomu hałasu, czy przewidywanej ewentualnej przebudowy wjazdów na ulicę N. przez właścicieli tychże nieruchomości (aby były zgodne z normami technicznymi i zasadami bezpieczeństwa) nie mogą świadczyć o posiadaniu interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu. Dodano, że właściciel nieruchomości nie ma zagwarantowanego przepisami prawa określonego status quo, czy też pewnej gwarancji niezmienności otoczenia; żaden przepis prawa materialnego nie przyznaje całkowitej ochrony przed jakimkolwiek pogorszeniem obecnej sytuacji. W konsekwencji Wojewoda uznał, że argumentacja Skarżącej, zgodnie
z którą realizacja przedmiotowej inwestycji może wpływać niekorzystnie na jej warunki mieszkaniowe, świadczy wyłącznie o posiadaniu przez nią interesu faktycznego.
Organ odwoławczy zauważył, że przedmiotem inwestycji jest budowa drogi gminnej ul. K. klasy D (dojazdowa). Początek zamierzenia inwestycyjnego będzie miał miejsce w obrębie skrzyżowania ul. N. z ul. P., a kończy się w obrębie skrzyżowania ul. K. z ul. S.. Podkreślono, że projektowana droga nie powoduje zmiany klasy dróg, z którymi się łączy, ani zmiany dotychczasowych parametrów użytkowych (nośności drogi, projektowanej prędkości, ani szerokości istniejących jezdni), które mogłyby mieć wpływ na tereny przylegające bezpośrednio do tych dróg. Zatem obszar oddziaływania projektowanej inwestycji w żaden sposób nie obejmuje działki należącej do Skarżącej, jak również sama inwestycja w żaden sposób nie wprowadza ograniczeń w dotychczasowym sposobie użytkowania działki nr [...] oraz nie ogranicza praw Skarżącej do wykonywania i korzystania z prawa własności do tej działki.
Wojewoda zaznaczył, że projektowana inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, bowiem przedmiotowe przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Wskazano, że przedsięwzięcie będące przedmiotem niniejszej sprawy ze względu na swoją długość (około 798,98 m.b.) nie przekracza progu 1 km określonego w § 3 ust. 1 pkt 62 rozporządzenia z dnia 10 września 2019 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
(Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm.) - dalej: "rozporządzenie z 10 września 2019 r.". Wobec tego brak jest podstaw do uznania, że nieruchomość Skarżącej może zostać zaliczona do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania omawianego zamierzenia budowlanego.
W skardze na decyzję organu odwoławczego J. S., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicie:
1. art. 84 § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niezwrócenie się do biegłego sądowego
z zakresu budownictwa obejmującego drogi oraz ulice (mimo wniosku dowodowego
z 26 czerwca 2023 r.), tj. G. D., wybranego z listy biegłych sądowych Sądu Okręgowego w Gdańsku, po uprzednim przeprowadzeniu przez niego oględzin miejsca inwestycji drogowej, w celu ustalenia, czy przedmiotowy obiekt budowalny jest wykonywany zgodnie ze sztuką budowlaną, wiedzą techniczną, czy będzie bezpieczny dla obywateli, w tym Skarżącej, czy istnieje inny sposób realizacji inwestycji aniżeli ograniczenie prawa do nieruchomości, mimo że w przedmiotowej sprawie wymagane są wiadomości specjalne, co skutkowało błędnym uznaniem, że:
– przedmiotowe prace budowalne są realizowane w interesie społecznym oraz słusznym interesie obywateli,
– nie ma innego sposobu realizacji wskazanej inwestycji, jak tylko ograniczenie prawa do nieruchomości;
– Skarżąca nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie, nie ma statusu strony,
– nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania, mianowicie na skutek nieadekwatnej do celu ingerencji w prawo własności, przy jednoczesnej technicznej możliwości przeprowadzenia wskazanej drogi publicznej w sposób nie ingerujący w to prawo,
– zasięg oddziaływania planowanej inwestycji nie obejmuje nieruchomości Skarżącej - znajdującej się w odległości około 7 m od terenu objętego przedmiotową inwestycją;
2. art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu oraz zbadaniu materiału dowodowego w sprawie, poprzez niezwrócenie się do innych organów z zakresu ruchu drogowego, budownictwa i środowiska wskazanych we wniosku z 26 czerwca 2023 r., co skutkowało błędnym uznaniem, że w niniejszej sprawie podjęto wszelkie możliwe czynności w celu ustalenia interesu prawnego Skarżącej, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli;
3. art. 107 § 3 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie dowodów, na których organ się oparł, m.in. dowodu na potwierdzenie, że wskazana inwestycja nie oddziałuje na nieruchomość Skarżącej, mianowicie nie wskazano powodów, dla których nie zrealizowano powyższego wniosku dowodowego Skarżącej w zakresie zwrócenia się do biegłego, innych organów, co skutkowało:
– błędnym uznaniem, że Skarżąca nie wykazała konkretnymi dowodami, że ma interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, na skutek naruszenia przepisów prawa materialnego powszechnie obowiązującego, nie tylko art. 222 § 2 k.c. (immisje), ale przede wszystkim art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego (bezpieczeństwo użytkowania obiektu), a także art. 49 ust. 1 pkt 1 P.o.r.d. (bezpieczeństwo zatrzymania i postoju), do których to przepisów organ odwoławczy się nie odniósł,
– brakiem wykazania interesu społecznego oraz gospodarczego, dla którego powinna być realizowana przedmiotowa inwestycja,
– niewłaściwą realizacją zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej,
– naruszeniem zasady proporcjonalności, bezstronności, równego traktowania, mianowicie nieadekwatną do celu ingerencją w prawo własności, przy jednoczesnej technicznej możliwości przeprowadzenia drogi w sposób nie ingerujący w to prawo;
4. art. 62 k.p.a. poprzez niepołączenie niniejszej sprawy ze sprawą, w której wniesiono odwołanie od decyzji Wojewody z 26 maja 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 26 kwietnia
2022 r. o z.r.i.d. (znak AB.6740.743.21.4.2022), podczas gdy w powyższych sprawach prawa Skarżącej wynikają z tego samego stanu faktycznego (ta sama inwestycja, podzielona na etapy, przekraczająca 1 km) oraz z tej samej podstawy prawnej (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego, art. 49 ust. 1 pkt 1 P.o.r.d.), ponadto właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, co przemawia za połączeniem wskazanych postępowań w jedno postępowanie.
Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez uznanie, że Skarżąca nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, zatem nie ma statusu strony, podczas gdy: a) jej interes prawny wynika z konkretnych przepisów prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego, art. 49 ust. 1 pkt 1 P.o.r.d., z uwagi na rodzaj i zasięg oddziaływania inwestycji na jej nieruchomość, znajdującej się w odległości 7 m od budowanego obiektu - skrzyżowania, które powinno być budowane w odległości co najmniej 10 metrów;
b) przedmiotowa decyzja Starosty obejmuje działki nr [..]-[..], znajdujące się naprzeciwko (vis a vis) działki Skarżącej, tj. działki nr [...], mianowicie
w niewielkiej odległości, co oznacza, że planowana inwestycja będzie nieuchronnie oddziaływać na nieruchomość właścicielki działki nr [...];
2. art. 11f ust. 1 pkt 3 specustawy drogowej poprzez uznanie, że inwestycja polegająca na budowie ul. K. w Kościerzynie, jak też de facto ul. P., spełnia warunki wynikające z potrzeb ochrony środowiska i nie wymaga uzyskania decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach, albowiem nie przekracza progu 1 km, przy jednoczesnym niewskazaniu innych parametrów charakteryzujących przedsięwzięcie, mimo że zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 10 września 2019 r. do obiektów mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się przedsięwzięcia, które po zsumowaniu wszystkich parametrów osiągną próg 1 km;
3. art. 11d ust. 1 pkt 8 lit. a-h specustawy drogowej poprzez błędną wykładnię,
a następnie błędne zastosowanie, tj. niezałączenie przez Inwestora do wniosku
o wydanie decyzji o z.r.i.d. kompletnej dokumentacji w postaci opinii innych organów,
w przedmiocie ustalenia, czy inwestycja może być realizowana bezpieczniej, tj. w inny sposób niż ograniczenie prawa Skarżącej do nieruchomości, ponadto czy może naruszać zasady wiedzy technicznej, jak też bezpieczeństwa użytkowania oraz dostępności obiektów budowlanych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego, co skutkowało błędnym uznaniem, że inwestycję uzasadnia interes społeczny oraz gospodarczy, podczas gdy jest wprost przeciwnie - realizacja inwestycji w odległości 7 m od nieruchomości Skarżącej stanowi zagrożenie dla innych wartości chronionych prawem - dla życia oraz zdrowia mieszkańców miasta Kościerzyna;
4. art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. a specustawy drogowej poprzez błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie, tj. niewskazanie ustaleń dotyczących określenia szczególnych warunków zabezpieczenia terenu budowy i prowadzenia robót budowlanych, projektowanie inwestycji w sposób niezgodny ze sztuką budowlaną, z pominięciem bezpieczniejszej technologii, co skutkowało błędnym uznaniem, że inwestycję uzasadnia interes społeczny, tudzież gospodarczy, podczas gdy jest wprost przeciwnie - realizacja inwestycji stanowi zagrożenie dla życia oraz zdrowia mieszkańców miasta Kościerzyna;
5. art. 17 ust. 1 specustawy drogowej poprzez błędną wykładnię, a następnie błędne zastosowanie, mianowicie nadanie decyzji o z.r.i.d. rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo braku uzasadnionego interesu społecznego i gospodarczego, mimo że inwestycja jest realizowana bez uprzedniego uzyskana opinii innych organów z zakresu budownictwa oraz środowiska, bez powyższych pozwoleń wymaganych na mocy specustawy drogowej, mimo że do wniosku o zezwolenie na przedmiotową inwestycję nie załączono kompletnej dokumentacji, podczas gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków na skutek realizacji przedmiotowej inwestycji w odległości 7 m od nieruchomości Skarżącej.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie uchylenie w całości decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, albowiem decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podtrzymano i rozwinięto argumentację zaprezentowaną zarówno w pismach z 20 lutego 2023 r. i 26 czerwca 2023 r., jak i w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia,
że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Pomorskiego z 3 sierpnia 2023 r., którą organ ten umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty Kościerskiego z 28 marca 2023 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej polegającej na budowie i rozbudowie drogi gminnej - ulicy K.
w Kościerzynie. Organ odwoławczy uznał bowiem, że odwołanie wniesione przez J. S. nie pochodzi od strony tego postępowania.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zawarta w skardze argumentacja dotycząca merytorycznej wadliwości decyzji Starosty z 28 marca 2023 r., tj. decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej, pozostawała poza granicami niniejszej sprawy, gdyż przedmiotem kontroli Sądu była wyłącznie prawidłowość dokonanej przez organ odwoławczy oceny dotyczącej braku posiadania przez Skarżącą przymiotu strony postępowania, a w konsekwencji zasadność zastosowania przez Wojewodę art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze.
Z uwagi na to, że w przytoczonej wyżej regulacji ustawodawca nie określił przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracji publicznej. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne - zarówno pozytywne, jak
i negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przy czym bezprzedmiotowe może być postępowanie zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy (zob. wyroki NSA: z 28 marca 2023 r. sygn. akt II OSK 825/20,
z 20 stycznia 2021 r. sygn. akt III OSK 2936/21, z 15 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 2517/17, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko takie prezentowane jest również w doktrynie (zob. P. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2023, art. 138).
Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn przedmiotowych
(np. gdy sprawa ma charakter cywilny), jak i podmiotowych (np. gdy środek odwoławczy wniósł podmiot nie mający statusu strony postępowania).
Należy również wskazać, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej
w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Z przytoczonej regulacji jasno wynika, że odwołanie od decyzji przysługuje tylko stronie postępowania. Inny podmiot nie posiada uprawnienia do skorzystania z tego środka zaskarżenia.
W konsekwencji należy przyjąć, że osoba, która nie ma statusu strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją wydaną w pierwszej instancji nie może wnieść skutecznie odwołania (tak: A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz,
A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el., 2023). Osoba ta może mieć interes we wzruszeniu takiej decyzji, lecz nie jest to interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 4 lutego 1993 r. sygn. akt SA/Kr 558/92, Samorząd Terytorialny z 1993 r., nr 10, s. 78, z glosą R. Sawuły). Przy czym twierdzenie jednostki, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku daje podstawę do wszczęcia postępowania odwoławczego, a postępowanie to zakończy się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego wtedy, gdy twierdzenie jednostki nie znajduje podstaw w normach prawa materialnego (tak: G. Łaszczyca za
B. Adamiak w komentarzu do art. 127 k.p.a. [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, wyd. III, LEX, 2010). A zatem rolą organu odwoławczego we wstępnej fazie postępowania odwoławczego jest ustalenie, czy odwołanie pochodzi od podmiotu legitymowanego. Ustalenie to ma fundamentalne znaczenie dla wyniku postępowania zainicjowanego odwołaniem, ponieważ jeśli organ stwierdzi niedopuszczalność odwołania, wówczas ma obowiązek wydać postanowienie, które kończy nie tylko fazę wstępną, lecz także jednocześnie ostatecznie całe postępowanie odwoławcze (art. 134 k.p.a.). Natomiast w sytuacji, gdy zachodzi konieczność zbadania interesu prawnego odwołującego, wówczas obowiązkiem organu jest zweryfikowanie tej okoliczności w toku postępowania odwoławczego. W razie ustalenia, że strona nie ma interesu prawnego, organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (tak: A. Golęba
[w:] H. Knysiak-Molczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, LEX, i cytowane tam orzecznictwo).
Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd co do zasady podziela stanowisko Wojewody, że podmiotową przesłanką skutecznego uruchomienia postępowania odwoławczego jest złożenie środka zaskarżenia przez uprawniony do tego podmiot, czyli stronę postępowania w rozumieniu art. 127 § 1 k.p.a.
W konsekwencji istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości stanowiska organu odwoławczego, który uznał, że Skarżącej nie przysługuje status strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z 28 marca 2023 r.
Jak już wyżej wskazano, podmiotową przesłanką skutecznego uruchomienia postępowania odwoławczego jest złożenie odwołania przez legitymowany do tego podmiot, czyli stronę postępowania w sprawie. Przed rozpoznaniem odwołania niezbędne jest więc zbadanie przez organ drugiej instancji legitymacji procesowej podmiotu wnoszącego ten środek zaskarżenia. Podkreślić należy, że prawo to jest niezależne od okoliczności, czy strona brała udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, a także od tego, kogo wskazano jako adresata tej decyzji. Ważne jest natomiast, aby strona wykazała,
że ma do tego legitymację. Oznacza to, że odwołanie może wnieść jedynie osoba, która co do zasady mogła być stroną w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, czyli osoba, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczyło to postępowanie. Wyznaczenie strony postępowania, zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji, powinno nastąpić
w oparciu o przesłanki obiektywne (materialnoprawne). Podmiot, który nie może mieć statusu strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją wydaną
w pierwszej instancji, nie może również wnieść skutecznie odwołania. Osoba ta może mieć interes we wzruszeniu takiej decyzji, lecz nie jest to interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. W myśl tego przepisu stroną jest bowiem każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
W doktrynie przyjmuje się, że przez interes prawny należy rozumieć prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, gdyż orzeka się o nim w drodze decyzji administracyjnej. Interes prawny musi być więc indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie powinno znaleźć potwierdzenie
w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy zatem interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu, jeżeli w wyniku tego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach
i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki innego podmiotu.
W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni, gdyż decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach
i obowiązkach, w drugim - postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach
i obowiązkach, lecz jedynie oddziałuje na nie wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (zob. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 255- 259).
Należy ponadto podkreślić, że interes prawny należy odróżnić od interesu faktycznego, jaki może mieć skarżący w wyeliminowaniu z obrotu prawnego określonego aktu administracji publicznej. Interes faktyczny w postępowaniu administracyjnym może mieć bowiem każdy, kto ze względu na swoją rzeczywistą sytuację lub subiektywne przekonanie jest zainteresowany rozstrzygnięciem danej sprawy administracyjnej.
Z pojęcia strony postępowania administracyjnego zostały jednak wykluczone podmioty, które mogą wykazać się jedynie posiadaniem interesu faktycznego w takim, a nie innym rozstrzygnięciu. Z uwagi na powyższe, pojęcia strony należy poszukiwać przede wszystkim na gruncie prawa materialnego, czyli norm prawnych, które stanowią podstawę ustalania uprawnień lub obowiązków podmiotów (zob. wyrok NSA z 9 września 2014 r. sygn. akt
II GSK 1150/13).
Jak słusznie zauważył Wojewoda, przepisy specustawy drogowej nie regulują wprost, komu przysługuje status strony w postępowaniu dotyczącym wydania z.r.i.d.
Z kolei na mocy art. 11i ust. 1 tej ustawy w postępowaniu tym wyłączono wyraźnie stosowanie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W takiej sytuacji nie może ulegać wątpliwości, że w sprawach prowadzonych w przedmiocie udzielenia z.r.i.d. o tym, czy określonemu podmiotowi przysługuje przymiot strony rozstrzygać należy na zasadach ogólnych procedury administracyjnej (art. 11c specustawy drogowej), czyli w oparciu o przepis art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Natomiast pośrednio
z przepisów specustawy drogowej normujących zawiadamianie o wszczęciu postępowania i wydaniu decyzji (art. 11d ust. 5 i art. 11f ust. 3) można wywieść, że poza właścicielami
i użytkownikami wieczystymi nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji
o z.r.i.d., status stron przysługuje podmiotom mającym inne prawa rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze objętym liniami rozgraniczającymi projektowanej inwestycji oraz podmiotom, dla których ustala się ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości dla realizacji wskazanych w tej decyzji obowiązków (art. 11f ust. 1 pkt 8
lit. b, c i e-h specustawy drogowej).
Należy ponadto zauważyć, że wobec wyłączenia stosowania art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, przy określaniu stron postępowania w sprawie dotyczącej wydania decyzji
o z.r.i.d. nie znajduje zastosowania art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, który stanowi, co należy rozumieć przez obszar oddziaływania obiektu. Zaliczenie określonego podmiotu do kręgu stron postępowania w sprawie wydania decyzji z.r.i.d. wymaga natomiast ustalenia związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków danego podmiotu a tą decyzją, stosownie do art. 28 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie prezentował pogląd, że właściciel nieruchomości znajdującej się w obszarze bezpośredniego oddziaływania inwestycji drogowej powinien mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu służącym wyjaśnieniu, jak ograniczenia związane z inwestycją drogową wpłyną na jego sytuację w zakresie korzystania z prawa własności do budynku czy lokalu. W takim przypadku przyjmuje się,
że interes prawny właściciela nieruchomości, w rozumieniu art. 28 k.p.a., wynika z norm, które gwarantują prawo korzystania z przedmiotu własności zgodnie z przeznaczeniem
i w sposób wolny od nadmiernych (ponadnormatywnych) uciążliwości, a konkretnie
z przepisów art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, art. 140 i 144 k.c. oraz art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej stanowiącego, że decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zawiera w szczególności wymagania dotyczące ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich (por. wyroki NSA z: 25 stycznia 2013 r. sygn. akt II OSK 2763/12, z 24 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 2600/13, z 18 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2375/15, czy z 9 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 373/19).
W judykaturze wskazuje się, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, w tym normy techniczne, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z realizacją inwestycji względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tej działki jest stroną postępowania i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych (zob. wyroki NSA: z 12 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OSK644/10, z 1 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 282/12, czy z 17 kwietnia
2013 r. sygn. akt II OSK 2508/11). Jeżeli na gruncie prawa materialnego ograniczenia związane z wydaniem decyzji o z.r.i.d. mogą mieć wpływ na korzystanie z nieruchomości sąsiednich przez ich właścicieli, to ci właściciele są stroną postępowania. Przy ocenie bowiem, czy podmiot jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy został naruszony interes prawny tego podmiotu, a jedynie to, czy interes taki podmiotowi przysługuje. Jeśli zatem decyzja o z.r.i.d. może powodować ograniczenia lub utrudnienia w korzystaniu
z nieruchomości sąsiednich przez ich właścicieli uregulowane w prawie materialnym, to ci właściciele są stroną postępowania. W szczególności właściciel nieruchomości bezpośrednio graniczącej z inwestycją drogową musi mieć możliwość sprawdzenia, czy faktycznie dopuszczalne ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową działki zostaną zachowane i nie zostaną naruszone (zob. wyrok NSA z 22 czerwca 2016 r.
sygn. akt II OSK 2569/14 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).
W świetle powyższych uwag trzeba stwierdzić, że przy weryfikacji legitymacji procesowej podmiotu składającego odwołanie od decyzji w przedmiocie z.r.i.d. należy odnieść stawiane zarzuty nie tylko do treści decyzji, ale też dokumentacji projektowej, celem ustalenia potencjalnych oddziaływań danego przedsięwzięcia na sposób korzystania z nieruchomości sąsiednich. W szczególności należy uwzględnić te rozwiązania projektowe, co do których przepisy prawa wprowadzają określone ograniczenia względem nieruchomości przyległych do terenu inwestycyjnego (np. normy dotyczące odległości, ochrony akustycznej, ochrony środowiska).
W niniejszej sprawie organ odwoławczy takiej pogłębionej analizy nie przeprowadził. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda ogólnikowo odniósł się do interesu prawnego Skarżącej, eksponując jej twierdzenia wskazujące na to, że realizacja spornej inwestycji pogorszy komfort zamieszkiwania. Tymczasem znaczenie dla legitymacji procesowej Skarżącej miały podnoszone przez nią okoliczności dotyczące chociażby budowy skrzyżowania na ul. N..
Badając kwestie warunkujące interes prawny Skarżącej w niniejszej sprawie nie można było pominąć treści decyzji zezwalającej na realizację przedmiotowej inwestycji,
z której wynika szeroki zakres robót dotyczących przebudowy układu drogowego.
Należy zauważyć, że po wpłynięciu do Wojewody odwołania od decyzji Starosty
z 28 marca 2023 r. wniesionego przez Skarżącą organ odwoławczy wezwał ją do wykazania przysługującego jej interesu prawnego dającego podstawę do zaskarżenia tej decyzji. W odpowiedzi Skarżąca wskazała m.in., że ma interes prawny w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy na skutek naruszenia przepisów prawa materialnego powszechnie obowiązującego, tj. art. 222 § 2 k.c. (immisje), art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego (bezpieczeństwo użytkowania obiektu) oraz art. 49 ust. 1 pkt 1 P.o.r.d (bezpieczeństwo zatrzymania i postoju).
O ile Wojewoda przeprowadził szeroki wywód dotyczący regulacji art. 222 § 2 k.c.,
o tyle w ogóle nie odniósł się do regulacji zawartej w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d Prawa budowlanego, zgodnie z którą obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony
w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając spełnienie podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych określonych w załączniku I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz. Urz. UE L 88 z 04.04.2011, str. 5, z późn. zm.), dotyczących bezpieczeństwa użytkowania i dostępności obiektów.
Nie ulega wątpliwości, że przytoczoną wyżej regulację można zaliczyć do materialnego prawa administracyjnego, powszechnie obowiązującego, z którego można wywodzić interes prawny Skarżącej w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Należy również zauważyć, że w pkt V ppkt 3 decyzji Starosty z 28 marca 2023 r. zawarto stwierdzenie, że "wymagania dotyczące uzasadnionych interesów osób trzecich zostały spełnione", albowiem: 1) inwestycja nie ograniczy dostępu do drogi publicznej,
a także korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, środków łączności,
2) inwestycja zapewni płynność ruchu na projektowanym odcinku drogi poprzez zastosowanie właściwych rozwiązań komunikacyjnych. W punkcie tym nie zawarto chociażby wymogu (często spotykanego w tego typu decyzjach), że inwestycja nie może powodować utrudnienia w dojściach i dojazdach do sąsiednich nieruchomości, jak również nie może pogorszyć warunków użytkowania zgodnie z przeznaczeniem tych posesji.
Uwzględniając charakterystykę przedmiotowej inwestycji drogowej oraz usytuowanie nieruchomości, którego właścicielką jest Skarżąca, należało przyjąć, że przysługiwała jej legitymacja procesowa do zaskarżenia decyzji Starosty z 28 marca 2023 r., a zatem niezasadne było umorzenie postępowania odwoławczego. Niewątpliwie Skarżąca miała interes prawny, aby domagać się sprawdzenia, czy przyjęte według kwestionowanej decyzji rozwiązania projektowe gwarantują jej ochronę, o której mowa w przytoczonym wyżej punkcie V ppkt 3 decyzji Starosty z 28 marca 2023 r. Rzeczą organu odwoławczego było zwłaszcza odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu oraz ocena, czy postanowienia decyzji zapewniają realizację przedmiotowego przedsięwzięcia w sposób gwarantujący Skarżącej ochronę prawa własności do nieruchomości, stosownie do art. 11f ust. 1 pkt 4 specustawy drogowej. W takim stanie sprawy należało stwierdzić,
że nierozpoznanie merytoryczne odwołania i wydanie decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze nastąpiło z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., przez jego nieprawidłowe zastosowanie.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda będzie zobowiązany do zastosowania oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r.,
poz. 1800 ze zm.), zasądzając od Wojewody na rzecz Skarżącej kwotę 997 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).[pic]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI