II SA/Gd 902/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2006-11-15
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanaadaptacja strychupozwolenie na budowęzgoda współwłaścicielik.p.a.decyzja administracyjnanadzór budowlanynieruchomościwspółwłasność

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że adaptacja strychu na cele mieszkalne z lat 1978-1979 była zgodna z prawem i posiadała zgodę współwłaścicieli.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu przedłożenia dokumentów dotyczących adaptacji strychu na cele mieszkalne. Organ pierwszej instancji nakazał przedłożenie inwentaryzacji powykonawczej, uznając samowolę budowlaną. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, stwierdzając brak podstaw do zastosowania art. 51 Prawa budowlanego, gdyż adaptacja z lat 1978-1979 była zgodna z prawem i posiadała zgodę współwłaścicieli. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego i uznając, że stan faktyczny został prawidłowo ustalony, a zarzuty skarżących dotyczące braku pozwolenia na budowę i prawa do dysponowania nieruchomością były bezzasadne.

Sprawa rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dotyczyła skargi E. P., B. S.-P. i K. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 września 2005 r., która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 kwietnia 2005 r. nakazującą M. K. przedłożenie dokumentacji powykonawczej robót budowlanych związanych z adaptacją strychu na cele mieszkalne. Organ pierwszej instancji uznał te roboty za samowolę budowlaną. Organ odwoławczy, po analizie materiału dowodowego, stwierdził rażące naruszenie przepisów k.p.a. przez organ pierwszej instancji i uznał, że adaptacja strychu wykonana w latach 1978-1979 była zgodna z prawem, posiadała zgodę współwłaścicieli i nie stanowiła samowoli budowlanej, w związku z czym uchylił decyzję organu pierwszej instancji, orzekając o braku podstaw do zastosowania art. 51 Prawa budowlanego. Skarżący zarzucili organowi odwoławczemu m.in. naruszenie przepisów k.p.a., niepełne rozpatrzenie materiału dowodowego oraz nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. Sąd stwierdził, że ustalony stan faktyczny jest zgodny z rzeczywistością, a zarzuty skarżących dotyczące daty wykonania adaptacji, prawa do dysponowania nieruchomością oraz prawidłowości zastosowania art. 138 § 1 k.p.a. są bezzasadne. Sąd podkreślił, że adaptacja z lat 1978-1979 była zgodna z prawem, posiadała zgodę współwłaścicieli (umowa z 7 sierpnia 1978 r.) i nie stanowiła samowoli budowlanej. Sąd rozważył również kwestię zastosowania art. 139 k.p.a. (zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się) i uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy, stwierdzając brak podstaw do zastosowania art. 51 Prawa budowlanego, co nie było decyzją na niekorzyść skarżących.

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, taka adaptacja nie stanowi samowoli budowlanej, jeśli inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością, co w tym przypadku wynikało ze zgody współwłaścicieli wyrażonej w umowie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgoda współwłaścicieli wyrażona w umowie z 1978 r. oraz pisma urzędowe z tego okresu, mimo braku formalnego pozwolenia na budowę, potwierdzają prawo M. K. do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Adaptacja z lat 1978-1979 została wykonana zgodnie z prawem obowiązującym w tamtym czasie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (33)

Główne

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2 i ust. 7

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 80 § ust. 2 pkt 1

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 81 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 83 § ust. 1

Ustawa Prawo budowlane

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. art. 51 § ust. 1 pkt 2 i ust. 7

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 80 § ust. 2 pkt 2

Ustawa Prawo budowlane

u.p.b. art. 83 § ust. 2

Ustawa Prawo budowlane

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 3 i § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.b. z 1974 art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

u.p.b. z 1974 art. 28 § ust. 1

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

u.p.b. z 1974 art. 29 § ust. 1 i 5

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

u.p.b. z 1974 art. 44

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

u.p.b. z 1974 art. 45

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

u.p.b. z 1994 art. 71

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. z 1994 art. 71a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

u.p.b. z 1994 art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.c. art. 199

Kodeks cywilny

u.p.b. z 1974 art. 29 § ust. 5

Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Adaptacja strychu z lat 1978-1979 była zgodna z prawem i posiadała zgodę współwłaścicieli. Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 51 Prawa budowlanego. Nie doszło do naruszenia zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (art. 139 k.p.a.). Ustalenia organów co do stanu faktycznego były prawidłowe.

Odrzucone argumenty

Decyzja organu pierwszej instancji była niepełna, obejmując tylko część strychu. Organ odwoławczy naruszył przepisy k.p.a., nie rozpatrując materiału dowodowego wyczerpująco. Organ odwoławczy oparł się na nieistniejących dokumentach. Przepis art. 138 § 1 k.p.a. nie zawiera rodzaju rozstrzygnięcia zastosowanego przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy naruszył prawo, ustalając prawo M. K. do dysponowania nieruchomością na podstawie nieodpowiednich dokumentów. Nie zastosowano właściwych przepisów Prawa budowlanego z 1974 r.

Godne uwagi sformułowania

"roboty budowlane wykonane zostały w 1979 r. przez M. K. bez pozwolenia wydanego przez właściwy organ." "organ pierwszej instancji nie odniósł się w żaden sposób do treści pisma pani M. K. z dnia 7 lipca 1978 r., w którym zawarty jest wniosek o wyrażenie zgody na zmianę wykorzystania strychu..." "pismo z dnia 11 września 1978 r. posiada znamiona pozwolenia na budowę i dotyczy przedmiotowej adaptacji." "przedmiotowa adaptacja strychu na cele mieszkaniowe wykonana został za zgodą współwłaścicieli i w świetle zachowanych akt archiwalnych Urzędu Miejskiego, nie była samowolą budowlaną." "organ pierwszej instancji naruszył zasadę wyrażoną w art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący." "stanowiący podstawę decyzji przepis art. 138 § 1 k.p.a. nie zawiera w swej treści rodzaju rozstrzygnięcia zastosowanego przez organ odwoławczy, czyli stwierdzenia braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 51 Prawa budowlanego." "Sąd doszedł do przekonania, że ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny jest zgodny z prawdziwym stanem rzeczy, natomiast zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie." "prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie jest ograniczone do prawa własności, prawo to może wynikać także z treści umowy łączącej inwestora z właścicielami nieruchomości." "organ odwoławczy wydał decyzję rozstrzygająca sprawę – w tym przypadku stwierdził brak podstaw prawnych do podjęcia w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w trybie przepisów art. 51 Prawa budowlanego." "organ odwoławczy prawidłowo zastosował w sprawie przepis art. 139 k.p.a., zawierającego zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się."

Skład orzekający

Dorota Jadwiszczok

przewodniczący sprawozdawca

Wanda Antończyk

sędzia

Barbara Skrzycka-Pilch

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, prawa do dysponowania nieruchomością oraz stosowania art. 51 Prawa budowlanego w kontekście starszych adaptacji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w latach 70. i 90. XX wieku, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie do współczesnych spraw.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy interpretacji przepisów budowlanych sprzed kilkudziesięciu lat i pokazuje, jak ważne jest udokumentowanie zgód i pozwoleń. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym.

Adaptacja strychu sprzed lat: czy zgoda sąsiadów i pisma urzędowe zastąpią pozwolenie na budowę?

Sektor

nieruchomości

Lexedit Research — analiza prawna z AI

Zadaj pytanie prawne i otrzymaj dogłębną analizę opartą o orzecznictwo, przepisy i doktrynę. Agent AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne przepisy.

Analiza orzecznictwa

Wyszukiwanie i analiza orzeczeń sądów powszechnych, SN i NSA

Aktualne przepisy

Treść ustaw i kodeksów w brzmieniu na dowolną datę z ISAP

Komentarze doktrynalne

Dostęp do komentarzy do kluczowych przepisów prawa

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

II SA/Gd 902/05 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2006-11-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-11-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Barbara Skrzycka-Pilch
Dorota Jadwiszczok /przewodniczący sprawozdawca/
Wanda Antończyk
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. P., B. S.-P., K. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 września 2005r., nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia określonych dokumentów oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 1 kwietnia 2005 r., na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 51 ust.1 pkt 2 i ust. 7, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.) nakazał pani M. K. przedłożyć w terminie do 31 maja 2005 r. dwa egzemplarze inwentaryzacji budowlanej powykonawczej robót budowlanych wykonanych na przebudowanej części poddasza, celem powiększenia lokalu mieszkalnego nr 3, w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w G. wraz z opinią techniczną dotyczącą tych robót odnośnie zgodności ich wykonania ze sztuką budowlaną i warunkami technicznymi.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonej w dniu 7 października 2004 r. wizji lokalnej w lokalu nr przy ul. [...] w G. stwierdzono, że roboty budowlane związane z przebudową części poddasza w celu powiększenia lokalu mieszkalnego nr wykonane zostały w 1979 r. przez M. K. bez pozwolenia wydanego przez właściwy organ.
W związku ze stwierdzoną samowolą budowlaną organ za uzasadnione uznał zastosowanie trybu z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane.
Pani M. K. w dniu 25 kwietnia 2005 roku złożyła żądaną inwentaryzacje wraz z opinia techniczną .
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli E. P., B. S.-P. oraz K. P..
W uzasadnieniu odwołujący się wskazali, że przedmiotem wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 7 października 2004 r. w budynku przy ul. [...] w G. były dwa pomieszczenia znajdujące się na strychu Oba te pomieszczenia ujęte zostały w operacie inwentaryzacyjnym sporządzonym na zlecenie M. K. przez rzeczoznawcę majątkowego.
Natomiast, jak podkreślili odwołujący się, zarówno z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 25 lutego 2005 r., jak i z przedmiotowej decyzji wynikało, że postępowaniem zostało objęte jedynie pomieszczenie oznaczone w operacie jako nr 3, z pominięciem pomieszczenia nr 13.
Zatem w ocenie odwołujących się decyzja rozstrzygająca tylko w kwestii pomieszczenia nr 3, jest decyzją niepełną.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 2 września 2005 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. art. 51 ust.1 pkt 2 i ust. 7, art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.) uchylił w całości zaskarżoną decyzję i orzekł o braku podstaw prawnych do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie przepisów art. 51 Prawa budowlanego w przedmiocie wykonanych robót przebudowy części poddasza na powiększenie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym przy ul. [...] w G..
Organ odwoławczy po przeanalizowaniu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy stwierdził rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dokonane przez organ I instancji, to jest art. 7, art. 10, art. 61 § 3 i § 4, art. 77 § 1 i art. 80.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, iż organ pierwszej instancji nie odniósł się w żaden sposób do treści pisma pani M. K. z dnia 7 lipca 1978 r., w którym zawarty jest wniosek o wyrażenie zgody na zmianę wykorzystania strychu w przedmiotowym budynku na pomieszczenie mieszkalne o powierzchni 23 m² z załączonym opisem technicznym, szkicem adaptacji, przekrojem oraz zgodą właścicieli pozostałych mieszkań oraz do pisma z dnia 11 września 1978 r. informującego, iż przebudowa strychu na ul. [...] w G. jest możliwa pod warunkiem, że dojdzie do powiększenia lokalu , a nie do wyodrębnienia nowego lokalu z łazienką i kuchnią jak zaznaczono w szkicu. Zwrócono także uwagę, że w aktach znajduje się pismo z dnia 3 maja 1979 r., odnoszące się do pisma z dnia 18 stycznia 1979 r. (brak w aktach) w którym organ pierwszej instancji nie stawia przeszkód w zakresie remontu budynku i robót wykończeniowych podanych w opisie.
Organ wywodził, że choć pismo z dnia 11 września 1978 r. nie nawiązuje do wniosku strony z 7 lipca 1978 r., to mimo to można przyjąć, że skoro w ramach zamierzonej adaptacji strychu na mieszkanie przewidziane było wybicie dodatkowego okna, to niniejsze pismo posiada znamiona pozwolenia na budowę i dotyczy przedmiotowej adaptacji. W ocenie organu powyższą tezę potwierdzają załączone do akt sprawy: oryginał rzutu poddasza w skali 1:100 przewidującego adaptację strychu na mieszkanie z adnotacją: "Naniesiono zmiany długopisem inż. B. S. 13.IV.79" oraz kserokopia elewacji bocznej w skali 1:100 z adnotacją "Dostarczono 2.IV.79 B./S./" (podpis nieczytelny). B. S. w tym okresie była pracownikiem merytorycznym w Wydziale Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego.
Organ mając na względzie powyższe rozważania uznał, że organ pierwszej instancji rażąco naruszył także przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 Prawa budowlanego, bowiem przedmiotowa adaptacja strychu na cele mieszkaniowe wykonana został za zgodą współwłaścicieli i w świetle zachowanych akt archiwalnych Urzędu Miejskiego, nie była samowolą budowlaną.
Odnosząc się natomiast do argumentów strony postępowania, dotyczących nieobjęcia postępowaniem całego poddasza, w ocenie organu są one nietrafne bowiem według załączonych dokumentów do mieszkania nr 3 włączono całą pozostałą część strychu przedmiotowego budynku.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli E. P., B. S.-P. oraz K. P. zarzucając rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 k.p.a., art. 2 ust.2, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 i 5, art. 44, art. 45 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.) oraz art. 71, art. 71a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2003 r., nr 207, poz. 2016 ze zm.).
W uzasadnieniu wskazano, iż organ pierwszej instancji naruszył zasadę wyrażoną w art. 77 § 1 k.p.a., bowiem nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Oceniając ten materiał organ oparł się na nie istniejących dokumentach i wyciągnął wnioski co do praw przysługujących poszczególnym stronom na podstawie innych dokumentów w sposób niezgodny z przepisami prawa, a nadto przypisał innym dokumentom nieznane ustawom znaczenie, czym naruszył zasadę z art. 107 § 3 k.p.a.
Następnie podważono prawidłowość rozstrzygnięcia organu drugiej instancji, twierdząc, iż stanowiący podstawę decyzji przepis art. 138 § 1 k.p.a. nie zawiera w swej treści rodzaju rozstrzygnięcia zastosowanego przez organ odwoławczy, czyli stwierdzenia braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 51 Prawa budowlanego. W ocenie skarżących, w takim stanie rzeczy decyzja jest nieprecyzyjna i nie odpowiada wymogom prawa.
Skarżący podnieśli przede wszystkim, iż sprawa dotyczy dwóch różnych zdarzeń, a mianowicie samowoli budowlanej mającej miejsce w 1975 r., polegającej na przeznaczeniu części wspólnej strychu użytkowego na mieszkalną i dołączenia do lokalu nr 3. Drugie zdarzenie miało zaś miejsce około 2002 r. i dotyczyło zabudowy dokonanej na pozostałej części strychu.
Odnosząc się do pierwszego zdarzenia skarżący wywodzili, iż organ odwoławczy z naruszeniem przepisów ustalił prawo pani M. K. do dysponowania nieruchomością w postaci wspólnego strychu, bowiem obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wymagały, by osoba ubiegająca się o pozwolenie na budowę wykazała swoje prawo do dysponowania nieruchomością w postaci aktu notarialnego i wpisu do księgi wieczystej.
M. K. dysponowała natomiast umową bez daty, z której można było jedynie wywnioskować, że zawarta została kilka lat po 1975 roku i która w ocenie skarżących nie mogła stanowić o jej prawie do strychu. W takim stanie rzeczy organ powinien był zastosować przepisy kodeksu cywilnego, a te jednoznacznie wskazują, iż przeniesienie własności nieruchomości może mieć miejsce tylko w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.
Podsumowując strony skarżące uznały, iż organ odwoławczy błędnie i z naruszeniem przepisów przyjął, że M. K. w 1975r. na podstawie pisemnej umowy zawartej po 1975r. wykazała się prawem do dysponowania nieruchomością oraz, że pismo z 3 maja 1979r. Urzędu Miejskiego noszące znamiona decyzji zastępuje decyzję.
Nieprawidłowo też w ocenie skarżących organ do powyższego stanu faktycznego nie zastosował ówcześnie obowiązujących przepisów Prawa budowlanego.
Wyjaśniając natomiast kwestie drugiego zdarzenia, mającego miejsce około 2002 r. wskazano, że skarżący nie są wpuszczani na przebudowany przez M. K. strych, ale nie budzi wątpliwości to, iż w czasie kiedy nabyli prawo własności lokalu nr 1 wraz z udziałami w częściach wspólnych, co nastąpiło w 1998 r. strych nie był w przedmiotowej części zabudowany. Jak wyjaśnili skarżący, byli oni ostatni raz na strychu w latach 2001-2002 w związku z naprawą dachówek i wtedy zabudowy jeszcze nie było.
Skarżący zarzucili również naruszenie art. 71 i art. 71 a Prawa budowlanego z 1994 r. Niezgodzono się bowiem ze stanowiskiem organu, iż M. K. nie potrzebowała zgody na zabudowę części strychu w 2002 r. W ocenie stron postępowania przepisy bowiem jednoznacznie wskazują, że roboty budowlane mogą być zrealizowane tylko po spełnieniu przez inwestora wymaganych prawem warunków i na podstawie wydanej przez właściwy organ decyzji. Takiej decyzji nie posiadała M. K..
Ponadto wskazano, że uchylając decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na skutek odwołania złożonego przez skarżących Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie wskazał, że tryb art. 51 Prawa budowlanego nie może mieć zastosowania dla podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie opisanego zdarzenia. W tym trybie organ administracyjny nakłada obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, co nie oznacza obowiązku dostarczenia dokumentów, ekspertyz i ocen, ponieważ poprzez nałożenie obowiązku dostarczenia takich dokumentów nie można doprowadzić budowy do stanu zgodnego z prawem.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie ponawiając argumentacje faktyczną i prawna zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Skarga w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
W pierwszej kolejności przedmiotem rozważań Sądu stał się zarzut skarżących dotyczący nieobjęcia treścią decyzji organów obu instancji całego zakresu dokonanej przez panią M. K. adaptacji. Zarzut ten, podniesiony zarówno w treści odwołania, jak też w skardze kwestionuje ustalenia organów dotyczące stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Skarżący, powołując się na znajdujący się w aktach sprawy "Operat inwentaryzacyjny oraz określenie wartości odtworzeniowej strychu" wykonany w maju 2004 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. S., oraz wskazując na własne spostrzeżenia wynikające z wizyty w mieszkaniu M. K. mającej miejsce w roku 2000 stwierdzili, że adaptacja części strychu stanowiącej pokój o powierzchni 15,2 m2 (liczone bez skosów) nastąpiła dopiero około roku 2005, bez pozwolenia na budowę i zgody pozostałych lokatorów.
Uwzględniając całokształt zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego Sąd doszedł do przekonania, że ustalony przez organy obu instancji stan faktyczny jest zgodny z prawdziwym stanem rzeczy, natomiast zarzuty skarżących nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności analizie podlegały dowody wskazane przez skarżących na poparcie swoich twierdzeń, w tym w szczególności opisany wyżej operat inwentaryzacyjny sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego M. S. Przedmiotowy operat został wykonany na zlecenie M. K. celem "ponownego rozliczenia udziałów w nieruchomości wspólnej oraz określenia wartości odtworzeniowej z uwzględnieniem stopnia zużycia strychu". W swej treści operat zawiera wariantowe propozycje rozliczenia udziałów w nieruchomości wspólnej dla poszczególnych współwłaścicieli w zależności od różnego sposobu kwalifikacji powierzchni przynależnych.
Wskazany przez skarżących i okazany stronom w trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zawarty w operacie rzut pomieszczeń dotyczy, zdaniem Sądu, jednego z wariantów podziału powierzchni wspólnej zaproponowanej przez biegłą w treści operatu. Biegła wskazała trzy warianty takiego rozliczenia, natomiast z części opisowej operatu wynika jednoznacznie, że właściciel lokalu - pani M. K. w 1970 r. na własny koszt wyremontowała pomieszczenie dawnego strychu. Opracowanie obejmuje także wskazanie zakresu tego remontu.
Ponadto skarżący K. P. na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. oświadczył, że w trakcie wizyty w mieszkaniu w spornym pomieszczeniu, która miała miejsce w 2002 r. zauważył tam " jakieś meble, komodę". Powyższe nie świadczy o tym, że w owym czasie pomieszczenie to było użytkowane jako strych, wręcz przeciwnie wskazuje na jego mieszkalne przeznaczenie.
Zakres adaptacji strychu wykonanej przez M. K. w roku 1979 wynika natomiast jednoznacznie z zachowanych dokumentów archiwalnych, w szczególności oryginału rzutu poddasza w skali 1:100 przewidującego adaptację strychu na mieszkanie z adnotacją: "Naniesiono zmiany długopisem inż. B. S.13.IV.79".
Powyższe potwierdza także złożona organowi pierwszej instancji przez M. K. w wykonaniu decyzji Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 1 kwietnia 2005 r. inwentaryzacja, z której jednoznacznie wynika, że całość adaptacji została wykonana w latach 1978-1979, przy czym pomieszczenie nr 1 adaptowano na pomieszczenie gospodarcze z wydzieleniem małego schowka. Zarówno adaptacja pomieszczenia nr 1 jak i nr 2 została wykonana przy użyciu tych samych materiałów i w dacie inwentaryzacji wykazuje ten sam stopień zużycia.
Omówione dowody świadczą o prawidłowości ustaleń dokonanych przez organy co do daty wykonania adaptacji, oraz pozwala uznać zarzuty skargi w tej części za chybione.
Drugim istotnym zarzutem skargi jest, iż organ odwoławczy z naruszeniem przepisów ustalił prawo pani M. K. do dysponowania w 1975 r. nieruchomością w postaci wspólnego strychu celem dokonania adaptacji, bowiem obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane wymagały, by osoba ubiegająca się o pozwolenie na budowę wykazała swoje prawo do dysponowania nieruchomością w postaci aktu notarialnego i wpisu do księgi wieczystej.
Zgodnie z obowiązującym w dacie wykonania adaptacji przepisem art. 29 ust 5 ustawy z dnia 264 października 1974 r. – Prawo budowlane pozwolenie na budowę mogło być wydane wyłącznie jednostce organizacyjnej lub osobie, która wykaże prawo do dysponowania nieruchomością. Jednakże wbrew poglądom reprezentowanym przez skarżących prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie jest ograniczone do prawa własności, prawo to może wynikać także z treści umowy łączącej inwestora z właścicielami nieruchomości. Inwestor będący współwłaścicielem nieruchomości może uzyskać prawo do dysponowania nią w granicach przekraczających zakres zwykłego zarządu o ile uzyska zgodę wszystkich właścicieli zgodnie z przepisem art. 199 k.c. (vide: orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1990 r., sygn. akt III ARN 15/00, LEX 10894).
W przedmiotowej sprawie zgoda pozostałych współwłaścicieli części wspólnych nieruchomości na adaptację strychu została wyrażona w treści umowy z dnia 7 sierpnia 1978 r., zawartej pomiędzy J. D., E. G. – N. i M. K.
Z treści tego dokumentu wynika jednoznacznie, że pozostali współwłaściciele wyrażają zgodę na zabudowę strychu przez M. K., zatem należy przyjąć, że w dacie dokonania adaptacji strychu inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Trzecim zarzutem skargi jest, że stanowiący podstawę decyzji organu drugiej instancji przepis art. 138 § 1 k.p.a. nie zawiera w swej treści rodzaju rozstrzygnięcia zastosowanego przez organ odwoławczy, czyli stwierdzenia braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia w trybie art. 51 Prawa budowlanego. W ocenie skarżących, w takim stanie rzeczy decyzja jest nieprecyzyjna i nie odpowiada wymogom prawa.
Powyższy zarzut także nie zasługuje, zdaniem Sądu, na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią przepisu art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżona decyzję, albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Sama treść powołanego wyżej przepisu wskazuje na możliwość, a nawet obowiązek wydania przez organ drugiej instancji decyzji merytorycznej w przypadku przeprowadzenia przez organy postępowania dowodowego. Jedynie bowiem braki tego postępowania mogą stać się podstawą decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji – przeciwnie, jest obowiązany ponownie rozstrzygnąć sprawę.
W niniejszej sprawie po ponownym przeprowadzeniu postępowania dowodowego i dopuszczeniu znajdujących się w aktach sprawy dowodów pominiętych przez organ pierwszej instancji organ odwoławczy wydał decyzję rozstrzygająca sprawę – w tym przypadku stwierdził brak podstaw prawnych do podjęcia w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia w trybie przepisów art. 51 Prawa budowlanego.
W świetle przytoczonych wyżej przepisów rozstrzygniecie to jest co do zasady prawidłowe.
Kolejnym zarzutem skargi jest zarzut naruszenia przez organ odwoławczy zasady wyrażonej w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. Oceniając materiał dowodowy organ ten, zdaniem skarżących, oparł się na nie istniejących dokumentach i wyciągnął wnioski co do praw przysługujących poszczególnym stronom na podstawie innych dokumentów w sposób niezgodny z przepisami prawa, a nadto przypisał innym dokumentom nieznane ustawom znaczenie, czym naruszył zasadę z art. 107 § 3 k.p.a.
Skarżący w szczególności kwestionują ustalenia organu drugiej instancji iż pismo z dnia 11 września 1978 r. posiada znamiona pozwolenia na budowę i dotyczy przedmiotowej adaptacji. W ocenie organu powyższą tezę potwierdzają załączone do akt sprawy: oryginał rzutu poddasza w skali 1:100 przewidujący adaptację strychu na mieszkanie z adnotacją: "Naniesiono zmiany długopisem inż. B. S. 13.IV.79" oraz kserokopia elewacji bocznej w skali 1:100 z adnotacją "Dostarczono 2.IV.79 B./S./" (podpis nieczytelny). B. S. w tym okresie była pracownikiem merytorycznym w Wydziale Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego.
Wbrew stwierdzeniom zawartym w skardze organ dokonując powyższych ustaleń oparł się na wymienionych wyżej dokumentach istniejących, zaś ich ocena jest, zdaniem Sądu przeprowadzona zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów zawartą w art. 80 k.p.a.. Ocena dotyczyła całokształtu materiału dowodowego a rozumowanie organu było zgodne z zasadami logiki. W szczególności na akceptacje zasługują ustalenia dotyczące zachowanej w aktach dokumentacji potraktowanej przez organ odwoławczy jako część toczącego się w 1978 r. postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę w zakresie adaptacji strychu na cele mieszkaniowe, zainicjowanego pismem pani M. K. z 7 lipca 1978 r..
Dokonując oceny zdarzeń mających miejsce przed 28 laty należy wziąć także pod uwagę, iż ze względu na upływ czasu część dokumentów mogła zaginąć, natomiast pani M. K. występując o pozwolenie na budowę do właściwego organu działała w oparciu o zasadę zaufania obywatela wobec organów administracji i mogła przypuszczać, że pisma, które w swej treści wprost wyrażały zgodę na planowaną adaptację stanowią w istocie pozwolenie tego organu.
Powyższe rozważania pozwalają na przyjęcie, że zarzuty zgłoszone w skardze nie znalazły potwierdzenia w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.
Jednakże zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozważeniu podlegają zatem także kwestie nie podniesione w treści skargi, jednakże mające znaczenie dla oceny zaskarżonej decyzji.
W ocenie Sądu taka kwestią jest prawidłowe zastosowanie przez organ drugiej instancji przepisu art. 139 k.p.a., zawierającego zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Organ odwoławczy może wydać decyzję niekorzystną dla strony odwołującej się jedynie w przypadku gdy zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
W przedmiotowej sprawie odwołanie zostało wniesione przez E. P., B. S.-P. oraz K. P.
Odwołujący się zarzucili jedynie, że zarówno z zawiadomienia o wszczęciu postępowania jak i z zaskarżonej decyzji wynika, że postępowaniem zostało objęte jedynie pomieszczenie włączone do mieszkania oznaczone w operacie jako nr 3, z pominięciem pomieszczenia nr 13.
Zatem w ocenie odwołujących się decyzja rozstrzygająca tylko w kwestii pomieszczenia nr 3, jest decyzją niepełną.
Po rozpoznaniu odwołania organ drugiej instancji uchylił zaskarżoną decyzję zgodnie z wnioskiem skarżących, jednakże jednocześnie merytorycznie rozstrzygnął sprawę na ich niekorzyść, biorąc pod uwagę że byli oni inicjatorami postępowania.
Rozważyć w tej sytuacji należy, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował w sprawie przepis art. art. 139 k.p.a., w szczególności czy w sprawie zachodzą przesłanki dla wydania decyzji niekorzystnej dla strony odwołującej się.
Organ odwoławczy po przeanalizowaniu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy stwierdził rażące naruszenie przepisów art. 7, art. 10, art. 61 § 3 i § 4, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności pominiecie istotnych dowodów, jak także rażące naruszenie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 Prawa budowlanego, bowiem przedmiotowa adaptacja strychu na cele mieszkaniowe wykonana został za zgodą współwłaścicieli i w świetle zachowanych akt archiwalnych Urzędu Miejskiego, nie była samowolą budowlaną.
Uchylając decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na skutek odwołania złożonego przez skarżących Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie wskazał, że tryb art. 51 Prawa budowlanego nie może mieć zastosowania dla podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie opisanego zdarzenia. W tym trybie organ administracyjny nakłada obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, co nie oznacza obowiązku dostarczenia dokumentów, ekspertyz i ocen, ponieważ poprzez nałożenie obowiązku dostarczenia takich dokumentów nie można doprowadzić budowy do stanu zgodnego z prawem.
Uwzględniając powyższe należy przyjąć, że zaskarżona decyzja nie narusza także wyrażonego w treści art. 139 k.p.a., zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.