II SA/Gd 860/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2019-04-17
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęodstępstwa od projektudecyzja ostatecznauchylenie decyzjiPINBorgan nadzoru budowlanegoorgan administracji architektoniczno-budowlanejtrwałość decyzjipostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję Wojewody uchylającą pozwolenie na budowę wydane w 1988 r., uznając, że organ architektoniczno-budowlany był zobowiązany do uchylenia decyzji po wydaniu przez PINB decyzji nakładającej obowiązek sporządzenia projektu zamiennego.

Skarga dotyczyła decyzji Wojewody uchylającej pozwolenie na budowę wydane w 1988 r. dla domku letniskowego. Podstawą uchylenia była decyzja PINB z 2017 r., nakładająca obowiązek sporządzenia projektu zamiennego z powodu istotnych odstępstw od projektu budowlanego. Skarżący zarzucali naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych oraz naruszenie procedury. Sąd uznał, że organ architektoniczno-budowlany był związany decyzją PINB i nie mógł badać jej zasadności. Oddalono skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę A. G. i H. G. na decyzję Wojewody, która utrzymała w mocy decyzję Starosty uchylającą ostateczną decyzję Naczelnika Gminy z 1988 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę domku letniskowego. Podstawą uchylenia była decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z 2017 r., która nałożyła na inwestorów obowiązek wykonania robót budowlanych i sporządzenia projektu zamiennego z powodu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego (zmiana lokalizacji budynku, zmiana funkcji z letniskowego na mieszkalny). W skardze skarżący podnosili zarzuty naruszenia art. 2 Konstytucji RP i art. 16 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji sprzed 30 lat, naruszenia zasady trwałości rozstrzygnięć administracyjnych oraz zasady pewności prawa. Kwestionowali również prawidłowość decyzji PINB, twierdząc, że art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma zastosowanie tylko do robót w toku, a nie do ukończonych obiektów. Zarzucali także naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez pozbawienie ich czynnego udziału w postępowaniu przed Starostą. Sąd administracyjny oddalił skargę. Zgodnie z art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, organ architektoniczno-budowlany jest zobowiązany uchylić decyzję o pozwoleniu na budowę, jeśli organ nadzoru budowlanego wydał decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że organy te nie są uprawnione do badania zasadności decyzji PINB, a jedynie do stwierdzenia jej istnienia i ostateczności. W niniejszej sprawie decyzja PINB z 2017 r. była ostateczna i pozostawała w obrocie prawnym, co uzasadniało uchylenie decyzji z 1988 r. Sąd uznał, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez Starostę nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarżący mieli możliwość czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym przed Wojewodą, który zapewnił im realizację praw procesowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ administracji architektoniczno-budowlanej jest zobowiązany do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę w przypadku wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, bez badania zasadności tej decyzji.

Uzasadnienie

Przepis art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter związany i obliguje organ architektoniczno-budowlany do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli została wydana decyzja na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Organ ten nie bada zasadności decyzji organu nadzoru budowlanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

Prawo budowlane art. 36a § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 51 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 16 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ architektoniczno-budowlany jest zobowiązany do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli organ nadzoru budowlanego wydał decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Uchylenie ostatecznej decyzji na podstawie przepisu szczególnego (art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego) nie narusza zasady trwałości decyzji administracyjnych. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez organ pierwszej instancji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż strona miała możliwość realizacji praw procesowych w postępowaniu odwoławczym.

Odrzucone argumenty

Uchylenie decyzji sprzed 30 lat narusza zasadę trwałości decyzji administracyjnych i pewności prawa (art. 2 Konstytucji RP, art. 16 § 1 k.p.a.). Art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma zastosowanie tylko do robót w toku, a nie do ukończonych obiektów. Organ pierwszej instancji pozbawił skarżących możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Uzasadnienie decyzji Wojewody było zbyt lakoniczne i ogólnikowe.

Godne uwagi sformułowania

organ administracji architektoniczno-budowlanej uchyla decyzję o pozwoleniu na budowę, w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. decyzja wydawana na podstawie art. 36a ust. 2 Prawo budowlane ma charakter związany, a nie uznaniowy nie są uprawnione do badania zasadności rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego uchylenie lub zmiana takich ostatecznych decyzji [...] może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie, to jednocześnie z woli ustawodawcy także przepisy szczególne mogą przewidywać sytuacje, w których decyzje korzystające z przymiotu ostateczności będą eliminowane z obrotu prawnego.

Skład orzekający

Mariola Jaroszewska

przewodniczący sprawozdawca

Dariusz Kurkiewicz

sędzia

Magdalena Dobek-Rak

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego w kontekście obowiązku uchylenia pozwolenia na budowę po wydaniu decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nawet po wielu latach od wydania pierwotnego pozwolenia. Potwierdzenie, że przepisy szczególne mogą modyfikować zasadę trwałości decyzji administracyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego wydał decyzję nakładającą obowiązek sporządzenia projektu zamiennego z powodu istotnych odstępstw. Nie dotyczy sytuacji, gdy decyzja PINB została skutecznie wzruszona w trybie nadzwyczajnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy uchylenia pozwolenia na budowę sprzed 30 lat, co może być interesujące ze względu na długi okres i kwestię trwałości decyzji administracyjnych. Jednakże, rozstrzygnięcie jest oparte na ścisłej interpretacji przepisów Prawa budowlanego.

Pozwolenie na budowę sprzed 30 lat uchylone – czy decyzje administracyjne są wieczne?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 860/18 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2019-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-12-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Magdalena Dobek-Rak
Mariola Jaroszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2890/19 - Wyrok NSA z 2022-09-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1202
art. 36a ust. 2, art. 51 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A. G. i H. G. na decyzję Wojewody z dnia 24 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę.
Uzasadnienie
A. G. i H. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody (dalej jako Wojewoda) z dnia 24 października 2018 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty (dalej jako Starosta) z dnia 28 czerwca 2017 r., uchylającą ostateczną decyzję Naczelnika Gminy nr [..] z dnia 14 września 1988 r., zatwierdzającą projekt budowlany i zezwalającą na budowę domku letniskowego, na terenie działki nr [..], w miejscowości M., gmina S., wydaną dla A. i H. G.
Zaskarżona decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako PINB) z dnia 19 maja 2017 r. nałożono na A. i H. G. obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie rur spustowych odprowadzających wody opadowe z połaci dachowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr: [..]-[..], w miejscowości M., gmina S., tak aby wody opadowe zgodnie z warunkami technicznymi zachowały się na terenie ww. działek – w terminie do dnia 31 lipca 2107 r. Ponadto organ nadzoru budowlanego zobowiązał inwestorów do sporządzenia i przedłożenia do dnia 31 października 2017 r. czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego dotyczącego ww. budynku, który winien uwzględniać stan rzeczywisty po wykonaniu nałożonych robót budowlanych. W toku tego postępowania organ ustalił bowiem, że podczas budowy domku letniskowego inwestor dopuścił się istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegających na zmianie lokalizacji budynku, gdyż budynek projektowany był na działce nr [..], zaś wybudowaniu go na działce nr [..]-[..] oraz na zmianie funkcji z projektowanego budynku letniskowego na budynek mieszkalny. decyzja ta stała się ostateczna w dniu 7 czerwca 2017 r.
W związku z ww. decyzją PINB Starosta wszczął postępowanie w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy z dnia 14 września 1988 r., zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej na budowę domku letniskowego i na podstawie art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.), dalej jako Prawo budowlane, uchylił ostateczną decyzję Naczelnika Gminy z dnia 14 września 1988 r.
W odwołaniu od decyzji Starosty A. i H. G. podnieśli w szczególności, że decyzja PINB z dnia 19 maja 2017 r., na którą powołał się organ wszczynając przedmiotowe postępowanie, została wydana z rażącym naruszeniem prawa i odwołujący się będą dochodzić jej uchylenia w odrębnych postępowaniach.
Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 24 października 2018 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania odwoławczego wskazując, że w dniu 9 sierpnia 2017 r. zwrócił się do Starosty o uzupełnienie akt sprawy o brakujące dokumenty, w tym zwłaszcza wniosek inwestora oraz oryginał decyzji Naczelnika Gminy z dnia 14 września 1988 r. W dniu 4 września 2017 r. Wójt Gminy, któremu przekazano zapytanie Wojewody, poinformował, że nie odnaleziono dokumentacji, jak również w posiadanych rejestrach nie figuruje zapis dotyczący wskazanej decyzji Naczelnika Gminy. Następnie Wojewoda pismem z dnia 5 października 2017 r., zwrócił się do PINB o przesłanie oryginału lub uwierzytelnionej kopii poszukiwanej decyzji, wraz z załącznikiem. W odpowiedzi z dnia 21 grudnia 2017 r. PINB poinformował, że nie posiada oryginalnej decyzji o pozwoleniu na budowę, ani dokumentacji projektowej, jest natomiast w posiadaniu kopii przedmiotowej decyzji.
Ponadto w toku postępowania odwoławczego organ uzyskał od PINB informację, że w dniu 29 marca 2018 r. wpłynął wniosek A.G. i H. G. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 19 maja 2017 r. nakładającej na skarżących obowiązki wykonania robót budowlanych oraz przedstawienia zamiennego projektu budowlanego i sprawa ta jest w toku. Uznając następnie, że rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia 19 maja 2017 r. nie stanowi zagadnienia wstępnego w stosunku do postępowania odwoławczego od decyzji Starosty uchylającej - w oparciu o powyższą decyzję organu nadzoru budowanego - ostateczną decyzję Naczelnika Gminy z dnia 14 września 1988 r., Wojewoda postanowieniem z dnia 3 lipca 2018 r. odmówił zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie.
W dniu 20 lipca 2018 r. PINB poinformował, że nadal nie wydano rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu nadzoru budowlanego z dnia 19 maja 2017 r.
Dokonując merytorycznie kontroli decyzji organu pierwszej instancji Wojewoda uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego wskazanych w odwołaniu, tj. art. 2 Konstytucji RP i przepisów Prawa budowlanego. W tym kontekście organ odwoławczy podkreślił, że istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji organu nadzoru budowlanego wydanej w oparciu o dyspozycję art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, obligowało organ administracji architektoniczno-budowlanej do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę bez względu na to, w jakich okolicznościach wydane zostało rozstrzygnięcie organu nadzoru budowlanego. Jest to jedyna przesłanka, jaką w tej sytuacji bada organ architektoniczno-budowlany.
Odnosząc się następnie do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania – art. 64 § 1, art. 10 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej jako k.p.a., organ drugiej instancji stwierdził, że postępowanie przez Starostę praktycznie nie zostało przeprowadzone. Skarżący nie zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu, jedynie doręczono im decyzję. Ponadto organ pierwszej instancji nie podjął czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego, choć nie dysponował ani oryginałem decyzji podlegającej uchyleniu, ani innymi aktami sprawy pozwolenia na budowę podlegającego uchyleniu. W zaskarżonej odwołaniem decyzji nie ustosunkowano się też do kwestii, czy zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, czy też konieczne jest podjęcie dalszych czynności w celu pozyskania niezbędnych dokumentów.
Odnosząc się do zarzutu pozbawienia strony możliwości wzięcia udziału w postępowaniu Wojewoda stwierdził, że wprawdzie organ pierwszej instancji naruszył wynikającą z art. 10 § 1 k.p.a., zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, co stanowi istotne uchybienie przepisom, lecz w postępowaniu przed organem odwoławczym skarżący mieli możliwość wglądu w akta sprawy, wnoszenia uwag i zastrzeżeń oraz byli informowani o wszelkich czynnościach podejmowanych w toku postępowania. Ostatecznie pismem z dnia 13 sierpnia 2018 r. zostali poinformowani możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie. W związku z tym, jak ocenił Wojewoda naruszenie, którego dopuścił się Starosta nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Reasumując Wojewoda doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do uchylenia kontrolowanej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji, albowiem na podstawie zebranych dowodów jest możliwe podjęcie rozstrzygnięcia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania.
Zarzucili Wojewodzie, jak uprzednio w odwołaniu Staroście, naruszenie art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 16 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji uchylającej ostateczną decyzję Naczelnika Gminy z dnia 14 września 1988 r. o pozwoleniu na budowę, pomimo iż od daty jej uprawomocnienia minęło 30 lat. Ponadto zarzucili naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art 61 § 4 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo iż organ ten pozbawił skarżących możliwości wzięcia czynnego udziału postępowaniu oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie zbyt lakonicznego i ogólnikowego uzasadnienia decyzji, pomijającego istotne elementy sprawy.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że zasady praworządności i trwałości rozstrzygnięć administracyjnych nie uzasadniają uchylenia decyzji administracyjnej, gdy decyzja ta korzystała przez kilkadziesiąt lat z domniemania zgodności z prawem. Nie służy to realizacji zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady pewności prawa, wynikających z art. 2 Konstytucji RP. Ponadto w ich ocenie nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa jest pogląd zaprezentowany przez organy obydwu instancji, że można po 30 latach od zakończenia budowy stwierdził, że została ona zrealizowana z odstępstwem od warunków określonych w pozwoleniu na budowę i uchylić tę prawomocną decyzję, pomimo nieodnalezienia jej oryginału, dokumentacji dotyczącej jej wydania, w tym dokonanych wówczas uzgodnień.
Ponadto skarżący zakwestionowali prawidłowość decyzji PINB z dnia 19 maja 2017 r., nakładającej na skarżących określone obowiązki. Według skarżących przyjęty jako podstawa ww. decyzji art 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma zastosowanie jedynie do robót budowlanych będących w toku. Wszczęcie postępowania naprawczego w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego nie jest możliwe wobec ukończonego i legalnie użytkowanego obiektu budowlanego. Skarżący podkreślili też, że podczas budowy nie dopuścili się żadnych odstępstw od zatwierdzonego projektu, w szczególności w zakresie zmiany funkcji budynku letniskowego na budynek mieszkalny. Jak bowiem zauważyli, zgodnie z obecnie obowiązującym prawem - inaczej niż to było w latach 80-tych XX wieku – o letniskowym charakterze budynku nie decyduje jego nazwa, lecz powierzchnia zabudowy, liczba kondygnacji i powierzchnia działki, na której jest usytuowany. W konsekwencji nie ma obecnie możliwości wybudowania domu stricte letniskowego o parametrach charakteryzujących przedmiotowy budynek, czyli dwupiętrowego o powierzchni zabudowy powyżej 35 m2 i położonego na działce o powierzchni większej niż 500 m2. Jak twierdzą to, czy budynek jest wykorzystywany czasowo na cele rekreacyjne, czy też zamieszkiwany stale, zależy jedynie od decyzji jego właścicieli.
Uzasadniając zarzuty odnośnie do postępowania skarżący stwierdzili, że postępowanie pierwszoinstancyjne zostało przeprowadzone bez formalnego wszczęcia, co stanowi rażące naruszenie prawa. W konsekwencji Starosta nie zapewnił skarżącym jakiegokolwiek udziału na żadnym z etapów postepowania, a wbrew ocenie Wojewody niewystarczającym było zapewnienie skarżącym prawa do czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. Co do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. wskazują, że Wojewoda w uzasadnieniu nie podał, na czym miałaby polegać zmiana lokalizacji budynku i ominął fakt, że wszystkie trzy działki, na których usytuowany jest budynek, były i nadal są własnością skarżących. Nie wskazał również, jakie korzyści mają większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art 16 k.p.a. i uzasadniają uchylenie przedmiotowej decyzji, a także czemu takie uchylenie miałoby służyć. Nie odniósł się ponadto Wojewoda do faktu nieodnalezienia przez organ pierwszej instancji oryginału decyzji Naczelnika Gminy z dnia 14 września 1988 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. W szczególności organ zauważył, że zarzuty skargi w głównej mierze dotyczą decyzji PINB z dnia 19 maja 2017 r., zaś organy administracji architektoniczno-budowlanej nie są uprawnione do dokonywania oceny decyzji wydawanych przez organy nadzoru budowalnego. Także więc ewentualna wadliwość takiej decyzji, w przypadku gdy stała się ona ostateczna, nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. organ wskazał, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik spawy, a skarżący nie wykazali, aby brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, miał wpływ na podjęte rozstrzygnięcie.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skutkiem takiej kontroli sądowej może być uchylenie zaskarżonej decyzji w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając niniejszą sprawę w tak zakreślonej kognicji sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), dalej jako Prawo budowlane, zgodnie z którym organ administracji architektoniczno-budowlanej uchyla decyzję o pozwoleniu na budowę, w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Z kolei przepis art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że dla domku letniskowego, zlokalizowanego na terenie działki nr [..] (obecnie także na działkach nr [..] i [..]), w miejscowości M., gmina S., którego inwestorami byli A. i H. G., wydana została decyzja, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, tj. decyzja PINB z dnia 19 maja 2017 r. Z decyzji tej wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na skarżących obowiązek wykonania robót budowlanych polegających na przebudowie rur spustowych odprowadzających wody opadowe z połaci dachowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr: [..]-[..], w miejscowości M., gmina S., tak aby wody opadowe zgodnie z warunkami technicznymi zachowały się na terenie ww. działek – w terminie do dnia 31 lipca 2107 r. Ponadto organ zobowiązał inwestorów do sporządzenia i przedłożenia do dnia 31 października 2017 r. czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego dotyczącego ww. budynku, który winien uwzględniać stan rzeczywisty po wykonaniu nałożonych robót budowlanych, w terminie do dnia 31 października 2017 r. Nie ulega też wątpliwości, że decyzja ta jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym, albowiem do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia jak i w toku postępowania przed sądem nie wydano orzeczenia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia 19 maja 2017 r.
Sąd wojewódzki orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd, zgodnie z którym organy architektoniczno-budowlane, tj. Starosta i Wojewoda, nie są uprawnione do badania zasadności rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowalnego, a więc czy taka decyzja jest zgodna z prawem, jak również nie mogą dokonywać samodzielnej oceny stanu faktycznego sprawy w ramach prowadzonego postępowania w trybie art. 36a ust. 2 tej ustawy (zob. np. wyrok NSA z dnia 7 września 2017 r., sygn. II OSK 2161/16, dostępny w CBOSA). Przyjmuje się więc jednoznacznie, że decyzja wydawana na podstawie art. 36a ust. 2 Prawo budowlane ma charakter związany, a nie uznaniowy, co oznacza, że organy są zobowiązane wszcząć i przeprowadzić postępowanie w omawianym trybie, a jedyną przesłanką orzekania w tego rodzaju sprawach o uchyleniu ostatecznej decyzji jest uprzednie wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Odnosząc to do okoliczności niniejszej sprawy wskazać należy, że zasadniczą i istotną okolicznością, którą musiał wykazać organ orzekający na mocy art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego było więc ustalenie, czy została wydana przez organ nadzoru budowlanego decyzja, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, przy czym nie budzi wątpliwości, że taka decyzja musi posiadać walor ostateczności. W niniejszej sprawie wymóg ten zaś został bezspornie spełniony, o czym świadczy treść decyzji PINB z dnia 19 maja 2017 r. i znajdujące się na niej potwierdzenie ostateczności od dnia 7 czerwca 2017 r. Jak ponadto wynika z akt niniejszej sprawy, co też prawidłowo ustalił Wojewoda, decyzja nakładająca na inwestorów obowiązki przeprowadzenia robót budowlanych pozostaje w obrocie prawnym, co w konsekwencji uprawniało Starostę do wydania decyzji określonej w art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego.
W związku z tym nie mogły odnieść skutku zarzuty skargi kwestionujące zasadność ustaleń organu nadzoru budowanego w zakresie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego przy budowie spornego domku letniskowego, skoro decyzja PINB z dnia 19 maja 2017 r. jest decyzją ostateczną i wszelkie kwestie związane z prawidłowością rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego pozostają poza kompetencjami organów orzekających w trybie art. 36a ust. 2 tej ustawy. Kontrola taka mogłaby zostać dokonana wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych określonych w przepisach prawa, lecz w niniejszej sprawie procedura w tym zakresie nie została zakończona.
Z tych względów chybiony jest również zarzut naruszenia przez Wojewodę art. 107 § 3 k.p.a., bowiem skoro organ ten związany był ustaleniami zawartymi w ostatecznej decyzji z dnia 19 maja 2017 r., wydanej w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, to nie miał obowiązku wyjaśniać w swojej decyzji, na czym miała polegać zmiana lokalizacji budynku, która stała się podstawą stwierdzenia wykonania robót z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Odnosząc się następnie do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 16 § 1 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji, która przez prawie trzydzieści lat korzystała z przymiotu ostateczności wskazać trzeba, że wprawdzie art. 16 § 1 k.p.a. przewiduje, iż uchylenie lub zmiana takich ostatecznych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie, to jednocześnie z woli ustawodawcy także przepisy szczególne mogą przewidywać sytuacje, w których decyzje korzystające z przymiotu ostateczności będą eliminowane z obrotu prawnego. Jednym z takich przepisów szczególnych w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego określających generalne zasady uchylania ostatecznych decyzji administracyjnych jest właśnie art. 36a ust. 2 Prawa budowanego, stanowiący podstawę kwestionowanej decyzji. W związku z tym należy uznać, że działania organu administracji architektoniczno-budowlanej, polegające na uchyleniu ostatecznej decyzji z dnia 14 września 1988 r., znajduje oparcie w przepisach prawa i nie stanowi naruszenia zasady określonej w art. 16 § 1 k.p.a.
Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu, który nie zapewnił stronom prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Wprawdzie nie jest wątpliwe, że Starosta przed wydaniem decyzji nie zawiadomił stron o zakończeniu postępowania oraz o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, lecz należy wskazać, że dla stwierdzenia przez sąd administracyjny naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie kontrolowanego aktu nie wystarcza samo stwierdzenie naruszenia standardów określonych tym przepisem. Konieczne jest bowiem wykazanie, że uchybienie przepisom postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym wykazanie, że gdyby do wskazanego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny, spoczywa na stronie, która to twierdzi. W niniejszej zaś sprawie strona skarżąca takiego wpływu nie wykazała, ale też orzekający sąd wojewódzki nie dopatrzył się, aby uczynienie zadość dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. przez organ pierwszej instancji miało doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy przez Wojewodę.
W szczególności należy uwzględnić, jak słusznie przypomniał Wojewoda, że wprawdzie w toku postępowania przed organem pierwszej instancji stronie skarżącej nie zapewniono czynnego udziału i nie umożliwiono wypowiedzenia się, to jednak realizacja w pełni praw procesowych stron nastąpiła na etapie postępowania odwoławczego. W toku tego postępowania skarżący mogli zapoznać się z materiałem zebranym przez organy obu instancji oraz przedstawić swoje stanowisko, z czego też skorzystali poprzez swojego pełnomocnika (vide: pismo z dnia 3 kwietnia 2018 r., k. 15 akt organu drugiej instancji). Wojewoda powiadamiał stronę reprezentowaną przez swego pełnomocnika o wszelkich dokonywanych w toku tego postępowania czynnościach (zob. pisma k. 9, 11, 16 akt administracyjnych II instancji), jak też dokonał w dniu 29 maja 2018 r. zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego i terminie wydania decyzji oraz rozpatrzenia wniosku o zawieszenie postępowania (k. 18 akt administracyjnych II instancji). Tym samym nie sposób uznać, aby w okolicznościach niniejszej sprawy uchybienie przez Starostę obowiązkowi wynikającemu z art. 10 § 1 k.p.a. uzasadniało uchylenie przez sąd skarżonej decyzji, gdyż nie miało ono istotnego wpływu na wynik kontrolowanego postępowania.
Mając powyższe na uwadze sąd wojewódzki uznał, że zarzuty skargi nie zawierają uzasadnionych podstaw, gdyż postępowanie organów architektoniczno-budowlanych orzekających na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego nie było dotknięte takimi wadami, które by skutkowały wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego. Przede wszystkim w postępowaniu tym, uzupełnionym przez Wojewodę, prawidłowo ustalono, że w dniu 19 maja 2017 r. organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji wydał w trybie art. 51 ust.1 pkt 3 prawa budowlanego decyzję nakładającą na inwestorów obowiązek wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie obiektu budowalnego do stanu zgodnego z prawem. Prawidłowo też ustalono, że decyzja ta jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Nie budzi więc wątpliwości sądu, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 36a ust. 2 Prawa budowlanego, co zasadnie zaakceptował Wojewoda w zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI