II SA/Bd 349/09

II SA/Bd 349/09 - Wyrok WSA w Bydgoszczy
Data orzeczenia
2009-07-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-05-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sędziowie
Wojciech Jarzembski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 4 pkt 96, art. 129 ust. 5, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1a i 2, art. 134, art. 154
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Magdalena Gadecka-Kauczor po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lipca 2009 r. sprawy ze skargi A. S. i W. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za zajętą nieruchomość pod drogę publiczną 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza na rzecz skarżących od Wojewody [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2009r. na podstawie art.73 ust.1, ust.2 pkt 2, ust.4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. – przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 ze zm.) oraz art.4 pkt 9 b¹, art.129 ust.5, art.130 ust.2, art.132 ust.1a i 2 oraz art.134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (jedn.tekst – Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz.2603 ze zm.), w związku z art.104 Kpa, w wyniku rozpoznania wniosku z dnia 31 grudnia 2005r. złożonego przez A. i W. S. ustalił odszkodowanie w łącznej wysokości [...] złotych w tym na rzecz: A. Sz w wysokości [...] złote i na rzecz W. Sz. w wysokości [...] złote z tytułu nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Miasto B. na prawach powiatu własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, położonej w B. przy ul. N, stanowiącej działkę oznaczoną ewidencyjnie nr [...] o pow. 0,0162 ha, obręb 76. W pkt.2 decyzji rozstrzygnięto, że wypłata ustalonego odszkodowania nastąpi ze środków Skarbu Państwa przekazanych do dyspozycji Prezydentowi B. wykonującemu zadania z zakresu administracji rządowej, jednorazowo w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Prezydent jednocześnie odmówił przyznania, w ramach należnego odszkodowania, jako zamiennej nieruchomości położonej w B. przy ul. G., stanowiącej działkę oznaczoną w rejestrze gruntów nr 99 o pow. 0,0498 ha, obręb [...], zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] na rzecz Gminy B. oraz odmówił zwrotu wnioskodawcom wartości nakładów poniesionych na ww. nieruchomości przy ul. N. w B.
Uzasadniając decyzję wskazano, że stosownie do art.73 ust.4 ww. ustawy z dnia 13 października 1998r. – odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne i nabyte z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999r. przez Skarb Państwa lub właściwe jednostki samorządu terytorialnego ustalane i wypłacane jest według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniu za wywłaszczone nieruchomości na wniosek właściciela złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001r. do dnia 31 grudnia 2005r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Kwestie dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości reguluje ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (jedn.tekst – Dz. U. z 2004. Nr 261, poz.2603 ze zm.).
Ustalono, że wniosek o odszkodowanie został złożony w terminie zakreślonym ustawą i przez osoby, którym roszczenie przysługuje. W celu określenia wysokości odszkodowania, zgodnie z treścią art.130 ust.2 i art.134 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r., zlecono rzeczoznawcy majątkowemu określenie wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości. Operat szacunkowy, sporządzony przez W. L. M., został przyjęty jako dowód w sprawie. Na podstawie art.73 ust.5 ww. ustawy z dnia 13 października 1998r. wartość nieruchomości została określona według stanu nieruchomości na dzień wejścia w życie ustawy tj. na dzień 29 października 1998r. i aktualnej wartości nieruchomości. Zgodnie z art.154 ustawy o gospodarce nieruchomościami, operat uwzględnia cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, jej przeznaczenie, stopień wyposażenia i zagospodarowania. Rzeczoznawca sporządzając wycenę zastosował przepisy ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz.2109 ze zm.). Zgodnie z § 36 ust.1 tego rozporządzenia przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów na te cele. Spełniając wymogi powołanego przepisu prawa, po dokonaniu analizy rynku nieruchomości, wartość przedmiotowej nieruchomości została określona przy uwzględnieniu cen nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. Zdaniem organu operat jest prawidłowy i może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania. Wartość przedmiotowej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną i nabytej z mocy prawa przez Miasto Bydgoszcz na prawach powiatu została określona przez rzeczoznawcę na kwotę 29.986,00 złotych. Stosownie do art.118 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art.89 Kpa, wyznaczono rozprawę administracyjną z udziałem rzeczoznawcy. Uczestniczący w rozprawie pełnomocnik stron oraz skarżący nie zgodzili się z operatem uznając, że wartość nieruchomości w nim określona jest rażąco niska. W trakcie rozprawy W. Sz. podtrzymał wniosek o przyznanie w ramach należnego odszkodowania nieruchomości zamiennej, wskazując, że ma to być działka położona w B. przy ul. [...], oznaczona w rejestrze gruntów nr 99 o pow. 0,0498 ha, obręb 127. Ponadto oświadczył, że nie znalazł dokumentów świadczących o wysokości i terminie nakładów poniesionych na nieruchomości, jednak podkreślił, że te zostały poniesione przed dniem 1 stycznia 1999r. i polegały na położeniu krawężnika i chodnika.
Odnosząc się do zgłoszonych żądań wskazano, że zgodnie z art.131 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, do której przepisów odsyła art.73 ww. ustawy z dnia 13 października 1998r., w ramach odszkodowania właścicielowi wywłaszczonej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą odpowiednia nieruchomość zamienna. Nieruchomość zamienną przyznaje się z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, lub z zasobu nieruchomości odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Nieruchomość zamienna może być przyznana w porozumieniu z Prezesem Agencji Nieruchomości Rolnej, z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Różnicę między wysokością odszkodowania ustalonego w decyzji a wartością nieruchomości zamiennej wyrównuje się przez dopłatę pieniężną. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie, zobowiązanym do zapłaty odszkodowania jest Skarb Państwa, a wskazana przez strony nieruchomość stanowi własność Gminy B., brak więc podstaw do przyznania nieruchomości zamiennej. Nieruchomość zamienna może być bowiem przyznana z zasobu nieruchomości podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania.
Mając na uwadze oświadczenie strony, o poniesionych nakładach wskazano, że rzeczą strony ubiegającej się o zwrot nakładów jest udowodnienie faktu ich poniesienia w określonym czasie. Podstawą do uznania ich rodzaju oraz terminu nie może stanowić oświadczenie strony. Wobec braku dokumentów potwierdzających nakłady poniesione na nieruchomości, należało odmówić ich zwrotu.
Odnosząc się do zarzutów, że określona przez rzeczoznawcę wartość nieruchomości jest rażąco niska, wskazano, że operat szacunkowy stanowiący podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, jest zgodny z obowiązującym prawem. Ocena ta dotyczy zarówno wyboru metody i techniki szacowania, jak i zasad doboru nieruchomości porównawczych. Określona przez rzeczoznawcę wartość nieruchomości w przeliczeniu na wartość 1m² gruntu mieści się w przedziale cen uzyskiwanych na rynku nieruchomości zajętych pod drogi, czego dowodem są zawarte transakcje oraz w przedziale wartości gruntów, objętych analogicznymi postępowaniami odszkodowawczymi. Tak więc wartość nieruchomości, określona przez rzeczoznawcę, jest wartością rynkową i zgodnie z definicją z art.151 ust.1 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami, najbardziej prawdopodobną ceną możliwą do uzyskania na rynku i zgodnie z art.134 ustawy może stanowić podstawę ustalenia odszkodowania. Operat szacunkowy został sporządzony przy uwzględnieniu wszystkich cech decydujących o wartości nieruchomości wymienionych w art.134 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślono, że zgodnie z art.130 ust.2 tej ustawy, ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. Przyjęty w sprawie operat szacunkowy podlegał wnikliwej ocenie organu i jego wiarygodności nie może podważyć subiektywne stanowisko strony o rażąco niskiej wartości nieruchomości zwłaszcza, że strona nie skorzystała z prawa wypowiedzenia się w sprawie i przedstawienia szczegółowych zarzutów do operatu szacunkowego.
Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w pkt.2 decyzji wskazano, że na podstawie art.73 ust.2 ww. ustawy z dnia 13 października 1998r. do wypłaty odszkodowania zobowiązany jest Skarb Państwa.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik skarżących z wnioskiem o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o jej uchylenie w części określającej wysokość odszkodowania i uznanie, że jego wysokość jest niewspółmiernie niska w stosunku do cen rynkowych kształtujących się w B. oraz o nakazanie wskazania propozycji działek zamiennych do wyboru przez skarżących. W odwołaniu zakwestionowano wysokość odszkodowania wskazując, że rzeczoznawca pominął całkowicie wykupy na cele drogowe w B. gruntów znajdujących się w sąsiedztwie realizowanych w ostatnich latach tzw. "centrów handlowych". Przejęta na cele publiczne nieruchomość skarżących znajduje się w bardzo bliskiej odległości od pierwszego takiego centrum handlowego przy Rondzie Grunwaldzkim, co natychmiast spowodowało wzrost cen nieruchomości w tym rejonie. Ceny gruntu przy ul. N. na których zrealizowano pawilon handlowy Firmy L. wraz z rozwiązaniami drogowymi i modernizacją skrzyżowania z ul. W. a następnie przekazano m. B. wynosiły średnio 120 USD w cenach zakupu, dlatego też wydaje się całkowicie uzasadnionym, że tego typu porównawcza metoda szacowania wartości rynkowej zgodnie z zapisem at.134 ust.3 w związku z art.151 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, byłaby najbardziej adekwatna do zastosowania. Zdaniem autora odwołania takich przykładów można by mnożyć. I tak przy realizacji Galerii Pomorskiej średnia cena zakupu gruntu przez inwestora zgodnie z zawartym porozumieniem Prezydenta B. z Firmą [...] z W. na cele rozwiązań drogowych, które następnie przekazano m. B. wynosiła średnio w granicach 150 USD a niektóre fragmenty przy ul. F. (komis samochodowy) 250 USD. Podane informacje są sprawdzalne, wynikają z aktów notarialnych a wiedza na ten temat jest dostępna zarówno pracownikom UM w B. jak i rzeczoznawcom. Taka jest rzeczywista wartość gruntów, na których realizowane są układy drogowe.
Wojewoda K-P decyzją z [...] lutego 2009 – [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art.73 ustawy z dnia 13.10.1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając tę decyzję organ m.in. wskazał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organ I instancji w sposób rzetelny i wnikliwy zgromadził dowody w sprawie, prawidłowo przyjął, że sporządzony operat szacunkowy może być uznany jako dowód w sprawie. Nadto organ przeprowadził rozprawę administracyjną i strony miały możliwość zapoznania się z opinią biegłego, która została przyjęta jako dowód. Rzeczoznawca majątkowy określając wartość rynkową w kwocie [...] zł przedmiotowej nieruchomości zastosował właściwe przepisy i prawidłowo przyjął datę, na którą uwzględniono stan przedmiotu wyceny, a wartość nieruchomości określił na dzień wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania. Określona przez rzeczoznawcę wartość nieruchomości w przeliczeniu na 1m² gruntu mieści się w przedziale cen uzyskiwanych na rynku nieruchomości zajętych pod drogi. Opinia rzeczoznawcy zasługuje na uwzględnienie i słusznie organ I instancji dopuścił ją jako dowód. Operat zgodnie z art.154 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględnia cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach i cechach nieruchomości podobnych. Stosownie do art.75 Kpa opinia biegłego jest jednym z dowodów w sprawie i jako dowód podlega swobodnej ocenie organu prowadzącego postępowanie. W szczególności ocena ta musi dotyczyć prawidłowości ustalonej przez biegłego wysokości odszkodowania w powiązaniu z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W przedmiotowej sprawie zdaniem Wojewody wybór podejścia i metody wyceny został przez rzeczoznawcę wystarczająco uzasadniony. Opinia zawiera konsekwencję w przyjęciu metodologii ustalania wysokości odszkodowania szacowanych nieruchomości. W ocenie organu II instancji zastosowano właściwą metodę i podejście przy wycenie nieruchomości. Na podstawie § 36 ust.1 w związku z ust.5 ww. rozporządzenia przy określaniu wartości gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, metodą porównywania parami bądź metodą korygowania ceny średniej, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Mając powyższe na uwadze prawidłowo zastosowano przewidzianą przepisami prawa metodę korygowania ceny średniej z podejścia porównawczego. Ustalenie wartości nieruchomości wymaga wiadomości specjalnych, którymi niewątpliwie dysponuje rzeczoznawca majątkowy. Kwestionowanie wysokości wyceny nieruchomości uzasadnione jest tylko w przypadku, gdy nasuwa ona wątpliwości z uwagi na znaczną różnicę w wartości nieruchomości podobnych na danym rynku. Według przedstawionych przez rzeczoznawcę zestawień reprezentatywnych transakcji, ceny transakcji nie wykazują znaczącej różnicy od ceny oszacowanej nieruchomości. Zgodnie z art.157 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oceny prawidłowości sporządzenia operatu dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych. W niniejszej sprawie strona nie zwróciła się o dokonanie takiej oceny. Nie przedłożono również innego operatu szacunkowego, który mógłby stanowić dowód w sprawie. Organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu pod względem formalnym, czego dokonano. Zdaniem Wojewody organ I instancji prawidłowo odniósł się do żądań strony zgłoszonych we wniosku o odszkodowanie, dotyczących przyznania nieruchomości zamiennej i słusznie odmówił przyznania w ramach odszkodowania nieruchomości zamiennej, albowiem nieruchomość zamienna może być jedynie przyznana z zasobu podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania.
Powyższą decyzję zaskarżył pełnomocnik skarżących zarzucając naruszenie prawa materialnego: art.134 i art.151 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz art.6, 7 i 8 i art.138 § 1 pkt 2 Kpa. Skarżący domagał się: stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenia jej w całości i zasądzenia na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę wskazano, że skarżący nie wyrazili zgody na przedstawioną w operacie wycenę, kwestionując przyjęte ustalenia porównawcze, że cena 1 m² nieruchomości zajmowanych pod drogi publiczne wynosi od ok.100zł do 150zł za 1m² na terenie B. Wskazano, że prawie wszystkie wskazane lokalizacje jako przykłady przyjęte do wyceny dotyczyły rejonów peryferyjnych miasta i pominięto wskazania terenów na których w rejonach tzw. Centrów Handlowych realizowano układy drogowe bądź to ze środków inwestorów realizujących te zadania bądź ze środków UM w B. Zajęty pas drogowy stanowiący własność A.W. Sz. znajdował się w niedalekiej odległości od zrealizowanego przez inwestora francuskiego Centrum Handlowego [...] przy ul. D. na W. G. Wartość gruntów w tym rejonie miasta uległa zwyżce po zrealizowaniu jeszcze dwóch obiektów handlowych przez takie firmy jak P. i L.. Podanie wartości gruntu przez biegłego z tych działek uwiarygodniłby, że jego intencją było w pełni obiektywne określenie rzeczywistej wartości rynkowej zgodnie z dyspozycjami art.134 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazano, że skoro w trakcie rozprawy strona podniosła zarzuty nierzetelności sporządzonej wyceny gruntu w porównaniu z cenami transakcyjnymi na rynku i rzeczywistą ich wartością na rynku to taka analiza powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie a nie tylko stwierdzenie "nie bo nie". Na organie spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz podjęcia niezbędnych działań zmierzających do prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości i należnego za nią odszkodowania. Natomiast odmowa zwrotu nakładów na tej nieruchomości przed 1 stycznia 1999 roku stanowi również istotne naruszenie stanu faktycznego i pominięcie bezpodstawnie oświadczeń skarżącego W. Sz., a w szczególności faktów, że na terenie B. w rejonie C. żadna inwestycja tego typu nie mogła być zrealizowana bez pozwolenia na budowę. Oświadczając, że nie dysponuje po tylu latach rachunkami, którymi mógłby udokumentować poniesione nakłady stwierdził, że realizacja chodnika, krawężników oraz ogrodzenia była wykonana na podstawie pozwolenia na budowę i sugerował, żeby w tym zakresie skorzystano z archiwum Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego UM w B. Podniesiono, że podane w odwołaniu realne ceny za nieruchomości związane z wykupami pod rozwiązania komunikacyjne zostały zbyte stwierdzeniami, że wycena była wszechstronnie analizowana itp. Nie stwierdzono, że podane ceny są nieprawdziwe, gdyż takie stwierdzenie mijałoby się z prawdą obiektywną znaną bezpośrednio skarżącym i rozpatrującym sprawę w trybie instancji. Zdaniem skarżącego rzeczywistą wartość przejętego gruntu można określić na kwotę ok.300 zł za m², co z wartością poniesionych nakładów razem powinno stanowić kwotę 50.000zł i tak stanowi wartość zaskarżenia. Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja jest jedynie odwzorowaniem stwierdzeń pierwszej instancji bez próby analizy czy którekolwiek twierdzenie o innych wartościach nieruchomości w B. przedstawione w odwołaniu są prawdziwe czy całkowicie pozbawione merytorycznego uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności podkreślono, że strona odwołująca się od decyzji Prezydenta B. z uprawnienia do przedstawienia przez nią operatu szacunkowego nie skorzystała. Nie skorzystała też z możliwości przewidzianej w art.157 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przekonaniu Wojewody operat zawiera prawidłowo przytoczone i zastosowane przepisy prawa oraz przyjęte daty, metoda wyceny, założenia, ilość i rodzaj nieruchomości podobnych. Jest on spójny, zawiera konkluzję i uzasadnienie wyceny. Sformułowane podejrzenie o stronniczość nie zostało poparte żadnymi faktami, a odnosi się jedynie, co do doboru nieruchomości na cel wyceny, podczas gdy dobór nieruchomości jak i inne założenia stanowią wyłączne uprawnienie rzeczoznawcy wykonującego operat. Ani strony postępowania, ani też organ prowadzący postępowanie nie mogą wpływać w żaden sposób na rzeczoznawcę i treść sporządzanej opinii. Odpierając zarzut odmowy przyznania nieruchomości zamiennej, podkreślono, iż wskazana przez strony nieruchomość zamienna stanowi własność Gminy B., a zobowiązany do zapłaty odszkodowania jest Skarb Państwa. Słusznie zatem organ I instancji odmówił jej przyznania w ramach należnego odszkodowania, bo nieruchomość zamienna może być jedynie przyznana z zasobu nieruchomości podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania. Ponadto organ I instancji nie miał obowiązku wskazania nieruchomości zamiennej, a nieruchomość zaproponowana przez strony postępowania nie mogła zostać przyznana, gdyż nie spełniały kryteriów "odpowiedniości" nieruchomości zamiennej. Wskazano również, że strona która wnosi o zwrot nakładów jest zobligowana do udowodnienia faktu ich poniesienia. Nakłady poniesione na nieruchomości polegające na położeniu krawężnika i chodnika nie wymagały pozwolenia na budowę i wobec braku dokumentów (rachunków) potwierdzających poniesione nakłady należało odmówić ich zwrotu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Stosownie do art.1 ust.1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.
Zgodnie natomiast z treścią art.134 § 1 i art.133 § 1 zd.1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
Z akt sprawy wynika zaś, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005 r. A. i W. S. wystąpili o odszkodowanie za zajętą pod drogę publiczną część nieruchomości położonej w B. przy ul. N., zapisanej w księdze wieczystej KW nr 60136, wnosząc jednocześnie o przyznanie w ramach należnego odszkodowania, nieruchomości zamiennej przyległej do posiadanej nieruchomości przy ul. G.
Z akt wynika także, że przed złożeniem tego wniosku decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. znak: [...] Wojewoda K.-P. stwierdził nabycie przez Miasto B. na prawach powiatu, z dniem [...] stycznia 1999 r., z mocy prawa, własności części nieruchomości położonej w B. przy ul. N., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,0162 ha, obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. – X Wydział Ksiąg Wieczystych, zajętej w dniu [...] grudnia 1998 r. pod drogę publiczną, zaliczoną od dnia [...] stycznia 1999 r. do kategorii dróg powiatowych.
Z akt wynika, że w celu ustalenia wysokości odszkodowania Prezydent Miasta B. zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość rynkową przedmiotowych nieruchomości. Sporządzony operat szacunkowy mający w tego rodzaju sprawie jak niniejsza bardzo istotne wręcz decydujące znaczenie organ pierwszej instancji – a w ślad za nim organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji – w całej rozciągłości zaakceptował i w oparciu o wskazane tam wartości nieruchomości ustalił należne odszkodowanie.
Z akt wynika jednak także i to, że zarówno skarżący osobiście jak i ich pełnomocnik nie tylko dopiero w skardze, ale wcześniej, bo w toku całego postępowania administracyjnego i to w obu instancjach kwestionowali ustalenia zawarte w operacie szacunkowym, szeroko to zwłaszcza pełnomocnik skarżących uzasadniając.
Obowiązkiem organu było w tej sytuacji szczegółowe przeanalizowanie zgłoszonych zarzutów i ustosunkowanie się do nich w decyzji co niestety nie nastąpiło.
Nie przesądzając bynajmniej zasadności postawionych zarzutów i ostatecznego rozstrzygnięcia należy jednak w tym miejscu przypomnieć i podkreślić, że zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego sformułowanymi expressis verbis w art.6-16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: Kpa) organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art.6 – zasada państwa prawa), w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art.7 – zasada praworządności). Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art.8 – zasada pogłębiania zaufania obywateli).
Powyższe zasady ogólne wyrażone przez ustawodawcę już w początkowych przepisach Kpa są podstawowymi, kardynalnymi zasadami, które muszą być uwzględnione w każdym postępowaniu administracyjnym, na każdym etapie postępowania.
Uzupełnieniem i rozwinięciem ich są między innymi kodeksowe przepisy dotyczące postępowania dowodowego (art.75-88). W szczególności wynika z nich, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art.75 § 1 zd.1). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art.77 § 1) i ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art.80).
Należy także uzupełniając powyższe wywody dodać, że zgodnie z art.107 Kpa każda decyzja winna między innymi zawierać uzasadnienie faktyczne, które także winno zawierać wskazanie przyczyn z powodu których odmówiono wiarygodności innym dowodom.
Organ niewątpliwie zasadnie zarządził przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Z protokołu tej rozprawy nie wynika ( a brał w niej przecież udział także rzeczoznawca majątkowy sporządzający operat szacunkowy), aby wykorzystano ją w celu jaki zakreśla treść przepisu art.89 § 2 Kpa. W toku rozprawy ani też później rzeczoznawca nie ustosunkował się w sposób wyczerpujący do zgłaszanych zarzutów pod adresem sporządzonego operatu. Organ nie wezwał także po rozprawie rzeczoznawcy do uzupełnienia operatu przez przeanalizowanie zarzutów i ustosunkowanie się do nich. Nie uczynił tego także organ odwoławczy mimo, że zarzuty te były expressis verbis zawarte w odwołaniu. W szczególności organ odwoławczy nie przeprowadził ponownej rozprawy z udziałem rzeczoznawcy majątkowego oraz skarżących czy ich pełnomocnika, celem wyjaśnienia zasadności zgłaszanych zarzutów.
Uchybiono więc tym samym zasadom, regułom i nakazom zawartym w przywołanych powyżej przepisach Kpa. Nie przesądzając ostatecznego rozstrzygnięcia należy jednak stwierdzić, że naruszenie wskazanych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest więc zasadna w części w jakiej skarżący zarzuca naruszenie przepisów postępowania podważając zasadność merytorycznego rozstrzygnięcia. Skarga nie jest natomiast zasadna w części dotyczącej zawartego w niej zarzutu stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Skarga w tym zakresie nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia. Również występując na rozprawie przed sądem administracyjnym pełnomocnik skarżących podtrzymując swoja skargę nie uzasadnił jej w tym zakresie. Niemniej Sąd przeanalizował akta postępowania administracyjnego w aspekcie i tego zarzutu. Nie znalazł jednak żadnych przesłanek wskazanych w art.156 kpa warunkujących stwierdzenie nieważności postępowania.
Niemniej z uwagi na wskazane powyżej naruszenie przepisów postępowania należało na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. [...] z [...] stycznia 2009; rozstrzygnięcie w pkt 2 wyroku opierając się na treści art.152 tej ustawy.
Prowadząc ponownie postępowanie organ dopuści jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z obowiązującym prawem, rozpatrzy cały materiał dowodowy oraz rozstrzygnie sprawę na podstawie całego materiału dowodowego. W szczególności organ wezwie biegłego rzeczoznawcę majątkowego do pisemnego ustosunkowania się do podnoszonych przez skarżących i ich pełnomocnika zarzutów dotyczących doboru lokalizacji działek wskazanych w operacie oraz działek wskazywanych przez pełnomocnika, a następnie po doręczeniu stronie pisemnego wyjaśnienia rzeczoznawcy wyznaczy i przeprowadzi rozprawę administracyjną z udziałem tych osób. Sporządzony natomiast z tej rozprawy protokół powinien odpowiadać zasadom zawartym w art.69 i następnych Kpa. W świetle bowiem oświadczenia pełnomocnika skarżących na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w B. w dniu [...] lipca 2009 r. należy zauważyć, że znajdujący się w aktach protokół rozprawy nie odpowiada wskazanym powyżej przepisom Kpa.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 3 wyroku oparto na treści przepisu art. 200 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. w związku z art.205 § 1 tej ustawy oraz przepisu § 18 ust.1 pkt1 w zw. z § 6 p.5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 z późn. zm.).