II SA/Gd 822/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje nadzoru budowlanego dotyczące ogrodzenia, uznając, że organy nieprawidłowo zakwalifikowały obiekt i nie zbadały jego faktycznej funkcji oporowej.
Sprawa dotyczyła ogrodzenia zrealizowanego na działkach nr [...] i [...] w B. Organy nadzoru budowlanego uznały je za zwykłe ogrodzenie, nie wymagające pozwolenia na budowę. Skarżący twierdzili, że obiekt pełni funkcję muru oporowego, co wymagałoby pozwolenia. Sąd uchylił decyzje organów, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w szczególności na brak prawidłowej oceny funkcji obiektu i nieuwzględnienie zarzutów odwołania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę M.B. i M.G.-B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach. Przedmiotem postępowania było ogrodzenie zrealizowane na działkach nr [...] i [...] w B., wykonane z paneli betonowych, siatki stalowej i bloczków betonowych. Organy obu instancji uznały, że ogrodzenie, nieprzekraczające 2,2 m wysokości, nie wymagało pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, a jego stan techniczny nie budził wątpliwości i nie stwarzało zagrożenia. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów KPA, w tym niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolną ocenę, podnosząc, że obiekt pełnił funkcję muru oporowego, a nie tylko ogrodzenia. Wskazywali na wcześniejsze decyzje rozbiórkowe dotyczące murów oporowych w tym rejonie oraz na fakt posadowienia ogrodzeń na murach przeznaczonych do rozbiórki. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że organy nieprawidłowo zakwalifikowały przedmiotowy obiekt, nie badając jego faktycznej funkcji. Sąd podkreślił, że mur oporowy jest budowlą wymagającą pozwolenia na budowę, a jego dominującą funkcją jest zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu. Brak takiej analizy przez organy administracji, a także nieuwzględnienie zarzutów skarżących, doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego nieprawidłowo zakwalifikowały przedmiotowy obiekt jako ogrodzenie, nie badając jego faktycznej funkcji oporowej. Dominująca funkcja obiektu decyduje o jego kwalifikacji prawnej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że mur oporowy, którego główną funkcją jest zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, jest budowlą w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę. Organy nie przeprowadziły wystarczających ustaleń w tym zakresie, opierając się jedynie na wysokości obiektu i jego wyglądzie jako ogrodzenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
P.b. art. 28 § ust. 1
Ustawa - Prawo budowlane
Obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę dla robót budowlanych, z wyjątkiem określonych w art. 29-30.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola legalności decyzji administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek uchylenia decyzji organów obu instancji.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady orzekania o kosztach postępowania.
Pomocnicze
P.b. art. 3 § pkt 3
Ustawa - Prawo budowlane
Definicja budowli obejmuje m.in. konstrukcje oporowe.
P.b. art. 50 § ust. 1
Ustawa - Prawo budowlane
Przesłanki do wydania decyzji dotyczących samowoli budowlanej.
P.b. art. 51
Ustawa - Prawo budowlane
Nakazy dotyczące doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.
P.b. art. 29
Ustawa - Prawo budowlane
Roboty budowlane zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub wymagające zgłoszenia.
P.b. art. 30
Ustawa - Prawo budowlane
Zgłoszenie robót budowlanych.
P.b. art. 48
Ustawa - Prawo budowlane
Tryb legalizacji samowoli budowlanej.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
Dz.U. 2023 poz 775 art. 7
Nieokreślony akt prawny, prawdopodobnie związany z prawem budowlanym lub administracyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obiekt pełni funkcję muru oporowego, a nie tylko ogrodzenia. Organy nie zbadały faktycznej funkcji obiektu. Organy nie odniosły się do wcześniejszych decyzji rozbiórkowych dotyczących murów oporowych w tym rejonie. Organy naruszyły przepisy KPA dotyczące postępowania dowodowego i uzasadnienia decyzji.
Godne uwagi sformułowania
Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu. Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Z punktu widzenia Prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić. Materiał zgromadzony w aktach sprawy uniemożliwia zaś Sądowi ocenę dokonanych przez orzekające w sprawie organy ustaleń a w szczególności ocenę, jaką faktycznie rolę pełnią odcinki ogrodzenia będące przedmiotem niniejszego postępowania.
Skład orzekający
Jolanta Górska
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Kozik
sędzia
Jakub Chojnacki
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja obiektów budowlanych jako murów oporowych lub ogrodzeń, obowiązki organów nadzoru budowlanego w zakresie ustalania stanu faktycznego i funkcji obiektu, znaczenie przepisów KPA w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie obiekt może pełnić podwójną funkcję. Interpretacja przepisów Prawa budowlanego i KPA.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między murem oporowym a ogrodzeniem, co ma istotne implikacje prawne i praktyczne dla właścicieli nieruchomości. Sąd podkreśla kluczowe znaczenie funkcji obiektu dla jego kwalifikacji prawnej.
“Mur oporowy czy ogrodzenie? Sąd wyjaśnia, kiedy zwykłe ogrodzenie wymaga pozwolenia na budowę.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 822/23 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2024-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Jakub Chojnacki Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/ Sławomir Kozik Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję II i I instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 7 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Asesor WSA Jakub Chojnacki, Protokolant Specjalista Dorota Pellowska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M.B. i M. G.-B. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2023 r., nr WOP.7721.121.2022.GD w przedmiocie obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 29 maja 2023 r. nr PINB.5170.161.2.1.1.19.2023.ZSz. 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku solidarnie na rzecz skarżących M. B. i M. G. – B. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Skarga M. B. i M. G. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2023 r., nr WOP.7721.121.2022.GD, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach ustalił, że na przełomie lat 2014/2020 na terenie działek nr [...] i [...] w B., gmina Ż., zrealizowane zostało przez B. L. – będącą właścicielem tych działek, ogrodzenie. Ogrodzenie to zrealizowane jest w części z prefabrykowanych elementów żelbetowych, w części z siatki stalowej oraz w części z bloczków betonowych. Decyzją z dnia 31 maja 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach orzekł o braku podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepis art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. w przedmiocie ogrodzenia zrealizowanego na terenie działki nr [...] i [...] w B., wykonanego w części z paneli betonowych na odcinku o długości 139 m + 7,95 m oraz siatki stalowej na odcinku o długości 5,2 m + 55 m + 5,4 m (brama, furtka) a także ogrodzenia z bloczków betonowych o długości 99,5 m. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 29 lipca 2022 r. a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem, że o ile posadowienie odcinka ogrodzenia z siatki stalowej oraz odcinka ogrodzenia z bloczków betonowych i ich stan techniczny nie budzą wątpliwości o tyle posadowienie fragmentu ogrodzenia wykonanego z paneli betonowych od strony działki nr [...] w B. budzi wątpliwości w odniesieniu do bezpośredniego sąsiedztwa muru oporowego. Mur oporowy wykonany od strony tej działki był przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem prawomocnej decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 4 listopada 2020 r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z dnia 18 czerwca 2020 r. nakazującej rozbiórkę konstrukcji oporowej na dwóch odcinkach o długości 30,3 m i 19,6 m, wykonanej na działkach nr [...] i [...] w B. od strony działki nr [...] w B. Zatem od strony tej działki mur oporowy o łącznej długości 49,9 m przeznaczony jest do rozbiórki. Z kolei, z oświadczeń stron postępowania wynika, że ogrodzenie posadowiono na murze oporowym przeznaczonym do rozbiórki. Ogrodzenie było wybudowane po wykonaniu muru oporowego. Następnie, decyzją z dnia 29 maja 2023 r., nr PINB.5170.161.2.1.1.19.2023.ZSz., sprostowaną postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2023 r., nr PINB.5170.161.2.1.1.19.2023.ZSz, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kartuzach stwierdził brak podstaw do podjęcia rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepis art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682) w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471 ze zm.), w przedmiocie ogrodzenia zrealizowanego na terenie działki nr [...] i [...] w B., wykonanego w części z paneli betonowych na odcinku o długości 87,85 m +7,95 m oraz z siatki stalowej na odcinku o długości wynoszącej 5,2 m + 55 m + 5,4 m (brama, furtka) a także ogrodzenia z bloczków betonowych o długości 99,5 m. Uzasadniając wydaną decyzję, organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie został naruszony przepis art. 50 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane wobec czego brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 51 ustawy – Prawo budowlane. Przedmiotowe ogrodzenie jest w dobrym stanie technicznym – stabilne, nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Ponadto, roboty budowlane wykonano bez naruszenia warunków technicznych a ogrodzenie zostało zrealizowane w odległości większej niż 1,5 m od brzegu rzeki S. – działki nr [...] w B. W związku z czym brak jest również podstaw do nakazania wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia zrealizowanych robót do stanu zgodnego z prawem. Od powyższej decyzji skarżący wnieśli odwołanie, zarzucając jej naruszenie: 1. art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz jego dowolnej, nie swobodnej ocenie, co miało wpływ na treść decyzji, jak również niepozyskanie z urzędu informacji w sprawach, które już zakończyły się rozstrzygnięciami w postaci decyzji i postanowień ostatecznych, pomimo tego, że dotyczą budowli wzniesionych w tym samym miejscu i cały czas obecnych, w szczególności: - potraktowanie wzniesionej budowli jako ogrodzenia zbudowanego z tzw. bloczków betonowych, podczas gdy jego główną rolą jest funkcja oporowa, co oznacza, że w niniejszym postępowaniu mamy do czynienia z murami oporowymi oraz zbudowanymi na ich szczycie – ogrodzeniami; - pominięcie informacji o podniesieniu rzędnych terenu działek o nr [...] i [...] do aż 4 m ponad poziom naturalny na powierzchni aż kilku tysięcy metrów kwadratowych i uformowaniu tak zwiezionych mas ziemnych w obiekty ziemne o kształcie mniej więcej prostopadłościennym aż do granic działek a następnie otoczenie tych budowli ziemnych murami oporowymi od strony północnej i wschodniej; - pominięcie informacji o wydaniu przez organ I instancji w dniu 8 października 2015 r. ostatecznej decyzji rozbiórkowej dla samowolnie zbudowanego muru oporowego i tzw. podmurówki wzniesionych na granicy działek o nr [...] i [...]; - pominięcie informacji o wydaniu przez organ I instancji w dniu 18 czerwca 2020 r. kolejnej ostatecznej decyzji rozbiórkowej dla samowolnie zbudowanego muru oporowego na granicy działek o nr: [...]-[...]; - pominięcie informacji o wydaniu przez organ I instancji w dniu 29 listopada 2022 r. ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki muru oporowego wykonanego z kamieni i wzniesionego od strony wschodniej i północnej działek o nr [...] i [...] otaczającego wzniesione budowle ziemne; - pominięcie informacji o fakcie zbudowania ogrodzeń na wszystkich murach oporowych przeznaczonych do rozbiórki, przy czym ogrodzenia te też podlegają decyzjom rozbiórkowym; - nieuwzględnienie załączonych przez skarżących fotografii; - niezamieszczenie opisu informacji o ujawnianych przez geodetów wartościach różnic rzędnych wysokościowych w kolejnych latach prowadzenia inwestycji budowy budowli ziemnych, również w porównaniu do rzędnych wysokościowych zatwierdzonych w decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy dla działki nr [...] z dnia 16 maja 2012 r.; - niewykonanie żadnych pomiarów zabudowy od strony południowej murów oporowych na których wzniesiono ogrodzenie; 2. niezastosowanie zasady logicznego rozumowania oraz zasady prawdy obiektywnej. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał przy tym, że przedmiotem postępowania są odcinki ogrodzenia, zrealizowane przez B. L. w latach 2014 – 2020 na terenie działki nr [...] i [...] w B., wykonane: z paneli betonowych o długości 87,85 m (od strony działki nr [...]) i 7,95 m od strony działki nr [...]; z siatki stalowej o długości 5,2 m +55 m + 5,4 m (brama, furtka) od strony działki nr [...]; z bloczków betonowych o długości 99,5 m od strony działki nr [...]. Przedmiotowe ogrodzenie znajduje się na działce zabudowanej, zatem stanowi urządzenie techniczne związane z obiektem budowlanym i ponieważ nie przekracza wysokości 2,2 m na jego posadowienie nie było wymagane ani uzyskanie pozwolenia na budowę, ani dokonanie zgłoszenia robót budowlanych. Jednocześnie, w ocenie organu odwoławczego, w odniesieniu do przedmiotowego ogrodzenia nie zachodzą przesłanki określone w art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 Prawa budowlanego i wobec tego nie ma podstaw do wydania nakazów na podstawie art. 51 ustawy – Prawo budowlane. Stan techniczny przedmiotowego ogrodzenia wykonanego od strony działki nr [...] nie budzi wątpliwości a ogrodzenie zostało posadowione zgodnie z przepisami. Przedmiotowe ogrodzenie, jak wynika z ustaleń organu I instancji, nie stwarza zagrożenia bezpieczeństwa. Natomiast pozostały odcinek ogrodzenia wykonany z paneli betonowych jest w dobrym stanie technicznym. Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wyjaśnił zaś, że mur oporowy oraz ogrodzenia posadowione na murach oporowych lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie są przedmiotem oddzielnego postępowania. Dodatkowo, z ustaleń dokonanych w postępowaniu wynika, że ogrodzenie posadowione jest w odległości powyżej 1,5 m od rzeki S. Nie wynika z niego aby pełniło ono funkcję muru oporowego. Wskazane w odwołaniu budynki nie są przedmiotem niniejszego postępowania. W skardze skarżący wnieśli o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podnosząc tożsame argumenty i zarzuty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 18 marca 2024 r. uczestnicy postępowania – M. B. i M. G. wskazali, że w dniu 24 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 488/23 wyrok oddalający skargę B. L. na decyzję o nakazie rozbiórki muru oporowego o wysokości 2 m. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 4 kwietnia 2024 r. skarżący wyjaśnił, że skarżący nie są właścicielami nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] a są wyłącznie właścicielami działki nr [...]. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2023 r., jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z dnia 29 maja 2023 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa. Orzekające w sprawie organy uznały, że przedmiotem niniejszego postępowania są odcinki ogrodzenia, zrealizowane przez B. L. w latach 2014 – 2020 na terenie działki nr [...] i [...] w B., wykonane: z paneli betonowych o długości 87,85 m (od strony działki nr [...]) i 7,95 m od strony działki nr [...]; z siatki stalowej o długości 5,2 m +55 m + 5,4 m (brama, furtka) od strony działki nr [...]; z bloczków betonowych o długości 99,5 m od strony działki nr [...]. Jednocześnie, z uwagi na to, że wysokość tego ogrodzenia nie przekracza 2,20 m, organy uznały, że na jego wybudowanie nie było wymagane ani uzyskanie pozwolenia na budowę, ani dokonanie zgłoszenia. Skarżący zaś w odwołaniu podnosili, że obiekt będący przedmiotem niniejszego postępowania stanowi mur oporowy, albowiem jego główną rolą jest funkcja oporowa. Stosownie do treści art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego ilekroć w ustawie jest mowa o budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak m.in. konstrukcje oporowe. Prawo budowalne nie zawiera definicji muru oporowego (konstrukcji oporowej). W literaturze wskazuje się, że mur oporowy to ściana pionowa lub nachylona, umacniająca uskok terenu, podcięcie stoku lub stanowiąca zewnętrzną obudowę tarasu ziemnego, przenosząca parcie ziemi (naziom) lub obiektów (np. drogi), które znajdują się powyżej niej (P. Saternus, Leksykon urbanistyki i planowania przestrzennego, Warszawa 2013 r., s. 282). W orzecznictwie z kolei wskazuje się, że przez mur oporowy (ścianę oporową) rozumieć należy samodzielną budowlę (konstrukcję) powstrzymującą poziome parcie gruntu pochodzące od nasypu przez nią podtrzymywanego. Może być wykonany z żelbetu, betonu, cegieł, pustaków, kamieni, gabionów lub bloków betonowych, ułożonych na zaprawie lub na sucho. Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 53/15, wyrok WSA w Łodzi z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 758/17, wyrok WSA w Krakowie z 7 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1407/16). Funkcją jaką pełnią konstrukcje oporowe jest podtrzymywanie nasypu ziemnego, którego poziom jest wyższy (często znacznie) od poziomu terenu chronionego murem (por. wyrok NSA z 16 lutego 2021 r., sygn. akt. II OSK 1766/18). Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Podobne stanowisko przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 października 2014 r. II OSK 2840/13 wskazując, że decydujące znaczenie przy kwalifikowaniu muru jako oporowego ma funkcja jaką taki mur pełni. Konstrukcje oporowe czy też mury oporowe mają przede wszystkim za zadanie zabezpieczanie terenu przed osuwaniem się gruntu, z terenu położonego wyżej, podczas gdy ogrodzenia oddzielają od siebie części terenu. Jeżeli dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczanie przed osuwaniem się ziemi, na co może wskazywać również charakter użytych do jej wzniesienia materiałów zapewniających stabilność - należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Z punktu widzenia Prawa budowlanego obiekt budowlany należy kwalifikować przede wszystkim ze względu na jego przeznaczenie, czyli funkcję jaką ma pełnić. Nie ma przy tym znaczenia, że inwestor może traktować sporny obiekt usytuowany pomiędzy dwoma działkami jako ogrodzenie. Reasumując, konstrukcje oporowe (mury oporowe) mają za zadanie przede wszystkim zabezpieczenie terenu (gruntu) przed osuwaniem się. Jeżeli zatem dominującą funkcją konstrukcji jest zabezpieczenie przed osuwaniem się ziemi, to należy uznać, że stanowi ona mur oporowy. Nie wyklucza to możliwości, by mur oporowy pełnił funkcję ogrodzenia. W takiej jednak sytuacji zasadniczą funkcją obiektu jest zabezpieczenie terenu przed osuwaniem się mas ziemnych i wedle tej funkcji należy dokonywać jego kwalifikacji w postępowaniu toczącym się przed organami nadzoru budowlanego. Materiał zgromadzony w aktach sprawy uniemożliwia zaś Sądowi ocenę dokonanych przez orzekające w sprawie organy ustaleń a w szczególności ocenę, jaką faktycznie rolę pełnią odcinki ogrodzenia będące przedmiotem niniejszego postępowania a przez to uniemożliwia rozpatrzenie podniesionych w skardze zarzutów dotyczących kwalifikacji przedmiotu niniejszego postępowania. Orzekające w sprawie organy nie wskazały zaś w uzasadnieniach wydanych decyzji żadnych informacji w tym zakresie. Również, organ odwoławczy, pomimo zarzutu zawartego przez skarżących w odwołaniu, wskazującego na funkcję oporową obiektu, nie odniósł się w ogóle do tej kwestii, stwierdzając jedynie, że z ustaleń dokonanych w postępowaniu nie wynika aby pełnił on funkcję muru oporowego. Nadto, wskazać należy, że początkowo przedmiotem prowadzonego postępowania naprawczego było całe ogrodzenie wokół nieruchomości stanowiącej działki oznaczone nr [...] i [...]. Po wydaniu przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej z dnia 29 lipca 2022 r. organ I instancji podzielił to postępowanie na dwie odrębne sprawy: jedną sprawę dotyczącą wskazanych w kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzjach fragmentów ogrodzenia oraz drugą sprawę rozstrzygniętą odrębną decyzją a dotyczącą części ogrodzenia powiązanej, w ocenie organu, z murem oporowym, co do którego orzeczono nakaz rozbiórki jeszcze inną decyzją. Dokonanie takiego podziału budzi wątpliwości. Wyjaśnić przy tym należy, że podział postępowania dotyczącego ogrodzenia mógłby uzasadniać różny krąg stron postępowania wynikający z interesu prawnego w sprawie. Z wydanych w sprawie decyzji nie wynika zaś aby takie analizy były przeprowadzone przez orzekające w sprawie organy. Tymczasem, z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie przed sądem wynika, że skarżący są właścicielami wyłącznie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Zgodnie zaś z treścią art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej powinien podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powyższa zasada znajduje swoje uszczegółowienie w treści art. 77 § 1, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i podejmowania rozstrzygnięcia na podstawie wszechstronnie wyjaśnionego stanu faktycznego, przy zastosowaniu wszelkich koniecznych środków dowodowych, z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Z kolei ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, stosownie do treści przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Nadto, o ile organ drugiej instancji nie ma prawa poprzestać na kontroli orzeczenia i nie ma prawa ograniczyć się do zbadania zasadności odwołania (przedmiotem postępowania dla niego jest bowiem dana sprawa, a nie środek zaskarżenia), to nie może on zarzutów strony pominąć milczeniem. Dwuinstancyjność oznacza bowiem, że organ odwoławczy ma obowiązek odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Odpowiednie zastosowanie w postępowaniu odwoławczym art. 107 § 3 k.p.a. wymaga od organu wyższego stopnia odniesienia się do wszystkich zarzutów odwołania, które faktycznie mogą mieć wpływ na ocenę sprawy. Uzasadnienie decyzji wydanej na skutek odwołania przez organ drugiej instancji winno przekonywać, że realizując obowiązek powtórnego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy wzięto pod uwagę argumentację wyrażoną w odwołaniu. Zasada przekonywania wyrażona w art. 11 k.p.a. nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem twierdzenia strony. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Przy tym, ustalenie tej okoliczności ma istotny wpływ na wynik sprawy albowiem na wzniesienie muru oporowego prawo budowlane wymaga pozwolenia na budowę, które nie jest wymagane na budowę ogrodzenia. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, za wyjątkiem przypadków, gdy ustawa wyraźnie wyłącza taki obowiązek (art. 29 ust. 1 i 2 ustawy) lub wymaga dla określonych robót budowlanych zgłoszenia (art. 30 ust. 1 ustawy). Wykonywanie obiektu budowlanego w postaci konstrukcji oporowych, mających być zabezpieczeniem przed osuwaniem się ziemi, a więc stanowiących budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego nie zostało zakwalifikowane ani jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, ani z obowiązku zgłoszenia (art. 29-30 Prawa budowlanego), zatem ma do nich zastosowanie art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego wynikający z niego obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę. Tym samym, w sytuacji, gdyby okazało się, że przedmiotem postepowania jest mur oporowy a inwestor na jego wybudowanie nie posiada pozwolenia na budowę, to organ byłby zobligowany do zastosowania trybu legalizacji z art. 48 Prawa budowlanego. Z uwagi na powyższe, Sąd stwierdził, że zarówno decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 9 sierpnia 2023 r., jak i poprzedzającą ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kartuzach z dnia 29 maja 2023 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a także z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł o ich uchyleniu. O kosztach postępowania Sąd orzekł na postawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził solidarnie na rzecz skarżących kwotę 500 zł, na którą składa się wpis sądowy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI