II SA/Gd 82/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2022-06-08
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona zwierzątprodukty uboczne pochodzenia zwierzęcegokara pieniężnaweterynariaodpadyrozporządzenie 1069/2009odpowiedzialność administracyjnahodowla drobiu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę hodowcy drobiu na decyzję nakładającą karę pieniężną za nieprawidłowe usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego.

Skarżący, hodowca drobiu, kwestionował decyzję o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5000 zł za usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego (kości i pióra) niezgodnie z przepisami. Stwierdzono, że odpady znajdowały się w dołach ziemnych na terenie fermy. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych, błędną kwalifikację czynu jako "usuwanie" zamiast "gromadzenie" oraz nieprawidłowe ustalenie jego odpowiedzialności. Sąd uznał, że hodowca jako właściciel fermy ponosi odpowiedzialność za właściwe zagospodarowanie odpadów, a sposób ich składowania w dołach stanowił naruszenie przepisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku rozpoznał skargę M.S. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 5000 zł. Kara została nałożona za usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego (kości i pióra drobiowe) niezgodnie z wymaganiami, tj. poprzez składowanie ich w dołach ziemnych na terenie fermy drobiu. Skarżący podnosił liczne zarzuty, w tym naruszenie zakazu reformationis in peius (zwiększenie kary z 2400 zł do 5000 zł), błędną kwalifikację czynu jako "usuwanie" zamiast "gromadzenie", brak wyjaśnienia jego odpowiedzialności oraz niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i dowodowego. Sąd analizując sprawę, podzielił stanowisko organów weterynaryjnych. Stwierdził, że skarżący, jako właściciel fermy, ponosi odpowiedzialność za właściwe zagospodarowanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, zgodnie z rozporządzeniem nr 1069/2009. Składowanie odpadów w dołach ziemnych zostało uznane za naruszenie przepisów dotyczących usuwania materiału kategorii 2. Sąd uznał, że nie było potrzeby dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia osób fizycznie odpowiedzialnych za składowanie odpadów, gdyż odpowiedzialność spoczywa na podmiocie kontrolującym fermę. Kwestia podnoszona przez skarżącego dotycząca zakazu reformationis in peius została uznana za niezasadną, gdyż dotyczyła ona decyzji organu pierwszej instancji. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Składowanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w dołach ziemnych na terenie fermy stanowi "usuwanie" tych produktów niezgodnie z przepisami.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że sposób składowania odpadów w dołach ziemnych, zwłaszcza w kontekście braku zabezpieczeń i możliwości identyfikacji, wypełnia znamiona "usuwania" w rozumieniu przepisów, a nie jedynie "gromadzenia".

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (23)

Główne

u.o.z.z. art. 85a § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 13

Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady

Dotyczy usuwania i stosowania materiału kategorii 2, wskazując dopuszczalne metody, takie jak spalanie, współspalanie, składowanie na zatwierdzonym składowisku, kompostowanie, czy przekształcanie w biogaz, po odpowiednim przetworzeniu.

rozporządzenie w sprawie wysokości kar art. 3 § pkt 2 lit. b tiret drugie

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi

Określa wysokość kary pieniężnej w wysokości 5000 zł, jeżeli masa materiału kategorii 2 przekracza 10 kg i nie przekracza 100 kg, a jest usuwany lub stosowany niezgodnie z art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 139

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189d

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189f

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189a § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 3 § pkt 11

Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady

Definiuje podmioty odpowiedzialne za produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego jako osoby fizyczne lub prawne, pod których faktyczną kontrolą pozostaje produkt.

rozporządzenie nr 1069/2009 art. 9 § pkt f (i)

Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady

Kwalifikuje padłe sztuki drobiu (inne niż z uboju lub zabijania do spożycia) jako materiał kategorii 2.

rozporządzenie nr 142/2011 art. 8 § ust. 1

Rozporządzenie (WE) nr 142/2011 Komisji

rozporządzenie nr 142/2011 art. 9

Rozporządzenie (WE) nr 142/2011 Komisji

rozporządzenie nr 142/2011 art. 10 § ust. 1 i 3

Rozporządzenie (WE) nr 142/2011 Komisji

rozporządzenie nr 142/2011 art. 23 § ust. 3

Rozporządzenie (WE) nr 142/2011 Komisji

rozporządzenie nr 142/2011 art. 24 § ust. 1

Rozporządzenie (WE) nr 142/2011 Komisji

Argumenty

Skuteczne argumenty

Właściciel fermy ponosi odpowiedzialność za właściwe usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Składowanie odpadów w dołach ziemnych stanowi naruszenie przepisów. Zakaz reformationis in peius nie ma zastosowania do decyzji organu pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Czyn stanowił jedynie "gromadzenie", a nie "usuwanie" produktów ubocznych. Organy nie ustaliły kręgu osób faktycznie odpowiedzialnych za składowanie odpadów. Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i dowodowego. Naruszenie zakazu reformationis in peius. Brak potrzeby zasięgania opinii biegłego.

Godne uwagi sformułowania

produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt za prowadzenie czynności zgodnie z tym rozporządzeniem powinny odpowiadać przede wszystkim podmioty zdefiniowane w art. 3 pkt 11 tego rozporządzenia, tj. osoby fizyczne lub prawne, pod których faktyczną kontrolą pozostaje produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego obiektywnie pojmowana bezprawność działalności nadzorowanej negowanie w tym zakresie ustaleń organów podnoszone w odwołaniu i skardze – zdaniem Sądu – podyktowane jest "taktyką procesową" strony

Skład orzekający

Dariusz Kurkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Magdalena Dobek-Rak

członek

Wojciech Wycichowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności właściciela fermy za zagospodarowanie odpadów zwierzęcych oraz interpretacja pojęcia \"usuwania\" w kontekście przepisów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji składowania odpadów w dołach ziemnych i kar pieniężnych na podstawie konkretnych przepisów.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności za zagospodarowanie odpadów zwierzęcych, co jest istotne dla branży rolniczej i weterynaryjnej. Pokazuje praktyczne zastosowanie przepisów UE i krajowych.

Hodowca drobiu przegrał sprawę o karę za odpady zwierzęce. Sąd wyjaśnia, kto odpowiada za składowanie w dołach.

Dane finansowe

WPS: 5000 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 82/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2022-06-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne
Ochrona zwierząt
Sygn. powiązane
I OSK 1738/22 - Wyrok NSA z 2025-09-30
Skarżony organ
Lekarz Weterynarii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1421
art. 85a ust. 1 pkt 2 lit.a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2022 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M.S na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 7 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego niezgodnie z wymaganiami oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga M. S. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z 7 października 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii z 11 sierpnia 2021 r. w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w wysokości 5.000 zł, za niezgodne z wymaganiami usuwanie odpadów pochodzenia zwierzęcego, została wniesiona w następującym stanie sprawy;
W dniu 15 listopada 2019 r. przeprowadzono kontrolę na terenie fermy drobiu -brojlerów kurzych, położonej w K. przy ul. D., będącej własnością skarżącego. Inspekcję przeprowadzono w związku z informacją o ujawnieniu ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, niewłaściwie zagospodarowanych na terenie ww. fermy podczas kontroli interwencyjnej, prowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska. W wyniku czynności kontrolnych podjętych w w/w podmiocie stwierdzono dwa doły, a w nich kości i pióra pochodzące od drobiu. Miejsca te znajdowały się odpowiednio za budynkami K5 i K6 oraz K1 i K2.
W dniu 18 listopada 2019 r. i w dniu 21 listopada 2019 r. przeanalizowano na przedmiotowej fermie dokumentację hodowlaną oraz sposób zagospodarowania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego i zapewnienie opieki lekarsko-weterynaryjnej. Jak ustalono na fermie znajduje się 6 budynków - kurniki: 1, 2, 3 [..] i 4, 5, 6 [..]. Okazano umowę nr [..] z dnia 4 stycznia 2010 dotyczącą obioru i utylizacji odpadów kat. II i III, zawartą między M. S. a A. (umowa zawarta na czas nieokreślony). Sprawdzono i porównano dokumenty handlowe z odbioru odpadów kategorii 2, dokumenty dostawy piskląt oraz karty hodowlane za rok 2019 do dnia kontroli.
W dniu 25 listopada 2019 r. poddano ponownie oględzinom na fermie wykopy ziemne w których podczas pierwszej kontroli znaleziono zakopany materiał kategorii 2. Jak ustalono doły ziemne zostały oczyszczone ze szczątków zwierzęcych a zebrany materiał włożono do kontenera dostarczonego przez firmę "A." na uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego. W tym samym dniu odpady zostały przekazane do unieszkodliwienia. W zebranym materiale znajdowały się kości, fragmenty tkanek miękkich pokrytych piórami pochodzące od ptaków z rodziny Gallus gallus.
Łączna masa szczątek zwierzęcych stanowiących materiał kategorii 2 (według przepisów rozporządzenia nr 1069/2009), zgodnie z dokumentem handlowym nr [..] z dnia 25.11.2019r. wystawionym przez firmę utylizacyjną, wyniosła 75 kg.
Decyzją z 25 lutego 2021 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii nałożył na M. S. karę pieniężną w wysokości 2.400 zł. Wobec wniesienia odwołania przez skarżącego decyzją z 27 maja 2021 r. Wojewódzki Lekarz Weterynarii uchylił decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W związku z powyższym, Powiatowy Lekarz Weterynarii ponownie przeprowadził postepowanie stosując się do wskazówek zawartych w decyzji odwoławczej.
Uzasadniając podjęte rozstrzygniecie o nałożeniu kary organ I instancji podał, że zgodnie z art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy karze pieniężnej podlega ten, kto prowadząc działalność nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych usuwa, stosuje, przetwarza lub wysyła te produkty niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 12-14, art. 25, art. 26, art. 28 i art. 29 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 8 ust. 1, art. 9, art. 10 ust. 1 i 3, art. 23 ust. 3 oraz art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 142/2011.
W myśl art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009, dotyczącego usuwania i stosowania materiału kategorii 2: "Materiał kategorii 2:
jest usuwany jako odpady w drodze spalania:
bezpośrednio, bez uprzedniego przetwarzania; lub
po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeśli właściwy organ tego wymaga, i trwałego oznaczenia materiału wynikowego;
jest utylizowany lub usuwany w drodze współspalania, jeżeli materiał kategorii 2 jest odpadem:
bezpośrednio, bez uprzedniego przetwarzania; lub
po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeśli właściwy organ tego wymaga, i trwałego oznaczenia materiału wynikowego;
jest usuwany na zatwierdzonym składowisku odpadów, po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej po trwałym oznaczeniu materiału wynikowego;
d) jest stosowany do wytwarzania nawozów organicznych lub polepszaczy gleby wprowadzanych do obrotu zgodnie z art. 32 po przetworzeniu w drodze sterylizacji ciśnieniowej, jeżeli zajdzie taka potrzeba, i po trwałym oznaczeniu materiału wynikowego;
jest kompostowany lub przekształcany w biogaz:
w następstwie przetworzenia w drodze sterylizacji ciśnieniowej i trwałego oznaczenia materiału wynikowego; lub
w następstwie przetworzenia lub bez przetworzenia, w przypadku obornika, przewodu pokarmowego i jego treści, mleka, produktów na bazie mleka i siary, jaj i produktów jajecznych, jeżeli właściwy organ uznał, że nie stwarzają one ryzyka dla rozprzestrzeniania poważnej choroby zakaźnej;
jest stosowany w glebie bez uprzedniego przetworzenia, w przypadku obornika, treści z przewodu pokarmowego oddzielonej od przewodu pokarmowego, mleka, produktów na bazie mleka i siary, jeżeli właściwy organ uznał, że nie stwarzają one ryzyka dla rozprzestrzeniania poważnej choroby zakaźnej;
g) w przypadku materiału pochodzącego ze zwierząt wodnych, jest kiszony,
kompostowany lub przekształcany w biogaz;
h) jest stosowany jako paliwo do spalania po uprzednim przetworzeniu lub bez przetworzenia; lub
i) jest stosowany do wytwarzania produktów pochodnych, o których mowa w art. 33, 34 i 36, i wprowadzony do obrotu zgodnie z tymi artykułami.
W ocenie Powiatowego Inspektora Weterynarii niniejszej sprawie wypełniona została dyspozycja przepisu art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy, bowiem M.S., spełniając przesłanki podmiotowe o których mowa w przepisie, dokonał usunięcia materiału kategorii 2, szczegółowo opisanego w początkowej części uzasadnienia niniejszej decyzji, niezgodnie z zasadami ich usuwania, określonymi w art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009. Złożenie szczątków zwierząt w miejscu niezabezpieczonym przed dostępem ludzi i zwierząt tj. w dołach ziemnych, potwierdzone zebranym materiałem dowodowym, należy uznać za niewątpliwe naruszenie zapisów tego przepisu. Uwzględnić należy, że w rozumieniu rozporządzenia 1069/2021 "usuwanie" oznacza "pozbycie się" produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. W niniejszej zaś sprawie złożenie szczątek zwierzęcych do dołów, znajdujących się na terenie nieruchomości skarżącego, niewątpliwie świadczy o woli pozbycia się ich w sposób trwały, wbrew wymogom art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009.
Zgodnie z § 3 pkt 2 lit. b) rozporządzenia w sprawie wysokości kar, za usuwanie lub stosowanie materiału kategorii 2 lub produktu pochodnego pochodzącego z takiego materiału niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 9 rozporządzenia nr 142/2011, w zakresie wymagań dla tego materiału lub produktu określonych w załączniku IV w rozdziale IV w sekcji 3 rozporządzenia nr 142/2011, wynosi, z zastrzeżeniem lit. d i f:
3000 zł - jeżeli masa tego materiału i produktu nie przekracza 10 kg,
5000 zł - jeżeli masa tego materiału i produktu przekracza 10 kg i nie przekracza 100 kg,
8000 zł - jeżeli masa tego materiału i produktu przekracza 100 kg i nie przekracza 1000 kg,
-11 000 zł - jeżeli masa tego materiału i produktu przekracza 1000 kg,
Mając powyższe na uwadze organ I instancji wobec stwierdzenia spełnienia przesłanki zawartej w § 3 pkt 2 lit. b) tiret drugie rozporządzenia w sprawie wysokości kar, bowiem łączna masa ujawnionych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 wynosiła 75 kg orzekł o nałożeniu kary w wysokości 5 tys. zł. .
Powiatowy Lekarz Weterynarii stwierdził jednocześnie, że biorąc pod uwagę zakres i wagę stwierdzonego naruszenia, opisanego w wyżej przywołanych protokołach z kontroli, którego dopuścił się skarżący i powstałego wskutek tego naruszenia zagrożenia dla bezpieczeństwa zdrowia i życia osób i zwierząt, wysokość nałożonej niniejszą decyzją kary w kwocie 5000 złotych pozostaje adekwatna w stosunku do naruszenia oraz spowodowanego zagrożenia. Wymierzając karę organ wziął pod uwagę przesłanki określone w art. 189d k.p.a., w tym przede wszystkim kierował się oceną wagi i okoliczności naruszenia prawa, a w szczególności potrzebą ochrony życia lub zdrowia (pkt 1). Wskazano dodatkowo, że nałożona kara jest sankcją przede wszystkim za stwierdzone naruszenie przepisów prawa mających w założeniu gwarantować ochronę zdrowia i życia ludzkiego. Stwierdzone natomiast naruszenie prawa spowodowało - w ocenie organu - duże prawdopodobieństwo zagrożenia zdrowia lub nawet życia ludzkiego.
Podkreślono także, że w przypadku naruszenia, o którym mowa w § 3 pkt 2 lit. b) rozporządzenia w sprawie wysokości kar, przepis nie pozostawia organowi miejsca na uznaniowość, bowiem określa on konkretnie wysokość kary za dany przypadek naruszenia, uzależniając ją jedynie od masy nieprawidłowo usuniętych produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego.
Jednocześnie organ wskazuje, że w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, określonych w art. 189f § 1 k.p.a., które pozwoliłyby poprzestać na pouczeniu. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ nie stwierdził podstaw do uznania, że waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Strona dopuściła się naruszenia prawa, którego nie można uznać za znikome. Jednocześnie nie ustalono, aby za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub aby strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i aby uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
We wniesionym odwołaniu zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie uchybienie art.61 § 1 Kpa w zw. z art.61a § 1 Kpa, poprzez wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania było niedopuszczalne, albowiem postępowanie o znaku sprawy – [...], obejmujące w swoim zakresie tożsamy stan faktyczny, którego przedmiotem jest zaskarżona Decyzja PLW wciąż toczy się organem I instancji. Dodatkowo podniesiono naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego art.138 § 2, art.7, art.8, art.80, art.84 § 1, art.77 § 1, art.107 § 3, a także przepisów prawa materialnego zastosowanych w sprawie wywodząc wpływ tego naruszenia na treść rozstrzygnięcia.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Lekarz Weterynarii uznał, że zarzuty i podniesione na ich poparcie argumenty Strony, zawarte w Odwołaniu, nie zasługują na uwzględnienie.
Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania tj. naruszenia art.61 § 1 Kpa w zw. z art.61a § 1 Kpa, a polegającego na wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego nr [..], w sytuacji, gdy przed organem toczyło się już postępowanie nr [..], uznano go za niezasadny. Wskazał organ II instancji, że przed PLW toczyło się aktualnie tylko jedno postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest nałożenie kary pieniężnej wobec M. S., a które to postępowanie jest oznaczone znakiem sprawy – [...]. W sytuacji wydania przez Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii decyzji kasacyjnej z 27 maja 2021 r., PLW podjął postępowanie w celu kontynuowania wcześniejszego postępowania i zakończenia go stosowną decyzją. To powtórne postępowanie zostało oznaczone nowym znakiem sprawy tj. [..], odmiennym niż ten, pod którym było ono prowadzone pierwotnie. Jednakże zakres przedmiotowy i podmiotowy postępowania prowadzonego pod aktualnym znakiem sprawy – [..], jest tożsamy z zakresem uprzedniego postępowania pierwszoinstancyjnego prowadzonego pod znakiem sprawy : [..].
Ustosunkowując się z kolei do zarzutu dotyczącego uchybienia przez PLW przepisowi art.138 § 2 Kpa, polegającemu na braku wzięcia pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy okoliczności wskazanych przez organ drugiej instancji w uzasadnieniu jego decyzji kasacyjnej tj. braku wyjaśnienia, czy i dlaczego strona jest podmiotem odpowiedzialnym uznano go również za nieuzasadniony. Organ I instancji uznał skarżącego za podmiot odpowiedzialny z uwagi na okoliczność, iż przedmiotowe doły ziemne, do których usunięto szczątki zwierzęce, znajdowały się na terenie nieruchomości (fermy) należącej do niego i z tego względu, to właśnie jego należało uznać za stronę postępowania i ostatecznie za podmiot odpowiedzialny za zaistniałe naruszenie. Potwierdziło to bowiem przeprowadzone, w toku postępowania, postępowanie dowodowe, a w szczególności oględziny miejsca znalezienia ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego w ilości 75 kg (udokumentowane stosownymi protokołami) na terenie fermy należącej do M. S. W ocenie organu odwoławczego, powyższe ustalenie jest jak najbardziej trafne i zasadne, także z tego względu, że również sam skarżący w protokole przesłuchania z 20 listopada 2019 r., potwierdził, iż teren fermy jest ogrodzony i dozorowany przez firmę zewnętrzną, co czyni jej twierdzenie o ewent. udziale podmiotu trzeciego, niewiarygodnym. Jednocześnie, dostrzeżono, że skarżący jako profesjonalista, prowadząc działalność gospodarczą w zakresie chowu drobiu, odpowiada także za ewentualne nieprofesjonalne działania czy zachowania swoich pracowników. Zdaniem obu orzekających organów sprawcą zaistniałego naruszenia przepisów prawa weterynaryjnego, nie mógł być inny podmiot niż skarżący, wadliwie jest zatem jego twierdzenie, że gospodaruje na fermie stosunkowo od niedawna (od ok. 3 lat). Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skarżący ma zawartą umowę z 4 stycznia 2010 r., dotyczącą odbioru i utylizacji odpadów kat. 2 i kat. 3 (pomiędzy nim a A.). Wskazuje to jednoznacznie, że skarzący gospodaruje na przedmiotowej fermie/nieruchomości/od ponad 10 lat. Organ odwoławczy stoi na stanowisku, iż nie trzeba żadnych szczególnych wiadomości, by móc stwierdzić, że znajdujące się w dołach ziemnych, uboczne produkty pochodzenia zwierzęcego, nie leżą tam od ponad 10 lat w stanie niepogorszonym/ nienaruszonym i są jedynie gromadzone, a nie usuwane. Oznacza to, że okoliczność ta nie wymagała zasięgania opinii biegłego i jej brak nie skutkuje błędnymi ustaleniami, w tym zakresie - tym samym trudno mówić o naruszeniu art.84 § 1 Kpa w zw. z art.7 Kpa, art.77 § 1 Kpa i art.80 Kpa.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art.85a ust. 1 pkt 2. lit a/ ustawy ochronie zdrowia zwierząt ... w zw. z art.80 Kpa, poprzez błędne uznanie przez organ pierwszej instancji, że złożenie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w wykopach/dołach ziemnych na terenie fermy należącej do M. S., miało na celu trwałe "usunięcie" tych produktów, podczas, gdy w rzeczywistości celem sprawcy mogło być jedynie "gromadzenie" tych produktów, co uzasadniałoby kwalifikację tego czynu na podstawie art.85a ust. 1 pkt 2/ lit. b/ ustawy o ochronie zdrowia zwierząt ... , i tym samym nałożenie kary pieniężnej w odpowiednio niższym wymiarze, zauważył organ odwoławczy, iż taka argumentacja również nie zasługuje na aprobatę i uwzględnienie. O prawidłowym zakwalifikowaniu przez organ I instancji ww. działań skarżącego przesądziło usunięcie przez niego materiału kat. 2 niezgodnie z zasadami ich usuwania określonymi w art.13 rozporządzenia nr 1069/2009. Nie zasługuje także na uwzględnienie argumentacja, że nie można mówić o "usuwaniu" tych odpadów, a co najwyżej o ich "gromadzeniu", w sytuacji, gdy owe odpady znajdujące się w dołach, nie zostały przysypane ziemią, jak również, gdy obok wykopanych dołów nie odnotowano hałd wykopanej z tych dołów ziemi - tylko bowiem takie okoliczności mogłyby wskazywać na trwały zamiar usunięcia ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego. Taka argumentacja, w ocenie organu odwoławczego niczego nie przesądza, albowiem nie można wykluczyć, iż wobec zaistniałej kontroli, skarżący dołów już nie zdążył zasypać, a ziemia uprzednio z nich wydobyta została przez niego wykorzystana w innym, bardziej pilnym celu. Nie wydaje się także logicznym i racjonalnym a w konsekwencji wiarygodnym twierdzenie skarżącego, by przez tyle lat (czyli jak twierdzi przez ok 3 lata), jedynie czasowo gromadził on przedmiotowe odpady w dołach ziemnych, z zamiarem ich dalszego transportowania, w sytuacji, gdy mógł je od razu gromadzić w kontenerach podstawianych przez firmę utylizacyjną, a którymi to kontenerami dysponował od 2010 r. ( na podstawie zawartej umowy). W tym stanie rzeczy organ odwoławczy przyjął, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, skarżona decyzja odpowiada prawu, i jako taką należało ją utrzymać w mocy.
We wniesionej skardze zarzucono:
I. nieważność, wynikającą z rażącego naruszenia art. 139 Kpa, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki uprawniające do wydania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, tj. z rażącym złamaniem zakazu reformationis in peius poprzez zwiększenie kary administracyjnej z kwoty 2.400 zł na kwotę 5.000 zł;
II. uchybienie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w zw. z art. 8 w zw. z 80 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez organy inspekcji weterynaryjnej, że depozycja produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego na terenie fermy miała na celu trwałe "usunięcie" tych produktów, podczas gdy szeroka analiza stanu faktycznego skłania do uznania, że celem sprawcy mogło być jedynie (i to tylko hipotetycznie) "gromadzenie" tych produktów, co uzasadniałoby kwalifikację czynu na podstawie art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. b) ww. ustawy i tym samym nałożenie kary administracyjnej w odpowiednio niższym wymiarze;
III. uchybienie art. 138 § 2 Kpa polegające na nieuchyleniu decyzji organu I instancji, wobec braku wzięcia pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ I instancji wskazanych przez organ II instancji okoliczności, tj. braku wyjaśnienia czy i dlaczego skarżący jest podmiotem odpowiedzialnym w niniejszej sprawie;
IV. uchybienie art. 8 i 7 w zw. z 80 Kpa polegające na bezpodstawnym i nieuzasadnionym przyjęciem przez organ odwoławczy jakoby skarżący: ,,gospodaruje na przedmiotowej fermie/nieruchomości/ od ponad 10 lat", bazując na niezwykle skąpym materiale dowodowym w postaci jednego dokumentu, tj.: umowy pomiędzy skarżącym, a A. z 2010 roku, podczas gdy umowa ta dotyczyła wywozu odpadów tylko z trzech kurników należących do skarżącego z ogółem sześciu kurników znajdujących się na przedmiotowej fermie, co potwierdzają nadawane na przestrzeni lat numery weterynaryjne. W pełni koresponduje to z faktem, że zgodnie z odpisem KW prowadzonej dla przedmiotowej fermy, skarżący nabył przedmiotową nieruchomość dopiero w 2014 r., zatem niewiarygodne jest twierdzenie organu, że już na 4 lata wcześniej miał całkowicie samodzielnie "gospodarować" na fermie, której nie był właścicielem, a jedynie co najwyżej posiadaczem trzech z sześciu kurników;
V. uchybienie art. 84 § 1 w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez zaniechanie zwrócenia się przez organy inspekcji weterynaryjnej do biegłego o wydanie opinii, gdyż organy te nie dysponowały wiadomościami specjalnymi aby ustalić najwcześniejszy i najpóźniejszy moment, w którym produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego mogły zostać złożone w wykopach, co w konsekwencji skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, polegającym na bezkrytycznym i dowolnym uznaniu, że w dacie złożenia produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego cały teren fermy należał do skarżącego, podczas gdy na przestrzeni lat liczba kurników należących do skarżącego ulegała zasadniczym zmianom;
VI. uchybienie art. 81a § 1 Kpa poprzez interpretowanie nie usuniętych przez organ wątpliwości stanu faktycznego w zakresie podmiotu odpowiedzialnego za nieprawidłowe usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz uznaniu, że produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, które zostały złożone w wykopach pochodziły z kurników należących do skarżącego, podczas gdy przepis ten nakazuje usuwanie tych wątpliwości na korzyść strony postępowania;
VII. uchybienie art. 107 § 3 Kpa poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji, które konkretnie posiadane przez organ informacje i zgromadzony materiał dowodowy miały przemawiać za uznaniem, że skarżący posiadał wiedzę o nieprawidłowym usuwaniu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, podczas gdy w okresie zdeponowania odpadów mógł nie dysponować wszystkimi kurnikami na terenie fermy, w szczególności, że organy inspekcji weterynaryjne mają wiedzę o tym fakcie;
VIII. uchybienie art. 61 § 1 Kpa polegające na wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu przez organ I instancji w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania było niedopuszczalne, albowiem postępowanie o sygn. akt: [...], obejmujące swoim zakresie tożsamy stan faktyczny, którego przedmiotem także są zaskarżone decyzje, wciąż formalnie toczy przed Powiatowym Lekarzem Weterynarii.
Rozwijając zarzut naruszenia art. 139 Kpa powołał się pełnomocnik skarżącego na wyrok WSA w Gdańsku z 18.04.2018 r., sygn. akt: II SA/Gd 44/18, LEX nr 2482552, gdzie sąd uznał, że orzeczeniem na niekorzyść strony skarżącej, w rozumieniu art. 139 k.p.a., będzie każde rozstrzygnięcie, które pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem odwołania (wyeliminowana z obrotu decyzja nakładała karę w wysokości 2400 zł, a wydana po ponownym postępowania w wysokości 5000 zł). Braku zrealizowania wytycznych zawartych w decyzji kasacyjnej upatruje skarżący w przyjęciu przez organ I instancji, że podmiotem odpowiedzialnym za nieprawidłowe usuwanie odpadów jest skarżący pomimo zaniechania przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu w tym zakresie. Podał skarżący, że od 2010 r. prowadził chów drobiu w trzech kurnikach, a użytkownikiem wieczystym całej nieruchomości skarżący został dopiero w 2014 r. Z powyższego wywodzi skarżący, że materiał dowodowy zebrany w niniejszej sprawie jest niekompletny albowiem zaniechano ustalenia kręgu osób, mogących ponosić odpowiedzialność za niezgodne z prawem usuwanie/gromadzenie odpadów na przestrzeni kilku lat, w ciągu których mogło dojść do sprawstwa czynu. Rozważania organów inspekcji weterynaryjnej sprowadziły się zaś do automatycznego i bezrefleksyjnego uznania, że za czyn odpowiedzialny w dacie wykrycia jego popełnienia jest zawsze aktualny właściciel przedsiębiorstwa, a terenie którego ujawniono popełnienie czynu. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju wnioskowanie jest zbyt daleko uproszczone i prowadzi do nieuzasadnionego obciążenia odpowiedzialnością skarżącego za czyn, z którym nie miał nic wspólnego. Skarżącemu nie można przypisać zawinienia ani lekceważącego stosunku do obowiązujących norm prawnych, gdyż nie dysponuje on wiedzą (podobnie jak organy administracji) o osobach odpowiedzialnych za niezgodne z prawem usuwanie/gromadzenie odpadów. Organ powinien przeprowadzić działania celem ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za nieprawidłowe usuwanie odpadów, czego jednak nie uczynił. Oznacza to jednocześnie, że nie istnieje w aktach żaden dowód na to, że podmiotem odpowiedzialnym za nieprawidłowe usuwanie odpadów jest skarżący. A uchybienia tego nie dostrzegł organ odwoławczy pomimo oczywistej wadliwości postępowania wyjaśniającego, w którym nie poczyniono żadnych ustaleń co do podmiotu odpowiedzialnego za nieprawidłowe usuwanie odpadów.
Zarzuca także skarżący brak ustaleń co do okoliczności kiedy doszło do nieprawidłowego usunięcia produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Ustalenie to jest niezwykle istotne, albowiem determinuje to czy skarżący może w ogóle ponosić odpowiedzialność z tego tytułu. W sytuacji gdyby analiza próbek pobranych kości/materiału biologicznego przez biegłego dostarczyła informacji, z których wynikałoby, że usunięte nieprawidłowo produkty pochodzenia zwierzęcego są starsze od dnia, w którym skarżący rozpoczął działalność na tym terenie, oznaczałoby to, że skarżący nie może ponosić odpowiedzialności za nieprawidłowe usunięcie tych odpadów, albowiem to poprzedni właściciel fermy zdeponował przedmiotowe odpady. O zaawansowanym wieku odkrytych odpadów świadczy zdaniem skarżącego analiza wykonanych zdjęć. Przykładowo fotografia nr [..] do protokołu kontroli WIOŚ z 15 listopada 2019 roku ilustruje skupisko kości, całkowicie pozbawionych jakiegokolwiek materiału biologicznego. Stawia skarżący hipotezę, że brak zachowania się materiału biologicznego przemawia za tym, że odnalezione odpady zwierzęce były bardzo stare, albowiem pomimo przechowywania ich w jutowych workach, doszło do ich daleko posuniętego procesu rozkładu.
Kolejno skarżącego wskazuje, że organy inspekcji weterynaryjnej błędnie uznały, że złożone produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego na terenie fermy wypełniają przesłankę "usuwania" tych produktów, podczas gdy analiza stanu faktycznego skłania do uznania, że doszło w istocie jedynie do "gromadzenia" tych produktów, co w konsekwencji oznacza, że organ I instancji obciążył skarżącego zbyt wysoką karą pieniężną. Albowiem zgodnie z § 3 ust. 2 lit. n) rozporządzenia w sprawie wysokości kar za nieprawidłowe gromadzenie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego niezgodne z wymaganiami określonymi w art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009 i art. 17 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 142/2011, nakłada się karę pieniężną w wysokości 2400 zł, jeżeli masa tego produktu przekracza 10 kg i nie przekracza 100 kg. Nie zaaprobował skarżący stanowiska organu, jakoby o woli trwałego usunięcia odpadów przemawiał fakt zdeponowania ich w "dołach ziemnych". Gdyby w rzeczywistości tak było to sprawca musiał wykopać te doły ziemne, a zatem w ich pobliżu zaobserwowano by hałdy ziemi, których jednak nie widać na zdjęciach. Nadto gdyby wolą sprawcy było trwałe pozbycie się szczątek, to wydaje się, że szczątki zostałyby zdeponowane w dołach bez jutowych worków. Zastosowanie jutowych worków, co widnieje na wielu zdjęcia, znajdujących się w protokole kontroli, świadczy o tym, że odpady miały pozostać w stanie możliwym do ich dalszego transportowania, zaś ich złożenie w tym miejscu miało jedynie charakter czasowy.
Uzasadniając zarzut, że organy, wydając zaskarżone decyzje, dopuściły się również uchybienia normie nakazującej rozstrzygać niedające się usunąć wątpliwości stanu faktycznego na korzyść strony wskazano, że faktyczny brak przeprowadzenia postępowania dowodowego -w szczególności brak dowodu jednoznacznie potwierdzającego odpowiedzialność skarżącego za nieprawidłowe usuwanie/gromadzenie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego – prowadzi do braku podstaw do przyjęcia domniemania, że tylko skarżący mógł być w tym przedmiocie odpowiedzialny. Niekompletny stan faktyczny powinien zostać rozstrzygnięty na korzyść skarżącego i doprowadzić do odstąpienia od nałożenia kary.
Kwestionując kompletność uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazał skarżący, że jego treść nie zawiera rzetelnego uzasadnienia, ani nie przekonuje o legalności podjętego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności w niniejszej sprawie była decyzja Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii nakładająca na skarżącego karę pieniężną w kwocie 5 000 zł za nieprawidłowe usunięcie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 2 o wadze do 100 kg.
Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2020 r., poz. 1421, ze zm.; dalej jako: u.o.z.z.) zgodnie z którym kto prowadząc działalność nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych usuwa, stosuje, przetwarza lub wysyła te produkty niezgodnie z wymaganiami określonymi w art. 12-14, art. 25, art. 26, art. 28 i art. 29 rozporządzenia nr 1069/2009 lub art. 8 ust. 1, art. 9, art. 10 ust. 1 i 3, art. 23 ust. 3 oraz art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 142/2011, - podlega karze pieniężnej. Wysokość tej kary określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz. U. z 2014 r., poz. 629) wydane na podstawie art. 85a ust. 2 u.o.z.z. Zgodnie z § 3 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia wysokość kary pieniężnej dla tego kto prowadząc działalność nadzorowaną w zakresie określonym w art. 23 ust. 1 lit. a lub art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1069/2009 usuwa lub stosuje materiał kategorii 2 lub produkt pochodny pochodzący z takiego materiału niezgodnie z wymaganiami określonymi w art.13 rozporządzenia nr 1069/2009 lub w art.9 rozporządzenia nr 142/2011, w zakresie wymagań dla tego materiału lub produktu, określonych w załączniku IV w rozdziale IV, w sekcji 3 rozporządzenia nr 142/2011, z zastrzeżeniem lit. d/ i f/, wynosi 5000 zł , jeżeli masa takiego materiału i produktu przekracza 10 kg i nie przekracza 100 kg.
W kontekście powołanych przepisów oraz okoliczności sprawy, istotne znaczenie miały przepisy rozporządzenia nr 1069/2009, dookreślane przepisami prawa krajowego, których celem jest zapewnienie takiego funkcjonowania systemu zagospodarowania ubocznych produktów zwierzęcych, aby na każdym jego etapie, poczynając od produkcji, przewozie, obróbce, przetwarzaniu, składowaniu, wprowadzaniu do obrotu, dystrybucji, a kończąc na użyciu lub usuwaniu, możliwe było dokonanie identyfikacji produktu. Jak bowiem wskazano w pkt 1 preambuły do powyższego rozporządzenia produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Za prowadzenie czynności zgodnie z tym rozporządzeniem powinny odpowiadać przede wszystkim podmioty zdefiniowane w art. 3 pkt 11 tego rozporządzenia, tj. osoby fizyczne lub prawne, pod których faktyczną kontrolą pozostaje produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego lub produkt pochodny, w tym również przewoźnicy, handlowcy i użytkownicy. Równocześnie interes publiczny związany z zapobieganiem zagrożeniu dla zdrowia ludzi i zwierząt wymaga stworzenia systemu gromadzenia i usuwania, który zapewni bezpieczne stosowanie lub bezpieczne usuwanie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, które nie mogą być użyte lub które nie są używane ze względów gospodarczych. Zaniechania, naruszenia obowiązków lub ewentualne luki w systemie nadzoru mogą mieć poważny wpływ na zdrowie ludzi i zwierząt, bezpieczeństwo łańcucha żywnościowego i paszowego oraz zaufanie klientów. Dlatego też rozporządzenie nr 1069/2009 w sposób szczegółowy opisuje obowiązki podmiotów występujących na każdym z etapów. Na wszystkich etapach gromadzenia, przewozu, manipulowania, obróbki, przekształcania, przetwarzania, składowania, wprowadzania do obrotu, rozprowadzania, stosowania lub usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych, podmioty obowiązane są umożliwić sprawowanie kontroli przez organy nadzoru weterynaryjnego. Jeśli zatem obowiązki nie są realizowane, a zobowiązany podmiot "omija" wymogi przewidziane w rozporządzeniu nr 1069/2009, w celu ich wyegzekwowania, jak i sankcjonowania naruszeń, u.o.z.z. przewiduje tryb wydawania decyzji nakładających na podmioty kary administracyjne według taryfikatora przewidzianego w przepisach wykonawczych do ustawy. Kary te, których stawki określa powoływane wcześniej rozporządzenie wykonawcze mogą być nakładane m.in. na podmioty profesjonalne, prowadzące działalność w zakresie postępowania z produktami zwierzęcymi. Wówczas ich celem jest zmuszenie tego typu podmiotów do prowadzenia działalności zgodnie z prawem. Jest to o tyle istotne, że przetwarzanie produktów zwierzęcych może stanowić poważne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego. Przesłanką wymierzenia kary będącej przedmiotem postępowania jest obiektywnie pojmowana bezprawność działalności nadzorowanej (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 grudnia 2021 r., II SA/Go 779/21).
Sąd podziela stanowisko organów weterynaryjnych, iż skarżący naruszył zasady określone w art. 13 rozporządzenia nr 1069/2009 usuwania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego w postaci padłych sztuk drobiu, które należało zakwalifikować do materiałów kategorii 2 stosownie do art. 9 pkt f (i) tego rozporządzenia – które padły z innych przyczyn niż ubój lub zabijanie z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, w tym zwierzęta zabite w celu zwalczania chorób. Niewątpliwie bowiem w dwu dołach na terenie fermy skarżącego znajdowały się kości i pióra pochodzących z chowu drobiu, pozbawione materiału genetycznego. Ustalenia w tym zakresie są pełne i zarazem oparte na wiedzy specjalistycznej pochodzącej nie tylko od organu, ale również inspektorów ochrony środowiska, którzy podczas oględzin dokonanych 15 listopada 2019 r. zlokalizowali owe doły.
Z tych też względów prawidłowo organy zakwalifikowały to działanie jako naruszenie o którym mowa w art. 85a ust 1 pkt. 2 lit. a u.o.z.z., odwołującego się między innymi do rozporządzenia nr 1069/2009, podlegające karze pieniężnej określonej taryfowo w przepisach wykonawczych, tj. w powołanym powyżej § 3 pkt 2 lit. b tiret drugi rozporządzenia w sprawie wysokości kar.
Dodać należy, że decydująca jest kwalifikacja produktu ubocznego pochodzenia zwierzęcego do określonej kategorii w kontekście odpowiedzialności wskazanej w art. 85a ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.z.z. w momencie jego niezgodnego z prawem usunięcia. Z protokołu kontroli z 18 listopada 2019 r. wynika, że w dacie kontroli ( trzy dni po wykryciu nienależytego usuwania szczątek po padłych zwierzętach) odpady kat. 2 były przechowywane w kontenerze podstawionym przez firmę, z którą skarżący posiada umowę na odbiór padłych sztuk. Podczas kolejnej kontroli w dniu 25 listopada 2019 r. stwierdzono, że w okolicy dołów znajdowały się fragmenty gnijących tkanek miękkich pokrytych piórami – nakazano ich uprzątnięcie. Z dokumentu wystawionego przez firmę odbierającą odpady pochodzenia zwierzęcego z fermy skarżącego z dnia 15 listopada 2019 r. wynika, że odebrane zostało 75 kg szczątek do utylizacji.
Bezsporne jest, że 75kg szczątków padłego drobiu było niewłaściwie usuwanych na terenie fermy prowadzonej przez skarżącego poprzez umieszczanie padłych sztuk w dołach wykopanych w sąsiedztwie kurników. Odnosząc się do zarzutów skargi to Sąd podziela stanowisko organów, że nie było potrzeby prowadzenia w sprawie dalszych dowodów, zwłaszcza wnioskowanych przez stronę dowodów osobowych celem poszukiwania osób które umieściły padłe sztuki w dołach bowiem jak już wyżej wskazano za prowadzenie czynności zgodnie z tym rozporządzeniem powinny odpowiadać przede wszystkim podmioty zdefiniowane w art. 3 pkt 11 tego rozporządzenia, tj. osoby fizyczne lub prawne, pod których faktyczną kontrolą pozostaje produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego lub produkt pochodny, w tym również przewoźnicy, handlowcy i użytkownicy. Niewątpliwie za należyty sposób usuwania padłego drobiu odpowiedzialność ponosi właściciel fermy.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku prowadzenia czynności wyjaśniających celem ustalenia osób czy osoby, które osobiście w taki sposób prowadziły proces usuwania odpadów pochodzenia zwierzęcego wskazać należy, że konstrukcja deliktu administracyjnego podmiotu obejmuje jego odpowiedzialność za działania osób występujących w jej imieniu, jak również zatrudnianych przez nią pracowników. To skarżący jest podmiotem w rozumieniu powołanego powyżej art. 3 pkt 11 rozporządzenia nr 1069/2009 oraz podmiotem podlegającym nadzorowi, określonym w art. 1 pkt n u.o.z.z.. Nawet jeśli przepisom w zakresie usuwania szczątków padłych zwierząt uchybili pracownicy skarżącego to pozostają oni jedynie osobami wykonującymi czynności faktyczne na polecenie podmiotu nadzorowanego, ale nie powoduje to przejścia na nich odpowiedzialności za obowiązki nałożone na stronę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego. O tym jaki jest nadzór skarżącego nad prowadzonym gospodarstwie ani orzekające organy, ani Sąd wypowiadać się nie mogą, ani tego badać, bowiem pozostaje to w wyłącznej gestii skarżącego. Dostrzec należy, że z protokołu organu inspekcji ochrony środowiska wynika, że teren fermy jest ogrodzony, monitorowany i dozorowany zatem stwarza to skarżącemu możliwość zdalnego nadzoru nad tym co faktycznie dzieje się w gospodarstwie. W związku z tym Sąd uznał, iż wnioskowanie przez skarżącego o podjęcie przez orzekające organy czynności celem ustalenia osoby i jej odpowiedzialności za czynność sankcjonowane przedmiotową karą nie mają znaczenia w sprawie, a tym samym nie są niezbędne do wyjaśnienia sprawy zgodnie z art. 7 i 77 Kpa. Zgromadzony materiał dowodowy jest w ocenie składu orzekającego kompletny. Zostało bezspornie ustalone kto jest właścicielem (aktualnym) terenu, gdzie usuwanie odpadów pochodzenia zwierzęcego odbywa się z uchybieniami przepisom u.o.z.z.. Negowanie w tym zakresie ustaleń organów podnoszone w odwołaniu i skardze - zdaniem Sądu – podyktowane jest "taktyką procesową" strony, przedsięwziętą już po wszczęciu postępowania w obliczu grożącej sankcji i nie mają oparcia w zgromadzonych dowodach. Nie było tu zatem potrzeby prowadzenia dalszych dowodów.
Podobnie, pod względem dowodowym sprawa się ma gdy chodzi o stwierdzoną wagę zwłok, bowiem została ona stwierdzona w dokumencie z 25 listopada 2019 r. stanowiącym podstawę wywozu do utylizacji.
Także ustalone okoliczności kwalifikujące działanie skarżącego jako usuwanie odpadów, a nie ich gromadzenie, jest w ocenie Sądu prawidłowe. Skoro pomiędzy kontrolą w dniu 15 listopada 2019 r. a kontrolami w dniach 18 listopada 2019 r. i 25 listopada 2019 r. na fermie skarżącego częściowo usunięto padłe sztuki z dołów i włożono do kontenera, a ostatecznie w dniu 25 listopada 2019 r. 75kg szczątek zostało przekazanych do utylizacji to zasadnie organy uznały, że winny znaleźć w sprawie przepisy § 3 pkt 2 lit. b tiret 2 rozporządzenia w sprawie wysokości kar.
I tutaj odnieść się należy do zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy zakazu reformationis in peius, który został podniesiony przez skarżącego. Jest on nieuzasadniony, gdyż po pierwsze zakaz ten odnosi się do postępowania odwoławczego, a określenie wysokości kary nastąpiło w decyzji organu I instancji. Już tylko z tego względu ten zarzut nie znajduje uzasadnienia. Organ I instancji po ponownym rozpoznaniu sprawy przyjął inną kwalifikację naruszenia przepisów uznając, że skarżący ich nie gromadzi a usuwa. Natomiast wysokość została ustalona w oparciu o wagę przekazanych do utylizacji w dniu 25 listopada 2019 r. szczątków.
W sprawie nie zachodzą inne naruszenia czy to dotyczące ustalenia faktów, czy oceny dowodów, czy uzasadnienia decyzji, zasad, jak i przepisów szczegółowych. Ustalenia są wystarczające, aby przypisać skarżącemu odpowiedzialność. Dowody zostały szczegółowo omówione ze wskazaniem tych, które organ uznał słusznie za wiarygodne. Wszystkie te elementy procesu ustalenia stanu faktycznego i jego kwalifikowania znalazły odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Zasady zostały zrealizowane, a organ odniósł się też do wszystkich podnoszonych zarzutów, nawet tych sformułowanych ogólnikowo.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 189d oraz art. 189f k.p.a. czyli ich niezastosowania w sprawie sąd w pełni podziela stanowisko organu I instancji. Przyjęty "sztywny" i "taryfowy" sposób określania sankcji, w tym przypadku w pełni uzasadnionej przedmiotem ochrony i odwołujący się do kategorii i wagi "materiału ubocznego", wyklucza na zasadzie szczególnej (art. 189a § 2 k.p.a.) zastosowanie dyrektyw określonych w art. 189d k.p.a. Jeśli chodzi o odstąpienie od wymierzenia kary trafnie organ argumentuje, że przedmiot ochrony w odniesieniu do wagi, czasu popełnienia (trwania) naruszenia oraz tego, że skarżący jest profesjonalnym przedsiębiorcą nie pozwala na odstąpienie od wymierzenia kary, tym bardziej że do ujawnienia naruszenia prawa doszło w wyniku kontroli organów inspekcji ochrony środowiska.
Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek, które obowiązany był uwzględnić z urzędu stwierdził zatem, że jest ona zgodna z prawem, gdyż nie narusza ona ani przepisów materialnoprawnych ani też przepisów postępowania w stopniu istotnym, mającym wpływ na wynik sprawy.
Z tego też względu Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI