II SA/GD 816/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-05-14
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanesamowola budowlanapozwolenie na budowęrozbiórkabudynekfundamentypowierzchnia zabudowytrwałe związanie z gruntemnadzór budowlany

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, uznając go za budynek trwale związany z gruntem i o powierzchni przekraczającej dopuszczalny limit dla budowy na zgłoszenie.

Skarżący M.P. zaskarżył decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, który wybudował bez wymaganego pozwolenia. Organy nadzoru budowlanego uznały obiekt za budynek trwale związany z gruntem o powierzchni 62,13 m2, co wymagało pozwolenia na budowę. Skarżący argumentował, że obiekt nie jest trwale związany z gruntem i ma mniejszą powierzchnię. Sąd oddalił skargę, potwierdzając prawidłowość kwalifikacji obiektu jako budynku i jego powierzchni, a także prawidłowość zastosowania procedury rozbiórki.

Sprawa dotyczyła skargi M.P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Obiekt, wybudowany w 2018 r. bez pozwolenia, został zakwalifikowany przez organy jako budynek o powierzchni 62,13 m2, trwale związany z gruntem na fundamentach punktowych. Skarżący kwestionował tę kwalifikację, twierdząc, że obiekt nie jest trwale związany z gruntem i jego powierzchnia nie przekracza 35 m2, co pozwalałoby na budowę na zgłoszenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że obiekt spełnia definicję budynku, jest trwale związany z gruntem poprzez fundamenty punktowe, a jego powierzchnia zabudowy, wliczając taras, wynosi 62 m2. Podkreślono, że sposób posadowienia obiektu i technika wykonania fundamentów nie decydują o trwałym związaniu z gruntem, a o stabilności i odporności na czynniki zewnętrzne. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące nierozpoznania zażalenia na odmowę zawieszenia postępowania oraz wydania dwóch odrębnych decyzji. Stwierdzono, że budowa obiektu o takich parametrach wymagała pozwolenia na budowę, a brak takiego pozwolenia uzasadniał nakaz rozbiórki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, obiekt spełnia definicję budynku trwale związanego z gruntem, ponieważ posiada ściany, dach i fundamenty, a jego posadowienie zapewnia stabilność i odporność na czynniki zewnętrzne. Powierzchnia zabudowy przekracza 35 m2, co wymaga pozwolenia na budowę.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na jednolitym orzecznictwie NSA, zgodnie z którym o trwałym związaniu z gruntem decyduje stabilność obiektu, a nie technika wykonania fundamentów czy ich głębokość. Powierzchnia zabudowy, wliczając taras konstrukcyjnie połączony z budynkiem, została prawidłowo ustalona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.b. art. 48

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku jako obiektu budowlanego trwale związanego z gruntem, wydzielonego z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, posiadającego fundamenty i dach.

p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 16

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przepis dotyczący pomostów, który nie miał zastosowania w sprawie.

p.b. art. 48 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Procedura wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązków przedstawienia dokumentów.

p.b. art. 48 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Konsekwencje niespełnienia obowiązków określonych w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy.

k.p.a. art. 97 § §1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania w przypadku zależności od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego.

k.p.a. art. 101 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Brak możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obiekt budowlany jest budynkiem trwale związanym z gruntem. Powierzchnia zabudowy obiektu, wliczając taras, wynosi 62 m2. Budowa obiektu o takich parametrach wymagała pozwolenia na budowę. Naruszenia proceduralne nie miały wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Obiekt nie jest trwale związany z gruntem. Powierzchnia zabudowy obiektu nie przekracza 35 m2. Budowa obiektu wymagała jedynie zgłoszenia. Organ nie rozpoznał zażalenia na odmowę zawieszenia postępowania. Wydano dwie odrębne decyzje w jednej sprawie.

Godne uwagi sformułowania

O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika w jakiej tego dokonano. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo. Przez 'powierzchnię zabudowy' rozumie się powierzchnię terenu zajętą przez budynek w stanie wykończonym. Powierzchnia zabudowy jest wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu. Czynności podejmowane w celu zmiany planu miejscowego nie stanowiły zagadnienia wstępnego dla organu rozstrzygającego.

Skład orzekający

Jolanta Górska

przewodniczący

Jakub Chojnacki

sprawozdawca

Dariusz Kurkiewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęć 'budynek', 'trwale związany z gruntem', 'powierzchnia zabudowy' w kontekście Prawa budowlanego oraz procedury samowoli budowlanej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i interpretacji przepisów Prawa budowlanego oraz Polskich Norm.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i interpretacji kluczowych pojęć prawa budowlanego, takich jak 'budynek' i 'trwałe związanie z gruntem'. Orzeczenie wyjaśnia praktyczne aspekty stosowania przepisów.

Czy Twój domek rekreacyjny to 'budynek'? Kluczowa interpretacja WSA w sprawie samowoli budowlanej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 816/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz
Jakub Chojnacki /sprawozdawca/
Jolanta Górska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OZ 27/25 - Postanowienie NSA z 2025-02-05
II OZ 1447/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-09
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Odmówiono wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1202
art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Asesor WSA Jakub Chojnacki (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. P. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2024 r., nr WOP.7721.95.2023.HB w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Pan M.P. (Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PWINB) z 6 czerwca 2024 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Puckim (PINB) decyzją z 14 kwietnia 2023 r. nakazał Skarżącemu rozbiórkę budynku posadowionego na fundamentach punktowych umocowanych w gruncie na głębokości ok. 50-60 cm, pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, o wymiarach 5,10 m x 6,60 m wraz z tarasem o konstrukcji drewnianej o wymiarach 3,90 m x 7,30 m połączonym konstrukcyjnie z budynkiem i zakotwionym na śrubach w fundamentach betonowych punktowych - oznaczonego na mapie będącej załącznikiem do decyzji jako budynek "A", na terenie działki nr [...] w obrębie ewidencyjnym K., gmina K.
Organ wyjaśnił, że budynek został wybudowany w 2018 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, które do jego wzniesienia, jako obiektu trwale związanego z gruntem, a więc budynku, było konieczne. Skarżący nie przedłożył przy tym określonych w postanowieniu z 12 kwietnia 2019 r. wstrzymującym roboty budowlane, wskazanych tam dokumentów.
PWINB rozpoznając odwołanie Skarżącego, decyzją z 6 czerwca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ drugiej instancji wskazał, że przedmiotowy obiekt budowlany o wymiarach 5,10 m x 6,60 m, wraz z tarasem o wymiarach 3,90 m x 7,30 m połączonym konstrukcyjnie z tym obiektem, tworzy całość funkcjonalną o łącznej powierzchni zabudowy 62,13 m2, ponieważ taras stanowi część budynku. Obiekt posadowiony jest na betonowych fundamentach punktowych, które są zagłębione w gruncie około 50-60 cm. Zatem obiekt ten, pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, spełnia definicję budynku w rozumieniu w art. 3 pkt 2 Prawa budowalnego, gdyż posiada ściany, dach i fundamenty.
Organ odwoławczy wyjaśnił również, że w trakcie pierwszych oględzin, przeprowadzonych w dniu 3 kwietnia 2019 r., organ pierwszej instancji wszystkie obiekty wybudowane na działce nr [...] w K. uznał za nietrwale związane z gruntem, a organ odwoławczy stanowisko to podzielił w postanowieniu z 1 sierpnia 2019 r. Natomiast po przeprowadzeniu dodatkowych oględzin w dniu 30 stycznia 2023 r., organ pierwszej instancji zweryfikował stanowisko zaprezentowane wcześniej i stwierdził, że wszystkie budynki zlokalizowane na tej działce zostały posadowione na prefabrykowanych betonowych fundamentach punktowych zagłębionych w gruncie około 50-60 cm. Organ odwoławczy stanowisko to podzielił, podkreślił jednak, że niezależnie od sposobu zakwalifikowania obiektu, zmiana ta nie ma wpływu na ocenę prawidłowości zastosowania procedury określonej w art. 48 Prawa budowlanego, a jego budowa jako budynku rekreacji indywidualnej o powierzchni ponad 62 m2 wymagała pozwolenia na budowę. Zasadnie zatem organ pierwszej instancji w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego postanowieniem z 12 kwietnia 2019 r. wstrzymał roboty budowlane prowadzone na działce nr [...] i nałożył na Skarżącego jako inwestora obowiązek przedstawienia m.in. ostatecznej decyzji Wójta Gminy Krokowa o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla tego obiektu. Obowiązku tego Skarżący jednak nie wykonał, zatem organ pierwszej instancji był zobligowany do zastosowania art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego i wydania decyzji z 14 kwietnia 2023 r.
Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję PWINB, zarzucił naruszenie:
art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez niezasadne przyjęcie, że działanie organu pierwszej instancji było prawidłowe w sytuacji, w której dokonano błędnej kwalifikacji naniesień na działce;
art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania poprzez jego błędne zastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, że dla inwestycji objętej postępowaniem wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę, a nie dokonanie zgłoszenia;
art. 50 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy do inwestycji nie ma zastosowania procedura z art. 48 Prawa budowlanego,
art. 29 ust. 1 pkt 16 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i niezasadne przyjęcie, że dla inwestycji objętej postępowaniem wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę w sytuacji, w której wolnostojący budynek rekreacji indywidualnej ma powierzchnię do 35 m2, co wymaga dokonania zgłoszenia, a nie uzyskania pozwolenia na budowę oraz niezasadne przyjęcie, że "podest pomiędzy dwoma domkami stanowi ich połączenie, a tym samym kwalifikuje inwestycję jako jedną całość";
art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie okoliczności, na podstawie których organ zajął swoje stanowisko w sprawie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że przez pojęcie "fundamentów" należy rozumieć osadzoną w gruncie dolną część budowli, a rodzaje fundamentów mogą być różne. Fundament jest elementem konstrukcyjnym budynku, który zapewnia jego stabilność i trwałość i przenosi ciężar budynku na grunt. Przedmiotowy obiekt jest posadowiony na słupkach betonowych, których nie można uznać za fundament, nie jest więc związany z gruntem. Bloczki czy słupki betonowe pełnią jedynie funkcję podpór i izolacji obiektu od podłoża, a nie fundamentu trwale wiążącego obiekt z gruntem. Orzekające w sprawie organy nie dostrzegły, że w świetle art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego sama cecha trwałego związania obiektu z gruntem nie determinuje kwalifikacji obiektu jako budynku, jednym bowiem z elementów współkształtujących budynek są fundamenty, za pomocą których osiąga się związanie z ziemią. Istnieć musi więc taka konstrukcja, która spełniać będzie rolę fundamentu i dopiero jej obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku – przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów, tj. wydzielenia go z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych i posiadania dachu.
Zdaniem Skarżącego wnioski organów wynikały z nieprawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego, natomiast argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odnosząca się do kwestii związania obiektu z gruntem odnosiła się do poglądów sformułowanych na potrzeby spraw dotyczących innego rodzaju obiektów budowlanych.
W ocenie Skarżącego bezprawne jest wydanie dwóch odrębnych decyzji w sytuacji, w której prowadzone było jedno postępowanie dla inwestycji zrealizowanej na działce nr [...]. W takiej sytuacji powinna być wydana jedna decyzja, ewentualnie wszczęte drugie postępowanie i wydanie drugiej decyzji w nowym postępowaniu.
Skarżący zwrócił uwagę, że organ nie rozpoznał złożonego z odwołaniem zażalenia na postanowienie PIWNB z 14 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. "Ponadto w przedmiotowym postępowaniu organ wydał decyzję w sposób całkowicie dowolny arbitralnie uznając, że odpowiedzialność za nośnik spoczywa na skarżącym, mimo że nie jest on jego właścicielem i nie posadowił obecnie zainstalowanego na nieruchomości nośnika".
PWNB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, potwierdzając stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie podlega uwzględnieniu, ponieważ zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem.
Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był w niniejszej sprawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 – dalej jako "p.b."). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że naruszenia p.b. powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowlanej, gdyż to one określały standardy jego realizacji (por. wyrok NSA z 2 marca 2022 r., II OSK 757/21).
W rozpoznawanej sprawie sporny obiekt budowlany powstał w 2018 r. Okoliczność ta nie była przez Skarżącego kwestionowana. Zgodnie z zastosowanym przy wydawaniu zaskarżonej decyzji art. 48 ust. 1 p.b., organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeśli natomiast budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 48 ust. p.b.). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 3 i 4 p.b.).
W przedmiotowej sprawie podlegający nakazowi rozbiórki obiekt budowlany został przez organy administracji zakwalifikowany jako budynek wymagający pozwolenia na budowę. Zdaniem Sądu, kwalifikacja ta jest prawidłowa. Przez budynek – zgodnie z art. 3 pkt 2 p.b., należy przez rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności protokoły oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną - potwierdza prawidłowość ustaleń organów obu instancji m.in. w zakresie trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem poprzez umieszczenie go na fundamentach punktowych. W jednolitym obecnie orzecznictwie przyjmuje się, że cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo (por. wyroki NSA z 16 października 2024 r., II OSK 2859/21; z 18 stycznia 2023 r., II OSK 2605/21; z 17 stycznia 2020 r., II OSK 526/18; z 10 kwietnia 2019 r., II OSK 1500/17; z 19 grudnia 2023 r., II OSK 1769/22; z 11 lutego 2025 r., II OSK 1362/22).
Obiekt będący przedmiotem postępowania przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b., bowiem łącznie spełnia następujące warunki: jest trwale związany z gruntem, jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Słusznie wskazuje organ nadzoru, że obiekt ten posadowiony jest na gruncie w sposób zapewniający stabilność oraz możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować jego przesunięcie (posadowienie na fundamentach betonowych punktowych). Fundament obecnie nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony (zob. wyroki NSA z 16 października 2024 r., II OSK 2859/21; z 10 kwietnia 2019 r., II OSK 1327/17). Przedmiotowy obiekt został posadowiony w sposób pozwalający uznać za na tyle trwały, że zapewnia jego konstrukcji stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym, które mogłyby go przesunąć, zniszczyć, jest zatem trwale z gruntem związany. Prezentowane w skardze stanowisko Skarżącego kwestionujące prawidłowość ustalenia, że sporny obiekt posiada fundament nie znajduje aprobaty w aktualnym orzecznictwie, którego argumentację Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.
Drugim istotnym elementem rozstrzyganej sprawy jest powierzchnia zabudowy objętego zaskarżoną decyzją budynku. Według organów powierzchnia ta to 62 m2, natomiast zdaniem Skarżącego powierzchnia zabudowy wynosi do 35 m2, a organy bezpodstawnie wliczyły do powierzchni zabudowy powierzchnię tarasu. W orzecznictwie przyjmuje się, że wobec braku prawnej definicji "powierzchni zabudowy", należy w tym względzie odwołać do wskazań wynikających z Polskich Norm (por. np. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2017 r., II OSK 2747/15; z 7 grudnia 2016 r., II OSK 623/15; z 24 listopada 2016 r., II OSK 933/15; 18 września 2014 r., II OSK 675/13; z 6 maja 2008 r., I OSK 785/07). Według pkt 5.1.2 PN-ISO 9836:1997, przez "powierzchnię zabudowy" rozumie się powierzchnię terenu zajętą przez budynek w stanie wykończonym. Powierzchnia zabudowy jest wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu. Do powierzchni zabudowy nie wlicza się: powierzchni obiektów budowlanych ani ich części nie wystających ponad powierzchnię terenu; powierzchni elementów drugorzędnych, np. schodów zewnętrznych, ramp zewnętrznych, daszków, markiz, występów dachowych, oświetlenia zewnętrznego; powierzchni zajmowanej przez wydzielone obiekty pomocnicze (np. szklarnie, altany, szopy). Dokonując interpretacji pojęcia "powierzchnia zabudowy" w oparciu o przytoczone zapisy Polskich Norm, sądy administracyjne w szeregu spraw wyrażały trafny pogląd, iż powierzchnię zabudowy tarasu, należy zaliczać do powierzchni zabudowy budynku. Należy przy tym zauważyć, że analiza orzeczeń, w których wyrażane było stanowisko wskazujące na konieczność zaliczenia powierzchni tarasu do powierzchni zabudowy budynku, wskazuje, że pogląd ten odnosi się do tarasów zrealizowanych jako integralna część budynku, powiązana z nim konstrukcyjnie, stanowiąca wraz z budynkiem wspólną substancję budowlaną, często zabudowana bądź zadaszona poprzez przedłużenie poddasza budynku, a więc wpisująca się w bryłę budynku (zob. np. wyroki NSA: z 18 września 2014 r., II OSK 675/13; z 25 sierpnia 2017 r., II OSK 2747/15; z 6 grudnia 2023 r. II OSK 689/21; z 16 marca 2023 r., II OSK 708/20; wyrok WSA w Lublinie z 6 marca 2025 r., II SA/Lu 49/25). Zdaniem Sądu, organy obu instancji zasadnie uznały, że z takim tarasem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Znów protokoły oględzin oraz dokumentacja fotograficzna uzasadniają stwierdzenie przez organy nadzoru budowlanego, że taras jest połączony konstrukcyjnie z budynkiem (także poprzez górne belki połączone ze ścianą budynku) i zakotwiony na śrubach w fundamentach betonowych punktowych.
Jeśli zatem w sprawie mamy do czynienia z budynkiem (rekreacji indywidualnej) o powierzchni zabudowy 62 m2, to stwierdzić trzeba że przepisy art. 29 – 31 p.b. nie wyłączały konieczności uzyskania pozwolenia na jego budowę przed jej rozpoczęciem. Bezsporne w sprawie było, że Skarżący takim pozwoleniem nie dysponuje, co obligowało PINB do wszczęcia postpowania w trybie art. 48 p.b. Inwestor, pomimo wydanego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i zobowiązaniu do przedłożenia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 p.b., oznaczonych obowiązków nie wypełnił, co skutkowało konicznością wydania decyzji o nakazie rozbiórki.
W ocenie Sądu bez znaczenia w sprawie jest fakt wcześniejszego – błędnego zakwalifikowania przez organy nadzoru budowlanego spornego obiektu budowlanego jako nietrwale związanego z gruntem, a następnie skorygowanie tego stanowiska po oględzinach w dniu 30 stycznia 2023 r., bowiem bez względu na to czy obiekt ten stanowi budynek, czy też nie spełniałby definicji budynku (z uwagi na brak trwałego związania z gruntem) – jego budowa podlegała reglamentacji prawno-budowlanej w postaci konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.
Za nieskuteczny także należy uznać zarzut skargi odnoszący się do nierozpoznania zawartego w odwołaniu od decyzji PINB zażalenia na odmowę zawieszenia postępowania oraz wniosku o zawieszenie postępowania. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a., na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania zażalenie nie przysługuje. Co do zawartego zaś w odwołaniu wniosku o zawieszenie postpowania – owszem, PWINB nie wydał w tym zakresie postanowienia, o którym mowa w art. 101 k.p.a., co stanowi uchybienie przepisom postępowania, jednakże nie mogło ono mieć wpływu na wynik sprawy (a tylko naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, jest podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji – zob. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). PWINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podzielił stanowisko PINB, że ewentualna zmiana planu miejscowego nie stanowi zagadnienia wstępnego dla organu rozstrzygającego. W myśl art. 97 §1 pkt 4 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie zasadnie przyjmuje się, że czynności podejmowane w celu zmiany planu miejscowego nie stanowiły w trakcie postępowania organów nadzoru budowlanego, którego przedmiotem była budowa obiektów budowlanych bez wymaganej zgody, zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Pomiędzy potencjalną zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego a decyzją organu nadzoru budowlanego legalizującą samowolę lub inne naruszenia prawa budowlanego nie zachodzi związek przyczynowy, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ nadzoru budowlanego powinien ocenić dopuszczalność legalizacji danej inwestycji według obowiązujących w dacie orzekania na danym terenie przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. (por. m.in. wyrok NSA z 14 listopada 2024 r., II OSK 475/22; wyrok NSA z 13 grudnia 2018 r., II OSK 427/18, wyrok NSA z 4 grudnia 2024 r., II OSK 587/22). Prawidłowo zatem postąpił organ drugiej instancji, wskazując na brak podstawy zawieszenie postępowania.
Podobnie za niezasadny uznać należy zarzut polegający na wydaniu dwóch odrębnych decyzji w sytuacji, w której prowadzone było jedno postępowanie dla inwestycji zrealizowanych na działce nr [...]. Przedmiotem postępowania w trybie art. 48 p.b. jest obiekt budowlany lub jego część. Norma ta wyznacza zakres sprawy administracyjnej załatwianej decyzją administracyjną. Przedmiotem sprawy nie jest zabudowa działki, a nielegalne wybudowanie określonego obiektu budowlanego. Nie ma zatem żadnych przeszkód prawnych do wydania odrębnie decyzji dla każdego z nielegalnie wybudowanych obiektów budowlanych w sytuacji, gdy znajdują się one na jednej działce, co stwierdzono w ramach prowadzenia jednego postępowania wyjaśniającego. Przeciwnie, oczekiwanie od organu, że w realiach rozpoznawanej sprawy będzie prowadził osobne postępowania wyjaśniające dla każdego z nielegalnie wybudowanych budynków na działce nr [...], jest nieracjonalne i sprzeczne z zasadą ekonomiki i szybkości postępowania. Ponadto, wydanie dwóch odrębnych decyzji zabezpiecza należycie prawo Skarżącego do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego oraz prawo do sądu, w ramach którego Skarżący może żądać kontroli prawidłowości nałożonych obowiązków w zakresie każdego ze spornych obiektów budowlanych. Wydanie odrębnych decyzji dla odrębnych obiektów budowlanych uznać należy w tej sprawie za prawidłowe.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi spostrzec należy, że Skarżący z jednej strony kwestionuje zakwalifikowanie spornego obiektu budowlanego jako budynku, stwierdzając jednocześnie, że przedmiotem postępowania jest budynek rekreacji indywidualnej o powierzchni do 35 m2. Twierdzenia te są oczywiści sprzeczne, ponieważ definiowanie budynku jest niezależne od jego powierzchni. Jak już wyżej wyjaśniono, uznanie w tej sprawie, że sporny obiekt budowlany nie jest trwale połączony z gruntem, nie prowadziłoby do wniosku, że nie wymagał pozwolenia na budowę, natomiast prowadziłoby do wniosku, że nie jest budynkiem. To oznacza, że jeśliby uznać, że powierzchnia spornego obiektu budowlanego wynosi do 35 m2, to jego wybudowanie nie jest zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na rzecz zgłoszenia, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2a p.b., ponieważ przepis ten dotyczyły wyłącznie budynków. Pomijając błędne stanowisko Skargi odnoście obu powyższych okoliczności sprawy, odnotować jedynie należy, że prezentowane stanowisko wzajemnie się wyklucza. Zauważyć również należy, że w skardze (pkt 2.1.4. ) powołano się na art. 29 ust. 1 pkt 16 p.b., który w dacie dokonania samowoli budowlanej dotyczył pomostów o długości całkowitej do 25 m i wysokości, liczonej od korony pomostu do dna akwenu, do 2,50 m, służących do: a) cumowania niewielkich jednostek pływających, jak łodzie, kajaki, jachty, b) uprawiania wędkarstwa, c) rekreacji i nie miał zastosowania w kontrolowanym postępowaniu. Niezrozumiała jest także treść akapitu 6. na str. 7. Uzasadnienia skargi, odnoszącego się do "odpowiedzialności za nośnik", w sytuacji w której "nośnik" nie był przedmiotem postpowania zakończonego zaskarżoną do Sądu decyzją.
Sąd nie podziela także zarzutów naruszenia przepisów k.p.a. polegających na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, ponieważ jak wyjaśniono – kluczowe elementy stanu faktycznego ustalono na podstawie dwukrotnych oględzin, w ramach których sporządzono stosowną dokumentację, w tym zdjęciową. W ocenie Sądu nie budzi także zastrzeżeń sposób uzasadnienia zaskarżonej decyzji, który odpowiada m. in. wymogom art. 107 § 3 k.p.a., zgodne z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie te elementy oraz pozwala na prześledzenie czynności przeprowadzonego w sprawie postępowania i ich ocenę zgodności z prawem, a w konsekwencji także na kontrolę prawidłowości zastosowania przez PWINB norm prawa materialnego. Przeprowadzona w takich warunkach przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji nie prowadzi do stwierdzenia przez PWINB naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ani naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Przywołane orzecznictwo dostępne jest w Centralne Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie orzeczena.nsa.gov.pl

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI