II SA/GD 814/25

II SA/Gd 814/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-11-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu M. W. od decyzji Wojewody Pomorskiego z dnia 12 września 2025 r., nr NSP-VIII.7581.1.223.2024.IK w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę oddala sprzeciw.
Uzasadnienie
M. W., reprezentowana przez adwokata, wniosła sprzeciw od decyzji Wojewody Pomorskiego w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę.
Sprzeciw został wniesiony w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z 17 października 2019 r. Starosta Kartuski zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa [...]" (dalej: decyzja zrid), którą objęta została, m.in. działka nr [...], będąca przedmiotem niniejszego postępowania. Decyzją z 22 maja 2020 r. Wojewoda uchylił ww. decyzję w części i orzekł co do istoty, przy czym działka nr [...] objęta została III etapem ww. inwestycji w ramach budowy układu drogowego – Budowa [...], przechodząc na własność Powiatu K. (punkt 7.4 decyzji, tabela l.p. 9).
Pismem z 18 czerwca 2020 r. Starosta Kartuski zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania za działkę nr [...] o pow. 0,2125, położonej w obrębie R., gm. Ż., dla której Sąd Rejonowy w Kartuzach prowadził księgę wieczystą nr [...], a która z mocy ww. decyzji zrid przeszła na własność Powiatu K. za odszkodowaniem.
Decyzją z 24 grudnia 2020 r. Wojewoda stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiotowa działka przeszła na własność Powiatu K. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z 5 lutego 2021 r. nr DO.1.7614.39.2021.JS, po rozpatrzeniu odwołania M. W., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Pomorskiego z 24 grudnia 2020 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda, na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej także jako ustawa reformująca), decyzją z 24 grudnia 2020 r. stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat K. prawa własności ww. nieruchomości. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję, zarejestrowaną pod sygn. I SA/Wa 783/21.
Postanowieniem z 15 lutego 2021 r. Starosta zawiesił postępowanie w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania. Następnie postanowieniem z 12 marca 2021 r. Starosta podjął zawieszone postępowanie. Następnie, decyzją z 30 marca 2021 r. Starosta umorzył postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za działkę nr [...] wskazując, że przeszła ona z mocy prawa na własność Powiatu Kartuskiego, a roszczenie odszkodowawcze wygasło.
Skarżąca złożyła odwołanie od tak wydanej decyzji.
Wyrokiem z 7 lipca 2021 r. sygn. I SA/Wa 783/21 WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody z 24 grudnia 2020 r. wskazując, że kwestia władania i zajętości spornej działki pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. nie została prawidłowo wyjaśniona.
Decyzją z 25 lutego 2022 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania w całości i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
Decyzją z 15 lutego 2023 r. Starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie ustalenia wysokości odszkodowania za prawo własności działki oznaczonej nr [...] wskazując, że sporna działka stanowiła i stanowi pas drogowy.
Decyzją z 24 lutego 2023 r. Wojewoda ponownie stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. ww. działka przeszła na własność Powiatu K.
Natomiast decyzją z 22 września 2023 r. Wojewoda ponownie uchylił zaskarżoną decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania w całości i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a także na fakt, że decyzja Wojewody z 24 lutego 2023 r. została zaskarżona do Ministra i do dnia orzekania na tamtym etapie - nie ma rozstrzygnięcia.
Decyzją z 29 września 2023 r. Minister Rozwoju i Technologii uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z 24 lutego 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Decyzją z 5 sierpnia 2024 r. Wojewoda po raz kolejny stwierdził, że z dniem 1 stycznia 1999 r. działka nr [...] przeszła na własność Powiatu K.
Decyzją z 24 września 2024 r. Starosta Kartuski, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, orzekł o odmowie ustalenia wysokości odszkodowania za prawo własności działki oznaczonej nr [...] o pow. 0,2125, położonej w obrębie R., gm. Ż., dla której Sąd Rejonowy w Kartuzach prowadził księgę wieczystą nr [...], a która na podstawie decyzji Starosty z 17 października 2019 r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej polegającej na "Budowie [...]" oraz decyzji Wojewody z 22 maja 2020 r. przeszła na własność Powiatu K. za odszkodowaniem.
W uzasadnieniu ww. decyzji Starosta wskazał, że na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z dwoma trybami przejęcia nieruchomości na własność powiatu. Sporna działka w dniu 31 grudnia 1998 r. była i jest także obecnie zajęta w całości pod pas drogi powiatowej. Spełnia przy tym przesłanki nabycia jej z mocy prawa. Wydanie decyzji w tym zakresie przez Wojewodę jest kwestią deklaratoryjną. Powyższe wyklucza nabycie działki po raz drugi na podstawie przepisów specustawy drogowej, zatem nie jest uzasadnione ustalenie odszkodowania w trybie przepisów tzw. specustawy drogowej.
Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania decyzją z 12 września 2025 r. Wojewoda po raz kolejny uchylił zaskarżoną decyzją w przedmiocie ustalenia odszkodowania i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że postępowanie Starosty o ustalenie odszkodowania za ww. nieruchomość było prowadzone w oparciu o art. 12 ust. 4a ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tzw. specustawa drogowa). Organ przypomniał przy tym, że Wojewoda decyzją z 5 sierpnia 2024 r. stwierdził, że działka nr [...] z mocy prawa przeszła na własność Powiatu K. Jednakże od ww. decyzji zostało wniesione odwołanie i do chwili wydania niniejszej decyzji Minister nie wydał rozstrzygnięcia. Zatem w sprawie brak jest obecnie ostatecznej decyzji stwierdzającej przejście prawa własności na rzecz Powiatu, na mocy której będzie można dokonać wpisu w księdze wieczystej. Zdaniem Wojewody decyzja Starosty została w rezultacie wydana przedwcześnie.
Wojewoda wskazał na orzecznictwo wskazujące, że decyzja wydana na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ma charakter deklaratoryjny i stanowi wiążące potwierdzenie zmian ex lege w sytuacji prawnej określonych podmiotów, co wywołuje skutki ex tunc (od chwili gdy dany stan prawny zaistniał). Zatem funkcją decyzji wydanej na podstawie art. 73 ustawy reformującej jest potwierdzenie wywłaszczenia konkretnej nieruchomości od 1 stycznia 1999 r.
Organ odwoławczy wskazał, że w obrocie prawnym jest ostateczna decyzja zrid, na podstawie której skarżącej przysługuje odszkodowanie za wywłaszczenie działki nr [...]. Jednocześnie jednak nie jest ostatecznie rozstrzygnięta kwestia przejścia prawa własności ww. działki na podstawie ustawy reformującej, która przewiduje inny tryb odszkodowawczy. Wojewoda uznał argumentację zawartą w decyzji Starosty na obecnym etapie procesowym za przedwczesną i niewystarczająca, by odmówić ustalenia wysokości odszkodowania wskazując, że w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie Ministra, organ może zastosować art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
W sprzeciwie od tak wydanej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia, mimo że nie zachodzi konieczność wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Mają na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wnosząca sprzeciw podzieliła stanowisko Wojewody w zakresie wadliwości decyzji organu I instancji, nie zgadzając się jednak ze stanowiskiem, jakoby zaistniała konieczność wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W sprzeciwie podkreślono, że Wojewoda po raz kolejny nie wydał decyzji ustalającej odszkodowanie, mimo że został zgromadzony materiał dowodowy, którego prawidłowa ocena pozwala na jej wydanie a strona odwołująca się tego domagała.
Wnosząca sprzeciw przypomniała, że w decyzji z 22 września 2024 r. Wojewoda sam wskazał, że w przypadku niezaistnienia w obrocie prawnym prawomocnej decyzji rozstrzygającej o przejściu własności spornej działki na rzecz Powiatu, Starosta winien wydać decyzję ustalającą odszkodowanie. Jednak mimo tak jednoznacznych wytycznych Starosta po raz kolejny wydał decyzję o odmowie ustalenia odszkodowania. Tymczasem na moment orzekania przez Starostę brak było prawomocnej decyzji stanowiącej o nabyciu przez Powiat prawa własności nieruchomości w 1999 roku. Zdaniem strony wnoszącej sprzeciw Starosta lekceważy wytyczne Wojewody, a sposób jego postępowania uzasadnia przypuszczenie, że przy kolejnym rozpoznaniu sprawy w dalszym ciągu będzie odmawiał stronie prawa do odszkodowania.
W sprzeciwie podkreślono, że w aktach sprawy znajduje się operat szacunkowy ustalający wysokość odszkodowania, a przekazania sprawy do ponownego rozpoznania nie uzasadnia konieczność zgromadzenia nowego dowodu w sprawie. Wskazano na orzecznictwo, zgodnie z którym kompetencje organu odwoławczego mają charakter merytoryczno-kasacyjny z wyraźną przewagą pierwszego z tych elementów. Organ powinien dążyć do ostatecznego i definitywnego załatwienia sprawy na forum administracyjnym.
Przekazując sprzeciw Wojewoda wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przy czym, zgodnie z treścią art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji, ani prawidłowości zastosowania przez organ drugiej instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Jest bowiem kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma zatem charakter formalny (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3001/17, wyrok WSA w Gdańsku z 3 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 677/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Innymi słowy, instytucja sprzeciwu służy jedynie skontrolowaniu, czy decyzja kasacyjna organu II instancji została oparta na przesłankach jej wydania określonych w art. 138 § 2 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 649/17, CBOSA). Sąd nie ma natomiast podstaw prawnych, aby - kontrolując decyzję kasacyjną w tak ustalonym zakresie - odnosić się do zarzutów merytorycznych. Nie może również zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji. Podkreślić bowiem należy, że art. 64e p.p.s.a. oraz art. 151 a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1319/18).
Instytucja sprzeciwu służy wyłącznie skontrolowaniu, czy decyzja kasatoryjna organu II instancji została oparta na podstawie określonej w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie zaś z treścią art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z powyższego przepisu wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Co prawda zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" - będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. - jest zwrotem ocennym, jednak przyjąć należy, że jest on równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej (istotnej) części, co uniemożliwiać ma rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Aby naprawić błąd organu I instancji organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 136 § 1 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Oznacza to jednak, że przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, taka sytuacja zatem wyłącza dopuszczalność kasacji decyzji organu I instancji (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2016, s. 622). Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego jest bowiem dopuszczony tylko wyjątkowo, stanowiąc wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (por. wyroki NSA z 30 czerwca 2016 r., sygn. II OSK 2653/14; z 24 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2846/12 oraz z 24 sierpnia 2016 r., sygn. II OSK 2958/14, CBOSA).
Jednocześnie podkreślić należy, że - choć rozpatrzenie sprzeciwu co do samej zasady uruchamia ocenę formalną, w granicach o których mowa była powyżej, to jednak - w ramach jego rozpoznania - sąd nie może abstrahować od oceny materialnoprawnej, lecz tylko na tyle i w takim zakresie, w jakim ocena ta będzie uzasadniona i odniesiona do przesłanek wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to z faktu, że nie sposób dokonać kontroli sprzeciwu według kryteriów z art. 64e p.p.s.a., nie oceniając wprzód kasatoryjnego rozstrzygnięcia także w świetle wywiązana się przez organ wyższej instancji z powinności z art. 138 § 2a k.p.a. Oznacza to, że poprawna interpretacja przepisów, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, jest koniecznym warunkiem bezbłędnego określenia prawotwórczych okoliczności właściwych dla sprawy, z kolei których wyjaśnienie według kryteriów z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. warunkuje zasadne rozstrzygniecie sprawy co do jej istoty, a zaniechania w tym zakresie (przynajmniej w znacznej części) uzasadniają rozstrzygnięcie po myśli art. 138 § 2 k.p.a. Takie jest też stanowisko NSA, który w swych wyrokach stwierdzał, że zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie (zob. m.in. wyroki z 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2045/18; z 28 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 1299/17, CBOSA).
Jak wynika z akt sprawy, przyczyną wydania orzeczenia kasacyjnego było stwierdzenie przez organ odwoławczy, że nie zostało zakończone ostateczną decyzją postępowanie w przedmiocie przejścia działki nr [...] na własność Powiatu K. na podstawie art. 73 z dnia 13 października 1998 r. ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133 poz. 872). Wojewoda Pomorski wydał bowiem decyzję z 5 sierpnia 2024 r., którą potwierdził przejście z dniem 1 stycznia 1999 r. ww. działki na rzecz Powiatu, jednakże decyzja ta została zaskarżona do Ministra Rozwoju i Technologii, który do dnia wydania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie wydał rozstrzygnięcia.
Rolą sądu w niniejszej sprawie, w niezbędnym zakresie winno być ustalenie, jaki zakres sprawy wymaga w ocenie organu odwoławczego wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji, a następnie sprawdzenie, czy w świetle relewantnych dla sprawy przepisów materialnych istotnie ów zakres sprawy wymaga wyjaśnienia.
Odnosząc powyższe rozważania do kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji, w ramach jakie uzasadnia instytucja sprzeciwu, stwierdzić należy, że wskazane przez Wojewodę okoliczności uzasadniały zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Ustalenie reżimu przejścia prawa własności ww. działki, tj. – czy nastąpiło to z mocy prawa, czego potwierdzeniem ma być ostateczna decyzja Wojewody Pomorskiego w tym przedmiocie, czy też decyzji zrid – jest okolicznością determinującą ustalenie odszkodowania. Stąd też, decyzja Starosty Gdańskiego, wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z 24 września 2024 r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma niewątpliwie istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, dotyczy bowiem kluczowej dla sprawy okoliczności faktycznej i prawnej, tj. czy sporna nieruchomość – działka nr [...] - z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Powiatu, na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, który stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Zgodnie przy tym z art. 73 ust. 3 ww. ustawy, podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w ust. 1, jest ostateczna decyzja wojewody.
W rezultacie Sąd podziela wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowisko Wojewody, że decyzja Starosty z 24 września 2024 r. była przedwczesna. Starosta powinien bowiem oczekiwać na rozstrzygnięcie Ministra w przedmiocie przejścia lub nie - spornej nieruchomości na własność Powiatu z dniem 1 stycznia 1999 r., co wskazuje na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie.
Jak słusznie przy tym wskazał Wojewoda - Starosta, oczekując na wydanie decyzji przez Ministra, miał możliwość zawieszenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależało bowiem od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. Ministra Rozwoju i Technologii. Wskazać należy, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji istniał związek przyczynowy pomiędzy rozpoznaniem sprawy ustalenia wysokości odszkodowania za działkę nr [...] a wcześniejszym wyjaśnieniem ww. kwestii prawnej, którą jest przejście ww. działki na własność Powiatu ex lege. Brak jej wyjaśnienia stanowił przy tym bezwzględną przeszkodę dla wydania decyzji w prowadzonym przez Starostę postępowaniu w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania na podstawie decyzji zrid.
Jedynie na marginesie wskazać należy, że utrwalone jest w orzecznictwie stanowisko, że rozstrzygnięcie Wojewody na podstawie art. 73 ust. 3 ustawy z 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, nie tworzy nowego stanu prawnego, lecz jedynie potwierdza w konkretnej sytuacji wywłaszczenie z mocy prawa, a więc ma charakter deklaratoryjny. Ponieważ decyzje takie stanowią wiążące potwierdzenie dokonanych ex lege zmian w sytuacji prawnej określonych podmiotów, to wywołują skutki ex tunc, tj. od chwili, gdy dany stan prawny zaistniał (za: wyrok NSA z 22 października 2021 r., sygn. I OSK 516/21, CBOSA). Ostateczna decyzja Wojewody w powyższym zakresie jest podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości (co wprost wynika z art. 73 ust. 3 ww. ustawy). Z kolei, kwestie ustalenia odszkodowania w tym trybie regulują kolejne przepisy ww. ustawy. Na obecnym etapie istnieje zatem kolizja pomiędzy trybami orzekania o odszkodowaniu za nieruchomość, której usunięcie, poprzez ustalenie podstawy prawnej, w oparciu o którą nieruchomość przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego - stanowi kluczowe zagadnienie, a zarazem - zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 4 k.p.a.
Zważywszy na powyższe, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały obie przesłanki do wydania przez organ II instancji decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na uchybienia w zakresie ustalenia kluczowej okoliczności w sprawie, jaką jest ustalenie w zakresie podmiotu, któremu przysługuje prawo własności działki nr [...] i trybu (podstawy prawnej) przejścia na niego tego prawa. Zdaniem Sądu zarówno zakres koniecznego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz dowodowego, niezbędnego dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy, przekraczający wynikające z art. 136 k.p.a. uprawnienia organu odwoławczego, jak również wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, uniemożliwiały merytoryczne rozpatrzenie sprawy, co obligowało organ II instancji do uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Końcowo Sąd zwraca uwagę, że wobec uchylenia decyzji organu I instancji postępowanie będzie prowadzone ponownie, co pozwoli na wyeliminowanie wszelkich nieprawidłowości, umożliwiając jednocześnie stronom aktywne uczestniczenie w podejmowanych czynnościach procesowych. Podkreślić również należy, że wbrew stanowisku wyrażonemu w sprzeciwie, znajdujący się w aktach sprawy operat szacunkowy sporządzony 17 czerwca 2024 r. nie mógł być podstawą ustalenia wysokości odszkodowania przez organ wyższego stopnia, już choćby z tego względu, że dotyczył działki nr [...] o powierzchni 1400 m2. Tymczasem również i kwestia powierzchni ww. działki była sporna i wymagała wyjaśnienia, na co wskazuje treść decyzji Wojewody Pomorskiego z 5 sierpnia 2024 r. o przejściu z mocy prawa na własność Powiatu K. nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni 2125 m2.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw.