II SA/Gd 812/22

II SA/Gd 812/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Katarzyna Krzysztofowicz /sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1901/23 - Wyrok NSA z 2024-08-28
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 35
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędziowie: Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2023 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Grupy "A" w G. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej Grupy "A" w G. kwotę 1477 (jeden tysiąc czterysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
G. (dalej: wnioskodawca, inwestor, strona, skarżąca) reprezentowana przez pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 lipca 2022 r., nr WI-I.7840.3.113.2022.TK utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 12 kwietnia 2022 r., nr [..] odmawiającą stronie zmiany pozwolenia na budowę i zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] z garażem podziemnym, wewnętrznymi instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, c.o., c.w.u., wentylacji mechanicznej, elektryczną, teletechniczną, drenażem opaskowym i murami oporowymi w zespole osiedla "[...]", przy ul. C. (obecnie ulica W. w G., dz. nr [...], obręb [...].
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 29 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta G. wydał decyzję nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą inwestorowi pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, wewnętrznymi instalacjami, drenażem opaskowym i murami oporowymi na osiedlu mieszkaniowym [...] w G. przy ul. C.
Dnia 31 grudnia 2021 r. strona złożyła do Prezydenta Miasta G. wniosek w przedmiocie zmiany udzielonego pozwolenia na budowę w zakresie załącznika do decyzji nr [...]. Opis zmian w stosunku do pierwotnie zatwierdzonego projektu zamieszczono na stronie oznaczonej nr [...] projektu zamiennego. Zgodnie z opisem, zmianie miało ulec m.in. usytuowanie okien w elewacjach: południowej i zachodniej oraz lokalizacja jednego balkonu. Na południowej elewacji zmniejszono okna (z powodu zbliżenia sąsiedniego budynku) oraz dodano dodatkowe okna w obrębie aneksów kuchennych pokoi dziennych dla lepszego przewietrzania pomieszczeń. W elewacji zachodniej powiększono natomiast pion okien do pokoi dziennych (tych samych, którym zmniejszono okna na elewacji południowej).
Po przeanalizowaniu projektu zamiennego organ I instancji w dniu 25 stycznia 2022 r. wydał postanowienie o nałożeniu na inwestora obowiązku uzupełnienia złożonego projektu budowlanego m.in. w zakresie doprowadzenie projektu budowlanego do zgodności z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
(Dz. U z 2019 r., poz. 1065) – dalej jako "rozporządzenie", poprzez dołączenie do projektu analizy przesłaniania wykazującej spełnienie wymagań wynikających z § 13 rozporządzenia; wskazanie rzędnych bezwzględnych "dodatkowych" okien oraz elementów przesłaniających (pkt 2. postanowienia). Termin wykonania obowiązku określono do 10 marca 2022 roku.
W dniu 10 marca 2022 r. w Urzędzie Miasta G. odnotowano wpływ dokumentacji projektowej uzupełnionej przez wnioskodawcę. Pismem z 17 marca 2022 r. organ I instancji dokonał zawiadomienia strony, iż do dnia 31 marca 2022 r. może wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożonych żądań przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie. Organ zaznaczył również, że do dnia wysłania zawiadomienia nie zostały spełnione wymagania zawarte w punkcie 2. postanowienia z 25 stycznia 2022 r., zaś niespełnienie tejże przesłanki skutkować będzie wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem inwestora. Dnia 31 marca 2022 r. do wspomnianego wyżej Urzędu wpłynęła dokumentacja projektowa uzupełniona o rozszerzoną analizę przesłaniania.
Po zapoznaniu się z całością zgromadzonej w niniejszej sprawie dokumentacji dnia 12 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta G. wydał decyzję nr [...] odmawiającą G. zmiany pozwolenia na budowę i zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] z garażem podziemnym, wewnętrznymi instalacjami: wodociągową, kanalizacji sanitarnej, co., c.w.u., wentylacji mechanicznej, elektryczną, teletechniczną, drenażem opaskowym i murami oporowymi, w zespole osiedla "[...]", przy ul. C. (obecnie ulica W. ) w G., dz. nr [...], obręb [...]. W uzasadnieniu - po przytoczeniu okoliczności faktycznych sprawy – organ wyjaśnił, że w wyniku ponownej analizy projektu stwierdził, iż nadal nie spełnia on wymogów określonych w § 13 ust. 1a rozporządzenia. W zamiennym projekcie budowlanym zaprojektowano bowiem dodatkowe okna w pomieszczeniach na parterze - oznaczone symbolami: 3.4.C w pomieszczeniu 3.4 oraz 4.2.C w pomieszczeniu 4.2. Odległość płaszczyzny wewnętrznego lica ściany, w której zaprojektowano dodatkowe okna, znajduje się w odległości 8.47m od ściany budynku sąsiedniego nr [...] (odległość między budynkami 8.1m + grubość ściany 0.37m). Wysokość przesłaniania (różnica poziomów między krawędzią attyki budynku [...] i poziomem parapetów dodatkowych okien na parterze budynku [...]) wynosi 9.1m. Analiza usytuowania dodatkowych okien 3.4.C oraz 4.2.C na rzucie wskazuje, że między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okien 3.4.C i 4.2.C w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania, znajduje się ściana budynku sąsiedniego B20 (8,47m < 9,1 m), a zatem okna te nie umożliwiają naturalnego oświetlenia pomieszczeń w rozumieniu § 13 ust. 1a rozporządzenia. Zgodnie z analizą przesłaniania zawartą w zamiennym projekcie budowlanym, na stronach [...]-[...], w pomieszczeniu 3.4 o powierzchni 29.09 m2 - oprócz okna 3.4.C zaprojektowano okna 3.4.A o powierzchni 4,85m2 oraz 3.4.B o powierzchni 1,73m2 (łączna powierzchnia tych okien to 6,58m2). Natomiast w pomieszczeniu 4.2 o powierzchni 28,10m2 - oprócz okna 4.2.C zaprojektowano okna 4.2A o powierzchni 4.85m2 i 4.2.B o powierzchni 1,73m2 (łączna powierzchnia tych okien to 6,58m2). Zgodnie zaś z opisem na rysunku na stronie [...], okno 3.4A zapewnia naturalne oświetlenie w pomieszczeniu 3.4, a jego powierzchnia jest większa niż wymagane w § 57 ust. 2 rozporządzenia minimum tj. 1/8 powierzchni pomieszczenia
(29,09 : 8 = 3.64 < 4.85), zatem dodatkowe okno 3.4.C nie musi być uwzględniane w naturalnym oświetleniu pomieszczenia, a w konsekwencji analiza przesłaniania tego okna nie ma wpływu na naturalne oświetlenie pomieszczenia 3.4. Analogiczny opis zamieszczono również w opisie pomieszczenia 4.2, w którym naturalne oświetlenie zapewnia - zdaniem projektanta - okno 4.2.A. Odnosząc się do tego stanowiska strony, organ wskazał na treść § 57 ust. 1 rozporządzenia i wyjaśnił, że oba projektowane pomieszczenia pełnią funkcję pokoju dziennego z aneksem kuchennym i mają w przybliżeniu kształt wydłużonego prostokąta o wymiarach 3,2m x 8,51m (pomieszczenie 3.4) oraz 4,1m x 7,11m (pomieszczenie 4.2). Okna opisane jako wystarczające do oświetlenia przedmiotowych pomieszczeń zaprojektowano w krótszych ścianach, a wzdłuż ścian przeciwległych do ścian z wskazanymi oknami zaprojektowano blaty robocze aneksów kuchennych. Takie rozlokowanie funkcji - w ocenie organu I instancji - powoduje, że naturalne oświetlenie omawianych pomieszczeń realizowane tylko poprzez okna wskazane w wyżej przytoczonym opisie projektu nie spełniają warunku dostosowania do kształtu i przeznaczenia pomieszczenia. Ponadto duża głębokość pomieszczeń sprawia, że aneksy kuchenne nie będą spełniały warunku określonego w § 93 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym aneks kuchenny powinien mieć bezpośrednie oświetlenie światłem dziennym. Powyższe powoduje, że - wbrew wyjaśnieniom zamieszczonym w zamiennym projekcie, okna 3.4.C i 4.2.C - z uwagi na swoją lokalizację w bezpośrednim sąsiedztwie aneksów kuchennych, pełnią zasadniczą rolę w prawidłowym oświetleniu naturalnym omawianych pomieszczeń, a zatem powinny spełniać również warunek wynikający z § 13 ust. 1 a rozporządzenia.
Z uwagi na te ustalenia organ stwierdził, że inwestor nie uzupełnił złożonej dokumentacji w wyznaczonym w ww. postanowieniu terminie, zatem nie wywiązał się z nałożonego obowiązku. W związku z powyższym należało - w trybie
art. 35 ust. 5 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, odmówić zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego i zmiany pozwolenia na budowę.
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od opisanego powyżej rozstrzygnięcia organu I instancji, Wojewoda Pomorski - decyzją z dnia 29 lipca 2022 r.,
nr WI-I.7840.3.113.2022.TK, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta G.
z 12 kwietnia 2022 roku. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy - po opisaniu stanu faktycznego sprawy oraz mających w niej zastosowanie przepisów, stwierdził, że podziela stanowisko organu I instancji, iż projekt zamienny nie spełnia wymogów określonych w § 13 ust. 1 rozporządzenia, nie ma zatem możliwości wydania pozwolenia na budowę tego zamierzenia budowlanego. Jak wskazał organ, w przedstawionym projekcie zamiennym, w odniesieniu do nowo projektowanych okien oznaczonych jako 3.4.C oraz 4.2.C zaznaczono, iż są to jedynie okna dodatkowe. Zgodnie z opisem przedstawionym w analizie przesłaniania (na stronie oznaczonej nr [...] dla okna 3.4.C oraz stronie [...] dla okna 4.2.C) są to: "okna dodatkowe, które służą przewietrzeniu. Okna te nie biorą udziału w doświetleniu pomieszczenia, ponieważ budynek [...] jest usytuowany bliżej niż wysokość przesłaniania dla tego okna wyznaczona przez budynek [...]". Zdaniem Wojewody, powyższe stwierdzenie jednoznacznie potwierdza, iż okna te nie spełniają wymogu § 13 ust. 1 rozporządzenia. Podkreślono również - w nawiązaniu do argumentacji podniesionej w odwołaniu, że powyższy przepis rozporządzenia przewiduje konieczność sprawdzenia, czy na osi okien pomieszczenia przesłanianego nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający. Sprawdzeniu podlegają więc wszystkie okna pomieszczenia przesłanianego i wszystkie z nich winny spełniać warunki określone w tym przepisie. Warunek naturalnego oświetlenia pomieszczeń uznaje się za spełniony dopiero wówczas, gdy łącznie spełnione zostaną wszystkie warunki określone w punkcie 1. oraz w punkcie 2. Organ wskazał, że w tej sytuacji, gdy inwestycja objęta zmianą decyzji o pozwoleniu na budowę jest niezgodna z § 13 ust. 1 rozporządzenia, należało utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta G. nr [...] z 12 kwietnia 2022 roku.
Dnia 29 września 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga inwestora na wyżej opisaną decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 29 lipca 2022 r., której zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie § 13 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 13 ust. 2 w zw. z § 57 w zw. z § 4 pkt 1 i 2 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące pominięciem stanowiska skarżącej zaprezentowanego w odwołaniu i wadliwe uznanie, że w przypadku doprojektowania dodatkowych (do już istniejących) okien w danym pomieszczeniu, takie dodatkowe okna same powinny spełniać kryteria zapewniające odpowiednie doświetlenie pomieszczenia, bez uwzględnienia faktu istnienia w pomieszczeniu okien już zaprojektowanych (które same w sobie zapewniają wymagane parametry doświetlenia, co zostało potwierdzone przez organ zatwierdzeniem projektu architektonicznego i wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę). Wadliwe i nielogiczne w świetle ww. przepisów rozporządzenia jest - zdaniem skarżącej - uznanie przez Wojewodę Pomorskiego, że zaprojektowanie i wykonanie dodatkowej ilości okien w pomieszczeniu, mające służyć ulepszeniu istniejących (i zgodnych z przepisami) warunków technicznych tego pomieszczenia, poprzez zapewnienie lepszej cyrkulacji powietrza, pogarsza warunki doświetlenia tego pomieszczenia, skoro warunki te organ I instancji uznał za spełnione już przy mniejszej ilości okien. Szczególnie w sytuacji, w której zaprojektowanie dodatkowych okien dotyczy aneksu kuchennego a zatem - jako pomieszczenia nieprzeznaczonego na pobyt ludzi w rozumieniu przepisów rozporządzenia, nie podlegającego badaniu przewidzianemu w tych przepisach.
Powyższe naruszenie przepisów prawa materialnego doprowadziło – w ocenie skarżącej - do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 12 kwietnia 2022 r. odmawiającej skarżącej zmiany decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 29 czerwca 2021 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę, pomimo spełnienia przesłanek do takiej zmiany już w momencie uzyskania pierwotnego pozwolenia na budowę.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. z 12 kwietnia 2022 r. w całości oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania i zobowiązanie organu do wydania w zakreślonym przez Sąd terminie decyzji zatwierdzającej projekt zamienny i udzielającej skarżącej zamiennego pozwolenia na budowę
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że organ II instancji na początku swoich rozważań wyszedł z założenia, że pomimo ostatecznej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę i zatwierdzeniu projektu (z uwzględnieniem stanu, w którym opisywane pomieszczenia posiadają okna zaprojektowane wyłącznie na krótszej ścianie pomieszczenia), zaprojektowanie dodatkowych okien w pomieszczeniu pogorszy warunki doświetlenia aneksu kuchennego. Powyższe w sposób nieuzasadniony stanowiło punkt wyjścia dla podważenia przez organ stanowiska projektanta skarżącej, zgodnie z którym zaprojektowane dodatkowe okna w istocie nie służą doświetleniu pomieszczeń, albowiem funkcję tę spełniają podstawowe okna zaprojektowane uprzednio, i przyjęcie przez organ, że dodatkowe zaprojektowane okna samoistnie powinny spełniać wymogi doświetlenia pomieszczeń przewidziane w § 13 rozporządzenia. To z kolei skłoniło organ do bezprzedmiotowego przeprowadzenia analizy doświetlania pomieszczeń (§ 13 rozporządzenia) w związku z dodatkowo zaprojektowanymi oknami. Z analizy wyniknęło, że okna te znajdują się w bliższej odległości niż wysokość liczona od parapetu najniższych okien do attyki (krawędzi zacieniającej) budynku sąsiedniego, a więc są przesłonięte. Strona stwierdziła, że w jej ocenie przedmiotowa analiza jest bezprzedmiotowa, gdyż skoro projekt z dotychczasową liczbą okien uzyskał pozwolenie na budowę, to projekt zamienny - przewidujący większą ilość okien, tym bardziej winien uzyskać akceptację organu budowlanego w zakresie zmiany tego pozwolenia (albowiem większa ilość okien - nawet przesłoniętych - ponad okna, które same w sobie zapewniają spełnienie norm doświetlenia, będzie zapewniać w pomieszczeniu więcej światła, poprawiając warunki doświetlenia, a nie je pogarszając (jak wynikałoby to z rozumowania organu). Z tego względu, w ocenie skarżącej - organ stoi na wadliwym stanowisku, że § 13 rozporządzenia powinien mieć zastosowanie samoistnie do każdego projektowanego okna (a zatem nawet do okna dodatkowego, za które należy uznać okno przewidziane w projekcie zamiennym do projektu, który już uzyskał pozwolenie na budowę). Inwestor przytoczył również fragment wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 października 2017 r. (sygn. akt: lI SA/Sz 856/17), który stwierdził, iż: "pomieszczenia łazienek czy aneksów kuchennych nie są pomieszczeniami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi, o którym mowa w § 13 rozporządzenia (...) wobec czego nie wymagają zapewnienia naturalnego oświetlenia". Zdaniem skarżącej, stosownie do powołanej interpretacji przepisów, pomieszczenia aneksów kuchennych w ogóle nie wymagają badania zgodności z § 13 rozporządzenia, niezależnie od tego, czy zapewnione jest oświetlenie pozostałej części pomieszczenia (z uwagi na to, że pomieszczenia aneksów i toalet nie są przeznaczone na pobyt ludzi w rozumieniu § 4 rozporządzenia). Tym bardziej, nie wymagają badania tej zgodności w sytuacji zaprojektowania na ścianie pomieszczenia aneksu okien dodatkowych w stosunku do okiem zaprojektowanych w projekcie architektonicznym, który został uprzednio zatwierdzony w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż sporny aneks kuchenny nie stanowi odrębnego pomieszczenia. Jak wynika bowiem wprost z projektu, w miejscu gdzie zaplanowano dodatkowe okno zaprojektowane zostało jedno pomieszczenie, tj. "pokój dzienny z aneksem kuchennym" (vide zestawienie powierzchni na str. [...] – [...] oraz "pok. dz.
z a. kuch." na poszczególnych rysunkach rzutów kondygnacji na str. [...] – [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują̨ wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią̨ inaczej. Sądy administracyjne, kierując się̨ kryterium legalności, dokonują̨ oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć́ administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, iż została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Zakres działania organu administracji architektoniczno-budowlanej przy zatwierdzaniu projektu budowlanego i udzielaniu pozwolenia na budowę określa art. 35 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r., poz. 2351), zwanej dalej "Prawem budowlanym". Zgodnie z jego treścią (art. 35 ust. 1) organ zobligowany jest m.in. do sprawdzenia zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi (pkt 2), a także kompletności projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego (pkt 3). Zgodnie zaś z art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, w razie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie określonym w ust. 1, organ administracji architektoniczno-budowlanej nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia. W razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę (ust. 4). Przepis art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego stanowi natomiast, że istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. Z art. 36a ust. 3 Prawa budowlanego wynika nadto, że w postępowaniu w sprawie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę przepisy art. 32 - 35 stosuje się odpowiednio do zakresu tej zmiany.
W niniejszej sprawie było bezsporne, że projektowana zmiana pozwolenia na budowę – zatwierdzonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta G.
z 29 czerwca 2021 r. – obejmuje zmianę usytuowanie okien w budynku, w elewacjach: południowej i zachodniej. Jak wyjaśnił inwestor, na południowej elewacji zmniejszono okna (z powodu zbliżenia sąsiedniego budynku) oraz dodano dodatkowe okna w obrębie aneksów kuchennych pokoi dziennych dla lepszego przewietrzania pomieszczeń. W elewacji zachodniej powiększono natomiast pion okien do pokoi dziennych (tych samych, którym zmniejszono okna na elewacji południowej).
Z zamiennego projektu budowlanego, stanowiącego załącznik do wniosku inwestora, wynika, iż zaprojektowano dodatkowe okna w pomieszczeniach na parterze - oznaczone symbolami: 3.4.C - w pomieszczeniu 3.4 oraz 4.2.C
- w pomieszczeniu 4.2. W sprawie jest bezsporne, iż te dwa dodatkowe okna nie spełniają wymogów § 13 ust. 1 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U z 2019 r., poz. 1065) – dalej jako "rozporządzenie". Zgodnie z tym przepisem, odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m.
Należy przy tym dodać, że z analizy przesłaniania zawartej w zamiennym projekcie budowlanym, na stronach [...]-[...], której organy nie kwestionowały, wynika również, że w pomieszczeniu 3.4 o powierzchni 29,09 m2 - oprócz dodatkowego okna 3.4.C, zaprojektowano już wcześniej dwa okna, tj. okno 3.4.A o powierzchni 4,85m2 oraz okno 3.4.B o powierzchni 1,73m2 (łączna powierzchnia tych okien to 6,58m2). Natomiast w pomieszczeniu 4.2 o powierzchni 28,10m2 - oprócz dodatkowego okna 4.2.C - zaprojektowano pierwotnie dwa okna - 4.2A o powierzchni 4.85m2 i 4.2.B o powierzchni 1,73m2 (łączna powierzchnia tych okien to 6,58m2).
Zgodnie zaś z opisem na rysunku na stronie [...], powierzchnia okna 3.4A jest większa niż wymagane w § 57 ust. 2 rozporządzenia minimum tj. 1/8 powierzchni pomieszczenia (29,09 : 8 = 3.64 < 4.85). Dlatego też inwestor uznał, iż przewidziane w projekcie zamiennym dodatkowe okno 3.4.C nie musi być uwzględniane w naturalnym oświetleniu pomieszczenia, a w konsekwencji analiza przesłaniania tego okna nie ma wpływu na naturalne oświetlenie pomieszczenia 3.4. Analogiczny opis zamieszczono również odnośnie pomieszczenia 4.2, w którym naturalne oświetlenie zapewnia - zdaniem projektanta - okno 4.2.A, którego powierzchnia także jest większa niż wymagane w § 57 ust. 2 rozporządzenia minimum. Dlatego również w tym pomieszczeniu – według inwestora - przewidziane w projekcie zamiennym dodatkowe okno nie musi być uwzględniane w naturalnym oświetleniu pomieszczenia.
Przywołany powyżej przepis § 57 rozporządzenia stanowi, że pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy (ust. 1); w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na przeznaczenie - co najmniej 1:12 (ust. 2).
Pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi stanowią (vide § 4 rozporządzenia):
1) pomieszczenia przeznaczone na stały pobyt ludzi, w których przebywanie tych samych osób w ciągu doby trwa dłużej niż 4 godziny;
2) pomieszczenia przeznaczone na czasowy pobyt ludzi, w których przebywanie tych samych osób w ciągu doby trwa od 2 do 4 godzin włącznie.
Natomiast pomieszczenia mieszkalne w rozumieniu rozporządzenia to: pokoje w mieszkaniu, a także sypialnie i pomieszczenia do dziennego pobytu ludzi w budynku zamieszkania zbiorowego (vide § 3 pkt 10 rozporządzenia).
Jak wynika wprost z projektu zamiennego, dodatkowe okna zaprojektowano w pokojach dziennych z aneksem kuchennym. Aneks kuchenny nie został wyodrębniony jako osobne pomieszczenie w tych pokojach. Mamy więc – w ocenie Sądu - do czynienia z jednym pomieszczeniem przeznaczonym na pobyt ludzi.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się natomiast do odpowiedzi na pytanie, czy każde okno w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi musi spełniać warunek przesłaniania z § 13 rozporządzenia, tak jak przyjęły to organy, czy też – tak jak twierdzi inwestor, wystarczy – w sytuacji gdy w pomieszczeniu jest kilka okien, aby warunek przesłaniania spełniały tylko te okna, które jednocześnie zapewniają spełnienie warunku z § 57 ust. 2 rozporządzenia.
Z przepisów § 13 i § 57 rozporządzenia wynika, że w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi powinno być zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego wielkości, kształtu i przeznaczenia. Ponadto odległość budynku mającego pomieszczenia na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać ich naturalne oświetlenie. To są zasady ogólne, których uszczegółowienie również zawarte jest w tych przepisach.
Zgodnie bowiem z § 13 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m.
Z ustępu 2. tego paragrafu wynika zaś, iż wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.
Odpowiednie oświetlenie dzienne – zgodnie z § 57 ust. 2 rozporządzenia, zostaje zapewnione, jeśli w pomieszczeniu przeznaczonym na pobyt ludzi stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi będzie wynosić co najmniej 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na przeznaczenie - co najmniej 1:12.
W ocenie Sądu, przepisy § 13 rozporządzenia nie zawierają jednoznacznych wytycznych dotyczących tego, czy każde okno w pomieszczeniu winno spełniać warunek przesłaniania z niego wynikający. Jedynie z treści § 57 rozporządzenia wynika, iż dotyczy on powierzchni wszystkich okien, jakie znajdują się w danym pomieszczeniu, a nie każdego okna z osobna. Czyli nie budzi wątpliwości, że w danym pomieszczeniu można zaprojektować np. dwa duże okna i jedno małe, którego wymiary - liczone jako okna pojedynczego, nie spełniałyby wytycznych zwartych w § 57 ust. 2 rozporządzenia.
Zdaniem Sądu nie każde okno w pomieszczeniu (przeznaczonym na pobyt ludzi) powinno spełniać warunek przesłaniania z § 13 rozporządzenia. Rację ma bowiem inwestor, że wystarczy aby warunek ten spełniały jedynie okna zapewniające odpowiednie oświetlenie dzienne pomieszczenia określone w § 57 rozporządzenia.
Taka wykładnia przepisów § 13 rozporządzenia wynika z tego, iż stanowią one przepisy szczególne, dotyczące obowiązków inwestora. Nie można zatem wykładać ich rozszerzająco. Muszą one być także wykładane z uwzględnieniem pozostałych przepisów rozporządzenia, w tym § 57, a także wynikającej z art. 4 Prawa budowlanego zasady wolności budowlanej, która ma swoje źródło w art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, nakazujących poszanowanie wolności i własności.
Z treści przepisów § 57 rozporządzenia można wywnioskować, że pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi nie będzie miało dostępu do oświetlenia naturalnego (dziennego), jeżeli stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi będzie wynosić mniej niż 1:8, natomiast w innym pomieszczeniu, w którym oświetlenie dzienne jest wymagane ze względów na przeznaczenie – będzie wynosić mniej niż 1:12. W § 13 rozporządzenia wskazano natomiast odległość od innych obiektów, która powinna umożliwić dostęp w pomieszczeniu do oświetlenia naturalnego (dziennego), a więc takiego, które zapewnić mają okna wskazane w § 57 rozporządzenia. Związek pomiędzy tymi dwoma przepisami jest oczywisty i pozwala na stwierdzenie, że wystarczy aby warunek przesłaniania z § 13 rozporządzenia spełniały jedynie te okna, które zapewniają odpowiednie oświetlenie dzienne pomieszczenia określone
w § 57 rozporządzenia.
Oceniając pozostałe zarzuty stawiane projektowi zamiennemu i przewidzianym w nim rozwiązaniom dotyczącym pomieszczeń z dodatkowymi oknami, zawarte w decyzji organu I instancji, Sąd również je uznał za niezasadne.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na treść § 57 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którą pomieszczenie przeznaczone na pobyt ludzi powinno mieć zapewnione oświetlenie dzienne, dostosowane do jego przeznaczenia, kształtu i wielkości, z uwzględnieniem warunków określonych w § 13 oraz w ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy, i wyjaśnił, że oba projektowane pomieszczenia pełnią funkcję pokoju dziennego z aneksem kuchennym i mają w przybliżeniu kształt wydłużonego prostokąta o wymiarach 3,2m x 8,51m (pomieszczenie 3.4) oraz 4,1m x 7,11m (pomieszczenie 4.2). Okna uwzględnione w projekcie pierwotnym i zamiennym (podkreślenie Sądu), opisane przez inwestora jako wystarczające do oświetlenia przedmiotowych pomieszczeń, zaprojektowano w krótszych ścianach, a wzdłuż ścian przeciwległych do ścian z wskazanymi oknami zaprojektowano blaty robocze aneksów kuchennych. Takie rozlokowanie funkcji
- w ocenie organu I instancji - powoduje, że naturalne oświetlenie omawianych pomieszczeń, realizowane tylko poprzez okna wskazane w wyżej przytoczonym opisie projektu, nie spełniają warunku dostosowania do kształtu i przeznaczenia pomieszczenia. Ponadto duża głębokość pomieszczeń powoduje, zdaniem organu, że aneksy kuchenne nie będą spełniały warunku określonego w § 93 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym aneks kuchenny powinien mieć bezpośrednie oświetlenie światłem dziennym. Dlatego też organ I instancji uznał, że - wbrew wyjaśnieniom projektanta zamieszczonym w zamiennym projekcie, dodatkowe okna 3.4.C i 4.2.C (przewidziane w projekcie zamiennym) - z uwagi na swoją lokalizację w bezpośrednim sąsiedztwie aneksów kuchennych, pełnią zasadniczą rolę w prawidłowym oświetleniu naturalnym omawianych pomieszczeń, a zatem powinny spełniać również warunek wynikający z § 13 ust. 1 lit. a rozporządzenia.
W ocenie Sądu stanowisko organu I instancji nie znajduje potwierdzenia w zacytowanych powyżej przepisach rozporządzenia. Jak już bowiem wykazano powyżej, wystarczające w świetle przepisów rozporządzenia oświetlenie naturalne pomieszczenia zapewniają okna spełniające kryterium wskazane w § 57 ust. 2 rozporządzenia. W tej sprawie spełniają je – co jest bezsporne - okna zaprojektowane w krótszych ścianach pomieszczeń. Okna te zostały przewidziane zarówno w pierwotnym, jak i zamiennym projekcie. Jest bezsporne, że okna te spełniają również warunek wynikający z § 13 rozporządzenia.
Organ I instancji wskazał także na treść § 93 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym pomieszczenie mieszkalne, kuchnia oraz aneks kuchenny powinny mieć bezpośrednie oświetlenie światłem dziennym i stwierdził, iż duża głębokość pomieszczeń powoduje, że aneksy kuchenne nie będą spełniały warunku określonego w tym przepisie. Organ nie uzasadnił jednak swojego stanowiska w tym zakresie szczegółowo, a ponadto nie zauważył, że § 93 ust. 4 rozporządzenia dopuszcza – w mieszkaniu wielopokojowym - stosowanie aneksu kuchennego w pokoju przeznaczonym na pobyt dzienny pod warunkiem zastosowania w tym aneksie wentylacji. Przepis ten znowu odsyła zatem do regulacji dotyczących naturalnego oświetlenia mających zastosowanie do pokoi dziennych, a więc do § 57 rozporządzenia, który w tej sprawie – jak już to powyżej wykazano, naruszony nie został.
W niniejszej sprawie nie można także pominąć tego, iż organ I instancji zatwierdził w pierwotnym projekcie budowlanym – bez uwag, opisane powyżej pomieszczenia jedynie z oknami na ich krótszych ścianach i z aneksami kuchennymi wzdłuż ścian przeciwległych do ścian z wskazanymi oknami. Zatwierdzając pierwotny projekt uznał zatem, że takie rozwiązanie nie narusza wskazanych powyżej przepisów § 57 ust. 1 i § 93 ust. 1 rozporządzenia. Przedstawiając teraz diametralnie odmienne stanowisko, bez szczegółowego uzasadnienia jego zmiany, organ działał z naruszeniem określonej w art. 8 k.p.a. zasady zaufania do władzy publicznej. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej i bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Należy w tym miejscu dodać, że organ II instancji oparł swoje rozstrzygniecie jedynie na niezgodności projektu budowlanego zamiennego z § 13 ust. 1 rozporządzenia. Nie odniósł się natomiast w jakikolwiek sposób do pozostałych zarzutów stawianych inwestycji, podniesionych w decyzji organu I instancji, co samo w sobie stanowi istotne naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku
z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a.
Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. § 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez ich błędną wykładnię, która miała wpływ na wynik sprawy, i z tej przyczyny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., zaskarżoną decyzję uchylił.
Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy będzie związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Sąd uchylił tylko zaskarżoną decyzję organu II instancji, uznając to za wystarczające do ponownego, właściwego załatwienia sprawy. Wojewoda Pomorski posiada bowiem kompetencje merytoryczno-reformacyjne umożliwiające wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnego z wiążącą oceną prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczącą interpretacji przepisów § 13 rozporządzenia.
O kosztach postępowania w postaci wpisu od skargi (500 zł), wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej – radcy prawnego (960 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł) Sąd orzekł na postawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Wysokość wynagrodzenia należnego zawodowemu pełnomocnikowi strony (stanowiącą dwukrotność stawki minimalnej) Sąd określił na podstawie
§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 15 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.), biorąc pod uwagę udział pełnomocnika w rozprawie a także niezbędny nakład pracy radcy prawnego w tej sprawie.