II SA/Gd 81/25
Podsumowanie
WSA uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku, uznając, że organ powinien był zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez sąd cywilny kwestii prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Skarżący L.W. wniósł skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Sąd administracyjny uznał, że organ nadzoru budowlanego powinien był zawiesić postępowanie, ponieważ skarżący zainicjował postępowanie cywilne w celu uzyskania zgody zastępczej na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, co stanowiło zagadnienie wstępne. W związku z tym uchylono zaskarżoną decyzję.
Sprawa dotyczyła skargi L.W. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA, w tym niedokonanie rzetelnej oceny stanu faktycznego, wybiórczą ocenę dowodów, odmowę zawieszenia postępowania mimo toczącego się postępowania cywilnego o zastępczą zgodę na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane oraz błędną wykładnię przepisów Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że kwestia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji sporu między współwłaścicielami i zainicjowania przez skarżącego postępowania cywilnego w trybie art. 199 KC, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 KPA. Organ nadzoru budowlanego powinien był zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd powszechny. Zastosowanie niewłaściwej podstawy prawnej przez organ odwoławczy oraz przedwczesne wydanie decyzji o rozbiórce, mimo istnienia przesłanek do zawieszenia postępowania, skutkowały uchyleniem zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że organ odwoławczy, orzekając ponownie, powinien uwzględnić ocenę prawną sądu i zweryfikować stan sprawy cywilnej.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ powinien zawiesić postępowanie, ponieważ kwestia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, rozstrzygana przez sąd cywilny, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 KPA.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozstrzygnięcie przez sąd cywilny kwestii prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest kluczowe dla legalizacji samowoli budowlanej i stanowi zagadnienie wstępne, którego rozpatrzenie poprzedza wydanie decyzji administracyjnej. Brak zawieszenia postępowania stanowi naruszenie przepisów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
Prawo budowlane art. 48 § ust. 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Zastosowanie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego w brzmieniu ustawy sprzed 19 września 2020 r. w przypadku samowoli budowlanej wzniesionej bez uzyskania decyzji o pozwoleniu.
k.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.
k.c. art. 199
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Do rozporządzania rzeczą wspólną i innych czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli; w braku zgody współwłaściciele z udziałem wynoszącym co najmniej połowę mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd.
Pomocnicze
Prawo budowlane art. 49b § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wspomniany jako podstawa prawna decyzji organu pierwszej instancji, ale uznany za niewłaściwy przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 142
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość kwestionowania postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania w odwołaniu od decyzji lub skardze do sądu administracyjnego.
k.p.a. art. 153
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek uwzględnienia przez organ oceny prawnej i wskazań sądu.
k.p.a. art. 200
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 611
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 616
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 22 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zainicjowanie przez skarżącego postępowania cywilnego w celu uzyskania zastępczej zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stanowi zagadnienie wstępne, co uzasadnia zawieszenie postępowania administracyjnego. Organ nadzoru budowlanego nie ma kompetencji do rozstrzygania sporów o tytuł prawny do nieruchomości, a w przypadku ich powstania powinien zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu odwoławczego, że skarżący nie przedłożył wszystkich dokumentów legalizacyjnych, co czyni oczekiwanie na oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością bezprzedmiotowym. Argumentacja organu, że skarżący nie wykonał obowiązków nałożonych postanowieniem z 9 listopada 2018 r.
Godne uwagi sformułowania
rozstrzygnięcie przez sąd cywilny kwestii prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi zagadnienie wstępne organ administracyjny nie ma kompetencji do ingerowania w stosunki cywilnoprawne i zastępowania w tym zakresie sądów powszechnych organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie o rozbiórce mimo zaistnienia podstaw do zawieszenia postępowania
Skład orzekający
Krzysztof Kaszubowski
przewodniczący
Diana Trzcińska
sędzia
Justyna Dudek-Sienkiewicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności zawieszenia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, zwłaszcza w kontekście prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sprawach samowoli budowlanej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności nieruchomości i sporu między współwłaścicielami, który wymaga rozstrzygnięcia przez sąd cywilny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje złożoność procedur administracyjnych w kontekście prawa cywilnego i współwłasności, pokazując, jak zagadnienia wstępne mogą wpływać na bieg postępowań i jakie są kompetencje różnych organów.
“Sąd administracyjny wstrzymał rozbiórkę budynku. Kluczowe okazało się prawo do dysponowania nieruchomością.”
Dane finansowe
WPS: 980 PLN
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
II SA/Gd 81/25 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2025-06-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-01-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Diana Trzcińska Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/ Krzysztof Kaszubowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1202 art. 48 ust. 2 i 3 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi L.W na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2024 r. nr WOP.7721.234.2024.TA w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku na rzecz L.W kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie L. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 grudnia 2024 r. w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku decyzją z 11 października 2024 r. nakazał skarżącemu rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego o dwóch lokalach mieszkalnych przy ul. L. [...] w G. na działce nr [...], obręb [...], tj. pomieszczenia jadalni o wym. 3,35m x 3,65m (pow.12 m2) oraz pomieszczenia kotłowni o wym. 2,89m x 3,28m (pow. 9,5 m2). W uzasadnieniu wyjaśniono, że postanowieniem z dnia 9 listopada 2018 r. organ nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Po podjęciu uprzednio zawieszonego postępowania, w dniu 8 listopada 2021 r. odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem współwłaścicieli budynku przy ul. L. [...] w G., na której L. W. zobowiązał się dokonać rozbiórki części budynku mieszkalnego jednorodzinnego o dwóch lokalach mieszkalnych tj. pomieszczenia jadalni oraz pomieszczenia kotłowni, ustalając termin wykonania rozbiórki na dzień 30 czerwca 2021 r. Ponieważ L. W. nie wykonał rozbiórki oraz nie przedłożył żądanych postanowieniem z dnia 9 listopada 2018 r. dokumentów, organ pierwszej instancji powołując się na art. 49b ust. 3 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r. wydał nakaz rozbiórki. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoznając odwołanie L. W. decyzją z 13 grudnia 2024 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji z 11 października 2024 r. i nakazał skarżącemu w oparciu o art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego o dwóch lokalach mieszkalnych przy ul. L. [...], dz. nr [...] obręb [...], tj. pomieszczenia jadalni o wymiarach 3,35m x 3,65m (pow. 12m2) oraz pomieszczenia kotłowni o wymiarach 2,89m x 3,28m (pow. 9,5m2). W uzasadnieniu wskazano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku ustalił, że na terenie działki nr [...] obręb [...] w G. istnieje budynek przy ul. L. nr [...] - to budynek jednorodzinny dwulokalowy (lokal od strony północnej jest własnością W. B., dawniej W. W., lokal od strony południowej jest własnością L. W. Oboje są współwłaścicielami działki nr [...]). L. W. w 2010 r. wykonał rozbudowę części budynku użytkowanej przez niego poprzez dobudowę na parterze bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę dwóch objętych nakazem rozbiórki pomieszczeń. W odniesieniu do zarzutów odwołania podzielono pogląd PINB, że wydanie decyzji rozbiórkowej nie zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd cywilny kwestii prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane poprzez wydanie orzeczenia upoważniającego skarżącego do złożenia w imieniu drugiego współwłaściciela oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie było to w sprawie zagadnienie wstępne - nie zachodzi tu istnienie związku przyczynowego między uprzednim rozstrzygnięciem przez Sąd a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji przez PINB. Organ ten zasadnie więc wydał decyzję rozbiórkową, ponieważ skarżący nie wypełnił żadnego z nałożonych na niego postanowieniem z dnia 9 listopada 2018 r. obowiązków. W ocenie organu odwoławczego zastosował przy tym jednak niewłaściwą podstawę prawną nakazu rozbiórki, skoro bowiem wdrożona została procedura wynikająca z art. 48 Prawa budowlanego, to nie było podstaw do wydania decyzji kończącej postępowanie w oparciu o art. 49b ust. 1 i 2 tej ustawy. Zastosowanie znajduje natomiast art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego w brzmieniu ustawy sprzed 19 września 2020 r., bowiem mamy do czynienia z samowolą budowlaną wzniesioną bez uzyskania decyzji o pozwoleniu. Organ wyjaśnił też, że organ I instancji prowadzi odrębne postępowanie w sprawie samowolnie wykonanej przez W. B. rozbudowy i nadbudowy części budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. [...], dz. nr [...] obręb [...]. L. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 grudnia 2024 r. zarzucił naruszenie: 1/ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niedokonaniu wnikliwej i rzetelnej oceny stanu faktycznego oraz dowodów w sprawie, przez co wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywateli, 2/ art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie wybiórczej oceny materiału dowodowego i pominięcie rzeczywistej treści postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 listopada 2018 r. oraz błędne przyjęcie, że zawierało ono jednoznaczną dyspozycję co do kolejności składania dokumentów w celu legalizacji samowoli budowlanej, podczas gdy wskazana dyspozycja nie odnosiła się w żaden sposób do kolejności złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co skutkowało nadinterpretacją przepisów na niekorzyść skarżącego i wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki, 3/ art. 8 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania w związku z toczącym się postępowaniem przed sądem cywilnym w sytuacji, gdy w analogicznej sprawie o legalizację samowoli budowalnej toczącej się w stosunku do drugiego współwłaściciela nieruchomości organ uznał, że toczące się analogiczne postępowanie sądowe stanowi przesłankę zawieszenia postępowania, 4/ art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady proporcjonalności polegające na wydaniu przez organ I instancji decyzji nakazującej rozbiórkę pomieszczeń wybudowanych przez skarżącego 14 lat temu pomimo, że postępowanie w niniejszej sprawie trwało 6 lat i nagle, bez istotnej przyczyny zostało zakończone wydaniem decyzji o rozbiórce, choć skarżący wykazał, że podejmuje działania mające na celu doprowadzenie do legalizacji pomieszczeń, 5/ art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym ustaleniu, iż wyrażenie zgody zastępczej przez Sąd nie jest zagadnieniem wstępnym w sytuacji, gdy brak zgody zastępczej na dysponowanie nieruchomością w celach budowlanych uniemożliwia przeprowadzenie procedury legalizacyjnej, co skutkowało odmową zawieszenia postępowania administracyjnego oraz wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki, 6/ art. 48 ust. 2 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez organ II instancji, że złożenie oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane mogło nastąpić wyłącznie po przedłożeniu pozostałych dokumentów, wprowadzając tym samym hierarchię dokumentów, której nie przewiduje ani treść postanowienia, ani przepisy prawa, co skutkowało nadinterpretacją przepisów na niekorzyść skarżącego oraz wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 18 czerwca 2025 r. pełnomocniczka uczestniczki postępowania W. B. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 grudnia 2024 r., uchylająca w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku z 11 października 2024 r. i nakazująca skarżącemu rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego jednorodzinnego o dwóch lokalach mieszkalnych przy ul. L. [...] w G., dz. nr [...] obręb [...], tj. pomieszczenia jadalni o wymiarach 3,35m x 3,65m (pow. 12 mkw) oraz pomieszczenia kotłowni o wymiarach 2,89m x 3,28 m (9,5 mkw). Zasadne są zarzuty skargi, że decyzja ta wydana została przedwcześnie. Jak wynika z akt sprawy, skarżący L. W. jako sprawca samowoli budowlanej, został w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.), zobowiązany postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku z 9 listopada 2018 r., m.in. do przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Legalizacja samowoli budowlanej jest bowiem możliwa, jeżeli inwestycja jest zgodna z prawem, co wiąże się z ustaleniem, że sprawca samowoli posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że nieruchomość, oznaczona jako działka nr [....], stanowi obecnie przedmiot współwłasności skarżącego (w 1/3 udziału) oraz W. B. (w 2/3 udziału). Do zarządu nieruchomością wspólną mają zastosowanie odpowiednie przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm.), zwanej dalej k.c., oraz ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1568), zwanej dalej k.p.c., czyli art. 199 - 209 k.c. oraz art. 611 - 616 k.p.c. Wskazane przepisy kodeksu cywilnego regulują zarząd rzeczą wspólną, będącą przedmiotem współwłasności w częściach ułamkowych, jako zarząd wykonywany przez samych współwłaścicieli, który określany jest mianem zarządu bezpośredniego (właścicielskiego) (por. wyrok WSA w Gdańsku z 29 czerwca 2016 r., II SA/Gd 19/16, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 199 k.c. do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Niewątpliwie, przeprowadzenie robót budowlanych obejmujących części wspólne nieruchomości należy do kategorii czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu i wymaga udzielenia zgody na wykonanie tych robót przez współwłaścicieli. Zgodę taką może zastąpić ewentualnie orzeczenie sądu wydane w trybie art. 199 k.c. (zob. wyrok NSA z 26 lutego 2019 r., II OSK 756/18, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie, skarżący, z uwagi na sporne interesy współwłaścicieli nie uzyskał stosownej zgody współwłaścicielki nieruchomości W. B. na prowadzone roboty budowlane, co spowodowało, że w toku postępowania legalizacyjnego, wezwany do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zainicjował postępowanie cywilne w trybie przepisu art. 199 k.c., w celu uzyskania zgody zastępczej na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Pismem z dnia 26 sierpnia 2024 r. skarżący wniósł o zawieszenie postępowania do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie toczącej się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku w sprawie o sygn. akt XII Ns 1500/22 o zastępcze wyrażenie woli za W. B. odmawiającą wyrażenia zgody do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowieniem z dnia 11 października 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku odmówił zawieszenia postępowania. W konsekwencji uznania, że skarżący nie przedłożył zgody współwłaścicielki nieruchomości na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, wydana została kontrolowana w tej sprawie decyzja nakazująca skarżącemu rozbiórkę. Jak wynika z art. 101 § 3 k.p.a., na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania nie przysługuje zażalenie. Zgodnie jednak z art. 142 k.p.a. strona wskazane wyżej rozstrzygnięcie może kwestionować w odwołaniu od decyzji, jak i w skardze do sądu administracyjnego na decyzję II instancji. Jednocześnie zauważyć należy, że w sprawie samowolnej rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. L. [...] w G. dokonanej przez W. B. wypowiedział się tutejszy Sąd w wyroku z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 68/23, uznając, że toczące się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe postępowanie, w sprawie o sygn. akt IX C 1048/22, o zastępcze wyrażenie woli za L. W. odmawiającego wyrażenia zgody do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, stanowi zagadnienie wstępne w sprawie dotyczącej legalizacji samowoli budowlanej dokonanej przez W. B. Sąd ocenę tę, odnosząc ją do okoliczności sprawy niniejszej, podziela. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, iż na konstrukcję zagadnienia wstępnego (kwestii prejudycjalnej) składają się cztery istotne elementy: 1) zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; 3) wymaga ono "uprzedniego" rozstrzygnięcia, tzn. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji oraz 4) istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Przy czym wskazuje się, że przepis art. 97 k.p.a. wymaga zależności bezpośredniej (związku przyczynowego) między zagadnieniem wstępnym a toczącym się postępowaniem, ponieważ przemawia za tym istota instytucji zawieszenia postępowania jako instytucji tamującej bieg postępowania i opóźniającej rozstrzygnięcie sprawy. Przepisy k.p.a. nie określają wyraźnie podstaw prawnych tej zależności. Przyjmuje się jednak, że przesądza o niej treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej i w nich należy ich poszukiwać (zob. wyrok NSA z 20 lutego 2014 r. I OSK 1789/12; wyrok NSA z 23 grudnia 2008 r. II OSK 1696/07; wyrok NSA z dnia 11 października 2012 r. II OSK 1347/12, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreśla się, że zagadnienie wstępne jest zagadnieniem otwartym, tzn. takim, które nie było wcześniej prawomocnie przesądzone na właściwej drodze. Jego treść stanowi zaś wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku lub zdarzenia prawnego albo innej okoliczności mającej znaczenie prawne (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2015 r., s. 460), a którego rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej. Wobec powyższego, Sąd stwierdza, że złożenie do sądu powszechnego wniosku w trybie art. 199 k.c. stanowi zagadnienie wstępne, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mając bowiem na uwadze, że określenie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w toku procedury legalizacyjnej jest kwestią kluczową, a wynik postępowania zainicjowanego powództwem strony może mieć decydujący wpływ na wydanie przez organ nakazu rozbiórki obiektu budowlanego uznać należało, że ziściła się przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok NSA z 3 marca 2020 r., II OSK 190/19, dostępny https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia ta ma istotne znaczenie, albowiem jeżeli okaże się, że sąd powszechny wyda zgodę, to ziści się jedna z przesłanek legalizacji prowadzonych robót w postaci posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W orzecznictwie słusznie zwraca się uwagę, że zbadanie czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest kwestią z zakresu prawa budowlanego i prawa administracyjnego, a nie tylko prawa cywilnego. Nie ma przy tym znaczenia, że tytuły prawne, z których prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika są z reguły tytułami cywilnoprawnymi. Nie oznacza to jednak, że organy nadzoru budowlanego są właściwe do rozstrzygania sporów dotyczących tego, kto posiada tytuł prawny do określonej nieruchomości. Jeżeli taki spór się pojawia, to rozstrzygnąć go może tylko sąd powszechny. Organy administracji nie mają bowiem kompetencji do ingerowania w stosunki cywilnoprawne i zastępowania w tym zakresie sądów powszechnych. Wówczas jednak powstaje zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania prowadzonego przez organ administracji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 20 września 2017 r., IV SA/Po 513/17, wyrok WSA w Bydgoszczy z 11 stycznia 2017 r., II SA/Bd 946/16, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając zatem na uwadze, że skarżący został zobowiązany przez organ I instancji w toku postępowania legalizacyjnego do przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, a wobec sprzeciwu współwłaścicielki nieruchomości nie mógł uzyskać jej zgody na inwestycję i w związku z tym zainicjował postępowanie cywilne, którego wynik ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy legalizacji samowoli budowlanej, uznać należało, że w sprawie ziściły się przesłanki określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W konsekwencji Sąd uznał, że organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie o rozbiórce mimo zaistnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Organ odwoławczy argumentował, że w postanowieniu z dnia 9 listopada 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta na prawach powiatu w Gdańsku nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia w PINB w wyznaczonym terminie określonych w tym postanowieniu dokumentów wskazując, że w pierwszej kolejności zobowiązany winien uzyskać zaświadczenie Prezydenta Miasta Gdańska o zgodności rozbudowy i nadbudowy z ustaleniami obowiązującego na tym obszarze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a skoro skarżący nie przedłożył tego zaświadczenia, to oczekiwanie na oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest bezprzedmiotowe. Treść postanowienia z dnia 9 listopada 2018 r. argumentu tego jednak nie potwierdza. Z "uwagi" zawartej w postanowieniu wynika, że do wykonania punktu 3.2 – czyli obowiązku przedłożenia projektu budowlanego – należy przystąpić po uzyskaniu ww. zaświadczenia. Z treści owej uwagi nie wynika natomiast wprost, aby również oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane miało zostać przedłożone po uzyskaniu ww. zaświadczenia. Skarżący miał zatem podstawy do przyjęcia, że zasadniczą kwestią jest pozyskanie przez niego rozstrzygnięcia sądu powszechnego w trybie art. 199 k.c. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie orzekając organ odwoławczy, na zasadzie art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania sformułowane w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności organ zweryfikuje jaki jest stan sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Południe w Gdańsku z wniosku L. W. o wydanie orzeczenia upoważaniającego wnioskodawcę do złożenia w imieniu współwłaścicielki nieruchomości W. B. oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w celu legalizacji wykonanej przez wnioskodawcę samowoli budowlanej polegającej na rozbudowie budynku przy ul. L. [...] w G. i stosownie do poczynionych ustaleń podejmie rozstrzygnięcie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), zasądzając na rzecz skarżącego od organu kwotę 980 zł, na którą oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł. Wniosek pełnomocnika uczestniczki postępowania o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania nie mógł zostać uwzględniony, bowiem w przepisach art. 199-202 p.p.s.a., regulujących kwestie zwrotu kosztów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, ustawodawca nie przewidział możliwości zwrotu kosztów na rzecz uczestnika postępowania na prawach strony, niezależnie od wyniku tego postępowania. Zwrot kosztów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym możliwy jest wyłącznie na rzecz skarżącego i jedynie w przypadku uwzględnienia skargi przez sąd, względnie przez organ w trybie autokontroli.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę