II SA/Gd 805/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2014-03-05
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodneprawo budowlaneurządzenie wodneurządzenie kanalizacyjneciąg drenarskikonserwacjaumorzenie postępowaniajurysdykcjakompetencje organów

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę w sprawie dotyczącej umorzenia postępowania w przedmiocie utrzymania urządzenia wodnego, uznając rurociąg za urządzenie kanalizacyjne, a nie wodne.

Skarga dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji nakazującej właścicielom zbieracza udrożnienie ciągu drenarskiego i jego konserwację. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając, że rurociąg nie jest urządzeniem wodnym ani melioracji wodnych szczegółowych, lecz urządzeniem kanalizacyjnym podlegającym przepisom Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że rurociąg pełni funkcję kanalizacji deszczowej i nie służy kształtowaniu zasobów wodnych ani korzystaniu z nich, co wyklucza jego kwalifikację jako urządzenia wodnego w rozumieniu Prawa wodnego.

Sprawa dotyczyła skargi D. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek D. P. o wydanie decyzji nakazującej właścicielom zbieracza udrożnienie ciągu drenarskiego i jego konserwację. Organy administracji uznały, że sporny rurociąg nie jest urządzeniem wodnym ani urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych w rozumieniu ustawy Prawo wodne, lecz urządzeniem kanalizacyjnym podlegającym przepisom Prawa budowlanego. W związku z tym, organy stwierdziły brak podstaw prawnych do wydania decyzji nakazującej konserwację rurociągu na podstawie przepisów Prawa wodnego (art. 64b lub art. 77). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów. Sąd szczegółowo analizował definicję urządzenia wodnego zawartą w Prawie wodnym, podkreślając, że kluczowa jest funkcja urządzenia – musi ono służyć kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich. W ocenie Sądu, sporny rurociąg, który obecnie pełni głównie funkcję kanalizacji deszczowej, odprowadzając wody opadowe, drenażowe oraz ze stawów, nie spełnia tej definicji. Sąd uznał, że rurociąg ten jest obiektem budowlanym liniowym w rozumieniu Prawa budowlanego, a jedynie jego wylot może być uznany za urządzenie wodne. W konsekwencji, Sąd stwierdził, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, rurociąg taki nie jest urządzeniem wodnym w rozumieniu ustawy Prawo wodne, ponieważ nie służy kształtowaniu zasobów wodnych ani korzystaniu z nich. Jest to urządzenie kanalizacyjne podlegające przepisom Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd analizował definicję urządzenia wodnego z Prawa wodnego, podkreślając jego funkcję kształtowania zasobów wodnych. Stwierdzono, że rurociąg odprowadzający wody opadowe i drenażowe nie spełnia tej funkcji, a jedynie jego wylot może być uznany za urządzenie wodne. Rurociąg jest obiektem budowlanym liniowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (26)

Główne

k.p.a. art. 105 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo wodne art. 64b

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 77

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Prawo budowlane art. 3 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 3 § 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 3 § 3a

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo wodne art. 70 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 73

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 9 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 9 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Definicja urządzenia wodnego (art. 9 ust. 1 pkt 19) wymaga, aby urządzenie służyło kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich. Rurociąg odprowadzający wody opadowe nie spełnia tej funkcji.

Prawo wodne art. 9 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Lit. f - wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód lub urządzeń wodnych oraz wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód lub urządzeń wodnych stanowią urządzenia wodne.

Prawo wodne art. 9 § 2

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 31 § 1

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 31 § 2

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Prawo wodne art. 113b § 7

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Rurociąg pełni funkcję kanalizacji deszczowej, a nie urządzenia wodnego w rozumieniu Prawa wodnego. Organy administracji nie posiadają kompetencji do wydania decyzji nakazującej konserwację rurociągu, który nie jest urządzeniem wodnym ani melioracji wodnych szczegółowych.

Odrzucone argumenty

Rurociąg jest urządzeniem wodnym w rozumieniu Prawa wodnego (art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d). Organ pierwszej instancji naruszył art. 10 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Decyzja organu odwoławczego jest sprzeczna z wcześniejszą decyzją kasacyjną.

Godne uwagi sformułowania

Urządzeniami wodnymi są bowiem tylko te urządzenia, które służą kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich. Przedmiotowy rurociąg pełni funkcję urządzenia kanalizacyjnego, a nie wodne. Prowadzenie postępowania w tej sprawie stało się zatem bezprzedmiotowe.

Skład orzekający

Jolanta Górska

przewodniczący

Wanda Antończyk

sędzia

Katarzyna Krzysztofowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji urządzenia wodnego w kontekście rurociągów kanalizacyjnych oraz kompetencji organów administracji w sprawach dotyczących urządzeń niebędących urządzeniami wodnymi."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie rurociąg zmienił swoje pierwotne przeznaczenie i obecnie pełni funkcję kanalizacji deszczowej na terenach zabudowy mieszkaniowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy rozgraniczenia jurysdykcji między Prawem wodnym a Prawem budowlanym w kontekście urządzeń technicznych, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Rurociąg kanalizacyjny czy wodny? Sąd rozstrzyga spór o jurysdykcję.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 805/13 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2014-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-10-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2320/14 - Wyrok NSA z 2016-05-31
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 105 par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 3 pkt 1 lit. b, art. 3 pkt 3 i 3a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2012 poz 145
art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 14 i pkt  19 lit. f, art. 31 ust. 1 i 2, art. 70 ust. 1, art. 73, art. 113b ust. 7 pkt 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi D. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 26 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania decyzji dotyczącej utrzymywania urządzenia wodnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 czerwca 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 64b i art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą - Prawo wodne", Starosta umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek D. P. w sprawie wydania decyzji "nakazującej właścicielom zbieracza zlokalizowanego w J. G. udrożnienie ciągu drenarskiego i jego konserwację".
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że D. P. zwróciła się z prośbą o wydanie decyzji "nakazującej właścicielom zbieracza zlokalizowanego w J. G. udrożnienie ciągu drenarskiego i jego konserwację".
Organ wyjaśnił, że stan faktyczny sprawy ustalił na podstawie szczegółowo opisanych w uzasadnieniu decyzji oświadczeń L. G., który był pracownikiem urzędu gminy K. w latach 1972-1988 i 2002-2005 i zajmował się sprawami melioracji i łąkarstwa, D. P. - właścicielki działki nr [...] w J. od 1989 r., P. N. (zięcia i jednocześnie pełnomocnika D. P.), mieszkającego na posesji oznaczonej jako działka nr [...] A. F. – właścicielki działki nr [...], oraz K. P. – właściciela działek nr [...] i [...], znajdujących się po drugiej stronie ul. P.
Organ stwierdził, że rurociąg, którego dotyczy postępowanie, ma długość około 80 m, z czego 50 m przebiega przez teren działki nr [...] (należącej do A. F.), 10 m przez działkę nr [...] (należącą do D. P.), a pozostałe 20 m przez ulicę O. i działkę nr [...] (własność S. i W. W.). Z pisma Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych Województwa z dnia 7 marca 2013 r. wynika, że w ewidencji wód, urządzeń wodnych oraz zmeliorowanych gruntów, prowadzonej przez Marszalka Województwa nie figuruje żaden rurociąg przebiegający przez działki nr [...] i [...] w J.
Jak wskazał organ pierwszej instancji, wiadomym jest, że na terenie powiatu gdańskiego znajdują się rurociągi wykonane przez właścicieli gruntów w okresie międzywojennym i powojennym, które zostały wykonane bez uzgodnień i dokumentacji. Rurociągi te nie figurują w żadnej ewidencji i nie są naniesione na mapy ewidencyjne. Organ uznał, że w niniejszej sprawie najprawdopodobniej mamy do czynienia z takim rurociągiem. Nie naniesiono go bowiem na aktualne mapy zasadnicze w powiatowym zasobie geodezyjnym. Nie figuruje również na mapach ewidencyjnych z lat 1958 i 1976. Nie został też naniesiony na planie zagospodarowania działki nr [...] z 1994 r. (załącznik projektu technicznego dla przebudowy budynku mieszkalnego na tej działce). Rurociąg ten nie został też ujawniony w aktach notarialnych kupna działki nr [...] przez D. P. w 1989 r. oraz działki nr [...] przez A. F. w 1989 r., ani w księgach wieczystych założonych dla tych nieruchomości.
Organ wskazał, że w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach 19 września 2012 r. i 8 maja 2013 r. ustalił, że rurociąg przebiega od stawu na działce nr [...], poprzez działkę nr [...], pod ulicą O. i dalej do studzienki na działce nr [...]. Rurociąg posiada długość około 80 m, z czego około 50 m przebiega pod działką nr [...] należącą do A. F.. Rurociąg wykonany został najprawdopodobniej w latach siedemdziesiątych XX w. i służył do odprowadzania nadmiaru wód ze stawów. Obecnie rurociąg wykonany jest z drenów ceramicznych pełnych o średnicy wewnętrznej Ø150 i odcinkach długości 35 cm. Aktualnie teren, przez który przebiega rurociąg nie jest wykorzystywany rolniczo. Działki są zagospodarowane zielenią przydomową. Na działkach występuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna.
Organ stwierdził również, że pierwotnie rolą rurociągu było tylko i wyłącznie odprowadzenie nadmiaru wody ze stawów na działek nr [...] i nr [...] do studzienki na działce nr [...] i dalej do nieużytku na działce nr [...]. Według oświadczenia P. N., do stawu na działce nr [...] drenami wprowadzane są dodatkowo wody z terenów wyżej położonych. W dniu oględzin, z uwagi na wysoki poziom wody w stawie, nie zlokalizowano wlotów drenów. Organ stwierdził również, że przeprowadzone w późniejszych latach roboty doprowadziły do tego, iż rurociąg był wielokrotnie przebudowywany i utracił swój pierwotny charakter. Obecnie do stawu na działce nr [...] wpływają nie tylko wody ze stawu z działki nr [...] lecz również wprowadzane są wody drenażowe z odwodnienia budynku mieszkalnego oraz opadowe z dachu budynku D. P. W 1999 r. - za zgodą A. F. – K. P. wykonał podłączenie za pomocą trójnika rurociągu PCV Ø200 do rurociągu ceramicznego na działce nr [...]. Rurociągiem PCV Ø200 wprowadzane są wody: ze stawu położonego na działce nr [...], wody opadowe z budynku mieszkalnego (działka nr [...]), wody drenażowe z odwodnienia budynku mieszkalnego (działka nr [...]) oraz wody drenażowe z drenażu położonego na działce nr [...] i nr [...]. Według oświadczenia K. P. do stawu na działce nr [...] drenami wprowadzane są dodatkowo wody z terenów wyżej położonych. W dniu oględzin, z uwagi na wysoki poziom wody w stawie, wloty drenów nie były widoczne. W 2003 r. - za zgodą A. F. – R. W. wykonał podłączenie rurociągu Ø100 za pomocą trójnika do rurociągu ceramicznego na działce nr [...]. Rurociągiem PCV Ø100 wprowadzane są wody drenażowe z odwodnienia opaskowego budynku mieszkalnego oraz wody opadowe z odwodnienia liniowego przy wjeździe do garażu (działka nr [...]). Kilka lat temu, najprawdopodobniej w 2009 r., Gmina K. wykonała 5 m odwodnienia liniowego przed wjazdem na działkę nr [...], zbierającego wody opadowe spływające z ul. P., ul. P. R. i ul. J. Wody te poprzez studzienkę zostały włączone do rurociągu K. P. i dalej do rurociągu przebiegającego przez teren działki nr [...] należącej do A. F. Wody opadowe spływające z dróg gminnych niosą duże ilości zawiesiny, która osadza się w rurociągu powodując jego zamulenie. Większość ww. robót wykonana została bez wymaganych prawem dokumentów.
Organ wyjaśnił nadto, że wniosek D. P. dotyczy żądania wydania decyzji "nakazującej właścicielom zbieracza zlokalizowanego w J. G. udrożnienie ciągu drenarskiego i jego konserwację". Ustawa - Prawo wodne daje delegację Staroście do wydania decyzji na konserwację urządzeń wodnych w dwóch przepisach tj. w art. 64b i art. 77. Przepis art. 77 ustawy – Prawo wodne dotyczy utrzymywania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych. Zgodnie z art. 70 i art. 73 ustawy – Prawo wodne, do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zaliczają się rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m, jeżeli służą regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz ochronie użytków rolnych przed powodziami. Jak wynika z przeprowadzonych oględzin, teren, przez który przebiega rurociąg, nie jest wykorzystywany rolniczo. Nie jest tam prowadzona żadna uprawa rolna. Działki są zagospodarowane zielenią przydomową, a na posesjach stoją domy mieszkalne jednorodzinne. Rurociąg ten nie stanowi więc urządzenia melioracji wodnych szczegółowych i nie można wydać decyzji na podstawie art. 77 ustawy
- Prawo wodnego. Organ zauważył przy tym, że sposób zagospodarowania tego terenu na zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, a nie pod uprawy rolne, jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu wsi J. (uchwałą Rady Gminy nr [...] z dnia 6 grudnia 2005 r.).
Następnie organ rozważył czy przedmiotowy rurociąg można zaliczyć do urządzeń wodnych, dla których - zgodnie z art. 64b ustawy - Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Starosta wskazał na definicję urządzenia wodnego zawartą w art. 9 ust. 1 pkt 19 ww. ustawy, która nie zawiera ani ciągów drenarskich ani żadnych rurociągów. Podkreślił, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. f ustawy – Prawo wodne tylko wylot urządzenia kanalizacyjnego, a nie rurociąg mieści się w pojęciu "urządzenie wodne". Przedmiotowy rurociąg - stanowiący "urządzenie kanalizacyjne" - nie jest wiec "urządzeniem wodnym". Rurociąg ten wykonany był pierwotnie jedynie do przesyłania nadmiaru wód ze stawu do odbiornika docelowego jakim jest nieużytek na działce nr [...]. Obecnie rurociąg pełni głównie funkcję kanalizacji deszczowej, prowadzącej wody opadowe, spływające powierzchniowo
z ul. P., ul. J. i ul. P. R. Jak duże są to ilości wód może świadczyć korespondencja A. F. z Wójtem Gminy prowadzona od roku 2001 r. Wynika z niej, że każdorazowo przy większych deszczach woda spływająca z dróg gminnych wlewa się na posesję A. F. zamulając staw i drogę wewnętrzną, doprowadzając nawet do jej zniszczenia. Przedmiotowy rurociąg stanowi więc urządzenie kanalizacyjne służące do odprowadzania: nadmiaru wody ze stawów położonych na działkach nr [...] i nr [...], do których wprowadzane są wody z odwodnienia budynku mieszkalnego i wody opadowe z budynku na działce nr [...]; wód drenażowych z działek [...] i [...]; wód ze stawu z działki nr [...], oraz wód z odwodnienia budynku mieszkalnego i wód opadowych z budynku na działce nr [...]; wód opadowych spływających powierzchniowo z ulic gminnych: ul. P., ul. P. R. i ul. J. oraz ze zjazdów na prywatne posesje przy tych ulicach; wód z odwodnienia budynku mieszkalnego oraz wód opadowych z odwodnienia liniowego przy wjeździe do garażu na działce nr[...].
Organ uznał zatem, że przedmiotowy rurociąg pełni funkcję urządzenia kanalizacyjnego i "transportuje" różne rodzaje wód do odbiornika, jakim jest nieużytek na działce nr [...]. Zgodnie z definicją zawartą w art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy - Prawo wodne, jedynie wylot tego rurociągu jest urządzeniem wodnym. Do przedmiotowego rurociągu - stanowiącego "urządzenie kanalizacyjne" nie można więc zastosować art. 64b ustawy - Prawo wodne. Rurociągu tego nie można zaliczyć do "urządzeń wodnych" również z tego powodu, że jego wykonanie nie wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Wykonanie takiego urządzenia podlega jedynie pod przepisy ustawy - Prawo budowlane.
Mając powyższe na uwadze, organ pierwszej instancji uznał, że w ustawie - Prawo wodne brak jest delegacji, na podstawie której Starosta mógłby wydać decyzję, zgodnie z wnioskiem strony - "nakazującej właścicielom zbieracza zlokalizowanego w J. G. udrożnienie ciągu drenarskiego i jego konserwację". Przedmiotowy rurociąg nie stanowi bowiem ani urządzenia wodnego, ani urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. W ocenie organu jest urządzeniem kanalizacyjnym, prowadzącym różne rodzaje wód: wody powierzchniowe ze stawów, wody drenażowe z odwodnienia budynków, wody opadowe z dachów budynków, wody opadowe spływające z dróg gminnych, wody z drenażu działek nr [...] i nr [...] i podlega przepisom ustawy - Prawo budowlane, a nie ustawy - Prawo wodne.
Dodatkowo organ wyjaśnił, że z przeprowadzonego postępowania wynika, iż główną przyczyną zamulenia rurociągu jest woda opadowa spływająca z ulic gminnych, niosąca duże ilości zawiesiny, która osadza się w rurociągu.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. P. wniosła o jej zmianę, poprzez stwierdzenie, że podmiotem odpowiedzialnym za naprawę i konserwację rurociągu jest Gmina K., ewentualnie o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 10 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego poprzez wydanie decyzji w dniu, w którym strona miała jeszcze możliwość złożenia ostatecznych wniosków, co też uczyniła; naruszenie przepisów postępowania poprzez wydanie decyzji umarzającej postępowanie przy jednoczesnym wskazaniu podmiotu odpowiedzialnego za naprawę i konserwację ciągu drenarskiego; naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy – Prawo wodne w zw. z art. 3 ustawy – Prawo budowlane poprzez błędną kwalifikację, że sporny rurociąg nie jest urządzeniem wodnym oraz naruszenie art. 64b ustawy – Prawo wodne.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu 26 czerwca 2013 r., to jest w ostatnim dniu 14-dniowego terminu zakreślonego w piśmie organu na ustosunkowanie się do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, skierowała pismo do organu pierwszej instancji. Zaskarżona decyzja została natomiast wydana w dniu 28 czerwca 2013 r. Zdaniem skarżącej, sporny rurociąg nie jest żadnym z urządzeń zdefiniowanych w ustawie – Prawo budowlane, lecz urządzeniem wodnym - zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d ustawy – Prawo wodne, w sprawie znajduje zatem zastosowanie art. 64b tejże ustawy. Przy czym to Gmina K. winna zająć się naprawą i konserwacją rurociągu.
Decyzją z dnia 26 sierpnia 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 roku, poz. 267) - dalej zwanej w skrócie "k.p.a.", Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, że wniosek D. P. wszczynający postępowanie dotyczył wydania decyzji nakazującej właścicielom zbieracza udrożnienie ciągu drenarskiego i jego konserwację. Z przepisu art. 64b ustawy - Prawo wodne wynika uprawnienie organu do nakazania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidacji szkód w przypadku, gdy nienależycie utrzymywane urządzenie wodne powoduje zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty. Przepis ten dotyczy urządzeń wodnych, zatem kluczowe znaczenie ma tu kwalifikacja przedmiotowego rurociągu, czy jest on urządzeniem wodnym w rozumieniu
art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy - Prawo wodne, tj. urządzeniem służącym kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich.
Zdaniem organu odwoławczego analiza akt sprawy wykazała, że przedmiotowy rurociąg nie został wykonany w miejscu rowów melioracyjnych, w celu ich zastąpienia. Urządzenie będące przedmiotem postępowania - rurociąg, nie jest urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy - Prawo wodne, ani też urządzeniem, do którego - zgodnie z art. 9 ust. 2 pkt 1 tej ustawy - można stosować przepisy dotyczące urządzeń wodnych. Teren, którego dotyczy postępowanie nie jest terenem rolniczym tylko terenem mieszkaniowym, co potwierdza dodatkowo przeznaczenie spornego rurociągu, tj. funkcja kanalizacyjna.
Organ wyjaśnił również, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit b ustawy - Prawo budowlane, przez obiekt budowlany należy rozumieć budowlę stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak m.in. obiekty liniowe, a definicja obiektu liniowego znajduje się w kolejnym punkcie tego przepisu, tj. punkcie 3a, z którego wynika, że jest to obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności rurociąg. Zgodnie z powyższym, przedmiotowy rurociąg, tworzący sieć kanalizacyjną, jest obiektem liniowym zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo budowlane, co prawidłowo ustalił Starosta w toku postępowania. Ze względu na tę kwalifikację spornego urządzenia, w przedmiotowej sprawie nie można zastosować trybu przewidzianego art. 64b ustawy - Prawo wodne, gdyż przepis ten może być zastosowany wyłącznie do urządzeń wodnych.
Organ odwoławczy stwierdził nadto, że postępowanie przeprowadzone przez Starostę pozwoliło na prawidłowe zakwalifikowanie spornego rurociągu jako urządzenia kanalizacyjnego - obiektu liniowego, o którym stanowi art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo budowlane, a co za tym idzie stwierdzenie, że organ ten nie posiadana kompetencji do orzekania w przedmiotowej sprawie. Starosta wszelkie ustalenia dokonane w toku postępowania oraz zebrane dowody odzwierciedlił w aktach sprawy oraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił, że ustawa - Prawo wodne nie przyznaje kompetencji organom do rozstrzygania spraw z zakresu urządzeń niebędących urządzeniami wodnymi. Organ przytoczył treść art. 105 § 1 k.p.a. i stwierdził, że należało postępowanie umorzyć, skoro sporne urządzenie, którego stan techniczny i prawidłowe funkcjonowanie były przedmiotem wszczętego postępowania, okazało się być urządzeniem kanalizacyjnym, do którego nie stosuje się przepisu art. 64b ustawy
- Prawo wodne, a ustawa Prawo wodne nie przyznaje kompetencji organowi do orzekania w sprawach dotyczących obiektów budowlanych - tu obiekt liniowy zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo budowlane.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że zawiadomienie wysłane w trybie tego przepisu zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 12 czerwca 2013 r. Termin 14 dni do zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia ewentualnych uwag i wniosków upłynął w dniu 26 czerwca 2013 r. Dlatego też pismo wniesione przez pełnomocnika skarżącej przed zakończeniem postępowania zostało wniesione z zachowaniem określonego w zawiadomieniu terminu i twierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że strony nie wniosły żadnych uwag nie jest zasadne. Niemniej jednak, z treści pisma pełnomocnika skarżącej nie wynika żadna nowa okoliczność czy też wniosek, które mogłyby mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ze względu bowiem na zakwalifikowanie spornego rurociągu do urządzeń kanalizacyjnych, do których stosuje się przepisy ustawy - Prawo budowlane, nie mogło zapaść inne orzeczenie aniżeli o umorzeniu przedmiotowego postępowania. W związku z tym, brak odniesienia się do pisma pełnomocnika skarżącej przez organ I instancji nie mógł stanowić przesłanki uzasadniającej uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez zaprezentowanie odmiennych poglądów w decyzji z dnia 14 grudnia 2012 r. i w decyzji zaskarżonej, które dotyczą tego samego stanu faktycznego i przedmiotu sprawy; naruszenie art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, że Wójt Gminy nie jest zobowiązany do udrożnienia ciągu drenarskiego i jego konserwacji; naruszenie art. 64b ustawy – Prawo wodne oraz naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy – Prawo wodne
w zw. z art. 3 ustawy – Prawo budowlane poprzez błędną kwalifikację, że sporny ciąg drenarski nie jest urządzeniem wodnym.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w decyzji z dnia 14 grudnia 2012 r. uchylił decyzję Starosty o umorzeniu postępowania administracyjnego toczącego się w przedmiotowej sprawie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia oraz wskazał, że dla rozstrzygnięcia sprawy należy ustalić, czy na działce nr [...] doszło do przebudowy urządzenia wodnego i jakie skutki spowodowała ta przebudowa. Zaskarżona decyzja jest sprzeczna w ww. decyzją, albowiem organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że w przedmiotowej sprawie nie znajduje zastosowania art. 64b ustawy – Prawo wodne, a w poprzedniej decyzji uznał za niedostateczne przeprowadzenie postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia, czy na działce nr [...] doszło do przebudowy urządzenia wodnego. Wyraźnie wiec organ wskazał, że w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 64b ustawy – Prawo wodne, co narusza zasadę zaufania obywateli do organów. W pozostałym zakresie skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że nie zachodzi sprzeczność pomiędzy zaskarżoną decyzją, a decyzją z dnia 14 grudnia 2012 r.
Na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że w jego ocenie sporny rurociąg należy zakwalifikować jako urządzenie wodne zdefiniowane w art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d ustawy – Prawo wodne. Oświadczył, że sporny rurociąg pierwotnie powstał po to aby zapobiegać temu, że teren jest zbyt podmokły. Powstał tuż po wojnie. Woda, która gromadzona jest w rurociągu, odprowadzana jest do studni i wykorzystywana była kiedyś do podlewania upraw.
Pełnomocnik organu wyjaśnił natomiast, że sporny rurociąg stanowi urządzenie kanalizacji deszczowej. Urządzenia tego typu nie stanowią urządzeń wodnych, ponieważ są to urządzenia szczelne, zamknięte, służące do prowadzenia wody deszczowej. Urządzenia te nie służą natomiast do kształtowania zasobów wodnych i korzystania z nich. Prawo wodne dotyczy zasobów wodnych a nie np. deszczówki. Katalog urządzeń wodnych wskazanych w art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy - Prawo wodne nie jest zamknięty ale zawsze urządzenie wodne musi służyć do kształtowania zasobów wodnych i korzystania z nich, a sporny rurociąg temu nie służy. Urządzenia wodne wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d ustawy - Prawo wodne są to np. studnie, a więc urządzenia, które służą do ujmowania wody np. powierzchniowej aby użyć ją w określonym celu np. technologicznym.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji ocenia zatem zaskarżoną decyzję administracyjną jedynie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie w dniu orzekania przez organ stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.). Przepis art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi zaś, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty z dnia 28 czerwca 2013 r. wydane zostały na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267)
– w skrócie "k.p.a." Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W niniejszej sprawie organy uznały, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ stanowiący przedmiot postępowania rurociąg nie stanowi ani urządzenia wodnego, ani urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. W ocenie organów jest urządzeniem kanalizacyjnym, podlega zatem przepisom ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.
- Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą - Prawo budowlane", a nie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą - Prawo wodne". Co za tym idzie, do urządzenia tego nie znajdują zastosowania ani art. 64b, ani art. 77 ustawy – Prawo wodne, a tylko na podstawie tych przepisów ustawy - Prawo wodne organ prowadzący niniejsze postępowanie tj. Starosta, czyli organ właściwy do wydawania pozwoleń wodno-prawnych (vide art. 140 ust. 1 ustawy – Prawo wodne) mógłby orzekać w tej sprawie rozpoznając wniosek skarżącej. Jak słusznie wyjaśniały bowiem organy, przepisy ustawy - Prawo wodne dają Staroście kompetencję do orzekania odnośnie stanu urządzeń jedynie w dwóch przypadkach, uregulowanych w przepisach art. 64b i art. 77 tej ustawy.
Skarżąca - pismem z dnia 19 lipca 2012 roku - wniosła o wydania decyzji "nakazującej właścicielom zbieracza, którego część przebiega przez jej działkę, położoną w J. G. przy ul. P., udrożnienie ciągu drenarskiego i jego konserwację". We wniosku wyjaśniła, że przez jej działkę przebiega rurociąg (zbieracz). Przebiega on przez szereg działek, obecnie prywatnych, i zbiera "wody drenarskie" z powierzchni od B. aż do obwodnicy trójmiejskiej. Od 25 lat nie były przy nim prowadzone żadne prace konserwacyjne. Rurociąg jest w wielu miejscach zapiaszczony, co powoduje, że w czasie większych opadów jej dom jest sukcesywnie zalewany.
W toku postępowania administracyjnego (vide protokół z oględzin z 19 września 2012 roku) P. N. - pełnomocnik skarżącej, mieszkający w budynku znajdującym się na działce nr [...], stwierdził, że rurociąg jest niedrożny w części zlokalizowanej na gruncie A. F.; woda napływająca z drogi (odprowadzana do tego rurociągu) nie odpływa rurociągiem tylko cofa się do stawu na działce [...]; wykonano udrożnienie rurociągu od strony działki nr [...] i od strony działki nr [...] (własność S. i W. W.), jednak rurociągu nie udrożniono.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest zatem rurociąg, określany przez skarżącą jako zbieracz, rurociąg, ciąg drenarski, który przebiega od stawu na działce nr [...] (własność skarżącej), poprzez działkę nr [...] (własność A. F.), pod ulicą O. i dalej do studzienki na działce nr [...] (własność S. i W. W.). Rurociąg ma około 80 m długości, z czego około 50 m przebiega pod działką nr [...] należącą do A. F.
W sprawie jest bezsporne, że obecnie przez ten rurociąg przepływają: wody powierzchniowe ze stawów, wody drenażowe z odwodnienia budynków i działek budowlanych, wody opadowe, w tym spływające z dachów budynków oraz dróg gminnych. Bezsporne również pozostaje, że przedmiotowy rurociąg przebiega przez tereny, które obecnie nie mają charakteru rolniczego. Znajduje się bowiem na obszarze przeznaczonym pod budownictwo jednorodzinne i tak też wykorzystywanym.
W ocenie organów rurociąg ten nie stanowi urządzenia wodnego, natomiast zdaniem skarżącej jest to urządzenie wodne o jakim mowa w art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d ustawy – Prawo wodne (vide oświadczenie pełnomocnika skarżącej z rozprawy).
W ocenie Sądu z przebiegu niniejszej sprawy wynika, że skarżąca zaakceptowała - prawidłowe w ocenie Sądu - stanowisko organów, zgodnie z którym omawiany rurociąg nie jest urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych, a co za tym idzie, brak było podstaw do prowadzenia w tej sprawie postępowania w trybie art. 77 ustawy – Prawo wodne, który dotyczy utrzymywania tylko tego typu urządzeń wodnych. Jedynie zatem dla porządku, Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznacza, że stanowisko organów w tym zakresie jest prawidłowe, zgodnie bowiem z art. 77 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej - do tej spółki. Z ustępu 2. tego artykułu wynika natomiast, że jeżeli obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie jest wykonywany, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntu, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Urządzenia melioracji wodnych szczegółowych zostały enumeratywnie wymienione w art. 73 ustawy – Prawo wodne (są to również drenowania i rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m), jednak wszystkie one muszą spełniać podstawowe kryterium określone w art. 70 ust. 1 cyt. ustawy, tj. służyć regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. W sprawie jest bezsporne, że przedmiotowy rurociąg obecnie takim celom nie służy, a z wyrażonej w art. 6 k.p.a. zasady praworządności (legalizmu) wynika, obowiązek organów administracji stosowania przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania decyzji. Organy zatem zobowiązane są co do zasady uwzględniać stan prawny i stan faktyczny sprawy z daty orzekania. Organy obu instancji przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy obowiązane były zatem uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w chwili wydawania decyzji, w szczególności aktualny sposób wykorzystywania rurociągu.
Oceniając natomiast czy w sprawie można było prowadzić postępowanie na podstawie art. 64b ustawy – Prawo budowlane, Sąd przede wszystkim zważył, że zgodnie z tym przepisem, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. W ocenie Sądu z treści tego przepisu jasno wynika, że warunkiem sine qua non wydania wskazanej w nim decyzji administracyjnej mającej charakter restytucyjny jest nienależyte utrzymywanie urządzenia wodnego, powodujące zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty. Aby zatem rozważać możliwość nałożenia obowiązków określonych w tym przepisie, należy w pierwszej kolejności ustalić czy przedmiot postępowania (w niniejszej sprawie – rurociąg - "zbieracz") można zaliczyć do urządzeń wodnych.
Definicję urządzenia wodnego zawiera art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy – Prawo wodne. Zgodnie z tym przepisem, urządzenia wodne są to urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności:
a) budowle: piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy,
b) zbiorniki, obiekty zbiorników i stopni wodnych,
c) stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków, rekreacji lub innych celów,
d) obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz podziemnych,
e) obiekty energetyki wodnej,
f) wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód lub urządzeń wodnych oraz wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód lub urządzeń wodnych,
g) stałe urządzenia służące do połowu ryb lub do pozyskiwania innych organizmów wodnych,
h) mury oporowe, bulwary, nabrzeża, pomosty, przystanie, kąpieliska,
i) stałe urządzenia służące do dokonywania przewozów międzybrzegowych.
Omawiając przedstawioną powyżej definicję urządzenia wodnego należy zauważyć, że ustawodawca, definiując to pojęcie, zwrócił uwagę na funkcję, którą muszą spełniać poszczególne urządzenia aby można było je było uznać za urządzenia wodne. Urządzeniami wodnymi zgodnie z tym przepisem są bowiem tylko te urządzenia, które służą kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich. Aby odpowiedzieć na pytanie jakie urządzenie jest urządzeniem wodnym, należy zatem zdefiniować pojęcia kształtowanie zasobów wodnych oraz korzystanie z zasobów wodnych.
Przepisy zawarte w art. 31 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo zawierają definicję legalną pojęcia korzystanie z wód. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy – Prawo wodne, korzystanie z wód polega na ich używaniu na potrzeby ludności oraz gospodarki. Z art. 31 ust. 2 cyt. ustawy wynika natomiast, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, w szczególności ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, a także marnotrawstwa wody, marnotrawstwa energii wody, ani wyrządzać szkód. W komentarzu do tego artykułu, zawartym w "Prawo wodne. Komentarz" (Wolters Kluwer S.A. Warszawa 2013, str. 176), Bartosz Rakoczy wyjaśnia: "Korzystanie z wód polega na ich używaniu na potrzeby ludności i gospodarki. Definicja korzystania z wód skonstruowana jest w ten sposób, że centralnym jej punktem jest używanie wód. Prawodawca nie definiuje, co oznacza używanie wód. Zgodnie z definicją słownikową używanie oznacza: "posłużyć się (posługiwać się) czymś, zastosować (stosować) coś jako środek, narzędzie" (Uniwersalny słownik języka..., pod red. S. Dubisza, t. 4, s. 1069). Używanie wód dotyczy dwóch elementów – potrzeb ludności i potrzeb gospodarki. Korzystanie z wód obejmuje wszelkie sposoby jej używania dla potrzeb ludności i gospodarki. Zakres korzystania z wód jest zatem bardzo szeroki. Ustawodawca określa jednak ramy korzystania z wód, wskazując, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, w szczególności ustaleń planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, a także marnotrawstwa wody, marnotrawstwa energii wody, ani wyrządzać szkód. Sposób określenia granic korzystania z wód pozwala uznać, że korzystaniem z wód nie są te zachowania, które prawodawca wskazuje w ust. 2. Zatem korzystaniem z wód nie będą te zachowania, które powodują pogorszenie stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, które powodują marnotrawstwo wód, czy też marnotrawstwo energii wodnej, które wyrządzają szkody, nawet jeśli te zachowania polegają na używaniu wód dla potrzeb ludności lub gospodarki."
Z regulacji zwartych m. in. w art. 113b ust. 7 pkt 1 ustawy – Prawo wodne, wynika natomiast, że kształtowanie zasobów wodnych to kształtowanie zasobów wodnych w celu ich ochrony, a także w celu ochrony ludności przed zagrożeniami związanymi z zasobami wodnymi, polegające przede wszystkim na piętrzeniu, poborze, magazynowaniu, uzdatnianiu i dystrybucji wody (zob. "Status prawny urządzeń wodnych" Michał Tyburek w: "Wybrane problemy prawa wodnego" pod. red. Bartosza Rakoczego, Wolters Kluwer S.A. Warszawa 2013, str. 239).
Należy również zauważyć, że katalog urządzeń wskazanych jako urządzenia wodne w art. 9 ust. 1 pkt 19 ustawy – Prawo wodne nie jest zamknięty. Samo zatem stwierdzenie, że wyliczenie w nim zawarte nie zawiera rurociągów, czy też ciągów drenarskich - zdaniem Sądu - nie przesądza jeszcze o tym, że rurociąg, stanowiący przedmiot niniejszego postępowania, urządzeniem wodnym nie jest. Przesądza jednak o tym funkcja, którą aktualnie przedmiotowy rurociąg pełni, a która powoduje, że urządzenie to nie służy kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, w szczególności nie stanowi obiektu służącego do ujmowania wód powierzchniowych oraz podziemnych, o jakim mowa w art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d ustawy - Prawo wodne. Słusznie pełnomocnik organu zauważył na rozprawie, że urządzenia wodne wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d ustawy - Prawo wodne są to np. studnie, a więc urządzenia, które służą do ujmowania wody np. powierzchniowej, aby użyć ją w określonym celu np. technologicznym. Nie są nimi natomiast urządzenia, które odprowadzają wodę deszczową ,czy też ścieki, którymi – zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy – Prawo wodne, są (wprowadzane do wód lub do ziemi) wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w tym z miast oraz dróg i parkingów.
Przedmiotowy rurociąg – jak prawidłowo ustaliły organy, stanowi zatem urządzenie kanalizacyjne, a nie wodne. Z akt sprawy i ustaleń organów szczegółowo opisanych w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji wynika bowiem, że obecnie pełni on funkcję kanalizacji deszczowej, odprowadzając wody powierzchniowe ze stawów, wody drenażowe z odwodnienia budynków i działek budowlanych oraz wody opadowe, w tym spływające z dachów budynków oraz dróg gminnych.
Przedmiotowy rurociąg pełni funkcję urządzenia kanalizacyjnego, zatem - zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. f ustawy - Prawo wodne, jedynie wylot tego rurociągu (którego nie dotyczył wniosek skarżącej) jest urządzeniem wodnym. Przepis ten stanowi bowiem, że wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód lub urządzeń wodnych oraz wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód lub urządzeń wodnych stanowią urządzenia wodne. Do przedmiotowego rurociągu nie można więc zastosować art. 64b ustawy - Prawo wodne.
Jedynie na marginesie należy zauważyć również, że w sprawie było bezsporne, iż omawiany rurociąg nie stanowi także urządzenia, do którego – zgodnie
z art. 9 ust. 2 pkt 1 ustawy – Prawo wodne, przepisy tej ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły w niniejszej sprawie, iż w ustawie - Prawo wodne brak jest delegacji, na podstawie której Starosta mógłby wydać decyzję, zgodnie z wnioskiem strony - "nakazującą właścicielom zbieracza zlokalizowanego w J. G. udrożnienie ciągu drenarskiego i jego konserwację". Przedmiotowy rurociąg nie stanowi bowiem ani urządzenia wodnego, ani urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. Prowadzenie postępowania w tej sprawie stało się zatem bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Oceny tej nie zmienia poczynione przez organ I instancji ustalenie (na które wskazuje skarżąca), zgodnie z którym główną przyczyną zamulenia rurociągu jest woda opadowa spływająca z ulic gminnych, niosąca duże ilości zawiesiny, która osadza się w rurociągu. Ustalenie, że do zamulania rurociągu głównie doprowadziły działania Gminy nie daje bowiem kompetencji Staroście do orzekania w przedmiotowej sprawie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącej, Sąd stwierdził co następuje.
Przede wszystkim nie zachodzi sprzeczność pomiędzy zaskarżoną decyzją, a decyzją kasacyjną z dnia 14 grudnia 2012 r., która wcześniej została wydana w niniejszej sprawie. W decyzji kasacyjnej organ odwoławczy stwierdził bowiem jedynie, że przedmiotem oceny organu I instancji orzekającego w niniejszej sprawie było to, czy organ właściwy w sprawach gospodarowania wodami może podjąć w oparciu o art. 64b ustawy - Prawo wodne kroki prawne zmierzające do wyegzekwowania od właścicieli działek położonych w J. G. udrożnienia rurociągu. Organ odwoławczy wskazał na treść art. 64b ustawy - Prawo wodne i wyjaśnił, że w świetle tego uregulowania istotną kwestią do wyjaśnienia w przedmiotowej sprawie jest, czy na działce nr [...] doszło do przebudowy urządzenia wodnego i jakie skutki spowodowała ta przebudowa. Organ odwoławczy ocenił przy tym, że powyższa okoliczność nie została przez organ I instancji wyjaśniona w sposób wyczerpujący, ponieważ organ I instancji przeprowadził postępowanie w sprawie z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77, art. 79 i art. 80 k.p.a. W żadnej mierze organ odwoławczy nie zaprezentował zatem w tej decyzji kasacyjnej odmiennych poglądów niż w decyzji zaskarżonej, ponieważ - z uwagi na brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy
– wydając decyzję kasacyjną w ogóle nie oceniał czy przedmiotowy rurociąg jest urządzeniem wodnym, czy też nie. Wbrew zarzutom skargi, organ nie wskazał również wyraźnie, że w niniejszej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 64b ustawy – Prawo wodne, z uzasadnienia decyzji kasacyjnej jasno wynika bowiem, że organ odwoławczy jedynie nakazał zbadać, czy przepis ten znajdzie w sprawie zastosowanie.
Odnośnie zakwalifikowania przedmiotowego rurociągu przez organy jako obiektu budowlanego, Sąd uznał, że była to kwalifikacja prawidłowa. Zgodnie bowiem
z art. 3 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo budowlane, przez obiekt budowlany należy rozumieć budowlę stanowiącą całość techniczno - użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, w tym m.in. obiekty liniowe. Definicję obiektu liniowego zawiera art. 3 pkt 3a cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem, obiektem liniowym jest obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności rurociąg. Z powyższego wynika, że przedmiotowy rurociąg, tworzący sieć kanalizacyjną, jest obiektem liniowym (art. 3 pkt 3a ustawy - Prawo budowlane), a więc obiektem budowlanym, co prawidłowo ustaliły organy.
Należy przy tym jedynie zauważyć, że ustalenie, iż dany obiekt jest obiektem budowlanym nie przesądza o tym, że nie może stanowić jednocześnie urządzenia wodnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2010 r., sygn. II OSK 1654/09, Baza Orzeczeń LEX nr 746714). W tej jednak sprawie, jak ustalono powyżej, przedmiot niniejszego postępowania tj. rurociąg urządzeniem wodnym nie jest. Jest natomiast obiektem budowlanym.
Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI