II SA/GD 799/24

II SA/Gd 799/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /przewodniczący/
Krzysztof Kaszubowski
Wojciech Wycichowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III OZ 503/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 148
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr SKO.464.2.24 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie usunięcia odpadów 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz skarżącego W. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z 29 stycznia 2021 r. Wójt Gminy Czarna Dąbrówka (dalej: "Wójt"), na podstawie art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r., poz. 797 ze zm.) - dalej: "ustawa o odpadach", nałożył na W. Z. (dalej: "Strona", "Skarżący", "Wnioskodawca"), jako posiadacza odpadów, obowiązek usunięcia odpadów
z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania - wszystkich płynnych odpadów, w tym zgromadzonych w budynku przemysłowym zlokalizowanym na działkach nr [...] i [...] obręb C., położonych przy ul. O. [...]
w C., w co najmniej 250 pojemnikach typu mauser o pojemności
1.000 litrów, w co najmniej 485 beczkach metalowych i plastikowych o pojemności
200 litrów oraz w co najmniej 84 pojemnikach typu wiaderka o pojemności 20-50 litrów,
o oznaczonych w decyzji kodach.
W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "Kolegium", "Organ") decyzją z 8 grudnia 2021 r. uchyliło ją w całości i nałożyło na Stronę obowiązek usunięcia wszystkich płynnych odpadów, zgromadzonych na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] obręb C., położonych przy ul. O. [...] w C., znajdujących się w co najmniej w 250 pojemnikach typu mauser o pojemności 1.000 l, w co najmniej 485 beczkach metalowych i plastikowych o pojemności 200 l oraz w co najmniej 84 pojemnikach typu wiaderka o pojemności 20-50 l, tj. wszystkich odpadów o kodach: grupa 07, grupa 08, grupa 12, grupa 13, grupa 14, grupa 16 i grupa 19, wyznaczając termin wykonania obowiązku usunięcia odpadów do 31 stycznia 2022 r.
Na decyzję Kolegium W. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej: "WSA w Gdańsku"), który wyrokiem z 6 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 97/22 oddalił ją.
Od ww. wyroku W. Z. wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"), który wyrokiem z 14 listopada 2023 r. sygn. akt III OSK 2670/22 oddalił ją.
Wnioskiem z 12 grudnia 2023 r. Strona, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy
z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) - dalej: "k.p.a.", wystąpiła do Wójta o wznowienie postępowania
w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tego organu z 29 stycznia 2021 r. z uwagi na fakt wydania przez Sąd Okręgowy w Słupsku (sygn. akt II K 74/21) wyroku skazującego R. M. za przestępstwo nielegalnego składowania odpadów na nieruchomości należącej ówcześnie do Wnioskodawcy, a zatem z uwagi na fakt ustalenia przez sąd karny, że posiadaczem odpadów jest R. M., a nie W. Z
W uzasadnieniu Wnioskodawca wskazał, że 15 listopada 2023 r. dowiedział się
z artykułu prasowego na portalu internetowym [...], że Sąd Okręgowy
w Słupsku skazał organizatora nielegalnego składowiska niebezpiecznych odpadów
w C. (zapewne chodzi o R. M.) na karę 2 lat pozbawienia wolności.
Zdaniem Wnioskodawcy powyższa okoliczność nie pozostaje bez znaczenia dla jego sytuacji i wpływa na konieczność wznowienia postępowania w sprawie uprzednio wydanej decyzji. Mianowicie fakt, że domniemanie, iż władający powierzchnią nieruchomości jest posiadaczem odpadów ma zastosowanie jedynie w przypadku, gdy ten posiadacz nie jest znany. Fakt ustalenia posiadacza odpadów wyklucza możliwość zastosowania domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach. Natomiast
w niniejszej sprawie ten posiadacz odpadów został ustalony przez Sąd Okręgowy
w Słupsku w wyroku skazującym R. M. za przestępstwo nielegalnego składowania odpadów na nieruchomości Wnioskodawcy.
Pismem z 14 marca 2024 r. Kolegium wezwało Wnioskodawcę do sprecyzowania, czy jego intencją jest wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu
z 8 grudnia 2021 r. oraz wykazania w takim wypadku istnienia jednej z przesłanek wznowienia postępowania wskazanej w art. 145 i nast. k.p.a. oraz zachowania terminu,
o którym mowa w art. 148 tej ustawy.
Pismem z 29 marca 2024 r. Wnioskodawca sprecyzował, że jego intencją jest wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z 8 grudnia 2021 r. Wskazano również, że podstawą faktyczną wniosku o wznowienie postępowania jest fakt wydania przez Sąd Okręgowy w Słupsku (sygn. akt II K 74/21) wyroku skazującego R. M. za przestępstwo nielegalnego składowania odpadów na nieruchomości należącej ówcześnie do Wnioskodawcy, a zatem z uwagi na fakt ustalenia przez sąd karny, że posiadaczem odpadów jest R. M., a nie W. Z. Wskazano, że podstawą prawną wniosku jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W kwestii wykazania zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Wnioskodawcy na fakt tego, kiedy dowiedział się on z mediów o fakcie wydania przez Sąd Okręgowy w Słupsku (sygn. akt II K 74/21) wyroku skazującego R. M. za przestępstwo nielegalnego składowania odpadów na nieruchomości należącej ówcześnie do Wnioskodawcy.
Postanowieniem z 18 kwietnia 2024 r. Kolegium, na podstawie art. 148 i art. 149 § 3 k.p.a., odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu
z 8 grudnia 2021 r.
W uzasadnieniu Organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym i stanowi wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.); tryb ten jest sformalizowany i nie daje podstaw prawnych do stosowania wykładni rozszerzającej.
Kolegium podało, że zgodnie z art. 148 § 1 i art. 149 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. A zatem, do czasu wydania postanowienia o wznowieniu postępowano organ bada wyłącznie, czy wiosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1,
art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 lub art. 145aa § 1 k.p.a., oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Niedopuszczalne jest natomiast badanie przez organ, czy zachodzą wskazane w podaniu podstawy wznowienia postępowania, kwestie te są bowiem przedmiotem analizy po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Organ podkreślił, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu,
o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a.
Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Kolegium zwróciło uwagę, że Wnioskodawca wskazał jedynie, iż podstawą jego żądania jest art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (co potwierdził także w piśmie z 29 marca 2024 r.), a o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, tj. o wyroku Sądu Okręgowego
w Słupsku zapadłego w sprawie II K 74/21, dowiedział się z artykułu prasowego, w dniu
15 listopada 2023 r. Wskazano, że w odpowiedzi na wezwanie Kolegium do wykazania powyższego, w piśmie z 29 marca 2024 r. Wnioskodawca zwrócił się o przesłuchanie go na okoliczność, kiedy dowiedział się z mediów o fakcie wydania ww. wyroku przez Sąd Okręgowy w Słupsku.
W ocenie Organu Wnioskodawca wskazał podstawę wznowienia postępowania, nie udowodnił jednak zachowania miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Podkreślono, że Wnioskodawca ograniczył się wyłączne do wniosku o przesłuchanie go na tę okoliczność. Kolegium zaznaczyło, że wzięło przy tym pod uwagę, iż Wnioskodawca działał przez profesjonalnych pełnomocników, dysponujących wiedzą co do skutków niewykazania zachowania terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., a także
o obowiązującej w sprawach administracyjnych zasadzie pisemności. Ponadto Kolegium pismem z 14 marca 2024 r. wyznaczyło dodatkowy termin na wykazanie zachowania przedmiotowego terminu. Organ zauważył, że w artykule prasowym, z którego Wnioskodawca miał jakoby uzyskać wiedzę o wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku nie została powołana sygnatura sprawy karnej, znana i powołana przez Wnioskodawcę
w pismach do organów administracji. Okoliczność ta budzi zatem wątpliwości co do uzyskana wiedzy przez Wnioskodawcę o wyroku zapadłym w październiku 2023 r. (co wynika z załączonego przez Wnioskodawcę artykułu) dopiero w dniu 15 listopada 2023 r.
Podsumowując Kolegium podniosło, że wobec nieudowodnienia zachowania terminu wskazanego w art. 148 k.p.a. odmówiło wznowienia postępowania.
W skardze na postanowienie Kolegium W. Z., reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucił mu naruszenie:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia stanu faktycznego mającego miejsce w chwili wydawania postanowienia przez Kolegium i brak dążenia do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego poprzez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony na okoliczność daty uzyskania wiedzy przez Skarżącego o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania w terminie jednego miesiąca oraz błędne założenie przez organ, że data udostępnienia artykułu prasowego w portalu internetowym jest równoznaczna z datą, w której Wnioskodawca zapoznał się z jego treścią i utrwalił jego zawartość;
2. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, jakoby Skarżący uzyskał wiedzę o treści wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku w terminie wcześniejszym niż
15 listopada 2023 r., jedynie z uwagi na powoływania we wniosku o wznowienie sygnatury sprawy karnej, podczas gdy fakt posiadania wiedzy o sygnaturze sprawy,
w której R. M. został oskarżony (a następnie skazany) wynika z kilku oczywistych okoliczności takich jak to, że:
a) pełnomocnikowi Skarżącego całość akt o sygn. II K 74/21 została udostępniona na skutek pisma Prezesa Sądu Okręgowego w Słupsku z 6 lipca 2022 r.,
b) Skarżący został wezwany do sprawy II K 74/21 jako świadek (na wezwaniu jest sygnatura sprawy),
c) sama Prokuratura Okręgowa w Słupsku jako uczestnik postępowania sądowo- administracyjnego toczącego się przed WSA w Gdańsku (sygn. akt II SA/Gd 97/22) ujawniła, że postępowanie przeciwko R. M. toczy się pod sygnaturą akt II K 74/21.
- a tym samym, mimo że treść artykułu z 9 listopada 2023 r. nie zawierała sygnatury sprawy karnej, bynajmniej nie oznacza, że Skarżący uzyskał wiedzę o treści wyroku
z innego (niż ten artykuł) źródła i to w terminie wcześniejszym niż 15 listopada 2023 r.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Kolegium na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że wniosek o przesłuchanie Skarżącego był jedyną znaną stronie możliwością, aby udowodnić organowi fakt, że uzyskał on wiedzę
o wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku w sprawie II K 74/21 (którym skazano R. M.) w podanym przez siebie terminie, na co miał zostać przeprowadzony dowód
z przesłuchania Wnioskodawcy. Wniosek ten został jednak bezpodstawnie pominięty, powodując tym samym sprzeczność wyniku postępowania z nadrzędną zasadą załatwiania spraw administracyjnych zgodnie ze słusznym interesem obywateli i zasadą prawdy obiektywnej.
Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych wskazano, że strona żądająca wznowienia postępowania jest zobowiązana do udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowieniową, ze względu na konieczność ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem jednomiesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. Organ może również przyjąć oświadczenie złożone w tym względzie przez stronę, poparte w razie potrzeby i możliwości innymi dowodami. Natomiast jeżeli organ uzna to oświadczenie oraz inne dowody przedstawione przez stronę za niewystarczające lub niewiarygodne, to przeprowadza we własnym zakresie postępowanie dowodowe umożliwiające ustalenie, czy rzeczywiście termin nie został zachowany przez stronę. Podniesiono, że Skarżący, zgodnie z wymogami ustawodawcy, wskazał podstawy wznowienia postępowania oraz poprzez wniosek o przesłuchanie go na okoliczność dowiedzenia się o ww. wyroku w dniu 15 listopada 2023 r., wyczerpał paletę aktywności, które mógł według swojej wiedzy przedsięwziąć w celu udowodnienia organowi niniejszej okoliczności w sprawie.
Strona skarżąca przyznała, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania,
w jakiej dacie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Nie zwalnia to jednak organu, stosownie do art. 7 i art. 9 k.p.a., od podjęcia czynności mających na celu wyjaśnienie tej kwestii. A zatem, organ nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie udowodnienia przez stronę dochowania terminu wniesienia podania, a następnie weryfikacji twierdzeń wnioskodawcy.
Za całkowicie niezrozumiałe uznano założenie Kolegium, że data udostępnienia artykułu prasowego w portalu internetowym jest jednoznaczna z okolicznością, w której sam Wnioskodawca dowiedział się o jego zawartości w tym samym czasie. Podkreślono, że na taką okoliczność, gwoli ścisłości i dążenia do ustalenia stanu faktycznego, stosując się do logicznych przesłanek prawidłowego oraz sprawiedliwego postępowania administracyjnego, powinien zostać przeprowadzony dowód, o co strona bezskutecznie wnioskowała.
Odnosząc się do stanowiska Kolegium, że Wnioskodawca uzyskał wiedzę o wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku w sprawie II K 74/21 w terminie wcześniejszym, skoro wskazał we wniosku wznowieniowym sygnaturę sprawy karnej, mimo że w artykule
z 9 listopada 2023 r. nie była podana sygnatura sprawy, w której zapadł wyrok skazujący R. M. podniesiono, że takie założenie zahacza o absurd ze względu na fakt, iż Skarżący już w trakcie procesu (przed wydaniem ww. wyroku) uzyskał dostęp do akt przedmiotowej sprawy karnej. Ponadto Wnioskodawca w sprawie tej występował
w charakterze świadka, co jest równoznaczne z faktem, że znał on sygnaturę nadaną tejże sprawie (chociażby z wezwania do stawiennictwa przed Sądem Okręgowym w Słupsku). Podkreślono, że ogólna zasada prawdy obiektywnej oraz zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony jasno wskazują, aby nie stosować podobnych niespójnych logicznie założeń, mających stać w sprzeczności z twierdzeniami Wnioskodawcy co do faktów istotnych w sprawie. Nie istnieje bowiem żadna logiczna przesłanka skłaniająca do myślenia, że znajomość sygnatury sprawy karnej przemawia za tym, iż Skarżący uzyskał wiedzę o treści zapadłego rozstrzygnięcia w inny sposób niż z artykułu prasowego
(w którym sygnatura sprawy nie została podana).
W odpowiedzi na skargę Kolegium, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie,
a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został
w skardze podniesiony.
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane
w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 18 kwietnia 2024 r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z 8 grudnia 2021 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium oceniło, że Wnioskodawca nie udowodnił zachowania miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572).
Przed przystąpieniem do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia należy zwrócić uwagę, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.). Zgodnie z tym przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisów regulujących ten tryb postępowania jest niedopuszczalna. W konsekwencji wzruszenie decyzji ostatecznych nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków, do których należą m.in. tzw. tryby nadzwyczajne, w tym tryb wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową mającą na celu stworzenie prawnej możliwości przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego
i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna. Potrzeba stosowania tego rodzaju instytucji pojawia się w sytuacjach, kiedy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawniła się wadliwość postępowania, albo też gdy wystąpiły później okoliczności, które pozbawiają znaczenia przesłanki, na jakich oparto rozstrzygnięcie sprawy.
Samo jednak złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie prowadzi do jego wznowienia. Zanim bowiem dojdzie do wznowienia postępowania w konkretnej sprawie muszą zostać zweryfikowane przesłanki jego dopuszczalności - przesłanki rozumiane jako warunki, od których zależy samo uruchomienie odnośnego trybu nadzwyczajnego.
W pierwszej fazie rozpatrywania podania o wznowienie postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest badać następujące kwestie: czy podanie
o wznowienie postępowania odpowiada ogólnym wymogom k.p.a. dotyczącym podań
w postępowaniu administracyjnym (tj. czy zostało podpisane, wskazuje konkretną decyzję, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania), czy zostało wniesione przez osobę będącą stroną w sprawie i czy zostały w nim wskazane przyczyny wznowienia określone
w art. 145-145b k.p.a. oraz czy został zachowany miesięczny termin do jego złożenia.
Zgodnie bowiem z art. 148 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji,
w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania
o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia,
w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).
W doktrynie podkreśla się, że zachowanie miesięcznego terminu, o którym mowa
w art. 148 k.p.a. musi być przez stronę udowodnione, nie wystarczy uprawdopodobnienie (tak: E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970). Również w dawnej judykaturze wskazuje się, że strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęcie postępowania
w sprawie wznowienia postępowania w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Zachowanie powyższego terminu musi być udowodnione przez stronę, zaś organ administracji swobodnie ocenia dowody w tej mierze (zob. wyroki NSA: z 16 października 1998 r.
sygn. akt III SA 2802/97 i z 19 maja 2000 r. sygn. akt I SA/Wr 1038/97, przywołane
w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona musi więc udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu miesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia.
Zachowanie omawianego terminu jest jednak badane także przez organ administracji publicznej, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku
z 21 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 463/11. W wyroku tym zaznaczono, że mimo iż
z regulacji zawartej w art. 148 k.p.a. wynika, że to strona musi wykazać, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu miesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się
o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, organ administracji publicznej nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności. Podobnie w wyroku z 8 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 2101/17 NSA z jednej strony podkreślił, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wskazania podstaw wznowienia i udowodnienia, kiedy konkretnie dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, czy też wydaniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie postępowania wpłynęło przed upływem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., zaznaczając, że nie zwalnia to organu z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie weryfikacji twierdzeń strony i przedłożonych przez nią dowodów oraz rzeczowego przedstawienia swojego stanowiska, w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Obowiązek badania, czy wniosek o wznowienie postępowania wpłynął w terminie, spoczywa zatem na organach administracji publicznej.
Przenosząc dotychczasowe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy jako co najmniej przedwczesne należy ocenić stanowisko Kolegium, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z 8 grudnia 2021 r. nie został złożony z zachowaniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu stawiając powyższą tezę Organ nie uzasadnił swojego stanowiska
w sposób wszechstronny i przekonywający.
W myśl art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny
i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika m.in. rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu, jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji.
Konsekwencją zasady praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn
z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji stanowi naruszenie powołanej normy, uzasadnienie faktyczne i prawne jest bowiem obowiązkowym elementem decyzji.
W myśl art. 124 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania (§ 1). Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (§ 2).
Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. wyroki NSA: z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1417/19, z 27 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 1035/17, czy
z 14 czerwca 2016 r. sygn. akt II OSK 2457/14), jak i w piśmiennictwie (zob. C. Martysz, Komentarz do art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca,
C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I, Wydawnictwo Zakamycze, 2005) podkreśla się, że odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, a także stanowi wyraz zrealizowania przez organ wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Mocą tej zasady to organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.
Zdaniem Sądu Kolegium nie sprostała wymaganiom wynikającym z przywołanych wyżej regulacji.
Uzasadnienie postanowienia Organu zawiera się w istocie w jednym akapicie na
s. 3 postanowienia z 18 kwietnia 2024 r., w którym Kolegium oceniło, że Wnioskodawca nie udowodnił zachowania miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Zdaniem Organu Skarżący ograniczył się wyłączne do wniosku o przesłuchanie go na tę okoliczność. Kolegium wskazało również, że pismem z 14 marca 2024 r. wyznaczyło dodatkowy termin na wykazanie zachowania przedmiotowego terminu. Organ zauważył ponadto, że w artykule prasowym, z którego Wnioskodawca miał jakoby uzyskać wiedzę
o wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku nie została powołana sygnatura sprawy karnej, znana i powołana przez Skarżącego w pismach do organów administracji. Okoliczność ta wzbudziła wątpliwości Organu co do uzyskana wiedzy przez Wnioskodawcę o wyroku zapadłym w październiku 2023 r. (co wynika z załączonego do wniosku artykułu) dopiero
w dniu 15 listopada 2023 r.
Z nadesłanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że do wniosku z 12 grudnia 2023 r. o wznowienie postępowania strona skarżąca załączyła wydruk z tego samego dnia ze strony internetowej zawszepomorze.pl, na której opublikowano artykuł "C.: Jest wyrok za nielegalne składowisko odpadów, a niebezpieczne śmieci nadal zalegają". Z załączonego wydruku wynika, że artykuł ukazał się na stronie internetowej w dniu 9 listopada 2023 r. o godzinie 17.18, natomiast strona skarżąca podała, że dowiedziała się o nim w dniu 15 listopada 2023 r.
Powyższe twierdzenie strony skarżącej Kolegium poddało w wątpliwość, nie wskazując jednak chociażby jednej sprawdzalnej okoliczności, która mogłaby wskazywać, że o ww. artykule strona skarżąca dowiedziała się wcześniej niż 15 listopada 2023 r.
Taki sposób uzasadnienia postanowienia, które dla jego adresata jest rozstrzygnięciem negatywnym, gdyż pozbawia go potencjalnego uprawnienia (w niniejszej sprawie uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania), narusza przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Trudno oczekiwać od Skarżącego, aby codziennie sprawdzał on portale internetowe w celu zweryfikowania, czy na którymś z nich nie ukazał się przypadkiem artykuł mogący stanowić podstawę do sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania.
Również okoliczność, że Skarżący znał sygnaturę sprawy karnej, w której zapadł wyrok skazujący R. M. za nielegalne składowanie odpadów, nie może świadczyć na niekorzyść Skarżącego. W skardze wskazano, że już w trakcie procesu (przed wydaniem ww. wyroku) Skarżący uzyskał dostęp do akt przedmiotowej sprawy karnej. Ponadto Wnioskodawca w sprawie tej był przesłuchiwany w charakterze świadka, co jest równoznaczne z faktem, że znał on sygnaturę nadaną tej sprawie (chociażby
z wezwania do stawiennictwa przed Sądem Okręgowym w Słupsku). Trudno zatem za trafne uznać stanowisko Organu, że znajomość sygnatury sprawy karnej przemawia za tym, iż Skarżący uzyskał wiedzę o treści zapadłego rozstrzygnięcia w inny sposób niż
z artykułu prasowego (w którym sygnatura sprawy nie została podana).
Zgodnie z art. 81a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia,
a w tym zakresie pozostają niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony.
Kolegium całkowicie pominęło treść powyższej regulacji.
Organ nie skorzystał również z możliwości przesłuchania Skarżącego, o co konsekwentnie wnoszono. Tymczasem, zgodnie z art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że Kolegium dopuściło się naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 w zw. z art. 124 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium przeanalizuje wniosek Skarżącego
z 12 grudnia 2023 r. biorąc pod uwagę ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku dotyczącą wykładni przepisów art. 148 § 1 k.p.a. na tle okoliczności niniejszej sprawy.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia
22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r.,
poz. 1964), zasądzając od Kolegium na rzecz Skarżącego kwotę 680 zł, na którą składa się uiszczony wpis sądowy od skargi (200 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł).[pic]