II SA/Gd 790/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi spółki K. na zalecenia pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (PWKZ) dotyczące zabezpieczenia zabytkowego budynku przy ul. [...] w G. PWKZ wydał zalecenia obejmujące zabezpieczenie terenu, wykonanie rusztowania z zadaszeniem oraz zagospodarowanie terenu wokół budynku. Skarżący zakwestionował pkt 2 zaleceń, twierdząc, że budynek jest w tak złym stanie technicznym (wskazując na protokół kontroli pięcioletniej i pismo zarządcy nieruchomości sąsiedniej), że utracił cechy zabytku i wymaga ekspertyzy technicznej, a nie prac budowlanych. PWKZ odmówił zmiany zaleceń, podkreślając, że wartości zabytkowe są niezależne od stanu technicznego i że budynek nadal posiada cechy zabytkowe, co potwierdza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Sąd uznał, że zalecenia pokontrolne są zaskarżalne. Podkreślił, że kompetencje kontrolne organu konserwatorskiego obejmują również zabytki ujęte w ewidencji gminnej/wojewódzkiej, a nie tylko rejestrowej. Sąd stwierdził, że dopóki obiekt jest wpisany do ewidencji i nie stwierdzono formalnie utraty jego wartości zabytkowych, podlega on ochronie konserwatorskiej. Fakt uszkodzenia budynku nie oznacza automatycznej utraty jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Sąd uznał, że nakazane prace, choć mogą stanowić obciążenie finansowe, są uzasadnione w celu ochrony substancji zabytkowej przed degradacją, a argumenty ekonomiczne nie mogą zwalniać właściciela z tego obowiązku. Sąd zaznaczył, że ocena utraty cech zabytku następuje w odrębnym postępowaniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności skargi na zalecenia pokontrolne w sprawach ochrony zabytków oraz potwierdzenie, że zły stan techniczny zabytku nie zwalnia właściciela z obowiązku jego ochrony, dopóki nie zostanie formalnie stwierdzona utrata jego wartości zabytkowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zabytku wpisanego do ewidencji (nie rejestru) i jego stanu technicznego. Interpretacja przepisów dotyczących zaskarżalności zaleceń pokontrolnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zalecenia pokontrolne wydane na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, dotyczące zabytku wpisanego do gminnej/wojewódzkiej ewidencji zabytków, mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zalecenia pokontrolne oraz ich zmiana wydawane na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego na podstawie art. 52 § 3 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., ponieważ stanowią one akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, inny niż decyzja lub postanowienie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zalecenia pokontrolne, mimo że nie są decyzją ani postanowieniem, mieszczą się w definicji aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., co uzasadnia ich zaskarżalność.
Czy kompetencje kontrolne organu konserwatorskiego dotyczą wyłącznie zabytków wpisanych do rejestru zabytków, czy również tych ujętych w gminnej/wojewódzkiej ewidencji zabytków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kompetencje kontrolne organu konserwatorskiego dotyczą wszystkich zabytków, o których mowa w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w tym tych ujętych w gminnej/wojewódzkiej ewidencji zabytków, a nawet tych poza rejestrem czy ewidencjami, w zakresie stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków.
Uzasadnienie
Przepisy ustawy nie wiążą przymiotu zabytku z objęciem go formą ochrony konserwatorskiej lub ujęciem w ewidencji. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, organ może prowadzić kontrole w odniesieniu do wszystkich zabytków, nie tylko rejestrowych.
Czy zabytek w złym stanie technicznym, który utracił część cech zabytkowych, ale nie został formalnie pozbawiony tego statusu, nadal podlega obowiązkowi ochrony konserwatorskiej i może być przedmiotem zaleceń pokontrolnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopóki obiekt jest wpisany do rejestru lub ewidencji zabytków i nie zostało przeprowadzone postępowanie stwierdzające utratę jego cech zabytkowych, podlega on ochronie konserwatorskiej. Zalecenia pokontrolne mają na celu ochronę obiektu przed dalszym zniszczeniem i utrzymanie jego walorów, nawet jeśli jest w złym stanie technicznym.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 6 ustawy, ochronie podlegają zabytki bez względu na ich stan zachowania. Fakt uszkodzenia zabytku nie powoduje automatycznej utraty jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej. Ocena utraty cech zabytku następuje w odrębnym postępowaniu.
Czy argumenty natury ekonomicznej mogą stanowić podstawę do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej obiektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, argumenty natury ekonomicznej nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej obiektu, w momencie ich realnego zagrożenia postępującą degradacją.
Uzasadnienie
Obowiązek finansowania prac konserwatorskich obciąża właściciela, który może ubiegać się o dotacje. Jednakże, nawet wysokie koszty nie zwalniają z obowiązku ochrony zabytku.
Przepisy (18)
Główne
u.o.z. art. 40 § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa do wydania zaleceń pokontrolnych w przypadku stwierdzenia nieodpowiedniego stanu zachowania zabytku.
u.o.z. art. 38 § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podstawa do prowadzenia kontroli przestrzegania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami przez wojewódzkiego konserwatora zabytków.
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądów administracyjnych, obejmujący akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, inne niż decyzje czy postanowienia.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi jako niezasadnej.
Pomocnicze
u.o.z. art. 40 § ust. 2b
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 38 § ust. 3
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 38 § ust. 4
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 38 § ust. 5
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 5
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Określa zakres opieki nad zabytkiem sprawowanej przez właściciela lub posiadacza.
u.o.z. art. 6
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Podkreśla, że ochronie i opiece podlegają zabytki, bez względu na ich stan zachowania.
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
P.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
P.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozstrzygania przez sąd w granicach sprawy, niebędący związany zarzutami i wnioskami skargi.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stosuje się odpowiednio w sprawach skarg na akty lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
P.p.s.a. art. 146
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa w sprawach skarg na akty lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
k.p.a.
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wspomniany w kontekście, że zalecenia pokontrolne nie podlegają jego reżimowi, ale protokół kontroli może mieć wartość dowodową.
u.KAS
Ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej
Wspomniany w kontekście postępowań, do których nie stosuje się przepisów P.p.s.a. w zakresie kontroli sądowej.
O.p.
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Wspomniany w kontekście postępowań, do których nie stosuje się przepisów P.p.s.a. w zakresie kontroli sądowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zabytki ujęte w ewidencji gminnej/wojewódzkiej podlegają kontroli konserwatorskiej. • Zabytek w złym stanie technicznym, dopóki nie utracił cech zabytkowych, podlega ochronie i może być przedmiotem zaleceń pokontrolnych. • Argumenty ekonomiczne nie mogą zwalniać z obowiązku ochrony zabytku.
Odrzucone argumenty
Kompetencje kontrolne organu konserwatorskiego dotyczą wyłącznie zabytków wpisanych do rejestru zabytków. • Budynek utracił cechy zabytku z powodu złego stanu technicznego. • Zalecenia pokontrolne są niezasadne i nadmierne ze względu na stan budynku.
Godne uwagi sformułowania
Ochronie i opiece podlegają zabytki, bez względu na ich stan zachowania. • Argumenty natury ekonomicznej nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania substancji i wartości zabytkowej obiektu. • Dopóki dany zabytek istnieje i jego walory jako zabytku mogą być utrzymane, dopóty podmiot posiadający prawo do dysponowania takim obiektem ma obowiązek utrzymywać dany zabytek w odpowiednim stanie technicznym. • Tylko uprawniony organ konserwatorski może stwierdzić zniszczenie zabytku w stopniu powodującym utratę jego wartości zabytkowych.
Skład orzekający
Diana Trzcińska
sędzia
Krzysztof Kaszubowski
przewodniczący
Wojciech Wycichowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności skargi na zalecenia pokontrolne w sprawach ochrony zabytków oraz potwierdzenie, że zły stan techniczny zabytku nie zwalnia właściciela z obowiązku jego ochrony, dopóki nie zostanie formalnie stwierdzona utrata jego wartości zabytkowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zabytku wpisanego do ewidencji (nie rejestru) i jego stanu technicznego. Interpretacja przepisów dotyczących zaskarżalności zaleceń pokontrolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ochrony zabytków, co jest tematem budzącym zainteresowanie społeczne. Pokazuje konflikt między potrzebą ochrony dziedzictwa a interesami właścicieli, zwłaszcza gdy obiekt jest w złym stanie technicznym.
“Zabytek w ruinie? Sąd: właściciel musi go chronić, nawet jeśli to kosztuje!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.