II SA/Gd 787/20

II SA/Gd 787/20 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2021-02-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Jolanta Górska /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Mariola Jaroszewska
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I OSK 951/21 - Wyrok NSA z 2024-09-27
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 77 par. 1, art. 7, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Dobek – Rak Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2021 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Wojewody z dnia 15 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Skarga J. D. na decyzję Wojewody z dnia 15 lipca 2020 r., nr [..], wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
W związku z planowaną budową parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A., decyzją Prezydenta Miasta z dnia 12 sierpnia 1975 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 1, art. 15 i art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64), dokonano wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości stanowiącej własność L.D., położonej w G. przy ul. G., oznaczonej nr [..] o pow. 8187 m2, dla której prowadzona była księga wieczysta nr [..]. Odjęcie prawa własności nieruchomości nastąpiło za odszkodowaniem w wysokości 147 366 zł.
Pismem z dnia 10 października 2006 r. L. D. wystąpiła do Prezydenta Miasta z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej aktualnie jako działka nr [..] o pow. 7577 m2.
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2006 r. Wojewoda wyłączył od rozpatrzenia przedmiotowej sprawy Prezydenta Miasta i wyznaczył do jej rozpatrzenia Prezydenta Miasta wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej.
W toku rozpoznawania sprawy Prezydent Miasta ustalił, że wywłaszczona nieruchomość stanowiąca działkę nr [..] o pow. 8187 m2 uległa najpierw podziałowi na działki nr [..] i [..]. Potem, działka nr [..] podzielona została na działki nr [..] i [..]. Dalej, działka nr [..] uległa podziałowi na działki nr [..] i [..] o pow. 7682 m2 a następnie działka nr [..] podzielona została na działki nr [..] oraz [..] o pow. 7577 m2.
W dniu 15 września 2009 r. przeprowadzono oględziny działki nr [..] o pow. 7577 m2, podczas których ustalono, że działka ta położona jest pomiędzy ulicami Ż., R. i U. oraz że znajdują się na niej: budynek, który stanowi kościół – kaplicę, budynek stanowiący salkę katechetyczną, plebanię i świetlicę socjoterapeutyczną, blaszane budynki gospodarcze oraz kontener. Niedaleko zaś salki katechetycznej znajduje się murowany garaż samochodowy (poza ogrodzeniem posesji). Część działki wyłożona jest kostką brukową, część jest porośnięta trawą, krzewami a część pokrywają płyty betonowe.
Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej decyzją z dnia 30 września 2010 r. odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej wydzieloną geodezyjnie działkę nr [..] o pow. 7577 m2. Decyzja ta została jednakże uchylona decyzją Wojewody z dnia 25 listopada 2010 r. a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej decyzją z dnia 10 maja 2012 r. po raz kolejny odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jednakże, decyzja ta również została uchylona decyzją Wojewody z dnia 22 marca 2013 r. a sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 24 lipca 2014 r. orzekł o zwrocie na rzecz L. D., wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej działkę nr [..] o pow. 7577 m2. Jednakże, Wojewoda, decyzją z dnia 20 sierpnia 2015 r. uchylił tę decyzję a sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Następnie, postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. Prezydent Miasta zawiesił przedmiotowe postępowanie z uwagi na śmierć L.D. Po ustaleniu zaś, na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia, że spadek po zmarłej L. D. nabył w całości J. D., Prezydent Miasta postanowieniem z dnia 27 czerwca 2016 r. podjął zawieszone postępowanie. Jednocześnie, Prezydent ustalił, że na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne przeprowadzona została modernizacja Ewidencji Gruntów i Budynków Miasta, w wyniku której zmianie uległa numeracja działek na całym obszarze miasta a stanowiąca przedmiot postępowania działka oznaczona nr [..] otrzymała nr [..].
Decyzją z dnia 31 października 2016 r. Prezydent Miasta wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej orzekł o zwrocie nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] o pow. 7577 m2. Jednakże, Wojewoda decyzją z dnia 10 maja 2017 r., po raz kolejny uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia 31 grudnia 2019 r., nr [..], wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 138 ust. 2, art. 139, art. 140 ust. 1 - 4, art. 141 ust. 2 i 4 oraz art. 142 w związku z art. 216 ust.1, art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), orzekł:
1. o zwrocie na rzecz skarżącego części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej przed podziałem działkę nr [..], dla której prowadzona jest obecnie w Sądzie Rejonowym księga wieczysta nr [..], aktualnie oznaczonej jako projektowana działka nr [..] o pow. 5168 m2 (obr. [..]);
2. o odmowie zwrotu na rzecz skarżącego, części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej przed podziałem działkę nr [..], dla której prowadzona jest obecnie w Sądzie Rejonowym księga wieczysta nr [..], aktualnie oznaczonej jako projektowana działka nr [..] o pow. 2290 m2 (obr. [..]);
3.o obowiązku zwrotu na rzecz Gminy Miasta, przez skarżącego części zwaloryzowanego odszkodowania odpowiadającego kwocie 43 956,95 zł w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna;
4. o zabezpieczeniu wierzytelności w dwukrotnej wysokości kwoty, o której mowa w pkt.3, polegającej na ustanowieniu hipoteki na prawie własności nieruchomości opisanej w pkt. 1, na rzecz Gminy Miasta;
5. ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] (obr. [..]) na nowoprojektowane działki nr [..] o pow. 2290 m2 (obr. [..]) oraz nr [..] o pow. 5168 m2 (obr. [..]);
6. dzierżawa nieruchomości stanowiącej jak dotąd działkę nr [..] wygasa z upływem 3 m-cy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Uzasadniając wydaną decyzję, Prezydent podkreślił, że w niniejszej sprawie wywłaszczenie miało miejsce w 1975r., w związku z czym terminy zakreślone w art. 137 u.g.n. nie mają zastosowania. Bez znaczenia był także fakt, że A. przechodziły kolejne transformacje, począwszy od tego, że najpierw działały jako spółka Skarbu Państwa, potem zostały sprywatyzowane, a następnie zbyte na rzecz kolejnego podmiotu gospodarczego, bowiem cel wywłaszczenia został zrealizowany w latach 80-tych, a więc w czasie kiedy A. działały jeszcze jako spółka Skarbu Państwa.
Dalej, organ wskazał, że podstawę odjęcia prawa własności stanowiła decyzja Prezydenta Miasta z dnia 12 sierpnia 1975 r., mocą której nieruchomość położona w G. przy ul. G., oznaczona dawniej nr [..] o pow. 8187 m2 (zapisana w księdze wieczystej nr [..]) przeszła na własność Skarbu Państwa, na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nieruchomość stanowiąca własność L.D. wywłaszczona została za odszkodowaniem w wysokości 147 366 zł, pod budowę parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A.
Organ stwierdził, że na gruncie niniejszej sprawy cel wywłaszczenia nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, bowiem w akcie wywłaszczeniowym został bezpośrednio powiązany z A. A. rozpoczęły swoją działalność w październiku 1937 r. jako rzeźnia miejska i targowisko zwierzęce w C. W latach 1974 - 1976 powstała nowa wytwórnia wędlin składająca się z rozbioru, produkcji i magazynów. W czasie swojego istnienia Zakłady podlegały rożnym organom nadrzędnym, m.in. były bezpośrednio zarządzane przez [..]. A. funkcjonowały jako spółka Skarbu Państwa do 1991 r., kiedy doszło do jej prywatyzacji. Następnie, przedsiębiorstwo działało jako spółka "B", która w dniu 17 maja 1996 r. ogłosiła upadłość. Z informacji pozyskanych od Syndyka Masy Upadłości wynika, że w wyniku postępowania upadłościowego, dnia 13 października 1997 r. B. zbyte zostały na rzecz C, spółki która funkcjonuje do chwili obecnej.
Przedmiotem wywłaszczenia była działka niezabudowana, a obecnie na nieruchomości znajdują się zabudowania, budowle oraz elementy infrastruktury technicznej. Oceniając aktualny sposób zagospodarowania, przeprowadzono oględziny nieruchomości, podczas których stwierdzono, że wywłaszczony teren stanowi obecnie działkę oznaczoną nr [..], zlokalizowaną przy ul. U. Ustalono, że przedmiotowa działka usytuowana jest pomiędzy ulicami: Ż., R. i U. Granica działki od ulicy Ż. przebiega w niedalekiej odległości od zabudowań znajdujących się na działce oraz od budynku węzła ciepłowniczego. Natomiast granica działki od ul. U. przebiega przez część murowanego budynku znajdującego się na tej działce. Przedmiotowy budynek stanowi świetlicę socjoterapeutyczną i plebanię. Od strony ul. U. znajdują się dwie bramy wjazdowe na teren działki. Działka ogrodzona jest płotem z siatki metalowej. Ogrodzenie nie przebiega zgodnie z granicami działki nr [..] (obecnie działki nr [..]). Część działki wyłożona jest kostką brukową, na części znajduje się trawa, płyty betonowe, mur oporowy od strony ul. R., podjazd z lanego betonu oraz schody betonowe. Na działce znajduje się budynek pełniący funkcję kaplicy, salki katechetycznej, plebania, blaszane budynki gospodarcze oraz kontener. Na dawnej działce nr [.], niedaleko salki katechetycznej, znajduje się także murowany garaż samochodowy, który znajduje się poza ogrodzeniem działki nr [..] i stanowi własność M. M. Część działki od strony ul. R. porośnięta jest trawą, krzewami, drzewkami. Na części przedmiotowej nieruchomości znajdują się elementy placu betonowego. Na działce znajdują się również pozostałości betonowych słupków ogrodzeniowych i płyt betonowych. Na terenie przedmiotowej działki, jednakże (fizycznie) poza jej ogrodzeniem, od strony ul. R., znajduje się dwustanowiskowy murowany garaż. Z pozyskanych do akt sprawy informacji wynika, że garaż stanowi własność M. M. i został przez niego wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę z 1989 r. Mając na uwadze fakt, że prywatny garaż znajduje się w wydzielonych geodezyjnie granicach terenu działki nr [..], ale - jak wynika z oględzin, w rzeczywistości poza jej ogrodzeniem, organ stwierdził, że ogrodzenie obecnej działki nr [..] nie przebiega zgodnie z granicami wydzielonego geodezyjnie terenu tej działki. Jednakże, rolą organu prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości nie jest regulowanie jakichkolwiek spraw, pomiędzy podmiotami. Zgodnie bowiem z treścią art. 139 u.g.n., nieruchomość podlega zwrotowi w stanie w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. Unormowanie to oznacza, że żądający zwrotu nieruchomości nie może żądać przywrócenia jej do stanu faktycznego sprzed wywłaszczenia czy nawet odłączenia jej części składowych.
Prezydent wskazał dalej, że stan zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości zmieniał się na przestrzeni lat. Na podstawie kwerendy przeprowadzonej w Archiwum Państwowym ustalono, że w dniu 5 stycznia 1976 r. przy ul. G. w G. (obecnej U.) funkcjonował węzeł betoniarski. Następnie, jak wynika z Zarządzenia nr [.]. Dyrektora [..] z dnia 24 czerwca 1980 r. w sprawie remontów i konserwacji zaplecz tymczasowych obiekt S. położony w G. wraz z budynkami administracyjnymi, kotłownią, rurociągiem parowym, liniami energetycznymi i oświetleniowymi placu budowy, liniami kablowymi zasilającymi, osadnikiem, zasiekami na kruszywo, obudową węzła betonowego i fundamentów pod silosy zakwalifikowany został do remontu i konserwacji. Dalej ustalono, że do 1994 r. na teren przy G. [..] miało zawartą umowę dzierżawy z właścicielem terenu - miastem G. (wzmianka o tym znajduje się w piśmie [..] z dnia 4 września 1990 r.). W wyniku poszukiwań nie udało się jednakże jej odnaleźć. Organ ustalił także, że [..] użytkowało sporny teren, na którym zlokalizowało wytwornię betonu od 1974 r. Na podstawie umowy kupna - sprzedaży zawartej w dniu 20 lipca 1993 r. między [.].a "D. urządzenia wytworni betonu wraz z zapleczem zlokalizowanym przy ul. U. (tj. na ówczesnej działce nr [..]) przeszły na własność Spółki, tj. przedsiębiorstwa prowadzącego działalność polegającą na świadczeniu usług w dziedzinie betonów towarowych na rzecz przedsiębiorstw i odbiorców indywidualnych. Jak wynika z wyjaśnień Prezesa Spółki D., firma początkowo dzierżawiła od [..] węzeł betoniarski, a potem go nabyła na podstawie umowy w dniu 20 lipca 1993 r. i przejęła dzierżawę gruntu. Zgodnie z protokołem zdawczo-odbiorczym spisanym w dniu 22 stycznia 1992r. w skład węzła betoniarskiego wchodziły zasieki pod kruszywo, utwardzone składowisko, chodniki, osadnik popłuczyn, ogrodzenie z siatki w ramach wraz z dwiema bramami, budynek administracyjnosocjalny z wyposażeniem oraz instalacje zewnętrzne. W piśmie z dnia 2 września 1993 r., skierowanym do Urzędu Miasta, w celu uzyskania dzierżawy terenu, Spółka informowała, że pragnie zmienić charakter swoich tymczasowych działań i planuje w związku z tym rozwój firmy. Dlatego też zależało jej na tym by stworzyć zaplecze techniczne, z warsztatami, garażami dla swojego taboru i pomieszczeniami socjalnymi. Spółka wspomniała także o tym, że teren działki nr [..] jest terenem o znacznej różnicy poziomów dlatego wymaga umocnień. By zapobiec spływaniu wód opadowych niszczących skarpę konieczne jest wykonanie ścian oporowych, modernizacja istniejących oraz potrzeba budowy nowych osadników popłuczyn, które posłużą także do ujarzmiania wód opadowych.
Prezydent wyjaśnił dalej, że w celu ustalenia przez kogo i w jakim czasie powstały poszczególne budowle i budynki znajdujące się na wnioskowanej o zwrot działce, zwracał się z niezliczoną ilością zapytań do: Archiwum Państwowego oraz do Oddziału, spółki "D." oraz Wydziału Architektoniczno-Budowlanego Urzędu Miasta, który w swoich odpowiedziach informował, że brak jest dokumentów wskazujących na daty rozpoczęcia robót związanych z budową obiektów usytuowanych na działce nr [..] w G., wskazując jednocześnie, że istniejące na ww. działce tymczasowe obiekty budowlane zostały wzniesione jako zaplecze budowy wielorodzinnej zabudowy mieszkaniowej. realizowanej przez [..]. Ponadto, w aktach sprawy, znajdują się także wyjaśnienia Wydziału Architektoniczno-Budowlanego kierowane do jednostek Urzędu Miasta, z których także wynika, że brak jest dokumentów dotyczących uzyskanych pozwoleń na budowę obiektów znajdujących się na spornej działce, bowiem stanowiły one dawniej jedynie tymczasowe zaplecze realizowanej niegdyś w pobliżu zabudowy mieszkaniowej. Z pisma Spółki "D." z dnia 17 grudnia 2015 r. wynika, że wykorzystywała ona nabyty od [..] węzeł betoniarski, w ramach swojej działalności, do 2001 r. W tym samym roku, podpisała umowę o przeniesienie nakładów na nieruchomości z Gminą Miasta, w zamian za zaległości podatkowe, natomiast budynki przekazała na podstawie umowy darowizny P. R.. Spółka w piśmie z dnia 13 stycznia 2011 r. poinformowała, że garaż oraz mury oporowe istniejące w czasie obowiązywania umowy dzierżawy zawartej przez Spółkę z Gminą Miasta, zostały przez nią jedynie wyremontowane. Analiza dokumentacji udostępnionej w Wydziale Architektoniczno-Budowlanym Urzędu Miasta wskazuje jednakże, że garaż, który zaadoptowany został później na kaplicę mógł powstać po roku 1994, gdyż dopiero w dniu 4 listopada 1994 r. w Urzędzie Miejskim złożony został przez L. T. wniosek o pozwolenie na budowę wiaty do garażowania samochodów ciężarowych przy ul. U., którego inwestorem było przedsiębiorstwo "D.". Do wniosku załączono projekty techniczne wykonane przez projektanta S. P. oraz mapę do celów projektowych, na której naniesiono projektowany garaż. Z kolei, jak wynika z pisma Wydziału Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego z dnia 15 grudnia 1994 r., prośba dotycząca posadowienia na spornej działce wiaty o lekkiej konstrukcji stalowej służącej jako garaż została zaopiniowana negatywnie, ponieważ istniejące na nieruchomości obiekty mieszalni betonu przewidziane zostały do likwidacji, a aktualny na tamten czas plan zagospodarowania przestrzennego zakładał przeznaczenie spornego terenu pod usługi z zielenią towarzyszącą. Mając powyższe na uwadze, Prezydent stwierdził, że z całą pewnością garaż powstał, a na podstawie decyzji z dnia 5 grudnia 2002 r. o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania budynku garażowego - na kaplicę oraz zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na rozbudowę tego budynku, przedmiotowy obiekt został zaadoptowany i zmodernizowany na potrzeby kaplicy P. R. Orzeczenie techniczne z dnia 19 marca 2012 r., sporządzone przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego wykazało, że ogrodzenie z siatki stalowej, garaż oraz płyty betonowe powstały w latach 1980 - 1985.
Dalej, Prezydent wskazał, że elementem składowym terenu spornej działki jest także budynek pełniący niegdyś funkcje administracyjno-socjalne, położony aktualnie na dwóch działkach, tj. na działce nr [.]. oraz nr [..]. W umowie darowizny lokalu użytkowego zawartej w dniu 29 września 2003 r. pomiędzy spółką "D." a P. R. zawarta jest informacja, że lokal biurowy o powierzchni całkowitej 69,7 m2 wzniesiono w 1976 r., a kapitalny remont wykonano w 1994 r. Skoro, lokal użytkowy znajdujący się w dawnym budynku administracyjno-socjalnym wybudowany został w 1976 r., to zdaniem Prezydenta, cały budynek również powstał w tym samym okresie. Potwierdzenie powyższego stanowi także treść protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 22 stycznia 1992 r. spisanego pomiędzy [..] a spółką D., z którego wynika, że ów budynek wraz z elementami wyposażenia stanowił przedmiot przekazania go spółce D.. Na podstawie informacji uzyskanych od osób prowadzących niegdyś na terenie dawnego budynku administracyjno-socjalnego lokale usługowo-handlowe (finalnie przekazane umowami darowizny na rzecz P.), Prezydent stwierdził, że budynki zostały wybudowane przez [..], jako zaplecze tymczasowe dla prowadzonego niegdyś węzła betoniarskiego.
Mając powyższe na uwadze, Prezydent wskazał, że wymienione w treści decyzji elementy zagospodarowania terenu powstały w okresie, kiedy na terenie nieruchomości funkcjonowała betoniarnia, ale i w czasie kiedy z tegoż terenu korzystały także A.
Dalej, Prezydent wskazał, że świadek E. R., który zamieszkiwał sąsiednią posesję w czasie przed i po wywłaszczeniu spornej nieruchomości, podczas przesłuchania w dniu 27 lutego 2014 r. wskazał, że zamieszkiwał w G. przy ul. U. (dawniej ul. G.) w latach 1975 - 1985. Na posesji przy G., w tamtym czasie, znajdowała się betoniarnia tzw. S, a na pozostałym placu stały samochody osobowe i ciężarowe, które przyjeżdżały po beton, osobowe pracowników S. i A.. Świadek zeznał, że działka zajmowana była przez S. w ok. 60%, a pozostała część wykorzystywana była na parking do samochodów i że teren był wybetonowany, wskazując, że miało to miejsce od roku 1965-1990. Podczas zeznań złożonych w dniu 19 kwietnia 2018 r. E. R. ponownie zeznał, że w latach 1975 -1985 na terenie przedmiotowej działki funkcjonował węzeł betoniarski. Obok betoniarni parkowały samochody osobowe i ciężarowe A. i przemysłówki, tj. S., jednakże świadek nie był w stanie wskazać na mapie na jakim konkretnie obszarze działki. Świadek zeznał także, że teren gdzie parkowały samochody był terenem otwartym i nieutwardzonym, był to po prostu pusty plac na którym stały samochody.
Świadek L. E. – osoba zatrudniona w A., podczas przesłuchania w dniu 10 grudnia 2015 r. zeznał, że pracował w A. od 1970 r. do 1995 r., kiedy to zakład zlikwidowano. Do 1975 r. był to pusty plac, potem powstała betoniarnia, która znajdowała się w południowej części działki, od strony ul. U. Na terenie działki (3/4 powierzchni terenu od ul. U.) parkowały samochody osobowe i ciężarowe A. i pracowników. A. dysponowały ok. 60 samochodami firmowymi, oznaczonymi napisem "A.". Podłoże na którym parkowały było gruntowe, utwardzone. Garaż, który obecnie pełni funkcję kaplicy, powstał w czasie funkcjonowania betoniarni. Świadek nie miał wiedzy, kto zbudował mur oporowy ani kiedy powstały pozostałe obiekty na działce. Podczas zeznań złożonych w dniu 14 lutego 2018 r. L. E. ponownie oświadczył, że zatrudniony był w A. w latach 1970 -1995, najpierw jako specjalista ds. technicznych, a od roku 1976 jako kierownik ds. transportu. Zgodnie z jego wiedzą, parking istniał już w 1970 r., a po roku 1975 stał się fragmentem węzła betoniarskiego. Parkowało na nim od kilku do kilkunastu samochodów. Na zadane pytanie, w jakim dokładnie miejscu parkowały samochody, świadek dokonał wykreślenia na mapę fragmentu oznaczonego literami A-B-C-D. Jest to teren biegnący wzdłuż ul. U., tj. obejmujący obszar zajmowany obecnie przez plebanię oraz teren bezpośrednio z nim sąsiadujący, wyłożony płytami betonowymi. W kwestii oceny nawierzchni, świadek zeznał, że był to teren nieutwardzony i nieogrodzony. Teren utwardzono i ogrodzono później, z uwagi na budowę węzła betoniarskiego służącego do produkcji betonu. Wyjaśnił nadto, że zeznając dnia 10 grudnia 2015 r., że teren gdzie parkowały samochody był utwardzony miał na myśli podłoże ziemne utwardzone, tzn. ubitą ziemię. Na kolejne pytania, czy oprócz zakreślonego terenu wykorzystywanego pod postój samochodów pozostała część działki była w jakikolwiek inny sposób wykorzystywana przez A. oraz czy na tym terenie składowane były jakiekolwiek materiały, surowce, urządzenia dla A., świadek udzielił odpowiedzi, że nie było to możliwe z uwagi na ukształtowanie terenu, żadne materiały nie były składowane.
Kolejny świadek H. L., który mieszkał w pobliżu od 1974 r., pracował w A. od 1976 r. jako kierowca. Przesłuchany w dniu 21 lutego 2018 r. zeznał, że dawna działka nr [..] była pustym terenem, na którym parkowały samochody, a później powstał tam węzeł betoniarski, tzw. przemysłówka. Świadek zeznał, że stały tam samochody chłodnie, oczekujące na załadunek i rozładunek mięsa. Wskazał, że parking znajdował się na terenie zakładu, gdzie później powstał węzeł betoniarski. Następnie, dokonał wykreślenia w aktualną mapę terenu, na którym parkowały samochody, oznaczonego literami A-B-C-D. Zdaniem organu jest to teren leżący w sąsiedztwie obecnego budynku plebani, od strony ul. U., obecnie wyłożony płytami. Dalej świadek zeznał, że miejsce gdzie parkowały samochody było utwardzone i stabilne, ale nie wiedział w jaki sposób oraz że A. dysponowały ponad 30 samochodami firmowymi, oznaczonymi napisem "A.". Teren działki od strony parkingu był ogrodzony. Na pytanie, czy na terenie całej działki A. składowały, przechowywały lub magazynowały swoje surowce, świadek odpowiedział, że "nie, w środku zakładu były magazyny". H. L. oświadczył także, że po upadłości A., od 1996 r., był zatrudniony w D. jako kierowca. Po tym czasie mur oporowy, znajdujący się na działce wybudowany został przez firmę D. Ponadto, zeznał także, że garaż, z którego powstała plebania był już na działce gdy przyjmował się do D.. Nadto, świadek zeznał, że betoniarnia znajdowała się od strony ul. U. i zaczęła działać od 1993 r. zaś zakończyła działalność jesienią 2000 r.
Mając powyższe na uwadze Prezydent stwierdził, że po wywłaszczeniu działki nr [..] (tj. w latach 1975-1985) z jej terenu korzystała zarówno betoniarnia S. jak i A. Na podstawie zeznań świadków brak jest możliwości precyzyjnego określenia powierzchni terenu zajętego pod węzeł betoniarski, jednakże pośrednio można wywnioskować, że był to teren leżący wzdłuż ul. U., z uwagi na ukształtowanie i różnice poziomów, jakimi charakteryzowała się działka. Z kolei, parking dla pojazdów osobowych i ciężarowych, jak wynika z zeznań świadków, z pewnością funkcjonował, ponieważ parkowały na nim zarówno samochody przyjeżdżające na załadunek betonu, jak i załadunek, i rozładunek mięsa do A.. Samochody firmowe A. oznaczone były napisem "A.. Z uwagi jednakże na znaczny upływ czasu, organ uznał, że teren zajęty pod ówczesny parking stanowił plac, raczej nieogrodzony, umiejscowiony w południowo-wschodniej części wywłaszczonej działki, tj. przy ul. U. Jeśli chodzi o typ jego nawierzchni, to świadkowie wskazywali zarówno na podłoże gruntowe, "ubitą ziemię" jak i utwardzone, stabilne. Zważywszy na fakt, że zgodnie z orzeczeniem technicznym - sporządzonym na potrzeby niniejszego postępowania, utwardzony plac powstał w latach 80-tych jak i realia oraz standardy które, obowiązywały ponad 40 lat temu, organ ocenił zeznania H. L., w kwestii nawierzchni, za najbardziej wiarygodne.
Pomocniczo, w celu wyjaśnienia wątpliwości co do tego, czy ustalony stan zagospodarowania nieruchomości można uznać za spełniający funkcje parkingowe, organ odwołał się do literatury, podejmując próbę zdefiniowania, od lat 60-tych XX wieku, pojęć "parking, plac manewrowy czy miejsca postojowe". Zatem kolejną grupę materiałów źrodłowych stanowią: Wielka Encyklopedia Powszechna wyd. PWN, Warszawa 1966, Mała Encyklopedia Architektury i Wnętrz, wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1974, Słownik Języka Polskiego wyd. PWN, Warszawa 1979 czy Popularna Encyklopedia Powszechna, wyd. Pogra Oficyna Wydawnicza, Kraków 1996. Zgodnie z definicją zamieszczoną w Wielkiej Encyklopedii Powszechnej (1966), parking stanowił miejsce specjalnie przystosowane lub wyznaczone do okolicznościowego postoju pojazdów, oznaczone odpowiednim znakiem informacyjnym. Mała Encyklopedia Architektury (1974) odsyła wyjaśnienie słowa parking do pojęcia park, zgodnie z którym jest to plac postoju wozów i armat w wojsku, pojazdów w fabryce, publiczny dla samochodów. Następnie, stosownie do definicji zawartej w Słowniku Języka Polskiego (1979) słowo parking oznaczało miejsce wyznaczone do czasowych postojów pojazdów samochodowych na placu lub ulicy albo wydzielonych placach położonych na pasie przydrożnym przy większych arteriach komunikacyjnych. Z kolei według definicji z lat 90-tych zamieszczonej w Popularnej Encyklopedii Powszechnej (1996), parking to miejsce przystosowane do czasowych postojów samochodów, występujące w formie wydzielonego placu lub zatoki przy jezdni, bądź też obiektu otwartego lub krytego. Organ stwierdził, że żadne z zaprezentowanych pojęć nie definiuje "parkingu" jako miejsca objętego szczególnymi warunkami technicznymi, warunkującymi postój pojazdów. Wszystkie bowiem te pojęcia uwzględniają jedynie walor związany z funkcjonalnością, określając że jest to miejsce jedynie wyznaczone do czasowego postoju samochodów, np. w formie placu czy zatoki, stanowiąc obiekt otwarty lub zamknięty.
W opinii organu korzystanie ze spornego terenu przez A. jak i betoniarnię należy rozpatrywać w tym samym czasokresie. Analiza wszystkich dat i okoliczności im towarzyszących uprawnia do wniosku, że elementy zagospodarowania terenu powstały w czasie, kiedy z terenu przedmiotowej działki korzystała zarówno betoniarnia, jak i A.. Jak wynika z pozyskanych informacji, w drugiej połowie lat 70-tych wybudowany został budynek administracyjno-socjalny, w latach 80-tych powstał garaż (obecna kaplica), postawiono mury oporowe i zasieki na kruszywo, wykonano podjazd, ogrodzenie z siatki, utwardzono plac płytami betonowymi itp. Zebrane informacje nie dają jednakże odpowiedzi na pytanie, jaka powierzchnia, wywłaszczonej działki nr [.]. wykorzystywana była przez A., a jaka przez [..].
W tym celu Prezydent analizował umowę dzierżawy z października 1993 r., zawartą pomiędzy Gminą a D., z której wynika, że dzierżawiony teren stanowił obszar o pow. 4100 m2. Ponadto, w piśmie Wydziału Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta z dnia 12 marca 1996 r., na załączonej mapie, wkreślono teren dzierżawiony pod wytwórnię betonu. Zaznaczony obszar obejmuje ponad połowę dotychczasowej działki nr [..], od strony ul. U. i Ż., co potwierdza, że mogła to być powierzchnia powyżej 4000 m2. Skoro zaś Spółka D. przejęła dzierżawę gruntu po [..], to była to ta sama część terenu, która została wkreślona w mapę stanowiącą załącznik do pisma z dnia 12 marca 1996 r. Pośrednio, na taki wniosek może także wskazywać zapis § 12-go umowy dzierżawy z października 1993 r., z którego wynika, że niniejsza umowa stanowi kontynuację dzierżawy nr [..] z dnia 13 lutego 1989 r. W przypadku zaś, ustalenia powierzchni zajętej przez A., organ nie jest w stanie jednoznacznie wskazać takiej powierzchni. Analiza środków dowodowych pozwala jedynie na przyjęcie założenia, że A. korzystały z części tej działki, zlokalizowanej od strony ul. U. (fragmenty działki wskazane przez świadków), parkując tam swoje samochody firmowe.
W ocenie Prezydenta, analiza okoliczności sprawy, wskazuje, że cel wywłaszczenia, jakim była budowa parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A. został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości.
Przechodząc dalej, Prezydent wskazał, że nie należy także pominąć ustaleń w kwestii posadowienia na przedmiotowej nieruchomości budynku obecnie pełniącego funkcję plebani (dawniej administracyjno-biurowego). Jak wynika z dokonanych ustaleń, przedmiotowy budynek położony jest aktualnie na dwóch działkach, a mianowicie oznaczonych nr [..] i [..], co ma znaczenie przy dokonywanym podziale nieruchomości. W związku ze stanowiskiem organu w kwestii realizacji celu wywłaszczenia jedynie na części nieruchomości, a co za tym idzie, także konieczności uwzględnienia warunków dotyczących podziału działki zabudowanej, wynikających z art. 93 ust. 3b u.g.n., do akt sprawy przedłożony został projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] (obr. [..]). Zgodnie z nim, zaproponowany podział dzieli dotychczasową działkę na nowe działki nr [..] o pow. 2290 m2 oraz [..] o pow. 5168 m2. W wyniku nowych pomiarów działki nr [..] zmianie uległa jej powierzchnia. Tak więc, zamiast dotychczas ujawnionej powierzchni 7577 m2 przyjęto, zgodnie z pomiarem geodety pow. 7458 m2.
Stosownie do ustalonych okoliczności oraz przepisów prawa dotyczących podziału działki zabudowanej, utworzenie nowej działki ewidencyjnej na potrzeby zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej aktualnie część innej działki, jest o tyle uzasadnione, jeśli nowa działka ma obejmować część budynku, którą da się prawnie wyodrębnić. W omawianym przypadku taka sytuacja nie zachodzi. Jak wynika bowiem z wyjaśnień geodety M. K. z dnia 25 lutego 2019 r., przy opracowywaniu podziału uwzględniono wskazania wynikające z art. 93 ust. 3b u.g.n., jednakże w trakcie pomiarów nie stwierdzono istnienia pionowych płaszczyzn dzielących budynek na odrębnie wykorzystywane części, o których mowa w omawianym przepisie. Przyjąć zatem należy, że powołany przepis w przypadku niemożności wydzielenia budynku po ścianach pionowych stanowi przesłankę do wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Właściwa logicznie analiza wsparta faktem realizacji celu wywłaszczenia na części nieruchomości pozwala na zaakceptowanie proponowanego podziału nieruchomości. Projektowana działka nr [..] stanowi teren, na którym znajduje się budynek kaplicy, salka katechetyczna i garaże. Od strony północnej, działka stanowi teren niezagospodarowany, porośnięty dziko rosnącą zielenią, zróżnicowany wysokościowo. Z kolei, działka nr [..] stanowi obszar zabudowany częściowo budynkiem plebani oraz teren wyłożony kostką brukową i płytami betonowymi.
Dalej, Prezydent wskazał, że w celu realizacji postanowień art. 140 i art. 217 ust. 2 u.g.n. zlecił sporządzenie operatu szacunkowego projektowanej działki nr [..]. Wskazana we wiarygodnym operacie szacunkowym: aktualna wartość prawa własności części wywłaszczonej nieruchomości przy uwzględnieniu jej aktualnego stanu i przeznaczenia (gruntu) wynosi 1 156 495 zł; aktualna wartość prawa własności części wywłaszczonej nieruchomości przy uwzględnieniu jej stanu i przeznaczenia na datę wywłaszczenia (gruntu) wynosi 1 125 435 zł. Oceniając aktualny stan nieruchomości, dokonano także wyceny części składowych nieruchomości, które składają się na zwiększenie wartości nieruchomości wskutek działań bezpośrednio podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu. Oszacowana wartość wyniosła 672 675 zł. Prezydent wskazał, że nie uwzględnił zwiększenia wartości, gdyż uznał, że poczynione na tej części nieruchomości nakłady nie byty związane z celem uzasadniającym wywłaszczenie.
Następnie, Prezydent wyjaśnił, że wywłaszczeniem objęto obszar 8187 m2 (łączny obszar działki nr [..]), a zgodnie z podjętym przez organ stanowiskiem, zwrotowi na rzecz spadkobiercy byłego właściciela podlegać będzie powierzchnia 5168 m2. Skoro, za wywłaszczony obszar gruntu ustalono odszkodowanie w kwocie 147 366,00 zł, to proporcjonalnie ustalona kwota podlegająca waloryzacji, za obszar obejmujący projektowaną do zwrotu działkę nr [..] o pow. 5168 m2, wynosić będzie 93 024,00 zł. Wyliczona wartość, w myśl art. 140 ust. 2, podlega zatem waloryzacji. Wywłaszczenie nastąpiło w sierpniu 1975 r., czyli przed dniem 5 grudnia 1990 r., stąd zgodnie z art. 217 ust. 2 u.g.n., wartość należnego do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania nie może przekroczyć 50% aktualnej wartości zwracanej nieruchomości. Przyjmując powyższe kryteria, Prezydent przy obliczaniu wysokości zwaloryzowanego odszkodowania, zastosował dostępne na dzień orzekania wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres od daty wywłaszczenia do daty orzekania. Zwaloryzowana (wyliczona) zatem kwota odszkodowania stanowi aktualnie wartość 43 956,95 zł i nie przekracza 50 % aktualnej wartości przedmiotowej działki, zatem należało stwierdzić, że ta kwota stanowi należne do zwrotu Gminie Miasta odszkodowanie. Skoro, do chwili wydania niniejszej decyzji nie zostały ogłoszone wskaźniki zmian cen nieruchomości, w celu zwaloryzowania kwoty należnego do zwrotu odszkodowania zastosowano dostępne wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, w tym: roczne za lata 1975-2018, wskaźnik za III kwartał bieżącego roku jak też wskaźniki miesięczne, tj. za m-c październik i listopad.
Ponadto, Prezydent wyjaśnił, że z uwagi na treść art. 141 ust. 2 u.g.n., zwrócił się do stron niniejszego postępowania, by wypowiedziały się w kwestii ustalenia stosownego zabezpieczenia. I tak, pismem z dnia 20 sierpnia 2019 r. J. D. wyraził zgodę na zabezpieczenie wierzytelności na rzecz Gminy w formie hipoteki na nieruchomości, zaś Prezydent Miasta, w piśmie z dnia 19 sierpnia 2019 r. wyraził pogląd o tym, że nie znajduje podstaw do wypowiadania się w kwestii ustanowienia stosownego zabezpieczenia, skoro cel uzasadniający odjęte prawo własności został zrealizowany. Jednocześnie, gmina poinformowała, że w przypadku gdy organ orzekający stwierdzi istnienie przesłanek do orzeczenia o zwrocie nieruchomości, Gmina Miasta nie wnosi zastrzeżeń co do proponowanej formy zabezpieczenia. Reasumując, Prezydent wskazał, że obowiązek zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, o którym mowa w art. 140 ust.1 u.g.n., stanowi wierzytelność Gminy Miasta, która jest właścicielem przedmiotowej działki w dacie orzekania i w myśl ust. 2 tego przepisu, wierzytelność ta podlega zabezpieczeniu poprzez ustanowienie hipoteki na prawie własności nieruchomości, stanowiącej projektowaną do zwrotu działkę nr [..], w dwukrotnej wysokości tej wierzytelności, tj. w łącznej kwocie 87 913,90 zł.
Od decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 31 grudnia 2019 r. odwołania wnieśli: Gmina Miasta, domagając się jej uchylenia w całości a także J. D., domagając się jej uchylenia w części, tj. w zakresie jej punktu 2.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 15 lipca 2020 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a. w związku art. 136 ust. 3 w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.) – zwanej dalej u.g.n., Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł odmowie zwrotu działki nr [..], położonej w G. przy ulicy. U., dla której Sąd Rejonowy, prowadzi księgę wieczystą nr [..].
Uzasadniając wydaną decyzję, Wojewoda wskazał na wstępie, że wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia, a w terminach określonych w art. 137 u.g.n. nie rozpoczęto prac związanych z jego realizacją albo nie został on zrealizowany. Biegu terminów warunkujących zwrot nieruchomości nie należy odnosić do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego: 7-letniego od 1 stycznia 1998 r. oraz 10-letniego od 22 września 2004 r.
Dalej, Wojewoda wskazał, że wywłaszczona działka nr [..], w części stanowiącej obecnie działkę nr [..], będącą przedmiotem niniejszego postępowania, została przeznaczona w akcie wywłaszczeniowym na budowę parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A. Cel wywłaszczenia określony we wskazanym akcie nie budzi wątpliwości i jednocześnie jest na tyle precyzyjny, że nie wymaga uszczegóławiania. Mimo to, należy go rozpatrywać przez pryzmat upływu czasu i zmieniających się nie tylko przepisów prawa ale również zmieniających się realiów. Na gruncie niniejszej sprawy, wywłaszczenia dokonano w 1975 roku, co determinuje organ do szerszej interpretacji celu jaki został wskazany w akcie wywłaszczeniowym. Wojewoda zwrócił uwagę, iż sama przestrzeń, użytkowana przez A., która służyła jako parking, plac manewrowy czy też inny teren będący bezpośrednio związany z działalnością zakładu będzie przesądzała o realizacji celu wywłaszczenia. Dla niniejszej sprawy ma bowiem znaczenie fakt, iż w akcie wywłaszczeniowym cel wywłaszczenia został bezpośrednio powiązany z A., co ma istotne znaczenie przy jego analizie. Zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym, A., spółka Skarbu Państwa, została sprywatyzowana w 1991 r., a następnie jako B." ogłosiła upadłość - dnia 17 maja 1996 r., dlatego rozpatrywanie realizacji celu wywłaszczenia należy badać od momentu wywłaszczenia do dnia, w którym spółka przestała istnieć. Działania poczynione przez podmioty prywatne nie mogą mieć znaczenia w kontekście realizacji przedmiotowego celu wywłaszczenia, gdyż muszą one mieć bezpośredni związek z funkcjonowaniem A., na których rzecz dokonano wywłaszczenia. Gdy A. przestały istnieć niemożliwe stało się zrealizowanie celu wywłaszczenia, gdyż był on związany bezpośrednio z funkcjonowaniem zakładu. Funkcje takiego "parkingu" mogły być rożne i odbiegać od dziś definiowanych dla pojęcia "parking". A mianowicie miejsca postojowe, plac manewrowy, skład materiału, produktów, urządzeń, czy też inny sposób wykorzystania wywłaszczonego terenu, bezpośrednio związany z funkcjonowaniem zakładu, będzie wyczerpywał znamiona realizacji celu wywłaszczenia.
W ocenie Wojewody, materiał dowodowy wskazuje na zagospodarowanie wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia. Mowa tu o zeznaniach świadków, E. R., który zamieszkiwał w latach 1975 do 1985 r., nieopodal nieruchomości wywłaszczonej oraz L. E. oraz H. L., pracowników A. - wszyscy zeznali, iż część terenu stanowiącego wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jaka działka nr [..] była wykorzystywana przez A. i na terenie tym parkowały samochody A.. Jak również są zgodni co do kwestii posadowienia na części spornego terenu betoniarni.
Analizując powierzchnię na jakiej zlokalizowana była betoniarnia oraz powierzchnię wywłaszczonej działki nr [..], która była w użytkowaniu A. oraz od kiedy funkcjonowała betoniarnia na terenie spornej działki, Wojewoda wskazał, że nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później została zagospodarowana przez aktualnego właściciela w inny sposób. Późniejsze bowiem wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości czy też rozporządzanie nią, mające miejsce już po zrealizowaniu celu wywłaszczenia, nie mają znaczenia dla sprawy zwrotu nieruchomości. Organ I instancji stwierdził realizację celu wywłaszczenia, jednakże wskazał, iż nie miała ona miejsca na całości wywłaszczonej nieruchomości. Swoje orzeczenie Prezydent Miasta, oparł w dużej mierze na zeznaniach świadków, jak również na ich podstawie dokonał podziału nieruchomości. Co istotne, nie ustalono, czy przed zajęciem części nieruchomości przez betoniarnię, teren ten nie funkcjonował jako szeroko pojęty parking.
Wojewoda zauważył, że w decyzji organu I instancji wskazano, że na podstawie kwerendy przeprowadzonej w Archiwum Państwowym ustalono, że w dniu 5 stycznia 1976 r. przy ul G. w G. (obecnie U.) funkcjonował węzeł betoniarski S.". Natomiast z treści umowy darowizny lokalu użytkowego znajdującego się na spornej działce, z dnia 29 września 2003 r., wynika, że na aktualnie oznaczonej działce nr [..] lokal użytkowy biurowy wzniesiono w 1976 r. Z zeznań świadka wynika, iż węzeł betoniarski funkcjonował na spornej działce od 1975 do 1985 r. (zeznania E. R. z dnia 19 kwietnia 2018 r.) Natomiast L.E., zeznał w dniu 10 grudnia 2015 r., że do 1975 r. plac był pusty a następnie powstała betoniarnia. Swoje zeznania uzupełnił na przesłuchaniu w dniu 14 lutego 2018 r., gdzie wskazał, iż parking istniał od 1970 r., a w latach 1975 - 1976, stał się fragmentem węzła betonowego. Natomiast, H.L., zeznał w dniu 21 lutego 2018 r., odpowiadając na pytanie jak była zagospodarowana cała obecna działka nr [..] po roku 1975, stwierdził, że działka była pusta a później powstał węzeł betoniarski. Zeznania w kwestii zagospodarowania spornej działki w latach 1975 - 1976, wskazują, iż cały teren działki nie był zagospodarowany i stanowił pusty teren użytkowany jako parking a w późniejszym czasie tj. na przełomie lat 1975-1976 lub na początku 1976 r., w części zagospodarowany przez węzeł betoniarski.
Wojewoda zauważył przy tym, że zeznania wszystkich świadków, są spójne choć ogólne
na co może mieć wpływ czasu jaki upłynął od wywłaszczenia. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutu skarżącego, że w uzasadnieniu decyzji brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do 2 zdjęć lotniczych z okresu sprzed i po wywłaszczeniu, które to podważają zeznania świadków Wojewoda wyjaśnił, że na archiwalnych zdjęciach z 1973 r. widać, iż teren nieruchomości stanowi pusty plac z wyraźnie widocznymi śladami użytkowania przez pojazdy a zdjęcie z 1996 r. stanowi dowód na użytkowanie terenu przez węzeł betoniarski, posadowione budynki oraz plac postojowy - jednakże jest to stan zagospodarowania terenu po ponad 20 latach od dnia wywłaszczenia. Zdjęcia te, w przeciwieństwie do zarzutów poczynionych przez skarżącego w piśmie z dnia 30 czerwca 2020 r., będącym uzupełnieniem do odwołania, potwierdzają zeznania świadków, w kwestii zagospodarowania terenu i jednoznacznie potwierdzają istnienie parkingu i betoniarni oraz budynków w późniejszym czasie po wywłaszczeniu. W sprzeczności natomiast z archiwalnym zdjęciem z 1996 r., stoją zeznania świadków w kwestii, terenu zajętego pod parking A.. Z zeznań skonfrontowanych z tą fotografią wynika, iż wskazywany teren przez H. L. oraz L. E., zajmowany był przez betoniarnię i budynek a teren funkcjonujący jako plac parkingowy, znajdował się po przeciwległej stronie działki. Dlatego w tej materii nie należy dać wiary świadkom. Co więcej, w dużej mierze na podstawie zeznań świadków, organ I instancji dokonał wydzielenia i zwrotu części spornej nieruchomości, co stanowi błąd i nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, lub stoi z nim w sprzeczności.
Dalej, Wojewoda wskazał, że ustalenie Prezydent, że w dniu 5 stycznia 1976 r.
przy ul. G. w G. funkcjonował węzeł betoniarski ,,S." znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym i wpisuje się w ustalenia poczynione na podstawię zeznań świadków. W świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego Wojewoda uznał, że zeznania świadków mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jednakże muszą one posiadać potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Nieuprawnione jest dokonanie podziału nieruchomości na podstawie zeznań świadków co do powierzchni terenu zajętego pod parking A. i nie mających przełożenia na materiał dowody (zdjęcie z 1996 r.).
Mając na względzie powyższe oraz fakt, iż możliwe jest rozpatrywanie realizacji celu wywłaszczenia jedynie w czasie gdy A. stanowiły własność Państwa, Wojewoda stwierdził, że zgromadzony materiał dowody w dużej mierze dotyczy funkcjonowania betoniarni oraz p. Kluczowym dowodem w sprawie są zatem zeznania świadków skonfrontowane ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Czynności przesłuchania były niezbędne, i znajdowały uzasadnienie w okolicznościach sprawy i były podejmowane w celu jej zakończenia, w obliczu braku spójnego materiału dowodowego, niejednoznacznie wskazującego na istotne okoliczności, czyli funkcjonowanie A., na terenie spornej działki, po dniu wywłaszczenia.
W ocenie Wojewody, Prezydent Miasta, prawidłowo uznał że cel wywłaszczenia, jakim była budowa parkingu został zrealizowany. Jednakże dokonał, błędnej oceny i kwalifikacji dowodów z zeznań świadków i w sposób niejednoznaczny i wyłącznie na podstawie wskazań świadków, które w perspektywie całości materiału dowodowego były rozbieżne, niespójne i przede wszystkim różniły się od siebie wskazywaną powierzchnią.
Wojewoda wskazał przy tym, że nie zawsze dla uznania realizacji celu wywłaszczenia niezbędne jest prowadzenie prac - czasami wystarczy pozostawienie nieruchomości w stanie niezmienionym. Nie zawsze realizacja celu wywłaszczenia wiązać się musi z realizacją "obiektów kubaturowych" lub zainwestowaniem. W ocenie Wojewody cel wywłaszczenia został zrealizowany w momencie przeniesienia własności, gdyż teren ten był niezbędny dla A., jako parking (plac) i nie wymagał żadnych nakładów dla spełnienia funkcji użytkowej i funkcjonalnej dla zakładu. Zeznania świadków oraz materiał dowodowy wskazuje, iż budynki i betoniarnia powstały po fakcie użytkowania terenu przez A. - i wskazuje najczęściej na rok 1976, jako początek częściowej adaptacji terenu na inne cele niż cele związane z funkcjonowaniem A..
Mając powyższe na uwadze, Wojewoda stwierdził, że cel wywłaszczenia, jakim było szeroko rozumiana budowa parkingu dla A., został zrealizowany na terenie działki [..], a późniejsze zmiany zagospodarowania i wykorzystania nieruchomości nie mają znaczenia dla jej zbędności na cel wywłaszczenia.
Odnosząc się do zarzutów odwołania wniesionego przez Gminę Miasta, wskazującego na brak uwzględnienia przez organ I instancji, nakładów zwiększających wartość nieruchomości, Wojewoda wyjaśnił, że brak jest podstaw do tego, aby przy obliczaniu wartości odszkodowania uwzględniać wzrost wartości nieruchomości spowodowany innymi działaniami niż te, które zmierzały do realizacji celu publicznego.
We wniesionej do Sądu skardze na powyższą decyzję, J. D. wniósł o jej uchylenie, zarzucając, że wydana została ona z naruszeniem:
- art. 75 § 1 w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a., poprzez oparcie decyzji na przeprowadzonym wadliwie oraz sprzecznie z zasadami obiektywności i bezstronności przesłuchaniu świadków przed organem I instancji, w trakcie którego zadawano świadkom sugestywne pytania bez zamiaru ustalenia rzeczywistych faktów, wskazano świadkom sporny teren, a także przesłano pytania do świadków przed faktycznym przesłuchaniem, umożliwiając im przygotowanie się do przesłuchania, co czyni je nieprzydatnymi dla niniejszej sprawy;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w ten sposób, że Wojewoda pominął w swoich rozważaniach, że:
a) celem wywłaszczenia była budowa parkingu dla samochodów osobowych i ciężarowych A., a jak wskazali świadkowie (których zeznania skarżący niezależnie kwestionuje z uwagi na sposób przeprowadzenia przesłuchania) jakichkolwiek prac zmierzających do realizacji tego celu nie zrealizowano;
b) nie została nigdy wydana decyzja lokalizacyjna dla realizacji celu wywłaszczenia, a zatem nie mogła ona zostać zrealizowana, co wskazuje w powiązaniu z tymczasowym zajęciem terenu przez węzeł betoniarski S. w ramach [..], że wywłaszczenie było przedwczesne, wobec czego sporna nieruchomość jest i była zbędna na cel wywłaszczenia;
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w ten sposób, że ustalenia Wojewody są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym, a także sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego z uwagi na to, że:
a) organ dowolnie przyjął, że cały teren działki nr [..] był wykorzystywany przez A. na potrzeby parkingu już od 1970 r., gdy z zeznań świadków wynika, że tylko część terenu była w taki sposób wykorzystywana (zgodnie z projektem podziału działki nr [..]);
b) z zeznań świadków wynika, że przed wywłaszczeniem sporny teren był pusty i niewykorzystywany w jakikolwiek sposób, a zatem nie mógł być na nim realizowany cel wywłaszczenia;
c) z zeznań świadków wynika, że cała flota samochodowa A. liczyła 30-60 pojazdów, a na terenie spornym parkowało ich kilka-kilkanaście (czy wg świadka H. L.5 -10 pojazdów), a zatem dla kilku - kilkunastu pojazdów nie wykorzystuje się ponad 8000 m2 wywłaszczonego spornego terenu;
d) znajdujące się w aktach zdjęcie lotnicze z 1973 r. (czyli sprzed wywłaszczenia) wskazuje, iż teren nie był wykorzystywany jako parking czy nawet jako nieutwardzony i nieogrodzony plac dla pojazdów i potwierdza to co zeznali świadkowie, czyli że teren był pusty przed 1975 r., w którym to roku powstał tymczasowy węzeł betoniarski;
- art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez pominięcie zeznań świadka z 11 lipca 2013 r. E. P., który przez kilkadziesiąt lat pracował w A. i który wskazał, iż na terenie wywłaszczonym nie powstał parking i w dalszym ciągu (po wywłaszczeniu terenu) parking funkcjonował na terenie A.;
- art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n., poprzez odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w sytuacji gdy z uwzględnionych przez Wojewodę zeznań świadków wynika, że tylko część spornego terenu była wykorzystywana na plac parkingowy, a pozostała (większa cześć zgodnie z projektem podziału) nie była nigdy wykorzystana w taki sposób, zarówno faktycznie jak i w sposób formalny;
- art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów odwołania od decyzji organu I instancji związanych ze stronniczym i nieodpowiadającym standardom k.p.a. przesłuchiwaniem świadków pod z góry założoną tezę (realizację celu wywłaszczenia) jak i niewskazanie przyczyn pominięcia zeznań świadka E. P.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 14 grudnia 2020 r. Gmina Miasta również wniosła o oddalenie skargi, wskazując, że przesłuchanie E.P. odbyło się z naruszeniem procedury wynikającej z przepisów k.p.a.
W piśmie procesowym z dnia 4 stycznia 2021 r. P. R., podzielając stanowisko Wojewody i Gminy Miasta, wniosła o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia 1 lutego 2021 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi.
Rozpoznając wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Wojewody z dnia 15 lipca 2020 r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolowana decyzja Wojewody z dnia 15 lipca 2020 r. wydana została po rozpoznaniu odwołania wniesionego od decyzji Prezydenta Miasta, wykonującego zadanie starosty z zakresu administracji rządowej z dnia 31 grudnia 2019 r., wydanej po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zwrot nieruchomości stanowiącej działkę nr [..] (aktualnie [..]) o powierzchni 7577 m2, położonej w G. przy ul. U., wywłaszczonej od poprzednika prawnego skarżącego – L. D. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia 12 sierpnia 1975 r., wydanej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974 r., nr 10, poz. 64).
Materialnoprawne podstawy realizacji zgłoszonych w niniejszej sprawie żądań o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zawierają przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 65 ze zm.), zwanej dalej u.g.n.
Przepis art. 216 u.g.n. zawiera zamknięty katalog nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, do których mają zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. zatytułowanego "Zwrot wywłaszczonych nieruchomości". Zgodnie zaś z treścią art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79).
W tych okolicznościach, jak słusznie przyjęły orzekające w sprawie organy, żądanie skarżącego należało rozpoznać w trybie art. 136 u.g.n., który w ust. 1 stanowi, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Z powołanych przepisów wynika, że pierwszym i podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest obiektywnie stwierdzona jej zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Wykładnia pojęcia "zbędności" wywłaszczonej nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., prowadzi do wniosku, że o zwrocie nie decyduje wyłącznie niedochowanie wskazanych tam terminów. Podstawową przesłanką zwrotu jest bowiem w ogóle niezrealizowanie celu. Dopiero wówczas, gdy nie doszło do jego zrealizowania, ma miejsce ocena czy upłynął już siedmioletni okres dla rozpoczęcia realizowania celu albo dziesięcioletni dla jego ukończenia, przy czym ten drugi termin ma zastosowanie tylko wówczas gdy doszło do rozpoczęcia realizacji celu. Zrealizowanie celu w każdym przypadku wyklucza możliwość zwrotu chociażby do niego doszło z naruszeniem terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 991/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Określone w punktach 1 i 2 terminy 7 i 10 lat stanowią tylko dopełnienie przesłanki zbędności. Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany. Użyte w przepisie sformułowanie "pomimo upływu" znaczy tylko tyle, że zgłoszone przed upływem wyżej wymienionych terminów roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie będzie mogło zostać zaspokojone.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 13 marca 2014 r., w sprawie o sygn. akt P 38/11 (Dz. U. z 2014 r. poz. 376), rozstrzygając kwestię wstecznego działania art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., w sytuacji gdy cel wywłaszczenia zrealizowano przed 22 września 2004 r., wskazał również, że w literalnej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. nacisk należy położyć w pierwszej mierze na ustaleniu przesłanki "cel wywłaszczenia nie został zrealizowany", a dopiero na drugim etapie i w razie niespełnienia pierwszej przesłanki - na ustaleniu, czy celu nie zrealizowano "pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna". Skoro zatem podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, to ocenę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia należy w pierwszej kolejności odnieść do okoliczności realizacji celu wywłaszczenia. Tym samym terminy 7 i 10 lat należy traktować jako dopełnienie przesłanki zbędności, a organ rozpatrujący żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jedynie w sytuacji, gdy ta nie została jeszcze wykorzystana na cel wywłaszczenia, winien ustalić, czy upłynęły już ww. terminy i w razie dokonania pozytywnego ustalenia wydać decyzję o zwrocie, w przeciwnym razie - o odmowie zwrotu. Wtedy to bowiem do oceny czy dana nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia konieczne jest zbadanie przesłanek zawartych w art. 137 ust. 1 u.g.n.
Jednakże w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany, zwrot nie jest możliwy bez względu na to, kiedy realizacja ta nastąpiła. Przy czym ocenę realizacji celu wywłaszczenia należy dokonywać na dzień złożenia wniosku o jej zwrot. Przyjmuje się, iż w przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła.
W świetle powyższego obowiązkiem organów orzekających w niniejszej sprawie było ustalenie, na jaki cel nieruchomość objęta wnioskiem skarżącego została wywłaszczona, a następnie czy cel ten został zrealizowany, czy też wywłaszczona nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Punktem wyjścia dla oceny, czy istnieje stan zbędności powinno być zatem w pierwszym rzędzie precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia. Następnie, konfrontując tak ustalony cel, na jaki nieruchomość została wywłaszczona ze stanem faktycznym w jakim ona się znajduje powinno być dokonanie rzetelnej oceny w oparciu o wskazane wyżej kryteria, czy nieruchomość stała się zbędna, a więc czy cel wywłaszczenia nie jest i nie był realizowany.
W ocenie Sądu, dokonana w niniejszej sprawie przez Wojewodę ocena celu, na jaki nieruchomość – działka nr [..] o powierzchni 8187 m2 położona w G. przy ul. G. została wywłaszczona, budzi wątpliwości co do jej prawidłowości i nie zasługuje na aprobatę, gdyż nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym niniejszej sprawy.
Z decyzji Prezydenta z dnia 12 sierpnia 1975 r. jasno wynika bowiem, że nieruchomość stanowiąca własność L.D., położona w G. przy ul. G., oznaczona nr [..] o powierzchni 8187 m2 została wywłaszczona w celu budowy parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A. Tak określony cel nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i jest przy tym konkretny. Tym samym, stwierdzenie przez Wojewodę, że z uwagi na to, iż wywłaszczenia dokonano w 1975 r. sama przestrzeń użytkowana przez A., służąca jako parking, plac manewrowy czy też inny teren będący bezpośrednio związany z działalnością zakładu będzie przesądzała o realizacji celu wywłaszczenia – nie znajduje uzasadnienia. W decyzji wywłaszczeniowej stanowczo i konkretnie określono jako cel wywłaszczenia parking dla samochodów ciężarowych i osobowych A.
Zauważyć bowiem należy, że cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle stosownie do treści art. 136 ust. 1 u.g.n. zakazującego przeznaczania nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Cel wywłaszczenia winien być interpretowany ściśle, a nie w sposób dorozumiany, czy rozszerzająco. Dokonanie prawidłowej subsumcji normy prawnej z art. 137 u.g.n. wymaga precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia danej nieruchomości i zbadania terminu realizacji celu wywłaszczenia, przy czym cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle (zob. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 311/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W judykaturze utrwalony jest pogląd, że cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego). Dopiero w sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych zgromadzonych w sprawie dowodów, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować (por. wyrok NSA z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1044/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, ocena celu wywłaszczenia musi się opierać w pierwszej kolejności na dokumentach (lub dowodach zmierzających do odtworzenia dokumentów), w oparciu o które dokonano wywłaszczenia.
Niewątpliwie, zgodzić się należy z Wojewodą, że im dawniej był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności. Należy bowiem zaznaczyć, że inne (wyższe) wymagania dotyczące określoności celu wywłaszczenia będą istnieć na tle aktów wywłaszczeniowych dokonywanych pod rządami obowiązującej Konstytucji RP, zwłaszcza w świetle procesu stałego jej rozwoju i precyzowania norm przez Trybunał Konstytucyjny, a inne (niższe) wymagania należy odnosić do celu wywłaszczenia określanego w aktach z wcześniejszego okresu. Następuje bowiem zasadniczo stały wzrost standardu prawnego i wymagań prawnych - fakt ten musi być uwzględniony przy stosowaniu art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n., gdyż regulacja zawarta w tych przepisach wiąże się z zasady z kwestiami natury historycznej (por. wyroki NSA z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 1454/14, LEX nr 2066127). Wymagania odnośnie szczegółowości celu wywłaszczenia, wskazywanego w decyzji wywłaszczeniowej, powinny być oceniane proporcjonalnie do standardu prawnego i funkcjonalnego z chwili wydawania decyzji wywłaszczeniowej, a nie z daty dokonywania jej kontroli czy analizy. Innymi słowy, w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać jedynie z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1417/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednakże, w ocenie Sądu, taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Z decyzji wywłaszczeniowej wynika w sposób jasny i konkretny, że nieruchomość stanowiąca własność L. D., położona w G. przy ul. G., oznaczona nr [..] o powierzchni 8187 m2 została wywłaszczona w celu budowy parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A. Zatem o realizacji tego celu świadczyć może użytkowanie nieruchomości jako parkingu, placu manewrowego a nie może przesądzać, jak to błędnie przyjął Wojewoda, użytkowanie jako inny teren będący bezpośrednio związany z działalnością zakładu.
Jednocześnie, zdaniem Sądu, wbrew stanowisku Wojewody, zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie dowody, nie wskazują w sposób pewny aby na terenie całej działki obecnie oznaczonej nr [..] zrealizowany został cel wywłaszczenia jakim była budowa parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A. a betoniarnia i zabudowania z nią powiązane powstały już po stworzeniu na tym całym terenie parkingu.
Niewątpliwie, w sytuacji, kiedy w przeszłości doszło do zrealizowania pierwotnego celu wywłaszczenia nieruchomości, nie ma znaczenia fakt, że następnie zrealizowano na tej nieruchomości inny cel. Oznacza to, że roszczenie byłego właściciela zostaje skonsumowane faktem zrealizowania celu wywłaszczenia. Nie aktualizuje się wraz z podjęciem przez aktualnego właściciela nowej inwestycji. Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11 (OTK-A 2012/11/135), stwierdził, że art. 137 ust. 1 u.g.n. w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomość, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. W wyroku z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2499/17, NSA uznał za utrwalony pogląd, że nieruchomość nie podlega zwrotowi nawet jeśli po latach cel wykorzystywania nieruchomości uległ zmianie. Zbędności nieruchomości nie można wyprowadzać ze zdarzeń przyszłych, które nastąpiły po osiągnięciu celu wywłaszczenia. Nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji wywłaszczeniowej, a dopiero później zmieniono jej przeznaczenie czy w ogóle zaprzestano wykorzystywania na cel, na jaki została przejęta. Bowiem w sytuacji wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia wygasa prawo byłego właściciela lub jego następców prawnych do jej zwrotu, a regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 u.g.n. sytuacji tej nie zmienia.
Zgromadzony w sprawie materiał dowody nie wskazuje jednakże w sposób jasny i konkretny aby na terenie całej działki [..] powstał parking dla samochodów ciężarowych i osobowych A.. Wojewoda nie przedstawił dowodów potwierdzających istnienie na przedmiotowym terenie parkingu przed zlokalizowaniem betoniarni. Z kolei, zeznania świadków wskazują, że teren przedmiotowej nieruchomości po wywłaszczeniu wykorzystywany był zarówno jako parking dla samochodów ciężarowych i osobowych A. jak również jako teren pod betoniarnię S. i parking dla pracowników S. Świadek E. R. zeznał m.in., że w latach 1975 – 1985 na posesji przy ul. G. znajdowała się betoniarnia S. a na pozostałym terenie stały samochody osobowe i ciężarowe, które przyjeżdżały po beton, osobowe pracowników S. i A. Świadek zeznał, że działka zajmowana była przez S. w około 60% a pozostała część wykorzystywana była na parking dla samochodów. Świadek L. E. zeznał, że do 1975 r. plac był pusty potem powstała betoniarnia a na terenie działki parkowały również samochody osobowe i ciężarowe A. i pracowników. Jednocześnie, z orzeczenia technicznego z dnia 19 marca 2012 r., sporządzonego przez uprawnionego geodetę, wynika, że ogrodzenie z siatki stalowej, garaż oraz płyty betonowe powstały w latach 1980 – 1985 a świadek H. L. zeznał, że podłoże na którym parkowały samochody było utwardzone.
Ponadto, z kwerendy przeprowadzonej w Archiwum Państwowym wynika, że już w dniu 5 stycznia 1976 r. przy ul. G. w G. (obecnie U.) rozpoczął funkcjonowanie węzeł betoniarski "S.". Z pisma [..] z dnia 4 września 1990 r. wynika ponadto, że Przedsiębiorstwo to użytkowało teren, na którym zlokalizowało wytwórnię betonu od 1974 r. a budynki znajdujące się na nieruchomości wybudowane zostały przez Przedsiębiorstwo jako zaplecze dla prowadzonego niegdyś węzła betoniarskiego. Z treści umowy darowizny lokalu użytkowego znajdującego się na spornej nieruchomości z dnia 29 września 2003 r. wynika, że na aktualnie oznaczonej działce nr [..] lokal użytkowy biurowy wzniesiono w 1976 r. Okoliczności te zostały zupełnie pominięte przez organ odwoławczy. Również nie odniesiono się do znajdującego się w aktach administracyjnych oświadczenia E. P., co słusznie zarzucił skarżący w skardze.
Z uwagi na powyższe, przyjęcie przez Wojewodę, że na terenie całej działki obecnie oznaczonej nr [..] zrealizowany został cel wywłaszczenia jakim była budowa parkingu dla samochodów ciężarowych i osobowych A. a betoniarnia i zabudowania z nią powiązane powstały już po stworzeniu na tym całym terenie parkingu, nie znajduje uzasadnienia w całokształcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd zauważa przy tym, że na podstawie tego samego materiału dowodowego Prezydent Miasta, wykonujący zadanie starosty z zakresu administracji rządowej w decyzji z dnia 31 grudnia 2019 r. dokonał oceny, że po wywłaszczeniu działki nr [..], tj. w latach 1875 – 1985, z jej terenu korzystała zarówno betoniarnia S. jak i A. Organ odwoławczy może dokonać odmiennych ustaleń w toku postepowania odwoławczego, jednakże muszą znajdować one potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
W tym miejscu wskazać należy, że w celu zagwarantowania należytej ochrony praw stron postępowania administracyjnego ustawodawca sformułował szereg zasad, do których przestrzegania zobowiązane są orany administracji, w szczególności w zakresie prowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalanie stanu faktycznego, który stanie się podstawą zastosowania odpowiednich przepisów prawa materialnego. I tak, zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie przy tym do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jednocześnie, art. 136 § 1 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przy tym, art. 75 § 1 k.p.a. stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W świetle zaś art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Z powołanych przepisów wynika przede wszystkim, że organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy, przy czym aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Organ powinien zatem przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Realizacja przez organ administracji publicznej powyższych obowiązków nie pozbawia oczywiście strony prawa do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Aktywna postawa podczas całego postępowania wyjaśniającego winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1433/09, LEX nr 600029).
Z kolei, wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu (por. wyrok NSA z dnia 30 marca 1988 r., sygn. akt SA/Po 1495/87, niepubl.), co innymi słowy oznacza, że wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie, zaś oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, chyba że chodzi o dowody dotyczące okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego; organ powinien dokonać oceny mocy i wiarygodności dowodu wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, co wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności (zob. J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., sygn. akt I SA 1270/93, OSP 1994, nr 7–8, poz. 131). To zaś uzasadnia wniosek, że o przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów można w przekonujący sposób twierdzić w sytuacji, gdy organ administracji pozostawia poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę i pomija istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonuje ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1994 r., sygn. akt III SA 491/93). Nieustosunkowanie się przez organ do niektórych dowodów budzi wątpliwości co do prawidłowości oceny innych dowodów (wyrok NSA z 16 lutego 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 28/98, LEX nr 1692246). Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym czy nie w pełni rozpatrzonym.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że dokonana przez Wojewodę ocena realizacji celu wywłaszczenia na terenie działki nr [..] nie znajduje odzwierciedlenia w całokształcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a tym samym została przeprowadzona z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 136 § 1 k.p.a. a przede wszystkim art. 80 k.p.a., które to naruszeniem niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewoda, zgodnie z wymogiem art. 153 p.p.s.a., uwzględni ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone przez Sąd.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w punkcie 2 wyroku.
Sąd wydał w niniejszej sprawie wyrok na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie bowiem z treścią art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Przepis art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.) stanowi zaś, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Nadto, w dniu 19 października 2020 r. Prezes Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydał zarządzenia nr 49/2020 w sprawie odwołania rozpraw oraz wstrzymania przyjmowania interesantów i ograniczenia obsad kadrowych w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Z uwagi na intensyfikację rozwoju epidemii oraz niemożność przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Dopuszczalność orzekania na posiedzeniu niejawnym ze względu na okoliczności związane z zarządzeniem stanu pandemii COVID-19 potwierdza uchwała składu 7 Sędziów NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. II OSP 6/19 (www.nsa.gov.pl).