II SA/GD 782/22

II SA/Gd 782/22 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2023-04-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 53a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Dobek - Rak Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2023 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. S. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2022 roku, nr WOP.7722.120.2022.MK w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stanu technicznego drogi oddala skargę.
Uzasadnienie
C. S. (dalej: strona, skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) z 28 lipca 2022 r., nr WOP.7722.120.2022.MK, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., którym odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego gminnej drogi gruntowej.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem z 25 maja 2020 r. (które wpłynęło do organu 27 maja 2020 r.) C. S. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z wnioskiem o wydanie w trybie art. 66 Prawa budowlanego decyzji nakazującej Zarządcy Dróg Gminnych w Nowej Wsi L. poszerzenia niebezpiecznych fragmentów drogi gminnej położonej na działce nr [..] w L., oznaczonej w planie miejscowym symbolem KD.X.01, do szerokości min. 5 metrów. Organ I instancji w odpowiedzi wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do rozpatrywania wniosku w sprawie poszerzenia tej drogi. Następnie - pismem z dnia 16 czerwca 2020 r. – C. S. zażądał wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowej drogi.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. w dniu 31 lipca 2020 r. przeprowadził kontrolę stanu technicznego nawierzchni drogi oznaczonej nr [...], obręb L. Zgodnie z protokołem z kontroli, na działce tej Gmina Nowa Wieś L. prowadziła roboty budowlane związane z budową kanalizacji sanitarnej. Teren ten został przekazany wykonawcy robót na plac budowy. Zastany stan faktyczny drogi uniemożliwiał ocenę stanu technicznego nawierzchni drogi. W związku z tym ustalono, że Gmina Nowa Wieś L. po zakończeniu robót pisemnie powiadomi organ powiatowy o przywróceniu drogi do należytego stanu technicznego. Pismem z 7 lipca 2021 r. Gmina Nowa Wieś L. poinformowała, że roboty budowlane związane z budową kanalizacji sanitarnej na działce nr [...] nie zostały zakończone, a planowany termin zakończenia robót przypada na 31 sierpnia 2021 r. Gmina zobowiązała się ponadto do przywrócenia nawierzchni drogi do należytego stanu technicznego.
C. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny - prawomocnym wyrokiem z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt II SAB/Gd 91/21 uznał skargę za zasadną i zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. do rozpoznania wniosku skarżącego z 27 maja 2020 r. w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności. W wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny wyjaśnił, że nie rozstrzyga kwestii zasadności wszczęcia postępowania, bowiem nie mieści się ona w zakresie analizy w ramach bezczynności, natomiast uznał, że organ był bezczynny, ponieważ nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w uzasadnionym terminie, co powinien był uczynić, jeśli uznał wniosek za nieuzasadniony z punktu widzenia art. 61 § 1a k.p.a. Nie wydał także rozstrzygnięcia merytorycznego w zakresie objętym wnioskiem skarżącego w terminach wynikających z art. 35 k.p.a.
W dniu 28 września 2021 r. inwestor poinformował organ powiatowy, że roboty budowlane zostały zakończone, a nawierzchnia drogi nr [...] została przywrócona do należytego stanu technicznego.
Mając powyższe na uwadze, postanowieniem z dnia 6 kwietnia 202 2r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego gruntowej drogi gminnej - działki nr [...], obręb L. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że przedmiotowa droga jest drogą gruntową, a zatem w sytuacji, gdy nie zostały na niej wykonane roboty budowlane w celu utwardzenia terenu, nie stanowi budowli w świetle przepisów Prawa budowlanego ani nie mieści się w definicji drogi określonej w art. 4 pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Będąc drogą gruntową, nie podlega w konsekwencji kontroli, o której mowa w art. 62 Prawa budowlanego.
W zażaleniu na postanowienie organu I instancji skarżący wskazał, że
ok. 340 metrów drogi utwardzono wyrobami budowlanymi, a na pozostałym odcinku - ok. 170 m – żwirem i pospółką utwardzono ją mechanicznie, na całej długości wbudowując w nią studzienki kanalizacyjne (wodociągowe), zatem droga ta jest budowlą, liniowym obiektem budowlanym.
Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (w skrócie PWINB) - postanowieniem z 28 lipca 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z 6 kwietnia 2022 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane przez organ I instancji było zasadne, jednak z innych przyczyn, niż wskazał to organ I instancji. Jak bowiem wyjaśnił organ odwoławczy, powołując się na art. 53a Prawa budowlanego, a także art. 72a ww. ustawy, żądane przez skarżącego postępowanie – dotyczące wydania nakazów z art. 66 Prawa budowlanego - może być wszczęte tylko z urzędu.
PWINB wyjaśnił nadto, że sam fakt działania organu z urzędu nie zwalnia go z obowiązku weryfikacji zgłoszonego sygnału i dopiero na tej podstawie organ powinien dokonać oceny zasadności wszczęcia postępowania. Organ powiatowy powinien zatem, po uzyskaniu informacji o zakończonych robotach budowlanych związanych z budową kanalizacji sanitarnej, przeprowadzić kontrolę drogi nr [...] i zweryfikować czy zastany stan faktyczny pozwala na stwierdzenie, że roboty wykonano zgodnie z pozwoleniem na budowę i czy nie ma podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu.
Organ stwierdził też, że - jak wynika z zażalenia oraz załączonej do niego dokumentacji fotograficznej, na drodze zostały wykonane roboty budowlane polegające na jej utwardzeniu. Z projektu budowlanego budowy sieci kanalizacji sanitarnej w miejscowości L. z września 2017r. wynika natomiast, że na trasie sieci wystąpi konieczność odtworzenia następujących nawierzchni: jezdni gruntowej utwardzonej, jezdni z betonowych płyt drogowych. Organ wskazał następnie, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że utwardzenie terenu, a także drogi gruntowej w taki sposób, że wykonana nawierzchnia umożliwia wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla samochodów i innych pojazdów stanowi wykonanie obiektu spełniającego funkcję drogi. Nawet w sytuacji, gdy w danym miejscu istniała nieutwardzona droga gruntowa polna bądź leśna, to poprzez nawiezienie żwiru, a następnie utwardzenie, czyli przystosowanie jej do przejeżdżania i przechodzenia, inwestor wykonał obiekt budowlany. Sama droga gruntowa niczym nieutwardzona nie jest natomiast obiektem budowlanym.
Podsumowując PWINB stwierdził, że organ I instancji słusznie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie na wniosek skarżącego, powinien był jednak dokonać oględzin, ustalić czy roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i w razie potrzeby rozważyć wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu.
C. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z 28 lipca 2022 r. - wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L., zarzucił organowi naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie skarżącego organ pierwszej instancji - odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego, zignorował wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2022 r., sygn. II SAB/Gd 91/21, w świetle którego - zdaniem skarżącego - termin na wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania upłynął bezpowrotnie z dniem 3 lipca 2020 r., czyli z dniem wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Z kolei organ odwoławczy - zaskarżonym postanowieniem z 28 lipca 2022 roku, naruszył art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, utrzymując w mocy postanowienie wydane z rażącym naruszeniem prawa przez organ powiatowy.
Błędne jest także - w ocenie skarżącego, zakwalifikowanie liniowego obiektu budowlanego wzniesionego z użyciem wyrobów budowlanych na działce nr [...] w L. jako drogi gruntowej. PWINB umknął fakt, że na trasie budowy sieci kanalizacji sanitarnej nie wystąpiła konieczność odtwarzania nawierzchni bitumicznej na działce nr [...], ponieważ przewód kanalizacyjny ułożono na sąsiedniej działce nr [...] - omijając odcinek drogi nr [...] pokryty nawierzchnią bitumiczną.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie.
PWINB wskazał na zapisy zawarte w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu, na który powołał się skarżący i mając je na uwadze nie zgodził się z zarzutem skarżącego, że postanowieniem z 6 kwietnia 2022 roku organ powiatowy zignorował ten wyrok odmawiając wszczęcia postępowania administracyjnego. Odnosząc się natomiast do kwestii, czy przedmiotowa droga jest drogą gruntową organ wyjaśnił, że zaskarżone postanowienie nie zawiera rozstrzygnięcia tej kwestii, w uzasadnieniu postanowienia organu odwoławczego wskazano natomiast, że organ I instancji powinien dokonać kontroli przedmiotowej działki, ustalić czy roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę i w razie potrzeby rozważyć wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią̨ inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć́ administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd - jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej.
W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonym postanowieniu nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Podstawą rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie, a będącego przedmiotem kontroli sądowej jest przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – w skrócie k.p.a., który stanowi: "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio".
Organ drugiej instancji stwierdził, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydane przez organ I instancji było zasadne, jednak z innych przyczyn, niż wskazał to organ I instancji. Jak bowiem wyjaśnił organ odwoławczy, powołując się na art. 53a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane
(Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) – w skrócie "Prawo budowlane", a także art. 72a ww. ustawy, żądane przez skarżącego postępowanie – dotyczące wydania nakazów z art. 66 Prawa budowlanego - może być wszczęte tylko z urzędu.
Sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko PWINB.
Należy w tym miejscu wyjaśnić, że na podstawie art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane został dodany przepis art. 53a, który wszedł w życie z dniem 19 września 2020 r. Zgodnie z art. 53a ust. 1 postępowania uregulowane w rozdziale 5a ustawy – Prawo budowlane (tj. postępowania w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy) wszczyna się z urzędu. Tą samą ustawą (vide art. 1 pkt 53 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r.) dodano także – z datą obowiązywania od dnia 19 września 2020 r., art. 72a Prawa budowlanego, zgodnie z którym postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1 (usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowlanym oraz zakaz użytkowania obiektu), art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, także wszczyna się z urzędu.
Z uzasadnienia wprowadzonych zmian wynika, że "Wprowadzenie przepisu art. 53a (a także art. 72a), który przesądza, że postępowania w sprawie naruszeń Prawa budowlanego wszczynane są z urzędu, było konieczne ze względu na pojawiające się w tej kwestii wątpliwości oraz rozbieżności w orzecznictwie. (...) rozstrzygnięcia podejmowane w ramach postępowań dotyczących naruszenia ustawy - Prawo budowlane mają charakter nakazów lub zakazów. Podstawą wszczęcia tych postępowań jest naruszenie przepisów prawa. Dlatego postępowania takie powinny być wszczynane z urzędu (organ ma obowiązek podjąć działania w przypadku stwierdzenia naruszenia Prawa budowlanego), a nie na wniosek. (...)." (Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, druk nr 121).
Przepis art. 72a Prawa budowlanego przesądza, że postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 62 ust. 3, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 1, art. 68 oraz art. 71a ust. 4, a więc także w sprawie żądanego przez skarżącego usunięcia nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowlanym (art. 66 Prawa budowlanego), wszczyna się tylko z urzędu. Wykładnia gramatyczna przepisu art. 72a ustawy – Prawo budowlane, jego literalne brzmienie jak i materiały legislacyjne nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do tego, że postępowania uregulowane w art. 66 Prawa budowlanego są inicjowane wyłącznie na zasadzie oficjalności.
Należy także wyjaśnić, że "Przepis artykułu 61 § 1 k.p.a. przewiduje dwa sposoby wszczęcia ogólnego postępowania administracyjnego, tj. na żądanie strony lub z urzędu. W obu przypadkach czynności powodujące wszczęcie postępowania powinny odpowiadać określonym w przepisach wymaganiom i być podjęte przez podmioty uprawnione. Tego rodzaju model inicjowania postępowania jest kompromisem między zasadą oficjalności a zasadą skargowości. Postępowanie administracyjne może być wszczęte wyłącznie w sprawie indywidualnej rozstrzyganej w formie decyzji administracyjnej. O przedmiocie postępowania administracyjnego przesądza regulacja w przepisach materialnego prawa administracyjnego. Artykuł 61 § 1 k.p.a. musi być zatem interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Jeśli zatem przepisy szczególne wyraźnie określają przypadki wszczęcia postępowania na wniosek bądź też z urzędu, organ jest związany tymi postanowieniami. Przepis art. 61 § 2 k.p.a. przewiduje ze względu na szczególnie ważny interes strony dopuszczalność wszczęcia postępowania z urzędu, gdy przepis prawa wymaga wniosku strony, nie przewiduje natomiast wszczęcia postępowania na wniosek, jeżeli postępowanie może być wszczęte tylko z urzędu." (tak NSA w wyroku z 7 lutego 2023 roku, sygn. II OSK 2827/21, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl)
Zgodnie zaś z art. 61a § 1 k.p.a., stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Redakcja art. 61a § 1 k.p.a. stwarza podstawy do wyodrębnienia dwóch różnych grup przesłanek odmowy wszczęcia postępowania, które można podzielić wedle kryterium podmiotowego (z żądaniem wszczęcia postępowania występuje osoba niebędąca stroną postępowania) oraz przedmiotowego (inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiają wszczęcie postępowania).
W tej sprawie organ odwoławczy uznał, iż zachodzi przesłanka przedmiotowa odmowy wszczęcia postępowania. W doktrynie i orzecznictwie odnoszącym się do tej przesłanki wskazuje się, że organ wydaje postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania jeżeli m. in.: żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją; żądanie jednostki dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie; nastąpiło przedawnienie materialnoprawne – upływ terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia. Ponadto do innych uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego należy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, a także sytuacja, w której w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo zostało zakończone. (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 2931/15, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 970/16; wyrok NSA z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt
I OSK 2576/16, wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1305/14; dostępne - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższy katalog nie jest wyczerpujący. Ustawodawca normując inne uzasadnione przyczyny odmowy wszczęcia postępowania miał na myśli takie sytuacje, w których z żądaniem wszczęcia postępowania zwraca się wprawdzie podmiot, któremu może przysługiwać legitymacja strony, jednakże jednocześnie zachodzą takie przyczyny, które uniemożliwiają jego uruchomienie i prowadzenie (E. Szewczyk, M. Szewczyk, Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w kontekście art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, "Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny" 2012, z.1, s. 45). Zdaniem Sadu, organ odwoławczy słusznie uznał, iż art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie także w sprawach, w których przepisy administracyjnego prawa materialnego przewidują wszczęcie postępowania tylko z urzędu, tak jak w tej sprawie. Taką możliwość dopuścił WSA w Łodzi w wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 854/15 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, że ustawodawca w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. w odróżnieniu od pierwszej przesłanki, która wyraźnie odnosi się do kwestii wszczęcia postępowania na wniosek podmiotu nie będącego stroną, w przypadku drugiej przesłanki - mówiąc o innych uzasadnionych przyczynach, wykluczających prawną możliwość wszczęcia postępowania, nie wskazał expressis verbis, czy chodzi tu o postępowanie, które mogłoby zostać wszczęte przez organ z urzędu, czy też na wniosek strony. (WSA w Warszawie w wyroku z dnia 19 listopada 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1660/21; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanej sprawie zasadnie organ odwoławczy wyjaśnił skarżącemu również, że po otrzymaniu jego pisma organ nadzoru budowlanego powinien dokonać oceny żądania pod kątem spełnienia przesłanek przedmiotowych wraz z oceną, czy rzeczywiście doszło do naruszeń uzasadniających wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie wskazywanego przez skarżącego art. 66 Prawa budowlanego. Wskazał też, że w tym sensie żądanie skarżącego może stanowić impuls do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, a dopiero po jego uruchomieniu powinno nastąpić merytoryczne rozpoznanie sprawy i ustalenie osób posiadających interes prawny do udziału w nim w charakterze strony. Przy ustalaniu kręgu stron organ nie może przy tym pominąć skutków, które wywołuje inwestycja budowlana dla osób trzecich.
Wbrew zarzutom skargi organy nie naruszyły również w tej sprawie przepisów wskazywanego w skardze art. 170 p.p.s.a., ani też art. 153 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z art. 170 p.p.s.a. wynika zaś, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W wydanym w tej sprawie wyroku z 5 stycznia 2022 roku,
sygn. II SAB/Gd 91/21, Sąd potwierdził, że wniosek skarżącego z 27 maja 2020 r. dotyczył wydania nakazu w trybie art. 66 Prawa budowlanego. Uznał także, iż PINB w L. nie rozpatrzył sprawy z wniosku skarżącego w terminach wynikających z k.p.a.. Odnosząc się natomiast do wyrażonego w odpowiedzi na skargę przekonania organu o braku podstaw do wszczęcia postępowania w tej sprawie, Sąd wyjaśnił, że: "Pozostawiając poza ramami (...) rozważań kwestię zasadności wszczęcia postępowania, bowiem nie mieści się ona w zakresie analizy w ramach bezczynności, bez wątpienia można zarzucić organowi naruszenie przepisów postępowania dotyczących formy rozstrzygania spraw administracyjnych. Nie jest dopuszczalne uchylanie się od obowiązku zajęcia stanowiska w formie nakazanej przepisami prawa administracyjnego, bowiem pozbawia to stronę możliwości merytorycznej obrony jej praw w toku postępowania, abstrahując od naruszenia zasady szybkości postępowania. W tej sytuacji, stwierdzić należy, że organ pozostaje w bezczynności. Nie wydał bowiem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w uzasadnionym terminie, co powinien był uczynić, jeśli uznał wniosek za nieuzasadniony z punktu widzenia art. 61 § 1a k.p.a. (oczywista omyłka Sądu – winno być w art. 61a § 1 k.p.a.) Nie wydał także rozstrzygnięcia merytorycznego w zakresie objętym wnioskiem skarżącego, w terminach, wynikających
z art. 35 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za uzasadnioną co do samej zasady i zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. do rozpoznania wniosku skarżącego z 27 maja 2020 r. w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem ze stwierdzeniem jego prawomocności (...)."
W ocenie Sądu obecnie rozpoznającego tę sprawę, skarżący błędnie interpretuje powyższy wyrok, uznając, że wynika z niego, iż termin na wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania upłynął bezpowrotnie z dniem 3 lipca 2020 r., czyli – jak ocenia skarżący, z dniem wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych (k. 12 akt administracyjnych organu I instancji), w tej dacie organ sporządził jedynie zawiadomienie dotyczące przeprowadzenia oględzin spornej drogi, które mogły stanowić część czynności kontrolnych organu, podejmowanych przed powzięciem przez organ decyzji czy postępowanie będzie, czy też nie prowadził z urzędu.
Rację ma także organ odwoławczy, że z ww. wyroku wynika jedynie, iż według Sądu organ pozostaje w bezczynności, ponieważ ani nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w uzasadnionym terminie, co powinien był uczynić, jeśli uznał wniosek za nieuzasadniony z punktu widzenia art. 61a § 1 k.p.a., ani też nie wydał rozstrzygnięcia merytorycznego w zakresie objętym wnioskiem skarżącego w terminach wynikających z art. 35 k.p.a. Nadal zatem Sąd pozostawił organom otwartą drogę do zakończenia postępowania także w trybie art. 61a § 1 k.p.a.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. ją oddalił.
Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd orzekł w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, bowiem skarga dotyczyła postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.