II SA/Gd 777/23

II SA/Gd 777/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Irena Wesołowska
Jolanta Górska /przewodniczący/
Justyna Dudek-Sienkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 1779/24 - Postanowienie NSA z 2024-08-02
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 699
art. 24
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Irena Wesołowska Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) Protokolant Referent Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z o.o. z siedzibą w K. na zarządzenie pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z dnia 7 lipca 2023 r. nr WI.7023.1.2.2023.WD.MA w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska oddala skargę.
Uzasadnienie
P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na zarządzenie pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 7 lipca 2023 r.
Zaskarżone zarządzenie pokontrolne zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządzeniem pokontrolnym z dnia 7 lipca 2023 r. nakazał skarżącej spółce prowadzenie działalności w zakresie transportu odpadów zgodnie z zapisami art. 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.) oraz przekazywanie odpadów podmiotom uprawnionym do ich zagospodarowania zgodnie z art. 27 tej ustawy, wyznaczając termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 11 sierpnia 2023 r.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Gdańsku w dniach od 17 stycznia 2023 r. do 18 maja 2023 r. w P. Sp. z o.o., stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania przepisów ochrony środowiska. Ponadto podczas kontroli transportu należącego do spółki przeprowadzonej w dniu 23 czerwca 2022 r. ustalono, że kierujący pojazdem nie posiadał żadnego z dokumentów potwierdzających transport odpadów wskazanych w § 8 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. poz. 1742). Pojazd nie był oznakowany zgodnie z art. 24 ust. 6 ustawy o odpadach oraz § 9 wskazanego wyżej rozporządzenia. Narusza to wymagania wynikające z art. 24 ustawy o odpadach, co jest deliktem administracyjnym, określonym w art. 194 ust. 1 pkt 2a tej ustawy, za który wymierzana jest administracyjna kara pieniężna.
Natomiast podczas czynności przeprowadzonych w dniu 23 czerwca 2023 r. na posesji nr [...] obręb W. inspektorzy WIOŚ ustalili, że transportowane przez spółkę P. Sp. z o.o. odpadowe masy ziemne zostały przekazane właścicielowi tej posesji, który wykorzystał je do przedłużenia podwórka poprzez dobudowanie skarpy, a nie w celu utwardzenia podłoża. Nie można wobec tego powoływać się w tym przypadku na rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku. Rozporządzenie to literalnie wskazuje sposób wykorzystania odpadowych mas ziemnych. Jest to naruszenie polegające na zleceniu wykonywania obowiązku gospodarowania odpadami podmiotom, które nie uzyskały wymaganych decyzji lub wymaganego wpisu do rejestru, wbrew przepisom art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach, które zgodnie z art. 194 ust. 1 pkt 3a ustawy o odpadach podlega administracyjnej karze pieniężnej.
P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na zarządzenie pokontrolne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 7 lipca 2023 r. poprzedzonej złożeniem stanowiska w przedmiocie protokołu z kontroli skierowanego do organu, zarzuciła organowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 735), dalej "k.p.a.", polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym:
1/ niepoddanie w żadnym zakresie analizie ilości, składu i gęstości mas ziemnych zwiezionych na działkę M. J.,
2/ nieuzupełnienie wyjaśnień M. J. koniecznych do uzupełnienia na tle materiału dowodowego zgromadzonego już po złożeniu przez niego wyjaśnień w sprawie i poprzestaniu pomimo powstania istotnych wątpliwości na lakonicznych i ogólnikowych wstępnych wyjaśnieniach,
3/ niepoddanie analizie samej osoby M. J. co do przysługujących mu uprawnień w oparciu o obowiązujące przepisy, w tym ustawy o odpadach i poprzestaniu na oparciu całego postępowania na literalnej i pozbawionej analizy wykładni jednego ze stwierdzeń, jakie padło w wyjaśnieniach tej osoby przy zaniechaniu wyjaśnienia, jakie dla tej osoby niebędącej profesjonalistą w zakresie prawnym i budowlanym ani w żadnym innym powiązanym z zaistniałym zdarzeniem, sformułowanie to niesie faktyczne znaczenie,
4/ niepoddanie analizie powierzchni działki M. J. i wpływu tej kwestii na uprawnienia M. J. wynikające z przepisów obowiązującego prawa,
5/ niepoddanie jakiejkolwiek analizie posiadania przez spółkę dokumentów dotyczących ewidencjonowania mas ziemnych w kontekście przepisów o gospodarowaniu odpadami,
6/ niepoddanie analizie posiadania przez spółkę dokumentów WZ dotyczących przekazywania mas ziemnych M. J. i poprzestanie na uwzględnieniu jedynie przywołanego w trakcie składania wyjaśnień braku dwustronnej umowy w tym zakresie i to pomimo zapowiedzenia przez kontrolujących podczas przesłuchania prezesa zarządu skarżącej spółki, iż zwrócą się do skarżącej spółki o stosowne dokumenty, czego jednak kontrolujący zaniechali.
Zarzucono też naruszenie art. 8, art. 11 i 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i poprzestaniu na przypuszczeniach, hipotezach i założeniach organu w zakresie okoliczności wykonywania skontrolowanego transportu jak i w zakresie okoliczności i celu przyjęcia mas ziemnych przez M. J., nadto bez rzetelnego ustosunkowania się do twierdzeń i wskazań wskazywanych przez skarżącą jako istotne dla sposobu załatwienia sprawy, co czyni działanie organu sprzecznym z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego.
Skarżąca spółka zarzuciła także naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:
1/ art. 24 ustawy o odpadach poprzez całkowite pominięcie jednoznacznie wynikającej z okoliczności przypadkowości, nieumyślności i jednorazowości dokonywania transportu odpadowych mas ziemnych nieoznakowanym pojazdem bez posiadania przez kierowcę dokumentów w tym zakresie,
2/ art. 25 ust. 4 ustawy o odpadach poprzez całkowite pominięcie przez organ tego przepisu i jego niezastosowanie, a w konsekwencji poczynienie błędnych i przedwczesnych ustaleń w sprawie,
3/ art. 45 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu wbrew tym przepisom, iż M. J. nie jest osobą uprawnioną do przyjęcia od skarżącej spółki mas ziemnych na potrzeby własne utwardzenia części działki - skarpy na posesji tej osoby,
4/ rozporządzenia z dnia 10 listopada 2015 roku w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu wbrew okolicznościom faktycznym, iż M. J., jak również ilość i cel przyjęcia przez niego mas ziemnych nie wypełnia przesłanek tych przepisów w sytuacji, gdy okoliczności sprawy dokładnie wpisują się w prawidłową wykładnię tych przepisów wskazując na prawidłowe zgodne z obowiązującymi przepisami przekazanie przez skarżącą spółkę mas ziemnych M. J.i przyjęcie tych mas ziemnych przez niego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego w całości, a także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
dokumentów WZ dotyczących skontrolowanego transportu na okoliczność wystawienia i prawidłowości wystawienia przez skarżącą spółkę dokumentów dotyczących skontrolowanego transportu w postaci dokumentów WZ, dysponowania przez skarżącą spółkę prawidłowymi dokumentami dotyczącymi skontrolowanego transportu, a jedynie przypadkowego i nieumyślnego niezabrania dokumentów przez kierowcę wykonującego transport,
pisemnego oświadczenia M. J. na okoliczność celu przyjęcia przez niego mas ziemnych od skarżącej spółki, prawidłowości i zgodności tego celu z obowiązującymi przepisami, a tym samym przekazania przez skarżącą spółkę mas ziemnych podmiotowi uprawnionemu w oparciu o obowiązujące przepisy, zaniechania przez kontrolujących pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.
W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że zgodnie z art. 69 ust. 4 ustawy o odpadach ustawodawca dopuszcza niesporządzanie karty przekazania odpadów, jeżeli jeden z podmiotów nie jest objęty obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów. Mając więc na uwadze, że odpady o kodzie 17 05 04 były przekazywane osobie fizycznej – M.J.- a więc osobie nieobjętej obowiązkiem prowadzenia ewidencji odpadów, to zgodnie z art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach skarżąca spółka nie miała obowiązku sporządzania karty przekazania odpadów. Odpady zaś uwzględniono na karcie ewidencji odpadów jako wytworzone i przekazane do zagospodarowania oraz wykazano to w sprawozdaniu o wytworzonych odpadach i o gospodarowaniu odpadami w dziale XIII, co zostało przyznane przez organ. Nadto, pracownik biura na potrzeby transportu odpadu 17 05 04 wystawiał dokumenty WZ, na których wskazany jest odbiorca, adres oraz rodzaj odpadów. Tym samym zostały sporządzone przez skarżącą spółkę stosowne konieczne dokumenty, a jedyną nieprawidłowością było jednorazowe i nieumyślne wykonanie transportu bez posiadania przy sobie stosownych istniejących dokumentów przez kierowcę wykonującego transport pojazdem nieoznakowanym.
W ocenie skarżącej jedyną ewentualną nieprawidłowością, którą można dostrzec w jej zachowaniu był jednorazowy i nieumyślny brak oznakowania samochodu, co jednak nastąpiło nieumyślnie i ewentualnie brak posiadania przez kierowcę w trakcie wykonywania transportu dokumentów dotyczących ładunku. Powyższe powinno jednoznacznie przemawiać za odstąpieniem od nałożenia w tym zakresie administracyjnej kary pieniężnej zgodnie z art. 194 ust. 1 pkt 2a ustawy o odpadach, a co najmniej jej miarkowaniem i ewentualnym nałożeniem w minimalnej wysokości wobec przypadkowości, nieumyślności i jednorazowości zdarzenia.
Zdaniem skarżącej kompletny i prawidłowo zgromadzony, a następnie prawidłowo oceniony materiał dowodowy powinien był doprowadzić organ do wniosku, że masy ziemne zostały przekazane przez skarżącą spółkę podmiotowi do tego uprawnionemu w oparciu o przepisy obowiązującego prawa. Zgodnie bowiem z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami mogą być przekazywane masy ziemne w określonej ilości i określonego rodzaju. Co ważne i co wynika bezpośrednio z obowiązujących przepisów, osobę fizyczną i jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą władającym nieruchomościami, zwalnia się z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów lub na ich przetwarzanie jeżeli wykorzystują odpady na potrzeby własne (art. 45 ust. 1 pkt 2 i art. 27 ust. 8 ustawy).
W uzasadnieniu skargi podkreślono też, że osoba przyjmująca odpady zarówno w ogłoszeniu, jak i w rozmowach z pracownikami skarżącej spółki informowała, że przyjmie ziemię na własny użytek. Wskazują na to także zeznania M.J., który wyraźnie wskazał, że umieścił ogłoszenie w celu przyjęcia mas ziemnych tylko na własny użytek, a nadto, że w żaden sposób nie przetwarzał tych mas ziemnych. Z prowadzonych rozmów wynikało także, iż chce on utwardzić powierzchnię swojej działki. Natomiast kierowcy zrzucali masy ziemne w miejscu wyznaczonym osobiście przez M.J. nie nabierając przy tym żadnych podejrzeń co do możliwych ewentualnych nieprawidłowości w działaniu właściciela działki. Spółka przekazała M. J. masy ziemne, zrzucając je równomiernie z każdej strony skarpy, co potwierdzają zdjęcia wykonane w trakcie kontroli.
Na marginesie wskazano też, że skarżąca spółka nie zlecała M.J. wykonywania obowiązku gospodarowania odpadami, a wyłącznie oddała masy ziemi na zagospodarowanie na własne potrzeby, jako że poprzez gospodarowanie odpadami ustawodawca rozumie zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami, a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami.
Skarżąca wskazała dalej, że zgodnie z art. 25 ust. 4 ustawy o odpadach odpady mogą być magazynowane nie dłużej, niż przez 3 lata. Przepis ten obejmuje również osoby fizyczne. Zatem M. J. ma "jeszcze czas" na odpowiednie utwardzenie powierzchni przyjętymi masami ziemnymi. Okoliczność ta również przemawia za bezpodstawnością i przedwczesnością przyjętych przez organ założeń, na podstawie których wydane zostały zaskarżone przez spółkę zarządzenia.
Końcowo spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów WZ oraz pisemnego oświadczenia M.J.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
W piśmie z dnia 8 marca 2024 r. skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika odniosła się do odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zgodnie natomiast z art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio.
Oceniając skargę w pierwszej kolejności pod kątem jej dopuszczalności, Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela zdecydowanie dominujący w judykaturze pogląd, iż na zarządzenie pokontrolne wydane przez organ Inspekcji Ochrony Środowiska na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 1070 ze zm.), zwanej dalej u.i.o.ś., służy skarga do sadu administracyjnego. Zarządzenie pokontrolne stanowi bowiem akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Świadczy o tym władczy charakter takiego zarządzenia oraz fakt, iż rozstrzyga ono indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Zarządzenie takie wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ jego niewykonanie lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu, zagrożone jest odpowiedzialnością karną (art. 31a ust. 1 u.i.o.ś.). Skoro więc przepisy u.i.o.ś. uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie wyników dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej określonego obowiązku, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 107/08, z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 216/08, z dnia 13 maja 2014 r. sygn. akt II OSK 1112/13, a także wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II GSK 1009/08).
W wyniku kontroli przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu ochrony Środowiska w Gdańsku w P. Sp. z o.o. stwierdzono, że w dniu 23 czerwca 2022 r. spółka wykonywała transport odpadowych mas ziemnych, podczas którego stwierdzono następujące nieprawidłowości: kierujący pojazdem nie posiadał żadnego z wymaganych przepisami dokumentów potwierdzających transport odpadów, transport wykonywany był nieoznakowanym pojazdem, odpadowe masy ziemne przekazane zostały osobie nieuprawnionej. W związku z powyższym Pomorski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska zarządzeniem pokontrolnym z dnia 7 lipca 2023 r. nakazał skarżącej spółce prowadzenie działalności w zakresie transportu odpadów zgodnie z zapisami art. 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach oraz przekazywanie odpadów podmiotom uprawnionym do ich zagospodarowania zgodnie z art. 27 tej ustawy, wyznaczając termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 11 sierpnia 2023 r.
W sprawie nie jest sporne, że transportowane w dniu 23 czerwca 2022 r. masy ziemne stanowiły odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o odpadach, transport odpadów odbywa się zgodnie z wymaganiami w zakresie ochrony środowiska oraz bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, w szczególności w sposób uwzględniający właściwości chemiczne i fizyczne odpadów, w tym stan skupienia, oraz zagrożenia, które mogą powodować odpady, w tym zgodnie z wymaganiami określonymi w przepisach wydanych na podstawie ust. 7.
Na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach wydane zostało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz.U. z 2016 r., poz. 1742).
Zgodnie z § 8 tego rozporządzenia:
1. Odpady transportuje się wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, a w przypadku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - wraz z dokumentem potwierdzającym rodzaj transportowanych odpadów oraz nazwę gminy, z terenu której są odbierane odpady.
2. Dokumentem, o którym mowa w ust. 1, jest:
1) karta przekazania odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
2) faktura sprzedaży odpadów;
3) podstawowa charakterystyka odpadów, o której mowa w art. 67 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach;
4) dokument dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów, o którym mowa w załączniku IB lub załączniku VII do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1, z późn. zm.);
5) inny dokument potwierdzający rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, jeżeli transportujący odpady nie posiada dokumentów, o których mowa w pkt 1-4.
Zgodnie zaś z § 9:
1.Środki transportu odpadów stanowiące pojazd albo zespół pojazdów w rozumieniu ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r. poz. 1137, z późn. zm.) oznacza się tablicą:
1) koloru białego o wymiarach 400 mm szerokości i 300 mm wysokości;
2) na której umieszcza się napis "ODPADY" naniesiony wielkimi literami koloru czarnego o wysokości minimum 100 mm i szerokości linii minimum 15 mm.
2. Jeżeli ze względu na wielkość lub konstrukcję środka transportu brakuje na nim powierzchni do umieszczenia tablicy o wymiarach określonych w ust. 1 pkt 1, dopuszcza się zmniejszenie:
1) wymiaru tablicy do minimum 300 mm szerokości i minimum 120 mm wysokości;
2) wysokości napisu "ODPADY" do minimum 80 mm i szerokości linii do minimum 12 mm.
3. Oznakowanie umieszcza się w widocznym miejscu z przodu środka transportu, na jego zewnętrznej powierzchni.
4. Oznakowanie powinno być czytelne i trwałe, w tym odporne na warunki atmosferyczne.
5. Wzór oznakowania środków transportu odpadów określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
W sprawie nie jest sporne, że transport mas ziemnych wykonywany w dniu 23 czerwca 2022 r. przez skarżącą spółkę nie odpowiadał powyższym wymogom, tj. kierujący pojazdem nie posiadał żadnego z wymaganych przez § 8 ww. rozporządzenia dokumentów jak również transport wykonywany był nieoznakowanym pojazdem. Powyższe ustalenie w pełni uzasadniało treść pkt 1 zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, nakazującego skarżącej spółce prowadzenie działalności w zakresie transportu odpadów zgodnie z zapisami art. 24 ustawy o odpadach.
Bez znaczenia pozostaje w tej sytuacji argumentacja skargi, że zgodnie z art. 69 ust. 4 ustawy o odpadach skarżąca nie miała obowiązku sporządzania karty przekazania odpadów oraz że pracownik biura na potrzeby transportu odpadów o kodzie 17 05 04 wystawiał dokumenty WZ, na których wskazany jest odbiorca, adres i rodzaj odpadów. Istotne jest bowiem to, że kierowca transportujący w dniu 23 czerwca 2022 r. odpadowe masy ziemne nie posiadał przy sobie żadnego dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, co stanowiło jednoznaczne naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy o odpadach w zw. z § 8 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
Bez znaczenia pozostają także argumenty spółki, że pracownik w osobie D. B. nie wiedział, że wywożone masy ziemi są odpadami, stąd też nieumyślnie i jednorazowo wykonał transport nieoznakowanym pojazdem nie mając przy sobie dokumentów WZ. Odpowiedzialność za właściwe, zgodne z wymogami prawa, zorganizowanie transportu odpadów spoczywa na zlecającym transport – w tym przypadku na skarżącej spółce. Niewiedza pracownika w żaden sposób skarżącej z tej odpowiedzialności nie zwalnia.
Wobec niepodważalnego i w istocie bezspornego ustalenia, że transport odpadów wykonywany w dniu 23 czerwca 2022 r. odbywał się bez dokumentów potwierdzających rodzaj transportowanych odpadów oraz dane zlecającego transport odpadów, tj. z naruszeniem obowiązku wynikającego z § 8 ww. rozporządzenia, zwracanie się do skarżącej spółki o przedstawienie dokumentów WZ było zbędne. Spółce nie było zarzucane naruszenie polegające na niewystawieniu odpowiednich dokumentów, ale naruszenie polegające na wykonywaniu transportu bez tych dokumentów.
Zdaniem skarżącej, jednorazowość oraz nieumyślność stwierdzonego naruszenia § 8 i § 9 ww. rozporządzenia powinna przemawiać za odstąpieniem od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 194 ust. 1 pkt 2 ustawy o odpadach, a przynajmniej jej miarkowaniem. Kwestia ta jednak leży poza zakresem niniejszej sprawy, która nie dotyczy nałożenia na spółkę administracyjnej kary pieniężnej. Sąd kontroluje wyłącznie prawidłowość zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, którym nałożono na spółkę obowiązek prowadzenia działalności w zakresie transportu odpadów zgodnie z zapisami art. 24 ustawy o odpadach, a w tym zakresie żadnych nieprawidłowości Sąd nie dostrzegł. Jednorazowość i nieumyślność dokonania transportu odpadów z naruszeniem wymogów wynikających z art. 24 ust. 1 ustawy o odpadach w związku z §§ 8 i 9 ww. rozporządzenia nie ma znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Organ w odpowiedzi na stwierdzone naruszenie prawidłowo zareagował sporządzając zarządzenie pokontrolne nakładające na spółkę obowiązek przestrzegania przepisów ustawy o odpadach przy dokonywaniu transportu odpadów.
Niezasadne są również zarzuty skargi w zakresie dotyczącym pkt 2 zarządzenia pokontrolnego, tj. nakładającego na spółkę obowiązek przekazywania odpadów podmiotom uprawnionym do ich zagospodarowania zgodnie z art. 27 tej ustawy.
Jak wynika z ustaleń poczynionych w trakcie przeprowadzonej kontroli, masy ziemne w dniu 23 czerwca 2022 r. zostały dostarczone na działkę nr [...] położoną w W. [...], będącą własnością osoby fizycznej M. J. Jak wynika z zarządzenia pokontrolnego, odpadowe masy ziemne przekazane zostały właścicielowi tej posesji, który wykorzystał je do przedłużenia podwórka poprzez dobudowanie skarpy.
Przedmiotem sporu jest to, czy odpady zostały przekazane podmiotowi uprawnionemu czy też nie.
Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy o odpadach, wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają:
1) zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów, lub
2) koncesję na podziemne składowanie odpadów, pozwolenie zintegrowane, decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi, zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych lub wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości - na podstawie odrębnych przepisów, lub
3) wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5
- chyba że działalność taka nie wymaga uzyskania decyzji lub wpisu do rejestru.
Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 8 ustawy o odpadach, osoba fizyczna i jednostka organizacyjna niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi tylko takie rodzaje odpadów, za pomocą takich metod odzysku, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 10, i w takich ilościach, które mogą bezpiecznie wykorzystać na potrzeby własne.
Na podstawie art. 27 ust. 10 ustawy o odpadach wydane zostało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U. z 2016 r., poz. 93). W załączniku do rozporządzenia przedstawiona została lista rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalne metody ich odzysku, warunki magazynowania niektórych odpadów przeznaczonych do wykorzystania i dopuszczalne ilości, które te podmioty mogą przyjąć i magazynować w ciągu roku, lub sposób określenia tych ilości dla niektórych rodzajów odpadów. Zgodnie z pkt 40 tego załącznika dopuszczalne metody odzysku dla odpadów o kodzie 17 05 04 (gleba i ziemia, w tym kamienie, inne niż wymienione w 170503) to utwardzenie powierzchni po rozkruszeniu odpadów, jeśli jest to konieczne do ich wykorzystania oraz z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów Prawa wodnego i Prawa budowlanego. Określono również dopuszczalną maksymalną ilość odpadów do przyjęcia jako 0,2 Mg/m3 utwardzanej powierzchni.
Z powyższego przepisu wynika, że warunkiem zastosowania powyższego rozporządzenia jest nie tylko dochowanie warunków odnoszących się do ilości przekazywanych odpadów oraz zużycie ich na potrzeby własne przez osobę fizyczną, ale również spełnienie warunku odnoszącego się do sposobu odzysku odpadów, tj. przeznaczenia ich na cel utwardzenia powierzchni po rozkruszeniu odpadów, który to warunek, jak słusznie stwierdził organ, nie został w sprawie spełniony. Spółka nie dysponuje żadnym dokumentem, z którego wynikałoby, że przed dokonaniem transportu odpadów upewniła się, że odpady zostaną przekazane na wskazany cel, tj. na utwardzenie powierzchni. Nie dysponuje ona przede wszystkim żadnym oświadczeniem odbiorcy odpadów, M. J., złożonym przed przekazaniem mu odpadów, że na taki właśnie cel odpady te zostaną zużyte. Zeznania prezesa zarządu skarżącej spółki J. S., że odbiorca odpadów ustnie zapewniał go, iż masy ziemne mają służyć utwardzeniu terenu, są niewystarczające. Spółka powinna dysponować dokumentem, który potwierdzałby takie przeznaczenie przekazywanych M. J. odpadów.
Co więcej, z zeznań M.J. złożonych w dniu 23 czerwca 2022 r. wynika, że w związku z tym, że na jego posesji w pobliżu zabudowań znajduje się skarpa, chciał on przedłużyć podwórko przed domem dobudowując do tej skarpy odcinek zabudowany z nawiezionej ziemi i w związku z tym zamieścił w Internecie ogłoszenie, że przyjmie za darmo masy ziemne. Również dokumentacja fotograficzna czynności dokonanych w dniach 22-23 czerwca 2022 r. wskazuje, że na przedmiotowej działce trwały prace polegające na dosypywaniu mas ziemnych do boku skarpy. Również w oświadczeniu załączonym do skargi M. J.wskazał, że cyt. "przyjąłem masy ziemne by utwardzić powierzchnię skarpy. W mojej ocenie było to dobudowanie skarpy".
Powiększenia podwórka przez rozbudowę skarpy nie można traktować jako utwardzenia powierzchni, o jakim mowa w powyższym rozporządzeniu. Przepisy ww. rozporządzenia nie przewidują możliwości składowania ziemi i gruzu w postaci pryzm ani ich używania do podnoszenia rzędnych terenu. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, dopuszczalnego utwardzenia nie można utożsamiać ze zmianą ukształtowania terenu, np. tworzeniem pryzm czy niwelacją (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 września 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 348/21, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 519/20).
Przez utwardzenie terenu rozumie się taki efekt działania, który doprowadza do trwałej zmiany charakteru podłoża i polega na połączeniu z podłożem materiału utwardzającego w sposób na tyle trwały, że skutek utwardzenia nie podlega usunięciu w efekcie zwykłego korzystania z takiego podłoża. Poszerzenie skarpy natomiast, nawet jeśli wiązało się z zapewnieniem jej większej stabilności, skutkuje zmianą rzędnych terenu i zmianą ukształtowania powierzchni działki. Nie jest więc tożsame z utwardzeniem terenu. Tym samym w stosunku do tego rodzaju robót nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia z 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne nie będące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne oraz dopuszczalnych metod ich odzysku.
Rację ma organ, że sam fakt, iż przywieziona na działkę nr [...] ilość mas ziemnych w przeliczeniu na jej powierzchnię nie przekroczy 200kg/m2 (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą poddawać odzyskowi na potrzeby własne, oraz dopuszczalnych metod ich odzysku) jest w sprawie bez znaczenia. Kluczowe jest przeznaczenie odpadowych mas ziemnych - dopuszczone metody ich odzysku. Właściciel posesji zeznał pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że masy ziemne potrzebne mu były do dobudowania skarpy. Wobec tego fakt, że obliczono masę zwiezionych odpadowych mas ziemnych na m2 na podstawie wymiarów działki i ton przywiezionych odpadów nie ma w sprawie znaczenia. Rozporządzenie wyraźnie wskazuje cel, na jaki osoba fizyczna niebędąca przedsiębiorcą może przeznaczyć odpadowe masy ziemne (17 05 04) w ilości 0,2 mg/m2. Inspektorom prowadzącym kontrolę nie przedłożono materiałów, które świadczyłyby o tym, że spółka dołożyła należytej staranności w zakresie określenia celu przyjmowania przez osobę fizyczną tych odpadów na działkę nr [...] obręb W. Wskazany w piśmie kontrolowanego "użytek własny" nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia, że odpadowe masy ziemne będą wykorzystane przez odbierającą je osobę fizyczną zgodnie z obowiązującym prawem.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.
Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.