II SA/GD 758/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gdańsku oddalił skargę Spółki A na decyzję SKO odrzucającą wniosek o wpisanie do rejestru terenów zanieczyszczonych przez inny podmiot, uznając, że spółka nie wykazała, iż zanieczyszczenie nastąpiło po dacie objęcia przez nią władania nieruchomością.
Spółka A złożyła wniosek o wpisanie do rejestru terenów zanieczyszczonych przez inny podmiot, twierdząc, że sama przejęła już zanieczyszczony grunt. Starosta odrzucił wniosek, wskazując na brak dowodów, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot i że nastąpiło ono po objęciu przez spółkę władania. SKO utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że spółka A wstąpiła w prawa i obowiązki poprzednika prawnego. WSA w Gdańsku oddalił skargę, stwierdzając, że spółka nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska, a obowiązek rekultywacji spoczywa na niej zgodnie z art. 102 tej ustawy.
Spółka A złożyła wniosek o wpisanie do rejestru terenów zanieczyszczonych przez inny podmiot, wskazując na zanieczyszczenie gleby produktami naftowymi na działce nr [...] w K., gdzie prowadziła działalność dystrybucji paliw. Starosta odrzucił wniosek, ponieważ spółka nie dołączyła wymaganych wyników badań potwierdzających zanieczyszczenie przez inny podmiot i nie wykazała, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot. Po zawieszeniu postępowania i dostarczeniu badań, Starosta stwierdził przekroczenie standardów jakości gleby, ale uznał, że spółka A, jako następca prawny spółki B, jest odpowiedzialna za rekultywację. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, argumentując, że połączenie spółek na mocy art. 465 § 3 Kodeksu handlowego powoduje sukcesję generalną, obejmującą również obowiązki publicznoprawne. Spółka A wniosła skargę do WSA w Gdańsku, zarzucając naruszenie przepisów KPA i ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska, kwestionując sukcesję administracyjnoprawną. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że spółka nie wykazała spełnienia warunków z art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, tj. że zanieczyszczenie nastąpiło przez inny podmiot po dacie objęcia przez skarżącego władania nieruchomością. W związku z tym, obowiązek rekultywacji spoczywa na skarżącym zgodnie z art. 102 Prawa ochrony środowiska.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli przepisy prawa (np. art. 465 § 3 k.h. lub art. 494 § 1 k.s.h.) stanowią o sukcesji generalnej obejmującej również obowiązki publicznoprawne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że połączenie spółek na mocy przepisów Kodeksu handlowego lub Kodeksu spółek handlowych powoduje sukcesję generalną, w tym w zakresie obowiązków administracyjnoprawnych, co oznacza, że spółka przejmująca odpowiada za zanieczyszczenia spowodowane przez spółkę przejmowaną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (19)
Główne
p.o.ś. art. 102 § 1
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska
ustawa wprowadzająca art. 12 § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
Ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.o.ś. art. 102 § 2
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 102 § 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 106
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 110
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska
ustawa wprowadzająca art. 12 § 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
ustawa wprowadzająca art. 12 § 3
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
ustawa wprowadzająca art. 12 § 4
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw
k.h. art. 465 § 3
Kodeks handlowy
Przepis ten stanowił o sukcesji uniwersalnej w zakresie stosunków cywilnoprawnych, jednak organy i sąd interpretowały go szerzej, obejmując również obowiązki publicznoprawne w kontekście połączenia spółek.
k.s.h. art. 494 § 1
Kodeks spółek handlowych
Przepis ten, podobnie jak art. 465 § 3 k.h., ustanawia skutek materialnoprawny połączenia spółek w postaci sukcesji generalnej.
Kpa art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Kpa art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
Pusa art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Pusa art. 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka A nie wykazała, że zanieczyszczenie nastąpiło przez inny podmiot po dacie objęcia przez nią władania nieruchomością, co jest warunkiem zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska. Sukcesja prawna spółki przejmującej obejmuje również obowiązki publicznoprawne, w tym odpowiedzialność za rekultywację zanieczyszczonych gruntów.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 7 i 77 KPA poprzez obrazę zasady prawdy obiektywnej i zaniechanie postępowania dowodowego. Zarzut naruszenia art. 12 ust. 2 ustawy wprowadzającej poprzez przyjęcie bez podstawy prawnej, że spółka A jest zobowiązana do usunięcia zanieczyszczeń wprowadzonych przez spółkę B i inne podmioty. Zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 ustawy wprowadzającej przez uznanie niedostatecznego uzasadnienia zgłoszenia za niespełnienie warunków ustawy.
Godne uwagi sformułowania
Spółka przejmująca wstąpiła we wszelkie prawa i obowiązki przejętej spółki. Ciężar dowodu spoczywa na podmiocie, który chce uwolnić się od odpowiedzialności za powstałe szkody w środowisku naturalnym. Skarżący nie twierdził nawet, że zanieczyszczenia dokonał inny podmiot, po dacie objęcia nieruchomości we władanie przez skarżącego, a tylko w takim przypadku mógłby domagać się uwzględnienia zgłoszenia.
Skład orzekający
Jan Jędrkowiak
przewodniczący
Jolanta Górska
sprawozdawca
Dorota Jadwiszczok
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za rekultywację terenów zanieczyszczonych, sukcesji prawnej w prawie administracyjnym oraz przesłanek odrzucenia zgłoszenia na podstawie ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w momencie jego wydania. Interpretacja sukcesji prawnej może być różna w zależności od konkretnych przepisów i okoliczności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska i sukcesji prawnej, co jest istotne dla przedsiębiorców działających w branżach związanych z potencjalnym ryzykiem środowiskowym.
“Kto odpowiada za zanieczyszczony grunt? Sąd rozstrzyga o sukcesji prawnej w prawie ochrony środowiska.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Gd 758/05 - Wyrok WSA w Gdańsku Data orzeczenia 2006-09-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-09-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Sędziowie Dorota Jadwiszczok Jan Jędrkowiak /przewodniczący/ Jolanta Górska /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Sygn. powiązane II OSK 71/07 - Wyrok NSA z 2008-03-05 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Jędrkowiak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lipca 2005 r., nr [...] w przedmiocie odrzucenia wniosku o wpisanie do rejestru terenów, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby i ziemi oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia 21 grudnia 2004 r. nr [...] Starosta Powiatowy odrzucił wniosek Spółki A z siedzibą w P. w sprawie wpisania do rejestru terenów, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, zanieczyszczonych przez inny podmiot, na terenie działek nr [...] w miejscowości K. i wpisał do rejestru gruntów, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi działkę nr [...] w K., której obowiązek rekultywacji spoczywa na Spółce A z siedzibą w P. stwierdzając, że uzgodnienie warunków rekultywacji spoczywa na zobowiązanym. Decyzja została wydana na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (DZ. U. nr 100, poz. 1085 ze zm.), art. 102 ust. 1 , art. 106 i art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r.r. – prawo ochrony środowiska oraz art. 104 Kpa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Spółka A z siedzibą w P. wystąpiła z wnioskiem o wpisanie do rejestru prowadzonego przez Starostę terenów, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi zanieczyszczonych przez inny podmiot, na terenie działki nr [...] w miejscowości K., w związku z prowadzoną na niej działalnością polegającą na dystrybucji paliw. Wnioskodawca do wniosku nie dołączył wymaganych na podstawie art. 12 ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 27 lipca 2001r. wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia gleby lub ziemi przez inny podmiot, a także wiarygodnie nie wykazał, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot prowadzący na nieruchomości działalność. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wskazano na powyższe braki, zobowiązując stronę do ich usunięcia. W odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca wystąpił o zawieszenie postępowania do czasu sporządzenia stosownych badań. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2004r. Starosta zawiesił postępowanie do czasu przeprowadzenia badań. W dniu 6 października 2004r. wnioskodawca dostarczył sprawozdanie z badań przypowierzchniowej warstwy gruntów w celu określenia stanu ich zanieczyszczenia produktami naftowymi na terenie [...] nr [...] w K., jednocześnie szeroko opisując przyczyny, dla których nie poczuwa się do obowiązku rekultywacji. W dniu 16 grudnia 2004r. Starosta podjął postępowanie. Organ stwierdził, że z przedłożonego sprawozdania wynika, że na terenie nieruchomości, na której znajduje się [...] nr [...] w K., w sposób znaczny zostały przekroczone standardy jakości gleby lub ziemi wykazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. Nr 165, poz. 1359). Uznał, że kwestia odpowiedzialności za spowodowanie zanieczyszczeń jest osobną sprawą, Wskazał przy tym, że w jego ocenie z chwilą połączenia obu spółek, co miało miejsce w dniu 7 września 1999r. zgodnie art. 465 § 3 kodeksu handlowego spółka A wstąpiła we wszelkie prawa i obowiązki przejętej spółki B. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że spółka A. przejął również odpowiedzialność za szkody spowodowane zanieczyszczeniem gruntów przejętych od spółki B i zgodnie z art. 102 i art. 106 ustawy Prawo ochrony środowiska winien przeprowadzić rekultywację terenu uzgadniając wcześniej jej warunki. W odwołaniu od powyższej decyzji spółka A z siedzibą w P. wniósł o jej uchylenie i ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że w grudniu 2004r. organ wydał decyzję dotkniętą wadą – bez daty. Stwierdził, że z obowiązującego w chwili połączenia spółek art. 465 § 3 kodeksu handlowego wynikało jedynie, że sukcesja uniwersalna obejmuje zakres stosunków cywilnoprawnych. Następstwo prawne w zakresie prawa administracyjnego regulowały natomiast przepis materialnego prawa administracyjnego i wymagały każdorazowo indywidualnego rozpoznania. Nie może być więc mowy o sukcesji uniwersalnej w zakresie uprawnień i obowiązków publicznoprawnych następującej z mocy prawa na podstawie art. 465 § 3 kodeksu handlowego. Sukcesja administracyjnoprawna w procesie łączenia spółek została wprowadzona dopiero w art. 494 § 2 kodeksu spółek handlowych i zaczęła obowiązywać z dniem 1 stycznia 2001r. Dopuszczalność przeniesienia odpowiedzialności administracyjnej za zanieczyszczenie środowiska w zakresie odpowiedzialności za zanieczyszczenie gleby i ziemi wprowadziła dopiero ustawa – Prawo ochrony środowiska. W związku z tym administracyjnoprawna odpowiedzialność sprawcy zanieczyszczeń środowiska była na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska niezbywalna, a więc nierozerwalnie związana z osobą sprawcy. Tak więc sprawcą zanieczyszczenia na [...] w K. jest spółka B. Decyzją z dnia 8 lipca 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie albowiem nie sposób zgodzić się z argumentacją strony. Stosownie do art. 465 § 3 kodeksu handlowego obowiązującego w dniu 7 września 1999r. (data wykreślenia spółki przejętej z rejestru handlowego) spółka przejmująca A wstąpiła w ogół praw i obowiązków spółki przejętej. Połączenie spółek prawa handlowego na mocy tego przepisu powoduje następstwo prawne określane mianem sukcesji generalnej. Jest to niewątpliwie zgodne z ideą procesów łączeniowych, których założeniem jest aby zarówno wspólnicy jak i wierzyciele nie znaleźli się w sytuacji gorszej niż przed połączeniem. W takiej sytuacji następuje przejęcie przez spółkę przejmującą ogółu praw i obowiązków w tym również o charakterze publicznoprawnym. Organ wskazał nadto, że treść art. 465 § 3 kodeksu handlowego jest tożsama z obowiązującym obecnie zapisem zawartym w art. 494 § 1 kodeksu spółek handlowych i ustanawia tak samo jak przepis obwiązujący poprzednio skutek materialnoprawny połączenia spółek w postaci sukcesji generalnej. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 do przeprowadzenia ich rekultywacji. Jeżeli władający powierzchnią wykaże, że zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane po dniu objęcia przez niego władania, spowodował inny wskazany podmiot to obowiązek rekultywacji spoczywa na tym podmiocie (ust. 2 ). Z powyższego wynika bez wątpliwości, że podmiot władający danym terenem musi udowodnić, iż to nie on spowodował powstałe po dniu objęcia przez niego we władanie zanieczyszczenie gleby lub ziemi bądź niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu. Ciężar dowodu zatem spoczywa na podmiocie, który chce uwolnić się od odpowiedzialności za powstałe szkody w środowisku naturalnym. Z materiałów dowodowych zgromadzonych w sprawie wynika wprawdzie, że na terenie nieruchomości na której znajduje się [...] nr [...] w K., w sposób znaczny nastąpiły przekroczenia standardów jakości gleby lub ziemi, jednakże brak dowodów, dających podstawy do przyjęcia, iż to nie spółka A z P. spowodował tego rodzaju szkody. Mając na względzie powyższe Kolegium uznało, że decyzja Starosty jest zgodna z prawem. W skardze na powyższą decyzję spółka A w P. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie: - art. 7 i 77 Kpa poprzez obrazę zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania słusznego interesu strony oraz zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w sprawie, - art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw i art. 107 Kpa poprzez przyjęcie bez wskazania podstawy prawnej, że spółka A jest obowiązany usunąć ze wspomnianej nieruchomości zanieczyszczenia wprowadzone do gruntu przez spółkę B, jej poprzedników prawnych i wszystkie inne podmioty, jakie mogły gospodarować na nieruchomości w przeszłości oraz poprzez przyjęcie, że spółka A jest następcą prawnym spółki B w zakresie obowiązków publicznoprawnych, - art. 12 ust. 4 tejże ustawy przez uznanie niedostatecznego uzasadnienia zgłoszenia za niespełnienie warunków ustawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż celem postępowania administracyjnego jest ustalenie prawdy obiektywnej. Z art. 7 i 77 Kpa wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Brak ustosunkowania się organu do przedstawionego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności wyników badań, z powołaniem się na niespełnienie warunków ustawy, stanowi naruszenie przepisów postępowania. Organ przyjął za pewnik, że z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że spółka A jest następcą prawnym spółki B w związku z czym przejął także wszelkie prawa i obowiązki spółki B w zakresie publicznoprawnym. Jednakże z obowiązujących w chwili połączenia przepisów prawnych nie wynika, że sukcesja uniwersalna obejmowała także prawa i obowiązki istniejące na gruncie prawa administracyjnego. Stanowisko doktryny oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że dopuszczalność przejścia praw i obowiązków administracyjnych na inną osobę wymaga wyraźnego przepis ustawy. W ocenie skarżącego przesłanką odrzucenia zgłoszenia na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw jest sytuacja, gdy nie są spełnione warunki ustawy tj. warunki określone w art. 12 ust. 1. Należą do nich władanie w dniu wejścia w życie ustawy (1 października 2001r.) oraz zanieczyszczenie nieruchomości przez inny podmiot przed tą datą. Nie należy do tych warunków brak lub przedstawienie wstępnych wyników badań, a także ogólny opis okoliczności wskazujących, że sprawcą był inny podmiot. Te warunki mają charakter instrukcyjny i podlegają wyjaśnieniu w toku postępowania dowodowego. W związku z tym, zdaniem skarżącego, jeżeli okoliczności wskazujące na to, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot były dla organu niewystarczające, to podlegały wyjaśnieniu w toku dalszego postępowania. Nie mogły natomiast stanowić zarzutu braku spełnienie warunków ustawy oraz być podstawą zarzutu, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 12 ust. 1 ustawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skargę uznać należy za nieuzasadnioną, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62, poz. 627 ze zm.) stanowi, że władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5, do przeprowadzenia ich rekultywacji. Z ust. 2 wynika, że jeżeli władający powierzchnią ziemi wykaże, iż zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, dokonane po dniu objęcia przez niego władania, spowodował inny wskazany podmiot, to obowiązek rekultywacji spoczywa na tym podmiocie. Jeżeli zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie terenu odbyło się za zgodą lub wiedzą władającego powierzchnią ziemi, jest on obowiązany do ich rekultywacji solidarnie ze sprawcą (ust.3). Stosownie do ust. 4 Starosta dokonuje rekultywacji, jeżeli: 1) podmiot, który spowodował zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, nie dysponuje prawami do powierzchni ziemi, pozwalającymi na jej przeprowadzenie, lub 2) nie można wszcząć postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku rekultywacji albo egzekucja okazała się bezskuteczna, lub 3) zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu nastąpiło w wyniku klęski żywiołowej. Starosta dokonuje rekultywacji także wówczas, gdy z uwagi na zagrożenie życia lub zdrowia ludzi lub możliwość zaistnienia nieodwracalnych szkód w środowisku konieczne jest natychmiastowe jej dokonanie (ust.5). W przypadku, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, koszty rekultywacji ponosi podmiot, który spowodował zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu. W przypadku, o którym mowa w ust. 5, koszty rekultywacji ponosi władający powierzchnią ziemi; przepisy ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Obowiązek poniesienia kosztów rekultywacji, ich wysokość oraz sposób uiszczenia określa, w drodze decyzji, starosta. Stosownie do art. 3 pkt 44 pojęcie władającego powierzchnią ziemi oznacza właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający. Z art.110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. - Prawo ochrony środowiska wynika, że starosta prowadzi, aktualizowany corocznie, rejestr zawierający informacje o terenach, na których stwierdzono przekroczenie standardów jakości gleby lub ziemi, z wyszczególnieniem obszarów, na których obowiązek rekultywacji obciąża starostę. Regulację zawartą w art. 102 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska należy rozumieć w ten sposób, że obowiązek dokonania rekultywacji powstaje po stronie starosty wówczas, gdy szkody dopuściła się osoba trzecia w stosunku do władającego nieruchomością, ale po dacie objęcia przez niego władania. W takiej sytuacji władający nie jest zobowiązany do przeprowadzenia rekultywacji, pod warunkiem jednak, że wykaże, iż sprawcą jest osoba trzecia i że zdarzenie, z którego szkoda wynikła, miało miejsce po objęciu przez niego władania (tak Niektóre zagadnienia administracyjnoprawnego następstwa w zakresie odpowiedzialności za zanieczyszczenie powierzchni ziemi, Waleria Szczuka-Skarżyńska, Rejent 2006/3/138). Art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085 ze zm.) stanowi, że władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. Stosownie do ust. 2 do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. Z kolei ust. 3 stanowi, że właściwy starosta uwzględnia zgłoszenie w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, z zastrzeżeniem ust. 4. Zgodnie z treścią ust. 4 starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1. Art. 12 nakłada więc na władającego w dniu wejścia w życie ustawy powierzchnią ziemi, na której przed wejściem w życie ustawy nastąpiło zanieczyszczenie gleby lub ziemi, obowiązek dokonania zgłoszenia faktu zanieczyszczenia dokonanego przez inny podmiot. Przepis ten określa zarówno podmiot zobowiązany do dokonania zgłoszenia, odsyłając w tym zakresie do dyspozycji art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, zawierającego definicję legalną pojęcia "władający powierzchnią ziemi", a także przesłanki aktualizacji tego obowiązku. Status skarżącego jako władającego powierzchnią ziemi w rozumieniu przepisów nie był w toku niniejszego postępowania kwestionowany. Zgodnie zaś z treścią art. 12 ust. 1 powołanej ustawy przesłankami aktualizującymi obowiązek zgłoszenia są: fakt zanieczyszczenia gleby lub ziemi, zaistniały przed dniem wejścia w życie ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, sprawcą zanieczyszczenia musi być inny podmiot niż władający powierzchnią ziemi, przy czym tego ostatniego obciąża analizowany obowiązek. Jednocześnie ustawodawca nakreślił termin końcowy, w jakim zgłoszenie winno zostać wykonane, tj. do dnia 30 czerwca 2004 r. W treści przepisu art. 12 ust. 1 cytowanej ustawy wskazano również organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia – tj. starostę. W art. 12 ust. 2 ustawy zawarto formalne warunki, jakim powinno odpowiadać zgłoszenia – należy do niego załączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia. Prawidłowe zgłoszenie faktu zanieczyszczenia gleby lub ziemi w trybie art. 12 cytowanej ustawy wyłącza zastosowanie przepisów art. 102 ust. 1-3 ustawy Prawo ochrony środowiska. W konsekwencji oznacza to, że władający powierzchnią ziemi przez wykonanie obowiązku zgłoszenia może uniknąć obowiązku rekultywacji, który ustanowiony został w celu ochrony powierzchni ziemi przed zanieczyszczeniami lub niekorzystnym przekształceniem naturalnego ukształtowania terenu. Regulacja zawarta w art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska miała na celu ochronę władających, którzy nabyli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomości, które to zostały po dacie nabycia zanieczyszczone przez osoby trzecie. Wedle tej interpretacji, która wydaje się zgodna z ogólnymi zasadami prawa, gdyż nie prowadzi do akceptacji retroaktywnego działania art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca, przepis ten jest międzyczasowym odpowiednikiem art. 102 ust. 2 pr. ochr. środ. Dotyczy on zatem szkód wyrządzonych przez osoby trzecie po dacie objęcia władania przez władającego, ale przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska (Niektóre zagadnienia administracyjnoprawnego następstwa w zakresie odpowiedzialności za zanieczyszczenie powierzchni ziemi, Waleria Szczuka-Skarżyńska, Rejent 2006/3/138). Z przedłożonego przez skarżącego sprawozdania, wynika że na terenie nieruchomości, na której znajduje się [...] nr [...] w K., w sposób znaczny zostały przekroczone standardy jakości gleby lub ziemi wykazane w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz. U. Nr 165, poz. 1359). Dodać przy tym należy, że badania te przeprowadzone zostały we wrześniu 2004r. W niniejszej sprawie spółka A domagał się uznania, że zanieczyszczenie zostało dokonane przez inny podmiot tj. spółkę B. Wskazywał przy tym, że objął w 1999 roku w posiadanie już zanieczyszczony przez spółkę B teren i na tej podstawie wnosił o dokonanie wpisu nieruchomości do rejestru gruntów zanieczyszczonych zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy wprowadzającej. Skarżący zakwestionował uznanie przez organy obu instancji, że doszło do przejęcia przez niego praw i obowiązków spółki B o charakterze publicznoprawnym, w tym odpowiedzialności za szkody spowodowane zanieczyszczeniem gruntów przejętych, skutkiem czego zgodnie z art. 102 i art. 106 ustawy Prawo ochrony środowiska winien przeprowadzić rekultywację terenu uzgadniając wcześniej jej warunki. W świetle powyższego uznać należy, że stan faktyczny opisany we wniosku nie uzasadniał zastosowania art. 12 ust.1 ustawy o wprowadzeniu przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska. Skarżący nie twierdził bowiem nawet, że zanieczyszczenia dokonał inny podmiot, po dacie objęcia nieruchomości we władanie przez skarżącego, a tylko w takim przypadku mógłby domagać się uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska. W tej zaś sytuacji kwestie dotyczące zakresu sukcesji w razie przejęcia spółki nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z uwagi na niespełnienie warunków przewidzianych w art. 12 ust. 1 zgłoszenie dokonane przez skarżącego podlegało odrzuceniu na podstawie art. 12 ust. 4, a w sprawie miał zastosowanie art. 102 ustawy Prawo ochrony środowiska, jak prawidłowo uznały orzekające w sprawie organy administracji. Mając na uwadze powyższe i fakt, że zarzuty skarżącego nie znalazły uzasadnienia w niniejszej sprawie Sąd, na mocy art. 151 wyżej wymienionej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI