II SA/Gd 755/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GdańskuGdańsk2025-01-09
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościpodział nieruchomościdostęp do drogi publicznejsłużebność drogowaplan miejscowydecyzja administracyjnaprawo rzeczoweWSA Gdańsk

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje obu instancji dotyczące podziału nieruchomości, uznając, że organy nieprawidłowo rozpoznały kwestię dostępu do drogi publicznej i popełniły błędy proceduralne.

Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zatwierdzającą podział nieruchomości, kwestionując sposób zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, stwierdzając naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych przez organy obu instancji. Kluczowe zarzuty dotyczyły niewłaściwej oceny dostępu do drogi publicznej oraz błędnego ograniczenia zakresu kontroli instancyjnej przez Kolegium.

Sprawa dotyczyła skargi spółki z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni zatwierdzającą podział nieruchomości. Spółka zakwestionowała część decyzji dotyczącą sposobu zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla nowo wydzielonych działek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił obie decyzje, stwierdzając istotne naruszenia prawa. Sąd uznał, że Kolegium błędnie ograniczyło zakres kontroli instancyjnej, nie badając prawidłowości samego podziału nieruchomości, a jedynie kwestię dostępu do drogi publicznej. Ponadto, sąd wskazał na wewnętrzną sprzeczność w decyzji organu pierwszej instancji dotyczącą oznaczenia działek powstałych w wyniku podziału oraz na niezgodność decyzji z wcześniejszym postanowieniem opiniującym podział. Sąd podkreślił, że zapewnienie dostępu do drogi publicznej, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, jest kluczową przesłanką podziału, a organy nieprawidłowo oceniły ten aspekt, nie uwzględniając m.in. uchwalonego planu miejscowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może ograniczyć zakresu kontroli w sposób, który narusza istotę sprawy i zasadę dwuinstancyjności postępowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Kolegium błędnie ograniczyło zakres kontroli instancyjnej, pomijając ocenę zgodności samego podziału nieruchomości z prawem i jego prawidłowość formalną, co naruszyło istotę sprawy i zasadę dwuinstancyjności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.g.n. art. 93 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94.

u.g.n. art. 93 § 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną.

u.g.n. art. 99

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną.

Pomocnicze

u.g.n. art. 94 § 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

W przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli: 1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo 2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub uzasadniające wzruszenie tych aktów.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu jest wiążąca dla sądu oraz organów, których działanie, czynność lub bezczynność było przedmiotem skargi.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania następuje m.in. na rzecz strony wygrywającej.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów obejmuje m.in. wynagrodzenie adwokata.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organy obowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej obowiązany jest zebrać i utrwalić dowody.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 80 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej obowiązany jest ocenić na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji powinno zawierać m.in. rozstrzygnięcie organu.

k.p.a. art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie powinno być dwuinstancyjne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe ograniczenie zakresu kontroli instancyjnej przez organ odwoławczy. Brak prawidłowej oceny dostępu do drogi publicznej dla nowo wydzielonych działek. Wewnętrzna sprzeczność decyzji organu pierwszej instancji (opis a mapa). Niezgodność decyzji z wcześniejszym postanowieniem opiniującym podział.

Godne uwagi sformułowania

Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym stanowisko orzecznictwa, że analiza art. 93 ust. 3 i art. 99 u.g.n. prowadzi do wniosku, że podstawową przesłanką warunkującą podział nieruchomości jest zapewnienie działkom powstałym w wyniku podziału dostępu do drogi publicznej. Co istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, decyzja o podziale nieruchomości wraz z warunkiem ustanowienia służebności nie rozstrzyga o kilku odrębnych zagadnieniach, a zatem nie istnieje możliwość zaskarżenia odwołaniem tylko części takiej decyzji dotyczącej kwestii ustanowienia służebności (ewentualnie zbycia działek z udziałami w prawie do działek gruntu stanowiących drogę wewnętrzną) w oderwaniu od samej kwestii podziału. W warunkowej decyzji o podziale nieruchomości nie można wskazać, że dla działek gruntu zostaną w przyszłości ustanowione służebności drogi koniecznej na nieruchomościach sąsiednich w stosunku do nieruchomości podlegającej podziałowi.

Skład orzekający

Diana Trzcińska

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Krzysztofowicz

członek

Wojciech Wycichowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości, zapewnienia dostępu do drogi publicznej oraz zakresu kontroli sądowej w sprawach administracyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i może wymagać uwzględnienia kontekstu konkretnej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego aspektu obrotu nieruchomościami – podziału i dostępu do drogi publicznej, a sąd wskazuje na istotne błędy proceduralne organów administracji, co jest cenne dla praktyków.

Błędy organów administracji przy podziale nieruchomości: Sąd uchyla decyzje z powodu niewłaściwej oceny dostępu do drogi publicznej.

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Gd 755/24 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Krzysztofowicz
Wojciech Wycichowski
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Hasła tematyczne
Nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 344
art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2025 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi 7. Spółki z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2024 r., nr WOP.7722.121.2024.KK w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 25 sierpnia 2023 r., PNA.6831.89.2022.DP, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej 7. Spółki z o.o. z siedzibą w G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
A. Sp. z o. o., reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości, w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Po rozpatrzeniu wniosków spółki Prezydent Miasta Gdyni wydał odrębne decyzje ustalające warunki zabudowy na działkach nr [...] i [....] obręb [...].
Następnie spółka wystąpiła z wnioskiem o podział przedmiotowej nieruchomości, wskazując na 6 projektowanych działek. W toku postępowania, po złożeniu wyjaśnień projekt skorygowano.
Postanowieniem z 7 listopada 2022 r. Prezydent zawiesił postępowanie w sprawie zatwierdzenia podziału przedmiotowej nieruchomości do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego przedmiotowy obszar, nie dłużej jednak niż na okres 6 miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku o podział.
Postanowieniem z 24 kwietnia 2023 r. Prezydent podjął z urzędu zawieszone postępowanie.
Postanowieniem z 1 czerwca 2023 r. Prezydent zaopiniował proponowany podział przedmiotowej nieruchomości jako zgodny z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Pismem z 9 sierpnia 2023 r. organ poinformował spółkę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Decyzją z 25 sierpnia 2023 r. Prezydent Miasta Gdyni zatwierdził podział nieruchomości położonej w G., składającej się z działek nr [...] i [...], obręb [...], stanowiących własność skarżącej spółki, w następujący sposób: z działki [....] powstały działki o nr [...]-[...], natomiast z działki [...] powstały działki o nr [...]-[...]. Jednocześnie w decyzji Prezydent wskazał, że przy zbywaniu wydzielonych działek należy ustanowić służebność drogową zapewniającą dostęp do drogi publicznej, przy czym za spełnienie warunku dostępu do drogi publicznej uważa się także zbycie działek wraz z udziałami w prawie do działek gruntu stanowiących drogę wewnętrzną. Do decyzji załączono, będącą integralną częścią decyzji, mapę z projektem podziału nieruchomości obrazującą działki oznaczone nr [...]-[...], oraz nr [...]-[...].
W odwołaniu od tak wydanej decyzji skarżąca zaskarżyła ją w części dotyczącej sposobu zapewnienia dostępu do drogi publicznej.
W dniu 12 grudnia 2023 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego (poz. 5715) została ogłoszona uchwała nr LVIII/1776/23 Rady Miasta Gdyni z dnia 22 listopada 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części dzielnicy Chwarzno-Wiczlino w Gdyni, rejon ulic Jana Skrzetuskiego, bpa J. Pelczara i kard. S. Wyszyńskiego.
Decyzją z 16 maja 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując na art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), zgodnie z którym podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Organ odwoławczy powołał także art. 99 u.g.n. Kolegium podkreśliło, że w wydanych przez Prezydenta decyzjach o warunkach zabudowy, dostęp do drogi publicznej został określony w następujący sposób: obsługa komunikacyjna – od u. B. poprzez drogę wewnętrzną ul. J. oraz działkę nr [...] obręb [...]. W rezultacie, w ocenie Kolegium, brak jest podstaw do uznania, że wydzielone działki mają bezpośredni dostęp do drogi publicznej. Zasadnie zatem zatwierdzono podział pod warunkiem, że przy zbywaniu wydzielonych działek należy ustanowić służebność gruntową zapewniającą dostęp do drogi publicznej.
W skardze na tak wydaną decyzję spółka zarzuciła naruszenie art. 93 ust. 3 u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że dopuszczalnym jest zawarcie w decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości zobowiązania do ustanowienia służebności drogowej zapewniającej dostęp do drogi publicznej przy zbywaniu działek, mimo że działki posiadają dostęp do drogi publicznej za pośrednictwem drogi wewnętrznej. Jednocześnie zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy, polegające na przyjęciu, że powstałe na skutek podziału działki nr [...]-[...] nie posiadają dostępu do drogi publicznej i pominięciu faktu, że gminna droga wewnętrzna o nr [...] stanowi ogólnodostępną drogę o charakterze publicznym, zapewniającą bezpośredni dostęp do drogi publicznej – ul. J., która w planie miejscowym oznaczona została jako droga publiczna.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonego aktu i na podstawie ustalonego przez organy stanu faktycznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd – jak stanowi art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935.), zwanej dalej p.p.s.a., nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną podstawą prawną, z wyjątkiem skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej. Natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać zatem nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, co zdaniem Sądu, ma miejsce w niniejszej sprawie.
Aktem poddanym sądowej kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 16 maja 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z 25 sierpnia 2023 r.
Decyzją z 25 sierpnia 2023 r. organ pierwszej instancji zatwierdził podział nieruchomości położonej w G., składającej się z działek nr [...] i [...], obręb [...], w następujący sposób: z działki [...] powstały działki o nr [...]-[...], natomiast z działki nr [...] powstały działki o nr [...]-[...]. Rozstrzygnięcie w powyższym zakresie nie było przy tym przedmiotem odwołania. Spółka odwołała się bowiem w zakresie części rozstrzygnięcia, w którym organ pierwszej instancji wskazał, że przy zbywaniu wydzielonych działek należy ustanowić służebność drogową zapewniającą dostęp do drogi publicznej, przy czym za spełnienie warunku dostępu do drogi publicznej uważa się także zbycie działek wraz z udziałami w prawie do działek gruntu stanowiących drogę wewnętrzną.
Na gruncie niniejszej sprawy przedmiotem sporu uczyniono kwestionowaną przez spółkę dopuszczalność zawarcia w decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości zobowiązania do zapewnienia dostępu do drogi publicznej. W ocenie Sądu jednak, w sposób niedopuszczalny Kolegium ograniczyło zakres kontroli instancyjnej, naruszając przy tym przepisy o kompetencji organu odwoławczego, co doprowadziło do istotnego naruszenia przepisów prawa w kontrolowanej sprawie.
Zgodnie z art. 93 ust. 1. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.) – dalej jako u.g.n., podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94. Natomiast art. 94 ust. 1 u.g.n. stanowi, że w przypadku braku planu miejscowego - jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli:
1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo
2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Zgodnie z art. 93 ust. 3 u.g.n. - podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6. Przepis art. 93 ust. 3 u.g.n. należy przy tym odczytywać łącznie z przepisem art. 99 u.g.n., który stanowi, że jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną.
Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym stanowisko orzecznictwa, że analiza art. 93 ust. 3 i art. 99 u.g.n. prowadzi do wniosku, że podstawową przesłanką warunkującą podział nieruchomości jest zapewnienie działkom powstałym w wyniku podziału dostępu do drogi publicznej. Istotne jest, aby nieruchomość podlegająca podziałowi miała dostęp do drogi publicznej jeszcze przed podziałem oraz, aby sposób podziału nieruchomości uwzględniał ten dostęp, zapewniając nowo wydzielonym działkom gruntu bezpośredni bądź pośredni dostęp do drogi publicznej. Przez dostęp bezpośredni do drogi publicznej należy rozumieć sytuację, gdy działka przylega do pasa drogowego drogi publicznej i istnieje możliwość urządzenia z tej działki zjazdu na tę drogę. Jeśli jednak taka możliwość nie istnieje, to wówczas ustawodawca przewidział dwa sposoby zapewnienia odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, tzw. pośredniego dostępu działki do drogi publicznej. Jednym z nich jest wydzielenie w trakcie podziału z powierzchni dzielonej nieruchomości, działki (lub działek) stanowiącej drogę wewnętrzną, która ma połączenie z drogą publiczną. Drugim zaś sposobem wchodzącym w rachubę dopiero, w przypadku braku możliwości wydzielenia z dzielonej działki drogi wewnętrznej, jest ustanowienie odpowiednich służebności drogowych dla wydzielonych działek (na działkach powstałych w wyniku podziału lub innych działkach). Ustanowienie takiej służebności jest natomiast sprawą cywilną, która co do zasady winna być przedmiotem porozumienia pomiędzy właścicielami (użytkownikami wieczystymi) odpowiednich nieruchomości (za wyrok WSA w Gdańsku z 24 lipca 2024 r. , II SA/Gd 371/24).
Co istotne w okolicznościach niniejszej sprawy, decyzja o podziale nieruchomości wraz z warunkiem ustanowienia służebności nie rozstrzyga o kilku odrębnych zagadnieniach, a zatem nie istnieje możliwość zaskarżenia odwołaniem tylko części takiej decyzji dotyczącej kwestii ustanowienia służebności (ewentualnie zbycia działek z udziałami w prawie do działek gruntu stanowiących drogę wewnętrzną) w oderwaniu od samej kwestii podziału. Żadne z tych zagadnień nie może bowiem funkcjonować samodzielnie. Ma to istotne znaczenie w niniejszej sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia w administracyjnym toku instancji była tylko "część" decyzji, dotycząca rozstrzygnięcia o zapewnieniu wydzielonym działkom dostępu do drogi publicznej i który to zakres zaskarżenia bezkrytycznie zaakceptowało Kolegium, pomijając istotę sprawy.
Zauważyć jednocześnie należy, że organ pierwszej instancji rozpatrzył wniosek o podział nieruchomości z uwzględnieniem wydanych decyzji o warunkach zabudowy. W toku postępowania przed organem drugiej instancji uchwalony został natomiast plan miejscowy. Związanie organu odwoławczego zakresem zaskarżenia nie ma charakteru definitywnego w tym sensie, że nie może godzić w istotę sprawy. W konsekwencji, rozpoznanie odwołania wyłącznie w zakresie rozstrzygnięcia o zapewnieniu dostępu do drogi publicznej, bez analizy czy samo rozstrzygnięcie o podziale jest prawidłowe, jako rozstrzygnięcie pierwotne dla kwestii skomunikowania wydzielonych działek, oznacza brak prawidłowej realizacji kompetencji organu odwoławczego do ponownego rozpatrzenia sprawy i naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Tym samym, Kolegium błędnie uznało, że spółka uprawniona jest do złożenia odwołania jedynie w części rozstrzygnięcia obligującej ją do ustanowienia służebności drogowej (ewentualnie zbycia działek z udziałami w prawie do działek gruntu stanowiących drogę wewnętrzną).
Jest to istotne tym bardziej, że decyzja organu pierwszej instancji zawiera sprzeczność w zakresie określenia działek powstałych z podziału, pomiędzy częścią opisową decyzji, a stanowiącym jej integralną część załącznikiem – mapą z projektem podziału nieruchomości. Decyzją z 25 sierpnia 2023 r. Prezydent zatwierdził bowiem podział nieruchomości położonej w G., składającej się z działek nr [...] i [...], obręb [...] w następujący sposób: z działki [...] powstały działki o nr [...]-[...], natomiast z działki [...] powstały działki o nr [...]-[...]. Tymczasem na mapie z projektem podziału nieruchomości zobrazowano działki oznaczone nr [...]-[...], oraz nr [...]-[...]. Mapa z projektem podziału nie zawiera też prawidłowo wyrysowanych kolorem czerwonym granic pomiędzy nieruchomościami powstałymi w wyniku podziału, tj. pomiędzy działkami [..] i [...] oraz [...] i [...] (pozostawiono kolor źółty).
Z powyżej wskazanych powodów, tj. rozpatrzenia przez Kolegium odwołania w zakresie opisanej części rozstrzygnięcia z pominięciem istoty sprawy oraz z uwagi na wewnętrzną sprzeczność decyzji organu pierwszej instancji, decyzje organów obu instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego.
Co do kwestii zapewnienia dostępu do drogi publicznej, wskazać należy, że jak wynika z załącznika graficznego do decyzji organu pierwszej instancji, będące przedmiotem projektowanego podziału działki położone są przy działce nr [...], która zapewnia dostęp do ul J., która z kolei ma dostęp do ul. B. We wniosku o podział nieruchomości skarżąca spółka wskazała, że część projektowanych działek uzyska bezpośredni dostęp do drogi publicznej, gdyż są zlokalizowane przy działce drogowej nr [....], pozostałe zaś będą miały dostęp dodatkowo przez projektowaną działkę dojazdową. Z przedłożonych wraz z wnioskiem o podział nieruchomości decyzji o warunkach zabudowy wynika jednak, że obsługa komunikacyjna nieruchomości będzie miała miejsce od ul. B. przez drogę wewnętrzną ul. J. oraz działkę nr [...], która stanowi drogę dojazdową, jak wynika z analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu.
W skardze natomiast spółka podniosła, że projektowane do wydzielenia działki nr [...]-[...] posiadają dostęp do drogi publicznej, ul. J., poprzez drogę wewnętrzną nr [...]. Skarżąca powołała się przy tym na przepis planu miejscowego. W dniu 12 grudnia 2023 r. uchwalono bowiem miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla spornego obszaru uchwałą nr LVIII/1776/23, w którym określono drogę: 66 KD-D 1/2 – DROGA PUBLICZNA DOJAZDOWA – ul. J. Natomiast jak wskazała skarżąca dla działek wydzielonych w głębi nieruchomości z nieruchomości podlegających podziałowi utworzono drogę wewnętrzną z działek nr [...] i [...].
W skarżonej decyzji, Kolegium odniosło się do ww. kwestii ustanowienia służebności wskazując, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wydzielone działki mają bezpośredni dostęp do drogi publicznej, gdyż zgodnie z decyzjami o warunkach zabudowy z 16 lipca 2022 r. obsługa komunikacyjna zaplanowana została od ul. B. poprzez drogę wewnętrzną ul. J. oraz działkę [...] (podkreślenie z decyzji Kolegium).
Abstrahując od tego, o czym mowa była powyżej, że Kolegium pominęło istotę sprawy, zaniechując dokonania analizy, czy dokonany podział jest zgodny z przepisami prawa i przeprowadzony został prawidłowo również pod względem formalnym, Kolegium w żaden sposób nie odniosło się do wskazanej we wniosku o podział nieruchomości, planowanej nowoprojektowanej działki dojazdowej. Kolegium nie odniosło się także do wskazań uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji, że w wyniku podziału powstały m.in. działki nr [...] i [...], przeznaczone na drogę wewnętrzną. Ani organ pierwszej instancji, ani też Kolegium nie dokonały przy tym w wydanych decyzjach wskazań w zakresie działki nr [...], poprzez którą ma mieć miejsce dostęp do drogi publicznej. Organy obu instancji nie wskazały, czy stanowi ona drogę, a jeżeli tak, jaki jest jej status, czy jest drogą wewnętrzną i kto jest jej właścicielem. Uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji sprowadza się natomiast zasadniczo do przedstawienia przebiegu postępowania przed organem i wskazania działek, które powstaną w wyniku podziału.
Zwrócić także należy uwagę, że wydanym na podstawie art. 93 ust. 4 u.g.n. postanowieniem z 1 czerwca 2023 r. Prezydent pozytywnie zaopiniował projekt podziału, wskazując, że trzy z projektowanych działek będą miały dostęp do działki nr [...], natomiast trzy działki, z których dwie stanowią jedną nieruchomość, będą miały dostęp do projektowanej drogi wewnętrznej, składającej się z kolei z dwóch działek. W decyzji organów obu instancji nie odniesiono się do powyższych ustaleń dokonanych przez ten samo organ w postanowieniu z 1 czerwca 2023 r., wskazując warunek ustanowienia służebności drogowej, ewentualnie zbycia działek z udziałami w prawie do działek gruntu stanowiących drogę wewnętrzną, dla wszystkich wyodrębnianych działek. Oznacza to niezgodność wydanej decyzji podziałowej z wydanym wcześniej postanowieniem opiniującym podział w zakresie omawianej problematyki skomunikowania nowopowstałych działek gruntu. Na marginesie wskazać także należy, że w decyzji Prezydenta z 25 sierpnia 2023 r., utrzymanej w mocy skarżoną decyzją Kolegium, dokonano podziału na działki o powierzchniach różnych od powierzchni działek wskazanych w postanowieniu Prezydenta z 1 czerwca 2023 r.
Wskazania w tym miejscu wymaga, że Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że przepisy art. 93 ust. 3 i art. 99 u.g.n. dotyczą ustanowienia służebności zapewniającej dostęp do drogi publicznej na gruncie stanowiącym własność wnioskującego o podział, nie zaś nieruchomości stanowiącej własność osób trzecich. W warunkowej decyzji o podziale nieruchomości nie można wskazać, że dla działek gruntu zostaną w przyszłości ustanowione służebności drogi koniecznej na nieruchomościach sąsiednich w stosunku do nieruchomości podlegającej podziałowi. Podział warunkowy ma gwarantować nowym działkom gruntu powstałym z podziału prawo przejścia i przejazdu przez nieruchomość objętą wnioskiem (za: wyrok WSA w Gdańsku z 24 lipca 2024 r. , sygn. II SA/Gd 371/24).
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego – art. 93 w zw. z art. 99 u.g.n. oraz prawa procesowego (art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć wpływ na istotny wynik sprawy. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy orzekające będą związane, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., oceną prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wskazaniami co do dalszego postępowania, w szczególności w zakresie oceny materiału dowodowego i zastosowania przepisów prawa materialnego.
O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł zaś na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej spółki kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (w tym wpis od skargi 200 zł, wynagrodzenia adwokackie 480 zł i 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej).
Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., uwzględniając tym samym wniosek skarżącej z 7 sierpnia 2024 r., przy braku sprzeciwu organu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI