II SA/Gd 754/25

II SA/Gd 754/25 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2025-12-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska /przewodniczący/
Jakub Chojnacki
Krzysztof Kaszubowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 5 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski (spr.) Asesor WSA Jakub Chojnacki Protokolant Sekretarz Sądowy Julia Bednarek po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. F. i M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2025 r., nr SKO Gd/520/25 w przedmiocie przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
B. F. i M. F. zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Prezydent Miasta Tczewa (dalej jako: "Prezydent", "organ I instancji") działając m. in. na podstawie art. 5 ust. 7 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 399; dalej jako: "u.c.p.g.") decyzją z dnia 30 grudnia 2024 r. nakazał B. F. i M. F. (dalej jako: "strony", "skarżący"), właścicielom nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] przy ul. W. [...] w T., wykonanie obowiązku polegającego na przyłączeniu przedmiotowej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej jako: "organ odwoławczy", "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 22 lipca 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej są: możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. Jedynie w przypadku, gdy przydomowa oczyszczalnia ścieków już istnieje, przyłączenie do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.).
Na podstawie przeprowadzonych w dniu 27 listopada 2024 r. oględzin ustalono, że na terenie działki nr [...] w T. znajduje się zbiornik bezodpływowy na nieczystości ciekłe. Na dzień oględzin właściciele działki nie złożyli do Z. Sp. z o.o. (dalej jako: "Z.") wniosku o wydanie warunków do przyłączenia do kanalizacji sanitarnej. Z pisma Z. z dnia 23 grudnia 2024 r. wynika, że w pobliżu przedmiotowej działki znajduje się sieć kanalizacyjna umożliwiająca odbiór ścieków. Ustalono ponadto, że właściciele nie posiadają przydomowej oczyszczalni ścieków.
Skoro zatem istnieje sieć kanalizacji sanitarnej to obowiązkiem stron jest przyłączenie do niej nieruchomości. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy strony dysponują środkami finansowymi na realizację takiej inwestycji. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że żaden przepis u.c.p.g. nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści wynikających z podłączenia do sieci. Oznacza to, że organ nie może brać pod uwagę sytuacji finansowej stron, tj. tego czy stać ich na podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacji.
Reasumując Kolegium uznało, że możliwości finansowe i materialne stron nie stanowią podstawy do uchylenia kwestionowanej decyzji. Podstawą taką nie jest również brak możliwości technicznych wskazanych w odwołaniu do podłączenia nieruchomości do tej sieci, w tym wykonanie przyłącza grawitacyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wnieśli ponadto o przesłuchanie ich w charakterze strony na okoliczność całościowego stanu faktycznego pominiętego przez organy. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygniecie niniejszej sprawy, tj. art. 8, art. 9 w zw. z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, w szczególności nie dopatrzenie się braku zwrócenia się przez organ wydający wszelkiej dokumentacji z przedsiębiorstw dokonujących budowy przyłącza, ale także błędnej weryfikacji informacji z Z. wskazującej, że nie możliwe jest dokonanie przyłącza grawitacyjnego. Skarżący wskazali, że w studzience przyłączowej nie wykonano być może z tego tytułu przyłącza do ich posesji (miejsca do przyłączenia) ograniczając przyłącze wyłącznie do posesji nr [...] i [...] (brak miejsca dla przyłącze ich nieruchomości). Zarzucili ponadto naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1 i 80 w zw. z art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, nierozpoznanie należycie materiału dowodowego, zaniechanie przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego, w szczególności poprzez brak zebrania informacji o dokładnym stanie nieruchomości oraz nieruchomości sąsiednich, a także możliwości dokonania przyłącza, w tym także brak weryfikacji ekonomicznego uzasadnienia przedmiotowej inwestycji. Zdaniem skarżących organy administracji nie uwzględniły poziomów nieruchomości, struktury budynkowej, a także wysokości (położenia) instalacji doprowadzającej pod kątem możliwości podłączenia instalacji na terenie nieruchomości. Nie wykonano także prawidłowej wizji lokalnej ustalającej sam fakt wykonania przyłącza umożliwiającego podłączenia do sieci miejskiej, jak również montażu grawitacyjnego. B. F. i M. F. wskazali ponadto na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, tj. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 85 § 1 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem chociażby poprzez przesłuchanie wnioskującego w sposób wyczerpujący czy odebrania oświadczeń, a także powołanie biegłych np. z zakresu geodezji. Końcowo wskazali na błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że ekonomicznie uzasadnione jest dokonanie przyłącza.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że sieć kanalizacji sanitarnej została wykonana prawidłowo. Z uwagi na różnicę poziomu terenu skarżący nie mogą skorzystać z przyłącza grawitacyjnego, co nie oznacza jednocześnie, że w przedmiotowej sprawie brak jest możliwości przyłączenia nieruchomości do tej sieci. Konieczny jest jedynie inny system przyłączenia, np. ciśnieniowy.
W piśmie procesowym z dnia 14 października 2025 r. skarżący podtrzymali skargę i argumentację w niej zawartą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem poprzedzające jej wydanie postępowanie administracyjne nie było dotknięte wadami procesowymi mającymi wpływ na treść rozstrzygnięcia, a nadto nie narusza ona prawa materialnego.
Kwestię podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r., poz. 733 ze zm.; dalej jako: "ustawa").
Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku, gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków o których mowa w ust. 1 – 4 wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
Sposób sformułowania przepisu art. 5 ust. 7 ustawy wskazuje, że decyzja o jakiej mowa w tym przepisie, czyli nakazująca przyłączenie do istniejącej sieci kanalizacyjnej, nie ma charakteru uznaniowego. Obowiązek wynikający z tego przepisu ma charakter powszechny i odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej.
W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę w poddanej sądowej kontroli sprawie bezspornym pozostaje, że sieć gminnej kanalizacji sanitarnej na przedmiotowym terenie istnieje. Spełnione zostały także pozostałe warunki wynikające z omawianego przepisu, tj. nieruchomość nie jest podłączona do tej sieci i nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, a właściciele nie wykonali wezwania właściwego organu do dokonania przyłączenia.
Należy też podkreślić, że organ administracji rozważył także techniczną możliwość przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Ze złożonego przez skarżącego na rozprawie odpisu dokumentu (pisma Dyrektora Wydziału Technologicznego Z. z dnia 4 grudnia 2024 r.) wynika, że budowa przyłącza z grawitacyjnym odprowadzaniem ścieków jest technicznie niemożliwa natomiast możliwa jest budowa ciśnieniowego przyłącza kanalizacji sanitarnej (k. 33 akt sądowych). W piśmie tym wskazano, że o wydanie warunków technicznych na budowę ciśnieniowego przyłącza kanalizacji sanitarnej należy wystąpić do Z. Kwestia technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości skarżących do istniejącej sieci kanalizacyjnej została wyjaśniona. Bezspornym pozostaje także, że skarżący nie wystąpili o warunki techniczne dla budowy ciśnieniowego przyłącza kanalizacji sanitarnej (wyjaśnienia M. F. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku w dniu 17 grudnia 2025 r. – protokół z rozprawy w aktach sądowych k. 35 -36).
W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie wykazało, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
W odniesieniu do argumentacji podnoszonej przez skarżącego na rozprawie przed Sądem w dniu 17 grudnia 2025 r., a dotyczącej znacznych kosztów związanych z realizacją obowiązku należy wskazać, że nie może ona stanowić podstawy do zakwestionowania decyzji. W obowiązującym systemie prawnym nie ma możliwości odstąpienia (czy ograniczenia zakresu obowiązku) ze względu na koszty związane z jego wykonaniem. Za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych uznać należy pogląd przyjmujący, że kwestia ewentualnych kosztów przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej pozostaje bez wpływu na istnienie obowiązku (por. wyrok NSA z 7 października 2025 r., III OSK 953/24; wyrok WSA w Krakowie z 29 września 2023 r., II SA/Kr 1205/22). Co więcej, żaden przepis prawa nie daje podstaw do "ważenia" kosztów i utrudnień dla właścicieli nieruchomości oraz korzyści z podłączenia do sieci kanalizacyjnej i rozstrzygania, która z tych wartości przeważa. To, że skarżący będą narażeni na poniesienie kosztów, nie stanowi przesłanki, która mogłaby w jakikolwiek sposób wpłynąć na wykonalność obowiązku o charakterze publicznoprawnym. Tym samym okoliczność, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą znaczne koszty, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok WSA w Olsztynie z 19 grudnia 2023 r., II SA/Ol 549/23).
Rekapitulując powyższe, wszystkie przesłanki wydania decyzji nakładającej obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej zostały spełnione. Zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa materialnego i procesowego wobec czego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl.