II OZ 670/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-22
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanepostępowanie sądowoadministracyjnezawieszenie postępowaniaśmierć stronynastępstwo prawneuczestnik postępowaniapozwolenie na budowęlinia napowietrznanieruchomości

NSA oddalił zażalenie na postanowienie WSA o zawieszeniu postępowania z powodu śmierci uczestników postępowania, uznając obowiązek zawieszenia w takiej sytuacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę z powodu śmierci dwóch uczestników postępowania, których nieruchomości były objęte inwestycją. Skarżący wniósł zażalenie, kwestionując ustalenie śmierci i zasadność zawieszenia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, potwierdzając obowiązek zawieszenia postępowania w przypadku śmierci strony, gdy nie są znani jej następcy prawni.

Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę, powołując się na śmierć dwóch uczestników postępowania, E. K. i L. B., których nieruchomości były objęte zaskarżonym pozwoleniem na budowę. Sąd uznał, że śmierć strony jest obligatoryjną przesłanką do zawieszenia postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), zwłaszcza gdy nie są znani następcy prawni zmarłych. Skarżący A. G. wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów p.p.s.a. i kwestionując ustalenie śmierci uczestników oraz zasadność zawieszenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Sąd podkreślił, że śmierć strony w toku postępowania sądowo-administracyjnego, gdy nie są znani następcy prawni, stanowi podstawę do obligatoryjnego zawieszenia postępowania. NSA stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił śmierć uczestników na podstawie aktów zgonu i zasadnie uznał ich za strony postępowania, ponieważ przedmiotowa inwestycja dotyczyła ich praw własności. Sąd odrzucił również zarzut doręczenia postanowienia z pominięciem pełnomocnika, uznając, że wada ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji, NSA uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zawiesił postępowanie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, śmierć strony w toku postępowania sądowo-administracyjnego, gdy nie są znani jej następcy prawni, stanowi podstawę do obligatoryjnego zawieszenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Niewiadomość o następcach prawnych uniemożliwia prowadzenie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (8)

Główne

p.p.s.a. art. 124 § § 1 pkt 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela.

p.p.s.a. art. 33 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony.

Prawo budowlane art. 5a § ust. 2

Ustawa – Prawo budowlane

Określa, że tryb z art. 49 K.p.a. o zawiadomieniu o decyzji nie stosuje się do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości, jeżeli na tych nieruchomościach są lub będą wykonywane roboty budowlane.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA w przedmiocie zażalenia.

p.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje postępowanie w przedmiocie zażalenia.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 12

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Definiuje pojęcie strony w postępowaniu.

p.p.s.a. art. 179

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy uprawnień stron w postępowaniu.

K.p.a. art. 49

Ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zawiadomienia o decyzji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Śmierć uczestnika postępowania w toku postępowania sądowo-administracyjnego, gdy nie są znani następcy prawni, obliguje sąd do zawieszenia postępowania. Osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym i których interes prawny jest objęty wynikiem postępowania sądowego, są jego uczestnikami na prawach strony, nawet jeśli nie wniosły skargi. Ustalenie śmierci uczestników postępowania na podstawie aktów zgonu jest prawidłowe. Wada doręczenia postanowienia z pominięciem pełnomocnika nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy.

Odrzucone argumenty

Okoliczność śmierci uczestników postępowania nie została ustalona. Śmierć uczestników postępowania nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania. Postanowienie Sądu zostało doręczone z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, co stanowiło istotną wadę.

Godne uwagi sformułowania

Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego... Postępowanie sądowe nie może się toczyć gdy nie są znani następcy prawni zmarłej strony. ww. podmioty są obligatoryjnymi (z mocy prawa) uczestnikami postępowania na prawach strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obligatoryjności zawieszenia postępowania w przypadku śmierci strony, gdy nie są znani następcy prawni, oraz statusu uczestnika postępowania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji śmierci strony w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego i konieczności ustalenia następców prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym – zawieszenia postępowania z powodu śmierci strony. Jest to istotne dla praktyków prawa, choć nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć.

Śmierć strony w trakcie procesu? Sąd musi zawiesić postępowanie – wyjaśnia NSA.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OZ 670/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2023-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II SA/Lu 120/23 - Wyrok WSA w Lublinie z 2023-05-11
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Dnia 22 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 120/23 o zawieszeniu postępowania w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 28 listopada 2022 r., znak: IF-VII.7840.2.44.2022.RG w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu, projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 9 sierpnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej "p.p.s.a.", zawiesił postępowanie, ponieważ w toku postępowania uzyskał informację o śmierci dwóch uczestników postępowania, tj. E. K. i L. B..
Sąd wskazał na obligatoryjność zawieszenia postępowania z przesłanki z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto podniósł, że z informacji pochodzących z ewidencji gruntów i budynków wynika, że E. K. była współwłaścicielką działki nr [...] (obręb [...]), zaś L. B. właścicielem lub współwłaścicielem działek nr [...], [...] (obręb [...]) i nr [...] (obręb [...]). Przez wszystkie te działki przebiega linia napowietrzna objęta zaskarżonym pozwoleniem na budowę. Podmioty te są obligatoryjnymi (z mocy prawa) uczestnikami postępowania na prawach strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym (art. 33 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane; Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.). Przedmiot postępowania odnosi się zatem do praw i obowiązków związanych z własnością nieruchomości, a zatem przechodzących na następców prawnych.
Zażalenie na ww. postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. W zażaleniu wskazano na naruszenie art. 124 § 1 w zw. z art. 33 § 1 i § 1a, i art. 12 p.p.s.a. oraz art. 179 p.p.s.a. i wskazano, że postanowienie Sądu zostało doręczone z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, a okoliczność w postaci śmierci osób (zresztą okoliczność nie ustalona, a domniemana) nie biorących udziału w toczącym się postępowaniu, nie może stanowić przesłanki do zawieszenie postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3.
Z ww. przepisu wynika, że z zawieszeniem postępowania możemy mieć do czynienia wówczas, gdy w toku postępowania powstaną przemijające przeszkody uniemożliwiające jego prowadzenie. Niewątpliwie śmierć uczestnika postępowania co do zasady jest podstawą do zawieszenia postępowania z urzędu (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), ale tylko wówczas, gdy zdarzenie to nastąpi w jego toku (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2013 r., II OZ 927/13). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi o obowiązku zawieszenia postępowania w razie śmierci strony. Postępowanie sądowe nie może się toczyć gdy nie są znani następcy prawni zmarłej strony (por. postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., I OSK 565/11).
Z takimi okolicznościami mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ponieważ dwóch uczestników postępowania zmarło w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a nie są znani ich następcy prawni.
Odnosząc się do argumentacji zażalenia należy stwierdzić, że, po pierwsze, Sąd I instancji zawiesił postępowania po uzyskaniu z Urzędu Stanu Cywilnego w C. skróconych aktów zgonu, co nie potwierdza twierdzeń zażalenia jakoby okoliczność śmierci ww. osób nie została ustalona przez Sąd. Po drugie, w zażaleniu nie wykazano aby ww. osoby nie były uczestnikami postępowania sądowoadministracyjnego. Jak wynika z akt sprawy, ww. osoby były stronami postępowania administracyjnego, ponieważ przedmiotowa linia napowietrzna została zaprojektowana przez nieruchomości, do których przysługiwał im tytuł prawny wynikający z prawa własności.
Dlatego Sąd I instancji niewadliwie powołał się na art. 33 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 5a ust. 2 Prawa budowlanego i wskazał, że ww. podmioty są obligatoryjnymi (z mocy prawa) uczestnikami postępowania na prawach strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 w zw. z art. 12 p.p.s.a. wynika, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (zgodnie z art. 12 p.p.s.a. – stroną).
Natomiast z uwagi na treść art. 5a ust. 2 Prawa budowlanego nie mógł mieć w niniejszej sprawie zastosowania art. 33 § 1a p.p.s.a., ponieważ zgodnie z tym pierwszym przepisem trybu z art. 49 K.p.a. o zawiadomieniu o decyzji nie stosuje się do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości, jeżeli na tych nieruchomościach są lub będą wykonywane roboty budowlane.
W tych warunkach wymagane było zawieszenie postępowania, a aktualnie wymagane będzie ustalenie przez Sąd I instancji następców prawnych, celem zagwarantowania im m.in. realizacji uprawnień z art. 179 p.p.s.a.
Odnośnie zaś wskazania w zażaleniu, że postanowienie doręczono z pominięciem pełnomocnika – wada ta nie umożliwiła stronie terminowego wniesienia zażalenia, co oznacza, że wada w tym zakresie nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy.
Dlatego nie można doszukać się wskazywanego w zażaleniu naruszenia art. 124 § 1 w zw. z art. 33 § 1 i § 1a, i art. 12 p.p.s.a. oraz art. 179 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI