II SA/GD 748/23

II SA/Gd 748/23 - Wyrok WSA w Gdańsku
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-09-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Dariusz Kurkiewicz /sprawozdawca/
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Magdalena Dobek-Rak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi G. Spółka z o.o. z siedzibą w N. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2023 r. nr WOP.7722.216.2021.CM.JS w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
G. Sp. z o.o. (dalej: Inwestor, skarżąca, Spółka) zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku (dalej: PWINB, organ odwoławczy) w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego.
Zaskarżone rozstrzygniecie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Słupskim (dalej: PINB, organ pierwszej instancji) w dniu 15 kwietnia 2021 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności wszystkich budynków znajdujących się na dz. nr [...] w m. Ż., gm. Smołdzino. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym przeprowadzoną kontrolę przez pracowników organu I instancji w dniu 26 sierpnia 2021 r., organ I instancji stwierdził, że na spornej działce zlokalizowane są 3 budynki magazynowe o pow. powyżej 1 tys. m2, które nie są użytkowane, teren wokół jest zarośnięty co potwierdza brak prowadzonej działalności w budynkach, które podczas kontroli były puste; budynek magazynowy oznaczony numerem 1 został przebudowany i z budynku o rzucie litery H po przebudowie ma rzut prostokąta o wymiarach 26,40 m x 79,00 m. Budynek nr 2 o wymiarach 67,5 m x 19,0m i wysokości 4,0 m - 7,5 m o dachu dwuspadowym kryty blachą falistą. Budynek nr 3 wyposażony w instalację elektryczną, częściowo zdemontowaną. Z oświadczenia przedstawiciela inwestora wynika, że budynki wybudowane zostały w latach 60-tych, a następnie w roku 2006 obłożone płytą obornicką z zewnątrz i wewnątrz, wymienione zostały bramy wjazdowe zaś dachy zostały pokryte blachą falistą; budynek nr 1 przebudowano do rzutu w kształcie prostokąta brak jest dokumentacji budowlanej na przebudowę lub remont obiektów; odnośnie budynku nr 1 pełnomocnik oświadczył, że przebudowa budynku do rzutu prostokąta w momencie zakupu w roku 2006 już była wykonana.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest budynek magazynowy nr 1.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie Słupskim postanowieniem z dnia 10 listopada 2021r. wstrzymał prowadzenie budowy budynku magazynowego o wymiarach zewnętrznych wynoszących ok. 79,00 m x 26,40 m (powierzchni wynoszącej ok. 2085,60 m2) na działce nr [...] w miejscowości Ż., gmina Smołdzino oraz poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację budynku w terminie 30 dni od doręczenia tego postanowienia.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 16 maja 2022 r. uchylił w całości postanowienie organu I instancji i wstrzymał budowę budynku magazynowego o wymiarach 13,0 m x 79, 0 m wybudowanego pomiędzy istniejącymi budynkami o wym. 5,2 m x 79,0 m na działce nr [...] w miejscowości Ż., gmina Smołdzino oraz poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi Inwestora, prawomocnym wyrokiem z dnia 4 stycznia 2023 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gd 590/22 uchylił postanowienie organu odwoławczego. W ocenie Sądu dokonana przez organ odwoławczy ocena działalności inwestycyjnej na działce nr [...] nie została wystarczająco uzasadniona zarówno w sferze faktycznej, jak i w sferze prawnej. Zdaniem Sądu załączona do protokołu dokumentacja zdjęciowa nie potwierdza stanowiska PWINB, że budowa polegała na zamknięciu przestrzeni pomiędzy dwoma istniejącymi budynkami poprzez jej zadaszenie i zamknięcie ścianami od strony północnej i południowej. Z fotografii tych wynika, że sporny obiekt został zadaszony nie tylko "pomiędzy dwoma istniejącymi budynkami", lecz również na tych "dwóch istniejących budynkach" (uwidoczniony na zdjęciach stan techniczny dachu pozwala przypuszczać, że nastąpiło to w tym samym czasie). Natomiast "zamknięcie przestrzeni" nastąpiło nie tylko od strony północnej i południowej, lecz od każdej strony budynku (o czym świadczą widniejące na zdjęciach nowe ściany zewnętrzne z płyt warstwowych). Obiekt ten tworzy więc jedną, funkcjonalną całość, co czyni niezrozumiałym stwierdzenie organu odwoławczego, że pozostałe roboty budowlane wykonane w istniejących częściach jako przebudowa budynku magazynowego powinny być objęte odrębnym postępowaniem na podstawie przepisów art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego. Zdaniem Sądu ustalenia organu odwoławczego są niewystarczające do tego, aby - w świetle specyficznych okoliczności sprawy - w sposób niewątpliwy orzec zarówno o obowiązku (wstrzymanie prowadzenia budowy), jak i uprawnieniu (złożenie wniosku o legalizację) inwestora.
Ponownie rozpoznając sprawę Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, działając m. in. w oparciu o art. 48 ust. 1 pkt 2 i 3, art. 48a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w zakresie terminu, w którym możliwe jest złożenie wniosku o legalizację i wskazał nowy termin, tj. 30 dni od dnia wydania postanowienia ostatecznego i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałej części.
Uzasadniając swoje stanowisko PWINB wskazał, że z operatu szacunkowego z wyceny nieruchomości gruntowej zabudowanej, dz. nr [...] w m. Ż., gm. Smołdzino" z roku 2004 sporządzonego przez Rzeczoznawcę Majątkowego, panią E. S. wynika, że budynek wybudowano na początku lat siedemdziesiątych XX w., na terenie byłego PGR-u z przeznaczeniem jako wypajalnia cieląt. Istniejący budynek był wolnostojący o kształcie litery H, składał się z czterech segmentów połączonych łącznikiem. Ściany zewnętrzne wymurowano z pustaków ceramicznych typu "Max", dach konstrukcji prefabrykowanej pokryto papą. Powierzchnia użytkowa budynku wynosiła 975 m2 a jego wysokość ok 2,6 m. Budynek ten posiadał uszkodzoną elewację, liczne ubytki w stolarce okiennej i drzwiowej, miejscami nieszczelne pokrycie dachowe, nie posiadał żadnych instalacji. Właścicielem nieruchomości w roku 2012 została G. Sp. z o.o.
Z informacji pozyskanych ze strony internetowej geoportal.gov.pl (widok satelitarny działki od roku 2005) możliwe jest ustalenie, że po maju 2013 r. budynek został całkowicie zadaszony. Z kontroli przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji wynika, że dach budynku pokryto całkowicie blachą łącznie z wewnętrznymi dziedzińcami, które również zostały zamknięte ścianami od frontu. Skutkiem ww. przebudowy z budynku w kształcie litery H i powierzchni użytkowej wynoszącej 975 m2 powstał budynek w kształcie prostokąta o wym. 26,4 m x 79,0 m i pow. zabudowy wynoszącej 2085,6 m2.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w zaskarżonym postanowieniu PINB uznał, że w związku z faktem, że w zasobach archiwum nadzoru nie ma decyzji pozwolenia na budowę wydanej przez organ architektoniczno - budowlany oraz faktem braku posiadania dokumentów potwierdzających legalność budowy i zakończenia budowy przez Inwestora, to budynek powstał w wyniku samowoli budowlanej. Opierając się na stronie internetowej geoportal.gov.pl PINB stwierdził, że od ok 2011 r. budynek o kształcie litery H nie uległ zmianie i dopiero po roku 2012 został rozebrany i w tym samym miejscu postawiono nowy budynek o wym. 79,0 m x 26,4 m.
W dniu 17 lutego 2022 r. organ I instancji przeprowadził dodatkową wizję lokalną na terenie ww. działki, w wyniku której ustalił, że przedmiotowy budynek jest nieużytkowany, nie posiada instalacji wody i kanalizacji, posiada wewnętrzną instalację energetyczną (oświetleniową). Do budynku można wejść jedynie przez drzwi znajdujące się na bramie uchylnej, budynek nie posiada innych wejść i okien. Wszystkie ściany i sufity są obłożone płytą piankową a posadzki wykonano z betonu przemysłowego. Budynek ten składa się z trzech pomieszczeń: główne pomieszczenie o wymiarach wewnętrznych 77,50 m x 13,00 m i wysokości 7,81 m, pomieszczenie po lewej stronie o wymiarach wewnętrznych 5,21 m x 77,50 m i wysokości 4,58 m, pomieszczenie po prawej stronie o wymiarach wewnętrznych 5,20 m x 77,50 m i wysokości 4,52 m (wymiary wynikające z załącznika do protokołu z dnia 17 lutego 2022 r.) Do każdego bocznego pomieszczenia prowadzą dwa wejścia o wymiarach 0,80 m x 2,90 m i wysokości 3,20 m. Powierzchnia użytkowa pomieszczenia głównego wynosi ca. 1007,50 m2, pomieszczenia lewego - ca. 403,44 m2 wraz z dwoma wejściami po 2,32 m2, pomieszczenia prawego - ca. 403 m2 wraz z dwoma wejściami po 2,32 m2. Po zsumowaniu powyższych wartości, ustalono, że powierzchnia użytkowa całego budynku wynosi ca. 1823,22 m2. Zewnętrzne wymiary całego budynku wynoszą 26,40 m x 79,00 m, co daje powierzchnię zabudowy wynoszącą ca. 2085,60 m2. Wysokość tego budynku wynosi od 5,70 m do 9,87 m. Ściany budynku zostały wykonane z cegły ceramicznej obłożonej płytami piankowymi (zdjęcie nr 15 załączone do protokołu z dnia 17 lutego 2022 r.). Wykonano dokumentację fotograficzną przedmiotowego budynku.
Z powyższych ustaleń wynika, że budynek, o którym mowa w operacie szacunkowym z 2004 r. posiadał powierzchnię użytkową wynoszącą 975 m2, wysokość wynoszącą ok. 2,6 m, ściany wykonane z pustaków ceramicznych typu "Max". Natomiast budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania posiada powierzchnię użytkowa wynoszącą ca. 1823,22 m2, powierzchnię zabudowy wynoszącą ca. 2085,60 m2, wysokość wnoszącą od 5,70 m do 9,87 m, ściany wykonane z cegły ceramicznej. Z uwagi na fakt, że ściany przedmiotowego budynku są wyższe i wykonane z innego materiału niż w przypadku budynku, o którym mowa w operacie szacunkowym z 2004 r. oraz została zamknięta przestrzeń pomiędzy dwoma budynkami doszło do zwiększenia kubatury budynku oraz powierzchni jego zabudowy (powierzchni użytkowej budynku).
W rezultacie organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB, że w przedmiotowej sprawie doszło do budowy budynku stanowiącej samowolę budowlaną, ponieważ wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia wydanego przez organ I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania zgodnie z normami przepisanymi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej jako; k.p.a.) polegające na dokonaniu błędnych ustaleń faktycznych w zakresie parametrów budynku i jego cech charakterystycznych z okresu poprzedzającego przeprowadzenie robót budowlanych, co miało istotny wpływ na kwalifikację prawną przeprowadzonych robot budowlanych. Zarzucono ponadto naruszenie art. 48 Prawa budowlanego polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu podczas gdy powinien zostać zastosowany przepis art. 50 Prawa budowlanego. Podniesiono także zarzut naruszenie art. 50 Prawa budowlanego polegające na jego niezastosowaniu.
W ocenie skarżącej Spółki w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie dla oceny, czy przeprowadzone roboty budowlane należy zakwalifikować jako przebudowę czy jako budowę mają ustalenia faktyczne w zakresie parametrów budynku i jego cech charakterystycznych przed i po przeprowadzeniu robót budowlanych. Wbrew stanowisku organu przedmiotowy budynek nigdy nie miał wysokości 2,6 m. Na podstawie zdjęć budynku zamieszczonych w operacie z 2004 r. stwierdzić można, że budynek jest wysoki. Autorka operatu prawdopodobnie omyłkowo wpisała błędną informację w tym zakresie. Ściany budynku miały wysokość ok. 6 m. Pierwotna wysokość ścian nadal jest możliwa do zweryfikowania podczas oględzin. Ewentualne podwyższenie ścian byłoby widoczne, gdyż dobudowany fragment różniłby się wizualnie od starych murów. Nie stoi temu na przeszkodzie obłożenie budynku płytą elewacyjną, która jest usuwalna. W celu prawidłowego ustalenia parametrów budynku konieczne są, w ocenie skarżącej, ponowne oględziny obiektu.
Skarżąca podniosła ponadto, że dach na całym obiekcie nie stanowi jednolitej połaci dachowej. Na dwóch symetrycznych budynkach miała miejsce wymiana starej blachy na nową blachodachówkę, natomiast zadaszony został tylko środek (wcześniejsze wybiegi dla zwierząt). Środkowe zadaszenie ma oddzielną konstrukcję od dachów bocznych, co jest widoczne patrząc z profilu na obiekt. Wyjaśniła, że zamknięcie przestrzeni nie nastąpiło od każdej strony budynku, tylko od strony północnej i południowej, stare ściany zostały pokryte płytą elewacyjną w celu poprawy estetyki budynku stąd można odnieść błędne wrażenie, że zamknięcie przestrzeni nastąpiło z każdej strony budynku. Prace budowlane przy budynku były rozciągnięte w czasie i nie miały wzajemnej spójności. Powyższe okoliczności faktyczne rzutują na ocenę prawną dokonanych prac.
Skarżąca stoi na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie miała miejsce przebudowa. W wyniku zadaszenia przestrzeni pomiędzy dwoma częściami budynku (w kształcie litery H) nie zwiększyła się powierzchnia użytkowa tego budynku. Przestrzenie te w przeszłości stanowiły wybiegi dla zwierząt, były one wybetonowane stanowiąc powierzchnię zabudowy. W związku z czym dotychczasowy budynek został przebudowany, gdyż nie zwiększyła się jego powierzchnia zabudowy ani powierzchnia użytkowa. W tej sytuacji organ błędnie zastosował przepis art. 48 zamiast przepisu art. 50 Prawa budowlanego.
PWINB w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 14 lipca 2023 r. uchylające postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Słupskim z dnia 10 listopada 2021r. w przedmiocie wstrzymania prowadzenia budowy budynku magazynowego o wymiarach zewnętrznych wynoszących ok. 79,00 m x 26,40 m (powierzchni wynoszącej ok. 2085,60 m2) na działce nr [...] w miejscowości Ż., gmina Smołdzino w zakresie terminu, w którym możliwe jest złożenie wniosku o legalizację i wskazujące nowy termin, tj. 30 dni od dnia wydania postanowienia ostatecznego oraz utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałej części.
Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie postanowień są przepisy Prawa budowlanego, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r. Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Postanowienie o wstrzymaniu budowy wydaje się również w przypadku zakończenia budowy (ust. 5). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.
Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej
w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31 tej ustawy.
Mając to na uwadze trzeba stwierdzić, że warunkiem zainicjowania postępowania legalizacyjnego jest stan faktyczny konkretnej sprawy, z którego wynika, że inwestor pomimo obowiązku nie dokonał zgłoszenia bądź nie uzyskał pozwolenia na budowę obiektu, dopuszczając się tym samym samowoli budowlanej. W tej sytuacji najistotniejszą kwestią jest kwalifikacja prawnobudowlana samowolnej zabudowy i ocena jej z punktu widzenia wymogów Prawa budowlanego. Wskazać przy tym trzeba, że sankcjonowanie samowoli budowlanej musi być adekwatne do jej rodzaju i czasu jej powstania. Ocena, czy miała miejsce samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie jej dokonania, a ocena prawna tego stanu musi być każdorazowo determinowana przez przepisy obowiązujące w dacie przeprowadzenia ostatnich robót budowlanych, które składały się na aktualną konstrukcję i parametry takiego samowolnie pobudowanego obiektu (zob. wyrok NSA z 18 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 782/06, wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia są dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sama okoliczność, czy dany obiekt stanowi samowolę budowlaną podlega ocenie według przepisów z daty jego budowy (realizacji), natomiast możliwość legalizacji oceniana jest na datę wydawania decyzji w procedurze sanacyjnej (zob. wyroki NSA: z 29 września 2018 r. sygn. akt II OSK 109/18, z 23 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 1879/17, z 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10).
W sprawie, której przedmiotem jest ocena legalności zabudowy, istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, albowiem pozwala to na dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia czy pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia z zabudową niepodlegającą reglamentacji Prawa budowlanego.
Prawidłowe ustalenia faktyczne determinują tryb i warunki legalizacji oraz wpływają na uwarunkowania ewentualnej rozbiórki, kształtując już na tym etapie sytuację prawną tzw. samowolnika. W toku postępowania wyjaśniającego konieczne jest zatem szczegółowe scharakteryzowanie obiektu objętego działaniami kontrolnymi, w tym dokładne określenie jego usytuowania na nieruchomości, wskazanie jego parametrów oraz szczegółów konstrukcyjnych mających wpływ na kwalifikację jako określonego rodzaju obiektu budowlanego.
Należy również podkreślić, że na organy administracji publicznej został nałożony obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, przy czym organy muszą kierować się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Wszystkie te zasady znajdują zastosowanie zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, jak i przed organem odwoławczym (art. 140 k.p.a.).
Konsekwencją obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym, obok innych wymogów decyzji, obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob.: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2022; C. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el.). Należy zaznaczyć, że z mocy art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy m.in. art. 107 § 2-5 tej ustawy.
W niniejszej sprawie okolicznością mająca zasadnicze znaczenie jest uprzednie poddanie jej kontroli sądowej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 590/22.
Zgodnie bowiem z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) – dalej jako "p.p.s.a." ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie (por. S. Hanausek [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, t. 3, Zaskarżanie orzeczeń sądowych, red. W. Siedlecki, Ossolineum 1986, s. 318). Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność), zostało uznane za błędne. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. S. Hanausek [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, t. 3, red. W. Siedlecki, s. 319).
Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w tym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
Zauważyć w tym miejscu należy, że w wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 4 stycznia 2023 r. Sąd wskazał, że ze sporządzonego w dniu 17 lutego 2022 r. protokołu kontroli stanu spornego obiektu wynika, że budynek jest nieużytkowany, nie posiada instalacji wody i kanalizacji, posiada wewnętrzną instalację energetyczną (oświetleniową). Do budynku można wejść jedynie przez drzwi znajdujące się w bramie uchylnej, budynek nie posiada innych wejść i okien. Wszystkie ściany i sufity są obłożone płytą piankową, a posadzki wykonano z betonu przemysłowego. W protokole zapisano, że budynek magazynowy składa się z trzech pomieszczeń: główne pomieszczenie o wymiarach 77,50 m x 13 m i wysokości 7,81 m, boczne pomieszczenia o wymiarach 5,20 m x 7,81 m i wysokości 4,58 m z dwoma otworami wejściowymi o wymiarach 2,90 m x 3,20 m. Do protokołu załączono dokumentację zdjęciową (14 fotografii), trzy rysunki oraz trzy wydruki zdjęć satelitarnych budynku z lat: 2008, 2011 i 2013. Sąd dalej uznał, że załączona do protokołu dokumentacja zdjęciowa świadczy, że sporny obiekt został zadaszony nie tylko "pomiędzy dwoma istniejącymi budynkami", lecz również na tych "dwóch istniejących budynkach" (uwidoczniony na zdjęciach stan techniczny dachu pozwala przypuszczać, że nastąpiło to w tym samym czasie). Natomiast "zamknięcie przestrzeni", o którym wspomina PWINB nastąpiło nie tylko od strony północnej i południowej, lecz od każdej strony budynku (o czym świadczą widniejące na zdjęciach nowe ściany zewnętrzne z płyt warstwowych). Obiekt ten tworzy więc jedną, funkcjonalną całość, co czyniło niezrozumiałym stwierdzenie organu odwoławczego, że pozostałe roboty budowlane wykonane w istniejących częściach jako przebudowa budynku magazynowego powinny być objęte odrębnym postępowaniem na podstawie przepisów art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego.
W konsekwencji w powyższym wyroku wskazano, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem PWINB będzie precyzyjne ustalenie parametrów obiektu i jego cech charakterystycznych z odwołaniem się do znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji (w tym zdjęciowej oraz przedłożonego przez Skarżącą dokumentu "Ocena stanu technicznego"). To pozwoli na prawidłową kwalifikację obiektu, weryfikację wymogów Prawa budowlanego obowiązujących w dacie jego powstania oraz trybu postępowania w celu legalizacji.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszym składzie Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku ponownie rozpoznając sprawę, stosownie do art. 153 p.p.s.a., uwzględnił zarówno ocenę prawną jak i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wydanym w sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 590/22.
Mianowicie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy jak i informacji znajdujących się na stronie internetowej geoportal.gov.pl (widok satelitarny obiektu od 2005 r.) ustalono, że po maju 2013 r. sporny budynek został całkowicie zadaszony. Zadaszone zostały również wewnętrzne dziedzińce, które dodatkowo zamknięto ścianami od frontu. Skutkiem tego z budynku w kształcie litery H i powierzchni użytkowej wynoszącej 975 m2 i wysokości 2,6 m powstał budynek w kształcie prostokąta o wymiarach 26,4 m x 79,0 m, powierzchni zabudowy wynoszącej 2085,60 m2 i wysokości wynoszącej od 5,70 m do 9,87 m. Zasadnie zatem uznał organ odwoławczy, że doszło do budowy budynku stanowiącej samowolę budowlaną, która podlega procedurze określonej w art. 48 i nast. Prawa budowlanego.
W świetle powyższych okoliczności Sąd za niezasadne uznał zawarte w skardze zarzuty i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.